Cena za rodzica

Cena za rodzica

Alimenty to obowiązek. Tak jak pokrycie kosztów pobytu w domu opieki społecznej. Nawet jeśli rodzic pił, bił i nie łożył na utrzymanie. Prawo jest twarde – dzieci muszą płacić.

Czy muszę żyć z piętnem ojca alkoholika i konsekwencjami jego hulaszczego życia? – pyta zrozpaczona 34-letnia Olga. Od dwóch lat płaci alimenty na ojca i utrzymuje dom, w którym on mieszka w małej wsi na Podkarpaciu. Nie chce wspominać dzieciństwa. Nie chce, ale tego koszmaru nie da się zapomnieć.

Gdy miała dziesięć lat, ojca, wysokiej klasy specjalistę w branży chemicznej, wyrzucono dyscyplinarnie z pracy za nadużywanie alkoholu. Potem było tylko gorzej. Awantury domowe, bicie i znęcanie się psychiczne nad nią i matką. Liczne kochanki – przyjaciółki od kieliszka – i sprzedawanie po kawałku ziemi, potem wynoszenie z domu wartościowych sprzętów. Do pracy już nigdy więcej nie poszedł. Bo przecież inżynier nie pójdzie pracować za grosze. Za to w pijackim amoku (ciąg alkoholowy tym razem trwał nieprzerwanie trzy tygodnie) sprzedał lodówkę. Gdy matka protestowała, złamał jej dwa żebra i rękę, bijąc na oślep drewnianym trzonkiem od grabi. Tego dnia widziała ojca ostatni raz. Jej rodzice się rozwiedli. Z orzeczeniem winy ojca. Ona z matką wyprowadziły się z rodzinnego domu. Uciekły aż 200 km, by być jak najdalej od niego. Nigdy od ojca nie dostała alimentów, chociaż były zasądzone. Po latach się dowiedziała, że komornik licytuje jej rodzinny dom, wtedy zadłużony na 10 tys. zł. Już jako dobrze sytuowana mężatka i matka dwóch dziewczynek odkupiła dom na licytacji komorniczej. Pozwoliła ojcu mieszkać tam aż do śmierci, płacąc za media i utrzymanie nieruchomości. Tego jednak ojcu było mało. Dwa lata temu Olga dostała sądowy wyrok: 200 zł alimentów co miesiąc. Pieniędzy nie daje mu do ręki, ale przesyła na konto sklepu, tak żeby ojciec „w naturze” mógł odbierać produkty. Umówiła się też z właścicielem, żeby ten z puli nie wydawał mężczyźnie żadnego alkoholu. Tylko jedzenie i środki czystości. Ostatnio zadzwonił właściciel sklepu z informacją, że mężczyzna się wycwanił. Stołuje się w stołówce pobliskiej parafii, a ze sklepu odbiera najdroższe kawy i słodycze, a potem sprzedaje taniej za sklepem, żeby mieć gotówkę na wino lub wódkę. Olga ma dość. Płacić dłużej nie chce. I jak zeznaje, nie chodzi tu o wysokość alimentów, ale o sam fakt krzywdzącego obowiązku pomocy komuś, kto zniszczył ci życie.

Cena za rodzica


Liczba pozwów rodziców wobec dzieci w Polsce wciąż rośnie. Tak jak liczba wyroków sądowych. Od kilku lat rocznie w sądach zapada od 700 do 900 wyroków alimentacyjnych. Jeszcze dekadę temu było ich o połowę mniej. Adwokaci są zgodni – takich przypadków będzie coraz więcej. W pokoleniu wchodzących w wiek emerytalny jest wielu takich, którzy nie wypracowali sobie żadnego dochodu ani nie zaoszczędzili żadnego kapitału na starość. W następnym pokoleniu, czyli dzisiejszych 30-, 40-latków, już setki tysięcy osób pracuje bez etatu, czyli szansy na godną emeryturę. Jedyną gwarancją spokojnej starości są oszczędności i inwestycje. Tym bardziej kusi, aby ceną za swoje błędy obciążyć pracujących członków rodziny.

