Ranking ksenofobii

Ranking ksenofobii

Czy naprawdę wschodnia część Europy jest bardziej szowinistyczna niż Zachód? Nawet pobieżna analiza skutecznie podważa takie przekonanie.

Płoną ośrodki dla azylantów. W Niemczech i Szwecji. Nieznani sprawcy demolują żydowskie cmentarze. We Francji. Ubrani w spiczaste kaptury Ku-Klux- -Klanu demonstranci żądają wyrzucenia imigrantów. W tradycyjnie tolerancyjnej Finlandii. Przykłady demonstrowania postaw ksenofobicznych i rasistowskich znaleźć można dziś w całej Europie, a jednak czytelnik mainstreamowych zachodnich mediów może odnieść wrażenie, że rasistowskim zaściankiem kontynentu jest nadal przede wszystkim jego wschodnia część.

CHŁOPCY DO BICIA

Ulubionym obiektem krytyki stali się Węgrzy budujący swój mur na granicy z Serbią. Viktor Orbán cytowany jest po każdym wystąpieniu jako czarny lud, którym można już straszyć dzieci. Werner Faymann, kanclerz Austrii (która w stosunku do liczby ludności dała III Rzeszy półtora raza więcej oficerów SS niż same Niemcy), posunął się do imputowania Węgrom faszystowskich sentymentów.

Węgrzy nadają się do roli chłopców do bicia idealnie jako kraj krnąbrny, skłócony z paternalistyczną Brukselą i od dawna mający na Zachodzie złą prasę. To dlatego wiralową furorę zrobił filmik przedstawiający dziennikarkę Petrę László podkładającą nogę syryjskiemu uchodźcy. Mało kto zauważył, że chodziło o nieznaną reporterkę niszowej telewizji internetowej N1 związanej ze skrajnie prawicowym Jobbikiem. Za to jej przypadek idealnie nadawał się do zilustrowania wschodniej, rasistowskiej Europy, na tle której przyjmująca uchodźców Europa Zachodnia to świat tolerancji. Co ciekawe, znacznie tragiczniejszy incydent – zastrzelenie przez bułgarskiego pogranicznika migranta – przeszedł prawie bez echa. Bułgaria jest dla zachodnich mediów po prostu zbyt odległa i abstrakcyjna.

Dostaje się za to bliższym i lepiej rozpoznawalnym państwom wyszehradzkim, które nie dość, że sprzeciwiły się firmowanemu przez Angelę Merkel pomysłowi kwotowego rozdzielania migrantów, to jeszcze przysłały Węgrom wsparcie w postaci policjantów pomagających w patrolowaniu zielonej granicy z Serbią i Chorwacją. W nagłym przetasowaniu sympatii do rangi kraju bardzo tolerancyjnego awansowała tymczasem Serbia – tylko dlatego, że postanowiła przepuszczać wszystkich migrantów jak sito wodę. W niepamięć poszły wypominane jeszcze parę miesięcy wcześniej serbskie grzechy, jak choćby ekscesy przeciwko lokalnym mniejszościom etnicznym w Wojwodinie. Także Chorwatom zapomniano nagle antyserbską histerię wywołaną nieśmiałymi próbami wieszania pisanych cyrylicą tabliczek w Vukovarze. Wystarczyło, że rząd w Zagrzebiu zadecydował o podstawieniu migrantom pociągów, którymi bez pytań i rejestracji mieli jechać na Węgry, by w gruncie rzeczy dość nacjonalistycznie nastawiona dziś Chorwacja urosła do rodzaju antytezy Węgier.

Nie jesteśmy bez winy. Najnowsza historia krajów wschodniej Europy skażona jest konfliktami etnicznymi (niektóre, jak tradycyjna wrogość serbsko-chorwacka, odżywają paradoksalnie właśnie na bazie kłótni o imigrantów) i antysemityzmem. Jednak przypisywanie Polakom, Rumunom albo Słowakom wrodzonej „nietolerancji, ograniczenia umysłowego i ksenofobii” – jak to w typowy dla siebie sposób uczynił Jan Gross na łamach „Die Welt”, to oczywiste nadużycie. A już łączenie niechętnego stosunku do masowej migracji i związanej z tym polityki Unii Europejskiej z „aktywnym, a wręcz entuzjastycznym” udziałem w eksterminacji Żydów albo „faszystowskimi skłonnościami” jest wręcz obraźliwe. Zwrócił na to niedawno uwagę w liście do redakcji „New York Timesa” prezydent Rumunii Klaus Iohannis.

