Małopolskie

Przyrodnicze walory województwa chroni 6 parków narodowych: Babiogórski, Gorczański, Magurski, Ojcowski, Pieniński i Tatrzański, oraz blisko 100 rezerwatów przyrody i parków krajobrazowych.

Małopolska jest zasobna w źródła wód mineralnych o właściwościach leczniczych. Ich odkrycie wiele lat temu dało początek uczęszczanym uzdrowiskom. Do najbardziej znanych należą: Krynica, Muszyna, Piwniczna i Rabka (ośrodek uzdrowiskowy dla dzieci) oraz Szczawnica z Krościenkiem.

W celach terapeutycznych wykorzystuje się też mikroklimat dwóch kopalń soli kamiennej, w Wieliczce i w Bochni, w których działają podziemne sanatoria.

WYPOCZYNEK

Nad wodą

• Jezioro Rożnowskie – sztuczny zbiornik na Dunajcu o pierwszej klasie czystości wody. Możliwość pływania rożnego rodzaju sprzętem pływającym: statkiem spacerowym, żaglówką, kajakiem, rowerem wodnym, w wydzielonej strefie można uprawiać sporty motorowodne. Dobre miejsce do wędkowania również zimą pod lodem. Najbardziej znane miejscowości wypoczynkowe nad jeziorem to: Bartkowa, Gródek nad Dunajcem i Rożnów z kempingami, ośrodkami wczasowymi i wypożyczalniami sprzętu pływającego. W Znamirowicach uznanych zacentrum rekreacji sportów wodnych, znajduje się przystań jachtowa, wypożyczalnia sprzętu wodnego, i przystań białej floty.

• Jezioro Czorsztyńskie - sztuczny zbiornik na Dunajcu. Nad jeziorem znajdują się ośrodki rekreacyjne, w których można wypożyczać łódki z wiosłami, rowery wodne i jachty ze sterami. Znajdują się tu przystanie wodne: w Kluszkowcach, w Mizernej koło Maniowa i w Niedzicy. Po jeziorze odbywają się regularne rejsy statkami wycieczkowymi (przystań w pobliżu zamku Niedzica).
• Kajakarstwo górskie – odpowiednie warunki do uprawiania tego sportu stwarzają górskie rzeki Dunajec i Poprad. Na obydwu są organizowane spływy kajakowe. Dużych umiejętności wymaga Białka. Oprócz naturalnych rzek górskich istnieją sztuczne tory: Wietrznice na Dunajcu w okolicach Krościenka oraz tor w Krakowie.
• Spływ Dunajcem – spływ tratwami ze Sromowców Wyżnych przez Szczawnicę do Krościenka , organizowany co roku, na Dunajcu, od wiosny do jesieni. Trasa biegnie przez słynący ze swych uroków Pieniński Park Narodowy.

   

Rowerem

Na terenie Małopolski jest wiele oznakowanych szlaków rowerowych. Najciekawsze z nich biegną w okolicy Krakowa, Ojcowa, Myślenic, Szczawnicy, Suchej Beskidzkiej, Zawoi i Zakopanego. Wśród nich wyróżnia się Cyklocentrum na Górze Chełm, czyli ponad tras rowerowych o różnej skali trudności wraz z słynną trasą zjazdową, na której organizowane były m.in. zawody Pucharu Polski w Zjeździe Rowerowym. Na Górę Chełm kursuje kolej linowa, przystosowana do wwożenia rowerów.

Atrakcyjne szlaki rowerowe można też znaleźć w okolicach Szczawnicy. Jeden z nich, pomiędzy Szczawnicą a Leśnicą, prowadzi przez Pieniński Park Narodowy do Słowacji.

Z Krakowa prowadzi też europejski korytarz Kraków-Morawy-Wiedeń Greenway tworzony w oparciu o sieć szlaków przyjaznych dla rowerzystów, turystów pieszych i amatorów turystyki konnej oraz edukacyjnych tras tematycznych.

Konno

Małopolska ma wiele stadnin, które oferują naukę jazdy, obozy, zawody i rajdy konne, zajęcia z hipoterapii jazdę na kucach dla dzieci. Popularne są również przejażdżki bryczkami i kuligi z pochodniami zimą.
Przez teren Beskidów przebiega szlak "Beskidzkiej turystyki konnej". Na terenie Nowego Targu i jego okolic istnieje 11 oznakowanych szlaków konnych.

Na śniegu

To w Małopolsce leży Zakopane zwane zimową stolica Polski, największy i najbardziej znany zimowy kurort. Jest to jednak zaledwie jedna z kilkudziesięciu miejscowości, gdzie amatorzy białego szaleństwa znajdą warunki do uprawiania narciarstwa czy snowboardu. Najbardziej znane to m.in.: Białka Tatrzańska, Bukowina Tatrzańska, Krynica, Krościenko czy Rabka.