– Ustrzelić taką ofiarę to bardzo wygodna praktyka. Gotówka sama płynie i nie trzeba się przejmować niepewną przyszłością – komentuje radca prawny Katarzyna Przyborowska, autorka bloga „Temida jest kobietą”. I tłumaczy, na czym właściwie polega obowiązek alimentacyjny. – To wynika z art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej. Rodzice, kiedy znajdą się w stanie niedostatku, czyli nie mogą pokryć swoich uzasadnionych potrzeb, mogą się domagać alimentów od pełnoletnich dzieci. Jednak najpierw o alimenty powinni się zgłosić do współmałżonka – tłumaczy Przyborowska.

Na ogół sądy przychylają się do wniosków i zasądzają alimenty. W ostatnich latach zapadło kilkanaście wyroków przeciw ludziom, którzy wychowali się w domu dziecka, nie znając rodzica. Albo tych, których nie rodzic, ale nowy partner rodzica pozwał o alimenty. Zapadł wyrok wobec kobiety, która wychowywała się w rodzinie adopcyjnej, a biologiczną matkę pierwszy raz zobaczyła na sali sądowej. Pewien wychowanek domu dziecka spłacał alimenty na ojca (jedną trzecią pensji ze swojej pierwszej pracy na stacji benzynowej), który wcześniej miał wyroki sądowe za znęcanie się nad synem. Chłopak płacił przez dwa lata, aż rodzic zmarł z przepicia.

Możliwości obrony przed alimentacyjnym pasożytem są znikome. Prawo rodzinne nie przewiduje okoliczności, które pozwoliłyby wymigać się od obowiązku płacenia. Wprawdzie od 2008 r. obowiązuje art. 144.1 pozwalający uniknąć alimentów, jeżeli ich żądanie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, jednak zdaniem adwokatów sądy wciąż zbyt rzadko uwzględniają ten przepis, każąc płacić na oprawcę choćby symboliczne sumy.

Alimenty za złamane życie

Zofia, doktorantka Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, płacić nie ma zamiaru. O sprawiedliwość chce walczyć, choć jeszcze nie wie jak. Kilka miesięcy temu odebrała pozew z sądu o alimenty na ojca. – U nas zawsze była patologia. Klasyka gatunku. Ojciec alkoholik. Maltretował nas psychicznie, fizycznie, nawet z zagrożeniem życia. Sprawa rozwodowa z jego winy, przyznanie mi alimentów, eksmisja. Płaciło państwo, bo jego nie było stać. Na kilka miesięcy trafił do więzienia, właśnie za alimenty – opowiada dziewczyna. Dwa lata terapii w ośrodku dla dorosłych dzieci alkoholików – tyle trwało, zanim doszła do siebie i zrozumiała, że winę za jej krzywdy ponosi tylko ojciec, a nie ona. Teraz znów czuje się winna. Niedawno ojciec zachorował na raka krtani, co, jak zeznaje Zofia, nie przeszkadzało mu upijać się i palić tytoń za pieniądze z renty. Dziś żąda od byłej żony i córki po 400 zł alimentów. Kwota ma pokryć koszt leków i jego pobytu w domu pomocy społecznej. Zofia podejrzewa, że to MOPS namówił ojca na złożenie pozwu, żeby alimenty pokryły pobyt w ośrodku. Kiedy pracownik robił wywiad środowiskowy, aby ustalić, czy rodzinę stać na pomoc mężczyźnie, odgrażał się, że jak same nie zapłacą, to oni spowodują, że sąd zasądzi alimenty.

