Wprost

– Od2009 r. liczba uczących się chińskiego zwiększyła się czterokrotnie. Z24 doponad 100 – mówi nam Piotr Czerwiński, właściciel Akademii Henhao (coznaczy: Bardzo dobrze). Dawniej nauka chińskiego była rodzajem hobby, odpewnego czasu jednak coraz więcej rodziców zapisuje donas swoje pociechy, traktując to jako inwestycje w przyszłość. – Co roku zwiększamy o 50 proc. liczbę grup przedszkolnych 3-6 lat i dziecięcych 7-11 – opowiada Czerwiński.

Czerwiński twierdzi, ze to dopiero początek: – Wszkole nie pojawiła się jeszcze duża grupa ludzi, która chińskiego potrzebuje wpracy, tu iteraz. Ale to kwestia czasu.

Tu i teraz są już zato chińskie firmy, pieniądze, instytuty kulturalne, sztuka. 25 kwietnia tu iteraz będzie premier Chin. To najważniejsza wizyta chińskiego dygnitarza wPolsce po 1989 r. Wen Jiabao przyjeżdża doWarszawy, aby przypieczętować pozycje Polski jako kraju kluczowego wregionie. Inne kraje, jak Węgry, latami zabiegały o chińskie zainteresowanie. Amy nawet nie musieliśmy się wysilać.

Chiny dysponują rezerwami przekraczającymi 3 bln dolarów. I właśnie nawielka skale zaczynają wydawać te pieniądze. Pekin poszukuje surowców ienergii dlaszybko rozwijającej się gospodarki, technologii, ale także know-how. Chińskie firmy wykupiły już udziały wtak uznanych markach, jak IBM czy Volvo.

Teraz Pekin stara się zdywersyfikować lokowanie swoich pieniędzy wtaki sposób, aby zbyt wiele nie ugrzęzło w amerykańskich obligacjach. Bez rozgłosu w dość krótkim czasie chińskie pieniądze dotarły już doAzji, Afryki, Ameryki Łacińskiej, ostatnio także naBiałorus i Ukrainę. Europa Środkowo-Wschodnia to ostatni element tej globalnej chińskiej układanki. Wtym regionie Chiny juz wybrały sobie partnera. Awiec teraz Polska!

Bratni kraj

W ostatnich 20 latach Chiny kojarzyły się wPolsce głównie złamaniem praw człowieka. Zkolei starsze pokolenie Chińczyków reaguje na Polskę zentuzjazmem, mówiąc o „xiongdi guojia" – braterskim kraju istarych socjalistycznych czasach.

W Polsce zapotrzebowanie nafascynacje Orientem przez lata wypełniał Dalajlama. Podejmowany zawsze zwielkimi honorami, odbierał naZamku Królewskim honorowe obywatelstwo stolicy czy doktorat honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego. W2009 r. wbadaniach SMG/KRC był piątym najważniejszym autorytetem dlapolskiej młodzieży, ustępując nieznacznie Jerzemu Owsiakowi, Kubie Wojewódzkiemu, Szymonowi Majewskiemu, a także krytycznemu wobec buddyzmu Wojciechowi Cejrowskiemu.

W Chinach Dalajlama uznawany jest za groźnego separatystę, dążącego dodestabilizacji kraju. Niektórzy analitycy przekonują, zeistnieje „efekt Dalajlamy" – wartość obrotów handlowych iinwestycji chińskich wkraju, którego przywódcy spotkali się  z Dalajlama, spada zawsze okilkanaście procent. Wydawać by się zatem mogło, zestosunki polsko-chińskie, wtym gospodarcze, prędko nie wrócą donormy. Tymczasem choć Dalajlama nadal cieszy się w Polsce ogromna popularnością, chińskim władzom najwyraźniej przestało to przeszkadzać. Najpierw w2008 r. odbyło się chińskie „coming out party”, czyli igrzyska olimpijskie, które według zachodniej prasy miały się nie udać, ajednak były pokazem siły. I choć formalnie chińską politykę „zou chu qu” (wychodzenia na zewnątrz) ogłoszono w2001 r., to pojawienie się globalnego kryzysu, który dotknął głównie kraje zachodnie, zadziałało jak katalizator. Okazało się, ze Polska, która podobnie jak Chiny wniewielkim stopniu odczuła skutki kryzysu istała się zielona wyspa namapie Europy, zaczęła być wChinach zauważana izostała wytypowana jako jeden zistotnych elementów globalnej układanki.