ANTYSEMICI ZE WSCHODU

Problem w tym, że takie protesty publikowane są na zasadzie dyplomatycznej grzeczności i raczej nie zmieniają utrwalonych wyobrażeń o wschodnim rasizmie wynikającym (czego oczywiście nikt głośno nie mówi) z niższości cywilizacyjnej naszej części Europy. Na przekonania takie nie mają wielkiego wpływu sondaże. Jedno z regularnie przeprowadzanych badań to raport na temat antysemityzmu publikowany przez Anti-Defamation League (ADL). Już kilka lat temu okazało się, że między niektórymi państwami wschodu i zachodu Europy nie ma znaczących różnic. Ostatnie badanie wykazało, że wprawdzie w Polsce opinie antysemickie podziela 37 proc. ankietowanych, ale tendencja jest spadkowa, z kolei we Włoszech to 30 proc., za to odsetek ten szybko rośnie. W ubiegłym roku do antysemityzmu przyznało się 33 proc. mieszkańców wschodu Europy i 24 proc. Europejczyków z zachodu, choć należy też brać pod uwagę skłonność ankietowanych do szczerości, bardziej ograniczoną na hołdującym poprawności politycznej Zachodzie (niektórzy amerykańscy socjologowie krytykują sposób zadawania pytań przez ankieterów ADL). Jeśli jednak brać pod uwagę odpowiedzi na poszczególne pytania, to w niektórych przypadkach np. uchodzący za bardzo tolerancyjnych Norwegowie okazywali się zgodni w opiniach ze znacznie surowiej ocenianymi Węgrami czy Polakami. Co istotne, zauważalny spadek postaw rasistowskich odnotowano nawet w Rosji, podczas gdy w niektórych państwach Zachodu (Holandia, Wielka Brytania) nastąpił wzrost. Niechlubnymi rekordzistami pozostają Grecy, których ponad dwie trzecie deklaruje niechęć wobec Żydów.

Jeszcze gorsza dla przekonanych o swojej „przyrodzonej” tolerancji zachodnich Europejczyków okazuje się statystyka aktów agresji popełnionych z pobudek rasistowskich i antysemickich. W tej ostatniej kategorii niechlubny rekord należy do Francji, skąd z powodu mnożących się aktów przemocy tylko w ubiegłym roku wyjechało do Izraela ok. 7200 osób. W tym roku ta liczba może być wyższa nawet o 1800. Z pewnym zaskoczeniem wzrost liczby antysemickich incydentów odnotowała także policja brytyjska – tylko w pierwszej połowie roku było ich ponad 400. O wzroście liczby aktów przemocy organizacje żydowskie donoszą także z Belgii i Niemiec, a nawet ze Szwecji. Dla porównania według statystyk OBWE w rzekomo antysemickiej Polsce w ubiegłym roku popełniono raptem 25 czynów karalnych z pobudek antysemickich (i 55 przypisanych ksenofobii). Na „strasznych” Węgrzech takich wypadków było łącznie 48.

Kto kocha azylantów

Pojawienie się fali uchodźców znów dało dobry powód do przyjrzenia się, jak wygląda szara rzeczywistość poza podnoszącymi na duchu obrazami entuzjastycznego przyjmowania uchodźców „umęczonych” po węgierskiej stronie granicy. Wystarczyło kilka tygodni, by okazało się, że nie wszyscy witają przybyszów z sercem na dłoni. Co więcej, notowane przez policję antyimigranckie ekscesy nie ograniczały się do podkładania nogi. Najszerzej komentowane były sierpniowe akty agresji skrajnej prawicy w Heidenau pod Dreznem. W kierunku azylantów i policji poleciały tam kamienie, butelki i race.

Kilkadziesiąt osób zostało rannych, byli aresztowani. Na miejscu pojawili się politycy z Angelą Merkel na czele, by zaprotestować przeciwko przemocy. Nie na wiele się to zdało. Podobnych aktów agresji – z podpalaniem schronisk dla azylantów – było już kilkadziesiąt. Uaktywniły się ruchy ksenofobiczne – przeciw migrantom występuje zarówno neofaszystowska NPD, jak i odzyskujący wigor antyimigrancki ruch Pegida, który w ubiegłym tygodniu zorganizował nowe wiece.