Tajemnicą poliszynela jest, że często to właśnie pomoc społeczna podpowiada takie rozwiązanie swoim podopiecznym. Niejedna placówka służy już gotowym wzorem pozwu. Wszystko w trosce o budżet gminny. W końcu koszt utrzymania pensjonariusza to średnio 2,5 tys. zł, a urzędnik ma obowiązek oszczędzać państwowe pieniądze. W myśl ustawy o pomocy społecznej do opłacenia kosztów pobytu w domu opieki społecznej zobowiązany jest najpierw sam podopieczny, potem jego rodzina – współmałżonek, dzieci i wnuki. Dopiero na końcu gmina. Nie ma mowy o zwolnieniu dziecka z uregulowania płatności ze względu właśnie na patologię, przemoc i nękanie w rodzinie, której dopuścił się pensjonariusz. Za to jest zapis, że na poczet takich zobowiązań można zająć prawie cały dochód rodziny, zostawiając po mniej więcej 1,4 tys. zł na osobę. W dodatku tutaj dług liczy się także wstecz, czyli ośrodki mogą wystawić rachunek za miesiące lub lata już spędzone w domach opieki. – MOPS w ten sposób zmniejszają wypływ z budżetu, ewidentnie przerzucając ciężar z państwa na barki rodziny. To niemoralne – podkreśla mecenas Jolanta Turczynowicz-Kieryłło.

Naganne moralnie

Sprawą zajął się rzecznik praw obywatelskich. W czerwcu tego roku wysłał wystąpienie do Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej z prośbą o rozważenie potrzeby wprowadzenia stosownych zmian w ustawie o pomocy społecznej. „W opinii Rzecznika istnieje potrzeba rozważenia możliwości wprowadzenia do ustawy o pomocy społecznej wyraźnej regulacji prawnej umożliwiającej organowi odstąpienie od obciążania odpłatnością za pobyt w domu pomocy społecznej w sytuacji, gdy zobowiązanie byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Chodzi o przypadki, gdy zobowiązania dotyczą osób, względem których dotychczasowe postępowanie pensjonariusza domu pomocy społecznej było naganne moralnie – zaniedbywanie obowiązków rodzicielskich, nierealizowanie obowiązku alimentacyjnego, stosowanie przemocy”. Minister w odpowiedzi „nie podzielił opinii Rzecznika o potrzebie zmiany ustawy o pomocy społecznej. (…) Podczas rodzinnego wywiadu środowiskowego osoba zobowiązana do ponoszenia odpłatności może wskazać powody, które uzasadniają konieczność zwolnienia jej z ponoszonej odpłatności, i złożyć wniosek w tym zakresie. Nawet jeśli w trakcie ustalania odpłatności gmina nie podzieli przekonania strony co do zasadności wniosku o całkowite zwolnienie z odpłatności za pobyt, to od decyzji odmawiającej zwolnienia stronie przysługuje odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego, a później skarga do sądu administracyjnego”. I rzeczywiście do wojewódzkich sądów administracyjnych rocznie trafia kilkanaście skarg. Do NSA kilka. – Tyle że sądy administracyjne nie mają kompetencji brania pod ocenę zasad współżycia społecznego. Badają legalność decyzji i zgodność postępowania sądowego z prawem – tłumaczy Turczynowicz-Kieryłło.

– Będziemy walczyć – zapowiada dyrektor Lesław Nawacki z biura RPO, poirytowany odpowiedzią MPiPS. – Nie ma żadnych przesłanek, aby dziecko przejmowało obowiązek odpowiedzialności za niedostatek rodzica w sytuacji, kiedy rodzinne relacje są niewłaściwe z ewidentnej winy rodzica. Jeśli skrzywdzone przed laty dziecko nie czuje się w żaden sposób emocjonalnie związane z ojcem czy matką, dlaczego ma płacić za jego błędy? W skomplikowanych relacjach musi występować możliwość stosowania elastycznych kryteriów oceny uwzględniających sytuacje rodzinne z przeszłości – tłumaczy Nawacki. Na razie takich możliwości brak.