WARTO ZOBACZYĆ:

Bochnia

Bocheński szlak solny "na świecie" im. Świętej Kingi - łączy najważniejsze obiekty naziemne (istniejące, a także miejsca po obiektach nieistniejących), związane z historią bocheńskiej soli.w

Czorsztyn

Ruiny XIV-wiecznego zamku warownego

Kalwaria Zebrzydowska

Sanktuarium i Klasztor Bernardynów oraz zespół 42 kapliczek i kościołków na górze Żar, w 1999 roku wpisany na listę UNESCO.

Kraków

• Rynek - największy średniowieczny rynek w Europie z Sukienicami, Wieżą Ratuszową, gotyckim Kościołem Mariackim (wewnątrz ołtarz Wita Stwosza - arcydziełem sztuki późnego średniowiecza),
• Barbakan i Brama Floriańska – fragment murów obronnych z XIV/XV w.,
• Wzgórze Wawelskie z zamkiem królewskim, Katedrą Wawelską i Kaplicą Zygmuntowską,
• Późnobarokowy klasztor oo. paulinów na Skałce,
• Romański kościół św. Andrzeja,
• Kościół Franciszkanów z secesyjną polichromią i witrażami Stanisława Wyspiańskiego

• Collegium Maius - najstarszy zachowany budynek uniwersytecki z początku XV w. Obecnie budynek muzealny Uniwersytetu Jagiellońskiego, jednej z najstarszych w Europie uczelni. W muzeum uniwersyteckim m.in. pamiątki po Mikołaju Koperniku i słynny globus z mapą Ameryki z początku XVI w. z napisem łacińskim America terra noviter reperta (Ameryka nowo odkryta).

• Kazimierz – dawniej stare królewskie miasto, obecnie jedna z dzielnic Krakowa. W części wschodniej dzielnicy, na terenie dawnego "opiddum judeorum", zachowały się zabytki kultury żydowskiej (m.in. 7 synagog, dwa cmentarze). Najbardziej znana synagoga Tempel z XIX w. przebudowana kilkadziesiąt lat później w stylu neorenesansowym.

Niepołomice

Zamek królewski – wybudowany w czasach Kazimierza Wielkiego, w późniejszych latach przebudowany w stylu gotycko-renesansowym.

Zamek w Niedzicy – z początku XIV w., jeden z węgierskich zamków stanowiących umocnienie północnej granicy królestwa węgierskiego.

Nowy Sącz

Sądecki Park Etnograficzny - przedstawia zabytki kultury ludowej Sądecczyzny, Ozdobą ekspozycji jest drewniany, zrębowy dwór z Rdzawy z XVII w, w którego wnętrzach zachowały się częściowo polichromie o tematyce sakralnej. W parku, w granicach sektora łemkowskiego - XVIII-wieczna cerkiew greckokatolicka z Czarnego pw. św. Dymitra.

Nowy Wiśnicz

• Zamek Lubomirskich z XIV w., przebudowany w latach 1615-1621 w stylu renesansowym.
• Dworek („Koryznówka") - Muzeum Pamiątek po Janie Matejce, częstym ilustratorze zakątków Nowego Wiśnicza.

Oświęcim i Brzezinka

Były niemiecki obóz koncentracyjny Auschwitz-Birkenau - zespół obozów koncentracyjnych i obozów zagłady na terenie Oświęcimia i pobliskich miejscowości istniejący w latach 1940-1945.

Pieniny – przełom Dunajca

Jeden z najpiękniejszych przełomów rzecznych w Europie. Po polskiej stronie 18-kimometrowa trasa spływu rozpoczyna się w Sromowcach Wyżnych do Szczawnicy lub Krościenka.

Pieskowa Skała

Zamek - XVI-wieczna renesansowa rezydencja magnacka, przebudowana w XVII w. Do dziś zachowała się jedna z baszt gotyckich. Obecnie muzeum.

Tarnów

• Katedra - gotycka świątynia z XIV w., wielokrotnie przebudowywana, w XIX w. przekształcona w bazylikę. We wnętrzu m.in. gotycki portal wykonany po 1505r. i wzorowany na rycinie A. Dürera, nagrobki Tarnowskich oraz Ostrogskich i nagrobek Barbary z Tęczyńskich Tarnowskiej, jeden najpiękniejszych przedstawień kobiecych w renesansowej rzeźbie.
• Kamieniczki i ratusz z XIV-XVii w.

