Pole magnetyczne Ziemi nie jest stałe. BBC Science Focus Magazine przypomina, że w ciągu ostatnich 71 mln lat dochodziło do 171 odwróceń biegunów magnetycznych. Obecnie uwagę naukowców przyciąga szybka wędrówka północnego bieguna magnetycznego, który od lat 90. przesuwał się w kierunku Syberii znacznie szybciej niż wcześniej.
Biegun magnetyczny ucieka w stronę Syberii
Europejska Agencja Kosmiczna wskazuje, że ruch bieguna może wynikać z „przeciągania liny” między dwoma silnymi obszarami pola magnetycznego głęboko pod Kanadą i Syberią. Modele oparte na danych z satelitów Swarm sugerują, że w najbliższych dekadach biegun może nadal dryfować w stronę Syberii, choć naukowcy zastrzegają, że niewielkie zmiany w jądrze Ziemi mogłyby odwrócić ten trend.
Źródłem ziemskiego pola magnetycznego jest ruch płynnego żelaza w zewnętrznym jądrze planety. To właśnie ten mechanizm tworzy magnetosferę, która chroni Ziemię przed częścią cząstek wiatru słonecznego i promieniowania kosmicznego.
Odwrócenie biegunów nie byłoby nagłe
NASA podkreśla, że zmiany pola magnetycznego są naturalnym elementem historii Ziemi. Bieguny magnetyczne mogą się przemieszczać, a czasem całkowicie zamieniać miejscami. Nie oznacza to jednak katastrofy z dnia na dzień. Takie procesy trwają zwykle tysiące lat.
W czasie odwrócenia pole magnetyczne może osłabnąć i stać się bardziej złożone. To mogłoby zwiększyć narażenie satelitów, systemów komunikacyjnych i części infrastruktury technologicznej na działanie cząstek z kosmosu. NASA opisuje też tzw. Anomalię Południowoatlantycką, czyli obszar osłabionego pola magnetycznego, który ma znaczenie m.in. dla satelitów przelatujących nad tym regionem.
Naukowcy studzą emocje
Najważniejsze zastrzeżenie dotyczy jednak interpretacji obecnych zmian. Szybki ruch bieguna magnetycznego nie jest jeszcze dowodem, że zaczęło się pełne odwrócenie biegunów. NOAA przypomina, że pozycje biegunów magnetycznych zmieniają się cały czas, dlatego modele pola magnetycznego są regularnie aktualizowane, m.in. z myślą o nawigacji.
Innymi słowy: z Ziemią rzeczywiście dzieje się coś ciekawego, ale nie oznacza to natychmiastowego zagrożenia. Naukowcy przypominają, że planeta pozostaje dynamicznym układem, a jej wnętrze stale wpływa na warunki panujące na powierzchni i w przestrzeni kosmicznej wokół nas.
Czytaj też:
Spektakularny sierpień na polskim niebie. Zobaczymy kometę i zaćmienie Słońca Czytaj też:
Centrum ESA powstanie w Warszawie. Sukces stolicy, porażka regionów