Podczas konferencji prasowej Balcerowicz przypomniał, że pod koniec lutego NBP przedstawił oświadczenie w sprawie niekonstytucyjności propozycji Samoobrony. "Ich forsowanie oznacza pogardę dla prawa" - dodał.
Podkreślił, że propozycje Samoobrony są sprzeczne z prawem europejskim. Dodał, że żaden bank centralny nie uchwala prawa i podatków, ani nie jest odpowiedzialny za to, "ile jest polityki w przedsiębiorstwach". Oznacza to, że "główne dźwignie leżą po stronie układu parlamentarno-rządowego" - powiedział Balcerowicz.
Jego zdaniem, gdyby ustawę uchwalono w kształcie proponowanym przez Samoobronę, "to stworzono by prawną, ale sprzeczną z konstytucją, przesłankę do nacisków na bank centralny, aby obniżał stopy, po to, żeby na krótką metę przyspieszać gospodarkę, na przykład przed wyborami, ale z bardzo niedobrymi konsekwencjami po wyborach".
Powołanie Komisji Nadzoru Finansowego w miejsce trzech instytucji nadzorujących obecnie rynek finansowy Balcerowicz ocenił jako "antyreformę" i objaw psucia polskiego państwa. Szef NBP obawia się, że zostanie zniszczony dorobek wypracowany dotychczas w instytucjach nadzoru finansowego.
Szef Samoobrony Andrzej Lepper powiedział na konferencji prasowej, że jego partia chce znowelizować ustawę o NBP tak, by bank centralny był zobowiązany do odpowiadania nie tylko za stabilność pieniądza - tak jak jest obecnie - ale także za gospodarkę i walkę z biedą. Lepper zapewniał, że nie jest to zamach na niezależność banku centralnego.
Zgodnie z ustawą, podstawowym celem działania NBP jest utrzymanie stabilnego poziomu cen, przy jednoczesnym wspieraniu polityki gospodarczej rządu, o ile nie ogranicza to podstawowego celu NBP. Jest to zapis podobny do stosowanego w Traktacie ustanawiającym Wspólnotę Europejską, w odniesieniu do krajowych banków centralnych w UE.
Z opinii Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej nt. projektu Samoobrony wynika, że są w tym projekcie niezgodności z Traktatem. W art. 105 Traktatu zapisano bowiem, że "głównym celem Europejskiego Systemu Banków Centralnych (na który składają się Europejski Bank Centralny i krajowe banki centralne) jest utrzymanie stabilności cen. Bez uszczerbku dla celu stabilności cen, ESBC wspiera ogólne polityki gospodarcze we Wspólnocie".
Jak napisano w opinii UKIE "utrzymanie wzrostu zatrudnienia może być celem NBP, jednakże musi to być cel podrzędny w stosunku do utrzymania stabilności cen".
Z kolei art. 108 Traktatu stanowi m.in., że żaden krajowy bank centralny "ani członek któregokolwiek z ich organów decyzyjnych nie zwracają się o instrukcje ani ich nie przyjmują od instytucji czy organów wspólnotowych, rządów Państw Członkowskich, ani jakiegokolwiek innego organu".
pap, ab