Tatrzańskie jaskinie – ponad 500 jaskiń, spośród których udostępniono dla zwiedzających siedem: Smocza Jama, Mroźna, Jaskinia Bielska, Dziura, Jaskinia Raptawicka, Jaskinia Obrazkowa, Jaskinia Lodowa, jest

Tyniec

Średniowieczny zespół klasztorny

Wadowice

Muzeum Jana Pawła II 

Wieliczka

• Kopalnia soli kamiennej z XIII wieku. Jedna z najstarszych na świecie i najstarszy zakład przemysłowy w Polsce, wpisana w 1978 na listę UNESCO; od 1994 pomnik historii Polski. Wielicka kopalnia liczy 9 poziomów, a jej mikroklimat sprzyja prowadzonym na głębokości 135m turnusom rehabilitacyjnym dla osób ze schorzeniami górnych dróg oddechowych.
• 
  
• Kaplica św. Kingi - największa podziemna świątynia na świecie; znajduje się w wielickiej kopalni soli na poziomie pod ziemią. Wewnątrz posadzka wyrzeźbiona w jednolitej solnej bryle, żyrandole z solnymi kryształami i płaskorzeźby w soli ilustrujące wydarzenia z kart Nowego Testamentu.

Zakopane

• Muzeum Karola Szymanowskiego w Willi "Atma" Wybudowana w końcu XIX w.
• 
  
• Dom Sabały z końca  XVIII wieku, reprezentuje najstarszy typ budownictwa góralskiego. Mieszkał w nim legendarny gawędziarz i grajek góralski - Jan Krzeptowski-Sabała.

Trasy tematyczne:

• Szlak Architektury Drewnianej - 237 zespołów architektonicznych od kościołów, cerkwi, kaplic i dzwonnic po spichlerze, wiejskie chałupy i szlacheckie dwory. Najcenniejsze z nich to: kościoły w Sękowej, Binarowej, Lipnicy Murowanej i Dębnie Podhalańskim, w 2003 roku wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Naturalnego UNESCO.
•  Szlak Cerkwi Łemkowskich  przebiegający górskimi dolinami Beskidów we wschodniej części Małopolski. Na szlaku łemkowskie cerkwie z uskokowym dachem i baniastami hełmami wież. 
• Szlak Gotycki z ciekawymi zabytkami gotyckimi - na szlaku zabytki gotyckie: podhalańskie kościoły drewniane, murowane budowle na polskim Spiszu oraz magnackie i szlacheckie siedziby.
• 
  
• Małopolska Trasa UNESCO – na trasie 8 obiektów z listy Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO.

• Szlak Orlich Gniazd Jury Krakowsko – Częstochowskiej - na szlaku średniowieczne zamki obronne wznoszone na wysokich wzniesieniach - dla turystów lubiących aktywny wypoczynek.

• Trasa Śladami Żydów Małopolskich, biegnąca od krakowskiego Kazimierza przez Dąbrowę Tarnowską, Tarnów, Bobową, Nowy Sącz, Nowy Wiśnicz, Bochnię do Oświęcimia.

• Małopolski Szlak Papieski PTTK – na trasie Kraków, Wadowice i Kalwaria Zebrzydowska, tatrzańskie i beskidzkie szlaki oraz odwiedzane przez papieża górskie schroniska.

KALENDARIUM IMPREZ:

• Krakowski Festiwal Filmowy (maj/czerwiec)  
• W konkursach, ogólnopolskim o Złotego Lajkonika i międzynarodowym o Złotego Smoka startują krótko i średniometrażowe filmy dokumentalne, fabularne i animowane z całego świata
• Festiwal Sacrum-Profanum w Krakowie - muzyka poważna w mistrzowskich wykonaniach, zakładająca zderzanie motywów sakralnych i świeckich. Punktem kulminacyjnym jest koncert w hali walcowni krakowskiej huty.  
  Wielkanocny Festiwal Ludwika van Beethovena w Krakowie - prestiżowy festiwal muzyki Ludwika van Beethovena i innych wielkich kompozytorów muzyki klasycznej. Należy do Stowarzyszenia Festiwali Europejskich.
• Festiwal im. Jana Kiepury w Krynicy
  Muzyczne Spotkania "U Paderewskiego" w Kąśnej Dolnej
  
• Międzynarodowy Spływ Kajakowy na Dunajcu im. Tadeusza Pilarskiego (czerwiec) rozpoczyna się co roku w Święto Bożego Ciała; wraz z poprzedzającym go Międzynarodowym Spływem Kajakowym na Popradzie stanowi tzw. "Tydzień dzikich wód." Trasa prowadzi z Nowego Targu przez jezioro Czorsztyńskie, Sromowce Wyżne – Kąty, Szczawnicę, Krościenko, Jazowsko do Nowego Sącza.
• Festiwal Kultury Żydowskiej w Krakowie (lipiec) – odbywa się co roku od 1988 r. i jest jednym z najważniejszych i największych wydarzeń tego typu na świecie.