Ucieczka od przeszłości

Czy istnieje zatem skuteczna metoda ucieczki od widma powrotu tyrana z przeszłości? Adwokaci znów są zgodni: uciec można, ale tylko kombinując i działając na granicy prawa albo jemu wbrew. Dobrze o tym wiedzą trzej bracia z Dolnego Śląska. Ich ojciec nie bywał agresywny ani pijany. Właściwie wcale nie bywał, bo większość ich dzieciństwa przesiedział w więzieniu za drobne kradzieże i paserstwo. Dlatego chłopców wychowywała babcia (matka zmarła, gdy najmłodszy miał pięć lat). Kilka lat temu mężczyzna zeznał, że w więzieniu uzależnił się od wciągania narkotyzujących oparów i wymaga leczenia odwykowego. Jako właściwe miejsce odwyku wskazał renomowany ośrodek walki z uzależnieniami w Niemczech. Koszt – bagatela: 9 tys. zł miesięcznie. Jak zeznaje, sam podjąć pracy nie może, dlatego wystąpił o alimenty od dorosłych synów. Ci zdecydowali, że na obcego człowieka, w dodatku narkomana i złodzieja, płacić nie będą, i wyemigrowali do Irlandii, Holandii i Wielkiej Brytanii. To skutecznie utrudnia postępowanie alimentacyjne.

Większą fantazją wykazał się 41-letni Paweł, zamożny przedsiębiorca budowlany. Postanowił w jednej chwili stać się zupełnie ubogi. Dowiedział się o alimentacyjnych planach ojca, którego nie widział od 30 lat, a który w wyniku przewlekłej choroby alkoholowej podupadł na zdrowiu i przebywa w domu pomocy społecznej. Paweł bezzwłocznie przepisał dom, wart blisko 1,5 mln zł, na swojego siedmioletniego syna. Ponadto zawarł sądową ugodę z partnerką, z którą żyje w szczęśliwym, acz nieformalnym związku, że zobowiązuje się płacić jej alimenty na syna w wysokości 13 tys. zł, czyli dokładnie tyle, ile wynoszą jego miesięczne dochody. Dziś śmieje się, że skoro popadł w ubóstwo, to pewnie i on za kilka lat pozwie syna o alimenty. Po chwili dodaje już zupełnie poważnie. – Nie można zrobić dziecku większego świństwa, niż zniszczyć mu pół życia, a potem kazać za to płacić. Imiona oraz miejsce pobytu bohaterów zostały zmienione. ■

Okładka tygodnika WPROST: 42/2013
Więcej możesz przeczytać w 42/2013 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 1
  • Chcę tylko szybko poradzić każdemu, kto ma trudności w jego związku z kontaktem z Dr.Agbazara, ponieważ jest on jedyną osobą zdolną do przywrócenia zerwanych związków lub zerwanych małżeństw w terminie 48 godzin. ze swoimi duchowymi mocami. Możesz skontaktować się z Dr.Agbazara, pisząc go przez e-mail na adres ( agbazara@gmail . com ) LUB zadzwoń / WhatsApp mu na ( +2348104102662 ), w każdej sytuacji życia znajdziesz siebie.k,

    Spis treści tygodnika Wprost nr 42/2013 (1599)