Ciekawe, że mimo przejścia przez Węgry w tym roku grubo ponad 300 tys. migrantów podobnych aktów agresji nie zanotowano. Tymczasem w spokojnej, deklarującej „otwarte drzwi dla imigrantów” Szwecji spłonęły już trzy ośrodki dla azylantów. Do protestów dochodziło w Danii, Holandii i Finlandii – państwach uważanych dotychczas za wyjątkowo przyjazne dla uchodźców. W zachodnich mediach nadal jednak królują obawy o „niecywilizowane” zachowania Europejczyków ze wschodniej części UE. Dowodzić tego mają także decyzje nieczułych na dolę uchodźców polityków z Budapesztu, Warszawy czy Pragi, co regularnie i bezceremonialnie na unijnych forach wypomina im Angela Merkel. Kiedy jednak o ochronie tunelu pod kanałem La Manche przy pomocy policjantów z psami i zasieków zdecydował David Cameron, nikt nie imputował mu dyktatorskich zapędów.

Mniemana miłość bliźniego

W odróżnieniu od badań antysemityzmu twardych danych na temat postaw ksenofobicznych i rasistowskich jest mniej, zwłaszcza w odniesieniu do obecnej, wciąż świeżej fali migracyjnej w Europie. Co więcej – jak zwraca uwagę profesor Ronald Sundstrom z Uniwersytetu San Francisco – istnieją rozbieżności w definiowaniu niechęci wobec obcych (ksenofobia w Europie oznacza raczej to, co Amerykanie nazywają rasizmem). Niemniej jednak, jak dowodzi Heather Horn w „The Atlantic”, istnieją pośrednie badania prowadzone od kilkunastu lat, które pozwalają na porównanie społeczeństw Europy. I jak się okazuje, nie wykazują one żadnych „wrodzonych” postaw antyimigranckich. Jednym z takich testów było badanie tolerancji rasowej World Values Survey prowadzone w latach 2005-2009. Wykazało ono zbieżności między państwami od siebie odległymi, a nie wspólne skłonności narodów w jednym regionie. Na przykład odsetek ludzi nieżyczących sobie imigranta jako sąsiada był najwyższy we Francji, w Rosji i Turcji. Polacy wraz z Niemcami, Włochami i Finami okazali się średnio tolerancyjni. Odporni na uprzedzenia byli Szwedzi, Hiszpanie, Holendrzy czy Duńczycy. Dekadę później niechęć do obcego sąsiedztwa wzrosła w Niemczech i Rumunii, a w Polsce tolerancja się poprawiła.

Na inną prawidłowość zwrócili uwagę autorzy badania z 2009 r. prowadzonego przez ośrodek Pew. Okazało się, że wschodni Europejczycy wyrażali np. antypatię wobec Żydów, nie znając ich. Tymczasem respondenci zachodni okazywali z kolei mniej tolerancji wobec pochodzących spoza Europy imigrantów, z którymi mieli realny i bezpośredni kontakt. 27 proc. Brytyjczyków, 26 proc. Francuzów i aż 46 proc. Hiszpanów wyrażało niechętny stosunek do muzułmanów. Tak więc wschodnioeuropejska ksenofobia była raczej deklaratywna i opierała się na przesądach, podczas gdy zachodnioeuropejska wynikała z codziennych kontaktów z obcymi. Europejczycy ze Wschodu swoją niechęć wobec imigrantów nadal opierają na często wyolbrzymianych obawach i wyobrażeniach, podczas gdy ludzie z Zachodu wyrażają oceny na podstawie stosunku do rzeczywistych sąsiadów. Otwartość i tolerancja pozostaje często deklaracją składaną w przekonaniu, że to „postępowe” zachowanie.

