Wprost

Hollande spoliczkował urzędującego szefa państwa. Politycznie. Choć wygrał pierwszą turę nieznacznie (28,63 proc. głosów wobec 27,18 Sarkozy’ego), to jednak wystarczyło, by pierwszy raz w dotychczasowej historii V Republiki prezydent ubiegający się o drugą kadencję nie wygrał pierwszej tury. Wydawało się dotąd, że ma to niejako zagwarantowane z urzędu. Hollande dowiódł, że Sarkozy na podobną gwarancję nie zasłużył, bo na najwyższym urzędzie całkowicie zawiódł.

---

Kapitan wodnego roweru

Został kandydatem Partii Socjalistycznej, jak mówili złośliwi, „z castingu", po upadku Dominique’a Straussa-Kahna. Początkowo Hollande nie uchodził za faworyta. Wątpliwości budził jego brak doświadczenia w rządzie i obycia na międzynarodowych salonach. Pokpiwano, że to tylko niezgułowaty aparatczyk, na którym nigdy nie będą dobrze leżeć prezydenckie szaty. Obśmiewano go nie tylko z prawej strony. Nawet lider skrajnej lewicy Jean-Luc Mélenchon stwierdził, że kapitan roweru wodnego podczas kryzysowego sztormu nie powinien chwytać za stery krążownika.

Szydercy nie brali pod uwagę jednego: Nicolas Sarkozy i jego rząd wmówili rodakom, że kryzys Francji nie nadwyręży właśnie dlatego, że nie dopuścili do tego Nicolas Sarkozy i jego rząd. Niby argumentacja dla prezydenta korzystna – okazała się fatalna; dla socjalistów – politycznie wymarzona. Obywatele zinterpretowali ją bowiem tak: świat się nie wali, możemy więc przykładać do tych wyborów zwykłe miary.

W rezultacie, w przekonaniu większości Francuzów tegoroczne wybory nie tyle mają służyć wybraniu dobrego prezydenta na trudną drogę, ile zagrodzeniu złemu prezydentowi utartego szlaku do władzy. Christian Salmon, autor książki „Storytelling", uważa wręcz, że francuskie głosowanie ma charakter impeachmentu wobec prezydenta, który uchybił funkcji tak dalece, iż stracił zdolność do jej dalszego pełnienia.

Hollande swoją narrację poprowadził wyśmienicie. – Wskazywany przez sondaże jako jedyna wiarygodna alternatywa wobec Sarkozy’ego konsekwentnie opowiadał siebie jako anty-Sarkozy’ego, czyli polityka jednoczącego, spokojnego, o stałych i spójnych poglądach – mówi Salmon.

300 razy dookoła Ziemi

Franćois Hollande wykonał gigantyczną pracę. Przywiązywanie znaczenia jedynie do zmian fizycznego wizerunku (że schudł, że dobrał lepsze oprawki okularów itp.) jest kolejnym uproszczeniem w tłumaczeniu jego – jak dotąd – udanej wspinaczki na szczyt.

Faktycznie rozpoczął kampanię już dwa lata temu. Kilometraż jego podróży na spotkania z wyborcami odpowiada – co z dumą komunikują sztabowcy z Partii Socjalistycznej – 300 okrążeniom Ziemi. Przed kilkoma tygodniami, kiedy Sarkozy zaczął szybko się piąć w sondażach, lewicowy dziennik „Liberation" wydrukował zdjęcie Hollande’a w wagonie pociągu, pochylonego nad papierami, bez okularów – i wyraźnie zmęczonego. Wielu jego sympatyków uznało tę publikację za błąd, jeśli nie zgoła za dywersję.

Tymczasem fotografia Hollande’owi nie zaszkodziła. Przeciwnie, bo Francuzi dostali opowieść o człowieku, który nie wstydzi się zmęczenia, a szkoda mu teraz czasu na zabiegi regeneracyjne czy inny jogging (znowu: anty-Sarkozy). Hollande pokazał spokojną siłę, mitterrandowską „la force tranquille", dzięki której wygrywa się wybory. – Jestem szczęśliwym Syzyfem – wyznał na jednym z wieców. Jakby czuł, że już wkrótce wepchnie głaz na szczyt. Nie chce się po drodze potknąć, toteż nie podejmuje wyzwania Sarkozy’ego na aż trzy telewizyjne debaty przed 6 maja. Godzi się – bo tak każe tradycja – na jedną. Nie ma potrzeby wdawać się w ryzykowne pojedynki słowne, w których rywal ma znacznie większą wprawę.

– Jest niedaleko i niczego w swym postępowaniu nie musi zmieniać przed drugą turą wyborów – uważa Gérard Grunberg z Centrum Badań Francuskiego Życia Politycznego (CEVIPOF). – Teraz Hollande jednoczy nie tylko lewicę, bo puszcza oko i do centrystów, wspominając o drogiej im „przykładnej Republice", państwie bezstronnym. Natomiast kampania Sarkozy’ ego – zdaniem Grunberga – była katastrofą. Opowiadając się rzekomo po stronie „ludu” przeciwko „elitom”, Sarkozy otworzył faktycznie szeroką aleję przed Marine Le Pen, przywódczynią tak zwanej prawicy narodowej, a zraził do siebie elektorat lidera centrowego MoDemu – Franćois Bayrou.