    • Zseksualizowane dzieci 13 paź 2013, 20:00 Kto „seksualizuje” nasze dzieci? Nie wiem. Wiem natomiast, że określenie to rozpanoszyło się w publicznym dyskursie. Wystarczy włączyć Radio Maryja, poczytać jedno z pism niepokornych, takich jak „Nasz Dziennik”,... 4
    • Skaner 13 paź 2013, 20:00 świat Malala bez Nobla Organizacja ds. Zakazu Broni Chemicznej (OPCW) dostała Pokojową Nagrodę Nobla. Decyzja Norweskiego Komitetu Noblowskiego jest zaskoczeniem. Świat oczekiwał wyróżnienia dla 16-letniej Pakistanki Malali Yousafzai.... 8
    • Wycieczka za ruble Kantora 13 paź 2013, 20:00 Podróż polskich dziennikarzy do Moskwy organizował człowiek, o którym w Czechach pisano, że jest rosyjskim szpiegiem. 14
    • Zacharski wraca do kraju 13 paź 2013, 20:00 Zacharski nie był dobrze przygotowany do wykonywania zadań szpiegowskich w Ameryce – mówi w rozmowie z „Wprost” były oficer wywiadu Vincent Severski. 18
    • Fundacja, Tygrys i miliony 13 paź 2013, 20:00 Do fundacji Dobre Szanse Dariusza Michalczewskiego trafiają miliony złotych. Nie bardzo wiadomo, co się z nimi dzieje. 20
    • Ucieczka z trumny 13 paź 2013, 20:00 Uznana za zmarłą 84-latka z Bydgoszczy miała szczęście, bo obudziła się przed swoim pogrzebem. Ale nie każdemu to się udaje. 28
    • Kiedy umiera mózg 13 paź 2013, 20:00 Wpiszę siebie i córki na listę osób, które nie zgadzają się na oddanie swoich organów – mówi Ewa Błaszczyk, aktorka, szefowa fundacji Akogo?. 32
    • Powieści, które działają jak prozac 13 paź 2013, 20:00 Gdy fani Marka Piegusa dorastali, zwykle płynnie przenosili uczucia na Lesia. Edmunda Niziurskiego i Joannę Chmielewską łączy więcej, niż można by przypuszczać. 36
    • Własna firma lekiem na kryzys 13 paź 2013, 20:00 W sytuacji, gdy o dobrą pracę, w dodatku dającą pewność zatrudnienia, niełatwo, warto pomyśleć o założeniu własnej firmy, która dałaby szansę na stabilizację zawodową. 38
    • Cena za rodzica 13 paź 2013, 20:00 Alimenty to obowiązek. Tak jak pokrycie kosztów pobytu w domu opieki społecznej. Nawet jeśli rodzic pił, bił i nie łożył na utrzymanie. Prawo jest twarde – dzieci muszą płacić. 41
    • Bohater z przypadku 13 paź 2013, 20:00 Dwa lata po słynnym lądowaniu bez podwozia bohater tamtego lotu Tadeusz Wrona wydaje książkę „Ja, kapitan”. W rozmowie z Marzeną Rogalską opowiedział, dlaczego zdecydował się ją opublikować i co się wydarzyło podczas lotu z Nowego Jorku. 44
    • Biegiem po śmierć 13 paź 2013, 20:00 W pogoni za endorfinowym kopem lub popędzani niezdrową ambicją biegną coraz szybciej, coraz dłużej. I zdarza się, że umierają. 48
    • Żyjemy, bo nie żyją 13 paź 2013, 20:00 Przeczytałem z opóźnieniem książkę Piotra Zychowicza „Pakt Ribbentrop – Beck, czyli jak Polacy mogli u boku III Rzeszy pokonać Związek Sowiecki”. Była książką roku 2012, z pewnością wielu z państwa ją zna, więc... 52
    • Z Pershingiem w łóżku 13 paź 2013, 20:00 Sympatyczny, nieco zagubiony, z klasą. Taki był według Krzysztofa Jackowskiego słynny gangster Pershing. Rozmowa z jasnowidzem z Człuchowa w książce Ewy Ornackiej i Piotra Pytlakowskiego „Nowy alfabet mafii”. 54
    • Igrzyska na podsłuchu 13 paź 2013, 20:00 Przed olimpiadą w Soczi Rosja zalicza serię wpadek. Najnowszą jest ujawnienie systemu podsłuchiwania sportowców. Na złość Kremlowi nawet olimpijski ogień nie chce płonąć. 58