Istnieje jeszcze jedno źródło oskarżeń: lokalni eksperci i politycy proszeni o opinię przez zachodnie media lub publikujący artykuły w opiniotwórczej prasie. Bywa, że – jak Janem Grossem – kierują nimi frustracje i uprzedzenia, bywa, że – jak węgierscy socjaliści – liczą na przeniesienie wewnątrzpolitycznego sporu na grunt międzynarodowy, aby wywołać zewnętrzny nacisk na krytykowaną przez siebie władzę. Są wreszcie obrońcy praw człowieka, którzy z przekonaniem piętnują wstydliwe zachowania swoich rodaków, jak Zuzana Števulova ze Słowacji tłumacząca Niemcom, że w jej kraju „szowinizm i rasizm są głęboko zakorzenione”. Takie argumenty trafiają na Zachodzie na podatny grunt. W końcu któż nie chce czuć się lepszy i bardziej cywilizowany od swoich sąsiadów?■

©℗ Wszelkie PRAWA ZASTRZEŻONE

Okładka tygodnika WPROST: 44/2015
Więcej możesz przeczytać w 44/2015 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 44/2015 (1703)

  • SKANER 26 paź 2015, 6:00 EDUKACJA Dobra wiadomość jest taka, że Uniwersytet Warszawski i Uniwersytet Jagielloński znalazły się w pierwszej dziesiątce najlepszych uczelni Europy Środkowo-Wschodniej i Azji Centralnej, odpowiednio na 6. i 7. miejscu. Takie dane... 5
  • Zdarzyło się jutro 26 paź 2015, 6:00 Sami swoi, czyli Zelnik kontra Wojewódzki, Kopacz kontra Szydło i zero siedem, zgłoś się. 14
  • Zwycięstwo cichej desperacji 26 paź 2015, 6:00 Bywają wybory, gdzie partie zamieniają się miejscami i życie toczy się dalej. Ale bywa i tak, że zmiana to tylko efekt uboczny głębszego zjawiska społecznego. Czegoś, co przegrani przeoczyli, a wygrani… Wygrani byli w opozycji i... 18
  • Droga do władzy 26 paź 2015, 6:00 Przemiana Beaty Szydło z polityka działającego na zapleczu w jedną z głównych rozgrywających dokonała się w zaledwie kilka miesięcy. W tym czasie wykazała się pracowitością i zdolnością do szybkiego uczenia się. 20
  • Taka piękna katastrofa 26 paź 2015, 6:00 To nie tylko wina Ewy Kopacz, że notowania Platformy Obywatelskiej spadały w sondażach przez całą kampanię parlamentarną. Ale to pani premier zapłaci za ostateczny wynik wyborczy. 22
  • Tak będzie wyglądał nowy rząd 26 paź 2015, 6:00 Rozmowy na temat podziału zadań i resortów trwały w PiS od tygodni. Władze partii za wszelką cenę chciały uniknąć sytuacji, w której radość po wyborczym zwycięstwie zakłóciłyby gorszące targi o stanowiska. Oto skład gabinetu, który będzie rządził Polską. 24
  • Rząd fachowców 26 paź 2015, 6:00 Piszę ten tekst przed wyborami. Skoro nic nie wiadomo, to można popuścić wodze wyobraźni i stworzyć rząd zgody narodowej obsadzony przez fachowców, którzy przecież są w każdej partii. Zacznijmy od uporządkowania sceny politycznej.... 27
  • Nowy rząd zastanie pole minowe 26 paź 2015, 6:00 Wrzawa kampanii wyborczej mocno zakłócała rzeczywisty obraz państwa, jaki kolejnej ekipie zostawia rząd Ewy Kopacz. Koalicja rządząca w naturalny sposób wyolbrzymiała swoje sukcesy i minimalizowała wpadki czy zaniechania. Za miesiąc-dwa... 28
  • Śledztwa powyborcze 26 paź 2015, 6:00 Prywatyzacja Ciechu, pomoc publiczna dla LOT, zakup Pendolino czy nowa infoafera to sprawy, którymi służby mogą się zająć ze zdwojoną mocą po 25 października. 32
  • Gwiazdy pokochają PiS 26 paź 2015, 6:00 Kampania parlamentarna 2015 była pierwszą od wielu lat, w której celebryci nie wsparli rządzących. Dziś, otwarcie popierając PO, można sobie tylko zaszkodzić. 34
  • Gwóźdź do trumny SLD 26 paź 2015, 6:00 W ciągu wieczoru stał się politycznym celebrytą. Adrian Zandberg nigdy nie był tak blisko zniszczenia swojego największego wroga politycznego. 36