Decyzji o zainwestowaniu w Polskę oczywiście nie podjął zza biurka sam prezydent Hu Jintao. Współczesne Chiny to konglomerat przeróżnych frakcji, globalnych firm, gdzie nie ma już centralnego mózgu. Ale z pewnością to Pekin wytycza długofalowa wizje, cowkraju okilku tysiącach lat historii, gdzie działania planowane są nadekady, anie nakadencje czy kolejne sondaże, nie powinno specjalnie dziwić.

Chiny na Euro

Przełomem w polsko-chińskich relacjach była wizyta Donalda Tuska naszczycie Europa – Azja w2008 r. w Pekinie. Jako jeden z sześciu premierów został on zaproszony naspotkanie zpremierem Wen Jiabao.

Szybko okazało sie, ze w Polsce Chińczyków interesować będzie to, co wszędzie: surowce (kupowane odKGHM), energetyka, aszczególnie kontrakty na budowę infrastruktury naEuro 2012. Dlatego tez ośmielona zachęta polskiego rządu chińska firma Covec wystartowała wprzetargu nadruga linie warszawskiego metra. Choć przegrała, postanowiła za wszelka cenę odbić sobie to niepowodzenie innymi kontraktami. Zaoferowała najniższa cenę za budowę dwóch krótkich odcinków autostrady A2 iwygrała przetarg.

W Polsce znów jednak pojawił się Dalajlama. Pod koniec 2008 r. wystąpił zprzemówieniem wHali Oliwii na25-leciu przyznania Nagrody Nobla Lechowi Wałęsie. Mimo ze Covec zabrał się już dopracy, strona chińska natychmiast zawiesiła wszystkie konsultacje polityczne idelegacje biznesowe.

Ale o tym, zestrategia Chin wobec Polski jest długofalowa, świadczy fakt, iż rok później wszystko wróciło donormy, awkwietniu 2010 r. po katastrofie smoleńskiej, napogrzebie pary prezydenckiej naWawelu Chiny miał reprezentować… minister transportu (ostatecznie nie dotarł ze względu napył wulkaniczny).

Miesiąc później naszanghajskim Expo wielki iniespodziewany sukces odniósł polski pawilon. Wdużym stopniu dzięki pomocy strony chińskiej, która umieściła go wgłównej strefie europejskiej, miedzy Niemcami i Hiszpania. Na Expo z wielkimi honorami Chińczycy przyjęli marszałka Grzegorza Schetynę, który razem z chińskim premierem i sekretarzem generalnym ONZ przemawiał na zakończenie imprezy.

W 2011 r. znów tąpnęło na linii Warszawa – Pekin. Z presja lokalnej konkurencji, a także polskimi procedurami nie poradził sobie Covec, który nie był w stanie zrealizować zamówienia po zadeklarowanej cenie i porzucił plac budowy na autostradzie A2.

Nastąpiła szybka sekwencja niekorzystnych dla Polski wydarzeń. Chiny podpisały umowę o strategicznym partnerstwie z Ukraina, stanęły rozmowy z chińskim inwestorem o przejęciu cywilnej części Huty Stalowa Wola, wreszcie – Pekin nieprzypadkowo przyspieszył wizytę premiera Wen Jiabao na Węgrzech. Viktor Orbán, który już w 2010 r. stworzył przy rządzie stanowisko specjalnego komisarza ds. kontaktów z Chinami, już w trakcie konferencji powitalnej złożył rewolucyjne deklaracje: o zmierzchu Zachodu i o tym, ze „teraz to Chiny zmieniają światową gospodarkę i tak już pozostanie". Wszystko wskazywało, ze to właśnie zdeterminowane Węgry uzyskują status strategicznego partnera Chin w regionie.

Polski awans

Okazało się jednak, ze mimo determinacji Orbána Pekin wybrał Polskę. W lipcu 2011 r. chiński ambasador w Warszawie ogłosił, ze w przypadku Covecu i autostrady A2 „błędy popełniły obie strony i był to jedynie epizod, który niczego nie przekreśla".

