Wynagrodzenie pracownika podlega ochronie. Bez zgody pracownika pracodawca może dokonywać tylko potrąceń określonych prawem.
Zdarza się, że pracodawca staje się pośrednikiem w egzekwowaniu niektórych zobowiązań pracownika. Potrąca mu je z wynagrodzenia. Jednak bez zgody pracownika pensja może być pomniejszona tylko o określone w kodeksie pracy należności. Ponadto potrącenie jest możliwe w ściśle określonych granicach oraz według określonych reguł.
Z wynagrodzenia za pracę, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, potrąceniu podlegają:
• sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych - do wysokości 3/5 wynagrodzenia,
• sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne - do wysokości 1/2 wynagrodzenia,
• zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi - do wysokości 1/2 wynagrodzenia,
• kary pieniężne przewidziane za: nieprzestrzeganie przez pracownika przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy lub przepisów przeciwpożarowych, opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia, stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości, spożywanie alkoholu w czasie pracy - w granicach określonych w art. 108 k.p.
W innych sytuacjach pracodawca może uszczuplić pensję tylko za zgodą pracownika. Nie może bez jego pisemnej zgody zmniejszyć płacy, np. o kwotę wynikającą z powstałych niedoborów w powierzonym mieniu, ratę kredytu czy pożyczki z firmy itp. Pracownik może zgodzić się tylko na potrącenie konkretnej kwoty mającej zaspokoić konkretną należność. Wyrażenie zgody na potrącanie należności z tytułu niedoborów mogących się ujawnić w przyszłości, bez określenia jej wysokości, jest sprzeczne z prawem i nieważne.
Potrącenia mogą być dokonywane tylko do pewnych granic. Granice te poza maksymalną kwotą potrącenia wyznacza kwota wolna od potrąceń, która jednak nie obowiązuje przy roszczeniach alimentacyjnych. Jest ona równa:
• minimalnemu wynagrodzeniu za pracę (po odliczeniu składek na ubezpieczenie społeczne, zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych) przy potrącaniu sum egzekwowanych na podstawie tytułów wykonawczych innych niż świadczenia alimentacyjne
• 75% minimalnego wynagrodzenia przy potrącaniu zaliczek pieniężnych udzielonych pracownikowi;
• 90 % minimalnej płacy przy potrącaniu kar pieniężnych
Jeśli zatem pensja dłużnika odpowiada wynagrodzeniu minimalnemu, to komornik nic z niej nie wyegzekwuje. Pracodawca jednak może z niej potrącić alimenty.
Kwota wolna od potrąceń nie jest jednakowa dla wszystkich. Jej wysokość zależy od stawek podatkowych obowiązujących przy ustalaniu pensji danego pracownika. Osoba zatrudniona na pełny etat, z prawem do podstawowych kosztów uzyskania przychodów (czyli uzyskująca przychody z jednego stosunku pracy) i ulgi podatkowej w 2009 roku musi otrzymać 954,96 zł, o ile nie jest dłużnikiem alimentacyjnym
Danuta Niewiadomska
Z wynagrodzenia za pracę, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, potrąceniu podlegają:
• sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych - do wysokości 3/5 wynagrodzenia,
• sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne - do wysokości 1/2 wynagrodzenia,
• zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi - do wysokości 1/2 wynagrodzenia,
• kary pieniężne przewidziane za: nieprzestrzeganie przez pracownika przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy lub przepisów przeciwpożarowych, opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia, stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości, spożywanie alkoholu w czasie pracy - w granicach określonych w art. 108 k.p.
W innych sytuacjach pracodawca może uszczuplić pensję tylko za zgodą pracownika. Nie może bez jego pisemnej zgody zmniejszyć płacy, np. o kwotę wynikającą z powstałych niedoborów w powierzonym mieniu, ratę kredytu czy pożyczki z firmy itp. Pracownik może zgodzić się tylko na potrącenie konkretnej kwoty mającej zaspokoić konkretną należność. Wyrażenie zgody na potrącanie należności z tytułu niedoborów mogących się ujawnić w przyszłości, bez określenia jej wysokości, jest sprzeczne z prawem i nieważne.
Potrącenia mogą być dokonywane tylko do pewnych granic. Granice te poza maksymalną kwotą potrącenia wyznacza kwota wolna od potrąceń, która jednak nie obowiązuje przy roszczeniach alimentacyjnych. Jest ona równa:
• minimalnemu wynagrodzeniu za pracę (po odliczeniu składek na ubezpieczenie społeczne, zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych) przy potrącaniu sum egzekwowanych na podstawie tytułów wykonawczych innych niż świadczenia alimentacyjne
• 75% minimalnego wynagrodzenia przy potrącaniu zaliczek pieniężnych udzielonych pracownikowi;
• 90 % minimalnej płacy przy potrącaniu kar pieniężnych
Jeśli zatem pensja dłużnika odpowiada wynagrodzeniu minimalnemu, to komornik nic z niej nie wyegzekwuje. Pracodawca jednak może z niej potrącić alimenty.
Kwota wolna od potrąceń nie jest jednakowa dla wszystkich. Jej wysokość zależy od stawek podatkowych obowiązujących przy ustalaniu pensji danego pracownika. Osoba zatrudniona na pełny etat, z prawem do podstawowych kosztów uzyskania przychodów (czyli uzyskująca przychody z jednego stosunku pracy) i ulgi podatkowej w 2009 roku musi otrzymać 954,96 zł, o ile nie jest dłużnikiem alimentacyjnym
Danuta Niewiadomska