  • W kolejce po aureolę 26 paź 2015, 6:00 Wyniesienie na ołtarze to olbrzymie przedsięwzięcie organizacyjne i finansowe. Mimo to w procesy kanonizacyjne coraz częściej angażują się też świeccy. 38
  • Czy wybór Franciszka jest ważny? 26 paź 2015, 6:00 Muszę przyznać: mam dylemat. Czytam właśnie wydaną po polsku książkę Antonia Socciego „Czy to naprawdę Franciszek? Kościół w czasach zamętu”. Socci to znany włoski dziennikarz, autor wielu książek. W najnowszej, której tytuł,... 41
  • Chora onkologia 26 paź 2015, 6:00 Po wejściu w życie pakietu onkologicznego niektórzy chorzy na raka czekają na leczenie nawet pięć razy dłużej niż wcześniej. Wzrosła też liczba pacjentów leczonych niezgodnie ze standardami. 42
  • Nie płacić na dziecko to grzech 26 paź 2015, 6:00 Państwo w sprawie alimentów jest tak nieskuteczne, że jedyną nadzieją dla osób samotnie wychowujących dzieci staje się społeczny front walki z alimenciarzami. 44
  • Co dalej z imperium Kulczyka 26 paź 2015, 6:00 W Belgii toczą się rozmowy, które mogą mieć większy wpływ na fortunę spadkobierców Jana Kulczyka niż ustalenia w sprawie Ciechu. Gra idzie o połączenie największego browaru na świecie AB inBev z warzącym nasze Tyskie SABMillerem. 48
  • Innowacyjność jego mać! 26 paź 2015, 6:00 Od lat jestem gnębiony przez dziennikarzy na różnych konferencjach o „innowacyjność”. Termin odmieniany na wszystkie sposoby: „Gospodarka nie jest innowacyjna”, „Przedsiębiorcy nie są innowacyjni” etc. W... 51
  • Polski kapitał do broni 26 paź 2015, 6:00 Na rosnących zamówieniach wojskowych chcą skorzystać nie tylko polskie fabryki zagranicznych koncernów czy państwowy czempion PGZ. Coraz większą rolę odgrywają budowane od podstaw i nastawione mocno na eksport firmy z rodzimym kapitałem. 52
  • Ostatni bojownik 26 paź 2015, 6:00 Amerykańscy libertarianie stracili właśnie swojego guru. Irwin Schiff zmarł w więzieniu, gdzie siedział, bo twierdził, że podatki dochodowe są nielegalne. 54
  • HOSSA BESSA 26 paź 2015, 6:00 Volkswagen listy pisze To już kolejna odsłona afery spalinowej Volkswagena. Dla przypomnienia kilka tygodni temu wyszło na jaw, że niemiecki koncern instalował w samochodach oprogramowanie manipulujące odczytami emisji spalin. Tego typu... 56
  • Ranking ksenofobii 26 paź 2015, 6:00 Czy naprawdę wschodnia część Europy jest bardziej szowinistyczna niż Zachód? Nawet pobieżna analiza skutecznie podważa takie przekonanie. 58
  • Polska – kraj korzeni wolności i tolerancji 26 paź 2015, 6:00 Największą ofiarą hejtu jest dziś polska historia. Z tego powodu zapomnieliśmy o tym, że to od nas świat uczył się wolności i tolerancji. Że to nad Wisłą powstawało pionierskie prawodawstwo w zakresie swobód. 61
  • Restalinizacja pamięci 26 paź 2015, 6:00 Historia według Kremla jest propagandowym narzędziem na usługach bieżącej polityki. Prawda historyczna nie ma żadnego znaczenia. 64
  • Gruzińska depresja 26 paź 2015, 6:00 Trzy lata po obaleniu Saakaszwilego Gruzja tkwi w gospodarczym i politycznym marazmie. To daje byłemu prezydentowi nadzieję na powrót do ojczyzny. 66
  • Zaprzeczanie mainstreamowi grozi inkwizycją 26 paź 2015, 6:00 Homoseksualiści nie są zagrożeniem dla społeczeństwa, ale przyznawanie im praw do adopcji dzieci to błędna polityka, pogłębiająca nierówności społeczne – mówi Ludovine de La Rochère, przewodząca konserwatywnemu ruchowi Le Manif pour tous. 68
  • Koniec talk-show 26 paź 2015, 6:00 Kategoria:„rozrywka, talk-show”. Dozwolone od lat 12. Takie informacje komputer jednego z dystrybutorów sygnału telewizyjnego przyporządkował debacie przedwyborczej kandydatek na premiera. Od dzisiaj – już po wyborach... 70