Ostatecznie w grudniu zeszłego roku, w czasie wielokrotnie przekładanej wizyty Bronisława Komorowskiego w Chinach, doszło do przełomu. Po 20 latach kiepskich stosunków Polska „awansowała", stając się strategicznym partnerem Chin.

Zaraz po podpisaniu umowy o partnerstwie wejście do Polski zapowiedziały dwa chińskie banki z tzw. wielkiej czwórki: Bank of China oraz Industrial and Commercial Bank of China, którego aktywa są dziesięciokrotnie większe od całego rynku bankowego w Polsce. Będzie on inwestował w polskie obligacje, a być może również w polska giełdę. Kilka tygodni później biuro w Warszawie otworzyła chińska telewizja CCTV4. Chiński ambasador zapowiedział już, ze Chiny wkrótce ponad dwukrotnie zwiększa obroty handlowe z Warszawa.

Pierwszego lutego, w kończące chiński Nowy Rok Święto Lampionów, cywilna cześć Huty Stalowa Wola (HSW) stała się własnością chińskiego koncernu LiuGong Machinery. W pierwszy dzień pracy nowe kierownictwo i załoga przedzierała się do zakładu przez śnieg – w Chinach to symbol dostatku i pomyślności. HSW to jak dotąd największa chińska inwestycja w Polsce i pierwsza o wartości powyżej 100 mln dolarów.

W tej transakcji jak w soczewce skupiło się to, czego możemy być już wkrótce świadkami przy okazji innych chińskich inwestycji w Polsce. Po pierwsze, zaważył czynnik polityczny, bo LiuGong Machinery, jak większość chińskich firm, ma powiązania z chińskimi władzami – szef firmy jest wysokiej rangi funkcjonariuszem Komunistycznej Partii Chin. Po drugie, bardzo wyraźnie ujawniło się zupełnie odmienne od zachodniego podejście do mediów i opinii publicznej. Chińczycy traktują media jak zło konieczne. Po trzecie wreszcie, sprawa związków zawodowych. W Chinach nie maja one większego znaczenia, a w Stalowej Woli Chińczycy przeszli ze związkowcami prawdziwa gehennę.

Następna w kolejce jest polska energetyka. I tu zaczynają się naprawdę ogromne pieniądze, bo Chińczycy startują do przetargów, których łączna wartość przekracza 30 mld zł. Na tyle opiewają już dziś znane kontrakty na budowę bloków energetycznych, w których startować będą chińskie firmy. Chodzi miedzy innymi o elektrownie w Jaworznie, Kozienicach i Ostrołęce.

Polski rok chiński

Wraz z inwestycjami do Polski ciągną tysiące Chińczyków ze Słowacji, Czech i Austrii. Świadczy o tym sukces Jaworzna, w którym pojawiły się setki Chińczyków. Od listopada 2011 r. działa tam Chińskie Centrum Handlu Hurtowego, które po planowanych właśnie rozbudowach będzie największym takim centrum w Europie Środkowej.

Ci ludzie przynoszą z  sobą modę na chińszczyznę: przeglądy chińskich filmów, wystawy malarstwa, prelekcje o zielonej herbacie. Coraz częściej tłumy Polaków świętują chiński Nowy Rok. Niezależnie od imigrantów zarobkowych kulturę chińska w Polsce promują cztery Instytuty Konfucjusza – w Krakowie, Poznaniu, Wrocławiu i Opolu.

– Fascynacja rośnie stopniowo – twierdzi Piotr Czerwiński z Akademii Henhao. – Cześć osób zaczyna się uczyć chińskiego, a później zdaje na sinologie lub wyjeżdża do Chin, by tam kontynuować naukę. Wsiąkają w Chiny, nawet nie wiedza kiedy.

W jednej ze szkolnych ankiet 69 proc. uczniów uznało, iż język chiński jest tak trudny, jak zakładali. 31 proc. – ze jednak łatwiejszy. Nie było nikogo, kto uznał, ze język chiński jest trudniejszy, niż przypuszczał. To świetna perspektywa. Bo jeśli plany Pekinu wobec Polski się powiodą, możemy być pierwszym europejskim krajem z chińskim jako językiem biznesu. A jak powiedział grecki minister finansów Philippos Sachinidis: „I tak prędzej czy później czeka to cała Europe".