    • Najciekawsze projekty CSR 13 paź 2013, 20:00 Przedstawiamy najciekawsze projekty z zakresu CSR, czyli jak firmy pomagają najbardziej potrzebującym – planecie, pracownikom i lokalnym społecznościom. 61
    • WWWunderground 13 paź 2013, 20:00 Padła największa na planecie internetowa giełda narkotyków. Ale sieciowe podziemie ma się świetnie – działają w nim dilerzy, pedofile, terroryści i agenci wywiadów. 64
    • Sezon na bozony 13 paź 2013, 20:00 Za boską cząstkę, chemię bez próbówek i komórkowy rozkład jazdy. 66
    • Polacy Chińczykami Europy 13 paź 2013, 20:00 Dlaczego Amazon wchodzi do Polski? Bo w Niemczech płaci 9 euro za godzinę, a tu zapłaci nam TYLKO 10 ZŁ. 68
    • Ciepły dom 13 paź 2013, 20:00 Co roku przez nieszczelne, źle dobrane okna z naszych domów ucieka ponad 40 proc. ciepła. W domu jest nie tylko zimno, ale też z naszego budżetu uciekają niepotrzebnie pieniądze na olbrzymie rachunki. Koszt wymiany okien w domu czy... 71
    • Zatrzymać ciepło 13 paź 2013, 20:00 Drzwi zewnętrzne to pierwsza zapora przed zimnem, która powinna być równie wytrzymała na działanie czynników zewnętrznych jak stolarka okienna. Dlatego wybierajmy produkty o odpowiednich parametrach, sprawdzonej jakości potwierdzonej atestami oraz przypilnujmy ich właściwego... 80
    • Nasz dom bezpieczny jak nigdy dotąd 13 paź 2013, 20:00 Żyjemy w czasach, w których dzięki nowoczesnym technologiom wiele rzeczy możemy wykonywać samodzielnie, a do tego jeszcze na odległość. 83
    • Pozory i Symulacje 13 paź 2013, 20:00 Pomysłu PiS na przewalutowanie kredytów we frankach wstydzą się nawet niektórzy partyjni eksperci. Ani to możliwe, ani sensowne – ale dobrze brzmi. 85
    • Galop, kłus, rebus 13 paź 2013, 20:00 „Inferno”, nowa powieść Dana Browna, jest dowodem na to, że śmiertelna powaga i intelektualne pretensje raczej nie służą literaturze rozrywkowej. 86
    • Gniew Latynosa 13 paź 2013, 20:00 Nie robi arcydzieł, nie płaci aktorom zawrotnych sum. Ale najlepsi chcą się z nim bawić. Robert Rodriguez powraca. 90
    • Kalejdoskop kulturalny 13 paź 2013, 20:00 Powrót grunge’owych bogów Wszalonym recyklingu popkultury grunge zdążył już eksplodować, zniknąć i wrócić na fali nostalgii. A oni wciąż trwają. Robią swoje, bo nie potrafią przestać. Na półki trafiła właśnie dziesiąta... 92
    • Top 10 - kultura 13 paź 2013, 20:00 Top 10 kino 1. „Wałęsa. Człowiek z nadziei” reż. Andrzej Wajda ITI Cinema 2. „Turbo” reż. David Soren Imperial Cinepix 3. „Labirynt” reż. Denis Villeneuve Monolith FiLms 4. „Czas na miłość”... 96
    • Mała czarna 13 paź 2013, 20:00 Kawa. Aromatyczna, wykwintna, wzbudzająca kontrowersje – żadnego innego napoju nie odrzucaliśmy ani na powrót nie przyjmowaliśmy tak często, jak jej. 98
    • Relaks w filiżance 13 paź 2013, 20:00 Herbata jest – tuż po wodzie – najpopularniejszym napojem Polaków. Kto nie raczy się nią przynajmniej raz dziennie? 102
    • Bomba tygodnia 13 paź 2013, 20:00 Literatka Do grona celebrytek udzielających wywiadów rzek obnażających to i owo dołączyła Małgorzata Potocka. Udzieliła wywiadu Krystynie Pytlakowskiej pod znaczącym tytułem „Obywatel i Małgorzata”. Jest to głównie... 106

    ZKDP - Nakład kontrolowany