  • Cypryjski ciąg dalszy, czyli przymusowa likwidacja i przejęcie majątków spółek 26 paź 2015, 6:00 Mec. RobeRT Nogacki – jeden z najlepszych ekspertów w zakresie bezprawia urzędniczego – ocenia wydarzenia przez pryzmat interesów klientów swojej kancelarii. 71
  • Co Kasia Tusk chowa w szafie 26 paź 2015, 6:00 Beż wygląda luksusowo, sportowy zegarek pozwala nosić skórzane spodnie, a kot w butach miał rację, zakładając kozaki. To wyczytamy z podręczników stylu pisanych przez blogerów. Ale publiczność szuka dobrych rad – „Elementarz stylu” Kasi Tusk i inne tego typu... 74
  • Doping mistrza 26 paź 2015, 6:00 Nasz film fabularny jest prawdziwszy niż dokument, który powstał w tym samym czasie. Lance Armstrong nigdy nie wpuściłby kamery do pokoju, w którym brał doping, więc taką scenę mogliśmy pokazać tylko my. W filmie inspirowanym prawdziwymi zdarzeniami – mówi reżyser... 78
  • Czy jest z nami podczaszy? 26 paź 2015, 6:00 Wino się rozlało. Ale pytanie, czy prezydent Rzeczypospolitej Polskiej powinien w czasie uroczystej kolacji podejmować królewską parę trunkiem kosztującym 12 euro za butelkę, pozostaje w mocy. 80
  • Futurolodzy z Hollywood 26 paź 2015, 6:00 Filmy science fiction nie przewidują przyszłości, bo to niemożliwe. Oglądamy w nich więc marzenia wykreowane przez naukowców doradzających reżyserom, które tylko czasem stają się rzeczywistością. 82
  • Trzymają mnie wóda i kawa 26 paź 2015, 6:00 Celebryci w większości są przeraźliwie nudni. Z jednym wyjątkiem: Dave’a Matthewsa – mówi lider Dave Matthews Band, którego występy biją w Ameryce rekordy popularności. 28.10 grupa, której pięć kolejnych albumów debiutowało w USA na pierwszym miejscu list... 84
  • Kredką malowane 26 paź 2015, 6:00 Wyspiański, Wyczółkowski, Witkacy – to tylko niektórzy z artystów, których na wystawie w Muzeum Narodowym zaliczono do mistrzów pastelu. Publiczność bardzo lubi tę technikę, ale prace najwybitniejszych twórców są pokazywane rzadko, ponieważ bledną pod wpływem światła. 86
  • Wegekuchnia puka do drzwi 26 paź 2015, 6:00 Kilkanaście lat temu osoby, które z własnej woli nie jedzą mięsa uważane były za dziwaków. Do dzisiaj zresztą w niektórych domach jest to styl życia zupełnie niezrozumiały, a kiedy wegetarianin przychodzi na obiad, zagubieni gospodarze w popłochu szukają czegoś zielonego w... 87
  • Zahartować odporność 26 paź 2015, 6:00 Witaminy, napary z ziół i świeże soki pomogą wzmocnić odporność, ale najlepiej łączyć je z ruchem na świeżym powietrzu i szczepieniami – podkreślają lekarze. 88
  • Sprawy najistotniejsze 26 paź 2015, 6:00 Co jest w życiu najważniejsze? Zdrowie i relacje, które są nie do zastąpienia! 89
  • Dbamy o twoje zdrowie każdego dnia 26 paź 2015, 6:00 Innowacyjne suplementy diety wspomagające funkcjonowanie organizmu, a także nowoczesne produkty lecznicze i kosmetyczne – to źródło sukcesu rynkowego spółki LEK-AM. 90
  • Kalejdoskop kulturalny 26 paź 2015, 6:00 KSIĄŻKI Mariusz Cieślik Prostytutki w świecie fantazji Chyba najbardziej oczekiwana polska nowość tej jesieni. Najsłynniejszy „półkownik” ostatnich lat, książka, której wydanie wstrzymano, mimo że była już wydrukowana i... 92
  • Demografia. Najważniejsze zadanie dla nowego rządu 26 paź 2015, 6:00 Nasz dramat narodowy nosi tytuł „2-1-6”. Te trzy cyfry połączone w liczbę to nasze miejsce na świecie pod względem tego, ile w Polsce rodzi się dzieci. 216. pozycja na 224 sklasyfikowane kraje globu. Jeśli nic z tym nie... 102

ZKDP - Nakład kontrolowany