Na wieść o wynikach pierwszej tury Martine Aubry, pierwsza sekretarz Partii Socjalistycznej (i potencjalna premier), stwierdziła, że oto trzech na czterech Francuzów powiedziało Sarkozy’emu: nie! Jakby wyrok w procedurze impeachmentu już zapadł. Arnaud Montebourg (potencjalny socjalistyczny minister) dodał, że Sarkozy jest nie tylko zwyciężony, ale na dodatek osamotniony. Nie ma żadnego zapasu głosów na drugą turę. Nikt z pokonanych nie wezwie swoich wyborców do przeniesienia poparcia na Sarozy’ego 6 maja.

Front za socjalistą

To prawda. Nie zrobi tego ani Marine Le Pen (17,9 proc. głosów w pierwszej turze; historyczny rekord Frontu Narodowego), ani Bayrou (9,1 proc.; klęska). Naturalnie Sarkozy podejmie się politycznej ekwilibrystyki – nie takie rzeczy robił – i będzie kusił wyborców Frontu, zabiegając jednocześnie o względy centrystów. Według ocen instytutów badania opinii może liczyć na 40-60 proc. głosów Frontu Narodowego i 30 proc. MoDemu, co jednak raczej nie wystarczy, by pokonać Hollande’a.

Ten bowiem – choć też już się zwraca do narodowców jako do „wyborców zagubionych" – nie musi o nic prosić. Te same badania opinii wskazują, że nawet wśród elektoratu Frontu Narodowego (FN) – wrogiego z definicji socjaliście, jakby się mogło wydawać – Hollande zyska liczące się poparcie (podobnie opowie się za nim zapewne jedna trzecia centrystów). Front, tak jak sobie tego życzyła Marine Le Pen, i wcześniej jej ojciec, będzie arbitrem drugiej tury francuskich wyborów prezydenckich. Arbitrem stronniczym.

Przewodnicząca FN zaleci niechybnie, by nie głosować na żadnego z pary „braci syjamskich", jak nazywa Sarkozy’ego i Hollande’a. Nieoficjalną dyrektywą może być poparcie kandydata lewicy. Le Pen zakłada bowiem – i wcale się z tym nie kryje – że porażka obecnego prezydenta doprowadzi do rozpadu jego partii UMP. Wtedy zaś, jeszcze przed czerwcowymi wyborami parlamentarnymi, ona – Marine Le Pen – stworzy „nową prawicę”. Front Narodowy może nawet zmienić nazwę (tak jak ona sama odmieniła demoniczne, ojcowskie oblicze partii), by przyjąć pod swoje sztandary całe hufce z UMP.

Rozczarowanych autorytarnymi rządami Sarkozy’ego w tym stronnictwie nie brak. – Tak oto dokona się zamknięcie epoki powojennej we francuskiej polityce. Po obumarciu partii komunistycznej następnym fenomenem będzie przyjęcie Frontu Narodowego do rodziny klasycznej prawicy – przewiduje Gérard Grunberg. Skądinąd do polityki wpuścił FN w latach 80. mentor Hollande’a – Franćois Mitterrand, by ową klasyczną prawicę osłabić.

Teraz kandydat socjalistów przekonuje, że za wysoki wynik wyborczy narodowców podwójnie odpowiedzialny jest Nicolas Sarkozy. Po pierwsze, w ostatnich miesiącach otwarcie przejął ich tezy, czyli „zbanalizował zawarte w nich zło". Po wtóre, u kresu kadencji doprowadził we Francji do niebywałego skumulowania frustracji, gniewu i poczucia zagrożenia.

Postrach Europy

Hollande obiecuje tę bombę rozbroić w 60 ruchach. Z tylu punktów składa się jego program syzyfowych prac. Prawicowi krytycy uznają go za nierealny i nieodpowiedzialny (podwyżki minimalnych wynagrodzeń, 60 tys. nowych miejsc pracy w oświacie, 75-proc. podatek od dochodów powyżej miliona euro rocznie). Co więcej, straszą komunizmem, który może wpełznąć do rządu prezydenta Hollande’a za sprawą Jeana-Luca Mélenchona i jego rewolucyjnej nienawiści do bogaczy.

Dlatego Hollande tak mocno podkreśla, że głosy aliantów z ugrupowań lewackich (oraz ekologów) przyjmie w drugiej turze jako naturalny dowód jedności lewicy, jednak nie przewiduje za to żadnych politycznych koncesji dla sojuszników. Ta deklaracja ma przede wszystkim uspokoić rynki finansowe: Hollande chce być postrzegany jako stonowany socjaldemokrata, a nie antykapitalista.

Jego otoczenie temperuje również zastrzeżenia pod adresem paktu fiskalnego, a także Europejskiego Banku Centralnego – skądinąd podchwycone w ostatniej fazie kampanii przez Sarkozy’ego, który w ten sposób zaryzykował nawet przyjaźń z Angelą Merkel. Berlin, jak głoszą dyplomatyczne niedyskrecje, ma już przygotowany plan B na wypadek zwycięstwa Hollande’a.