Przekręcone, pominięte, przemilczane

Przekręcone, pominięte, przemilczane

Dodano:   /  Zmieniono: 
Wątpliwości na temat tego, co tak naprawdę powiedział Barack Obama w sprawie Trybunału Konstytucyjnego, wywołały w Polsce prawdziwą burzę. I słusznie, bo od tego typu nieporozumień zaczęła się niejedna wojna.

Błędy w przekładach są tak stare jak kontakty ludzi należących do różnych kultur. Jeden z najstarszych, jaki znamy, dotyczy Biblii. Popełnił go Święty Hieronim, uważany za patrona tłumaczy. Na przełomie IV i V w. naszej ery, gdy Cesarstwo Rzymskie miało się jeszcze jako tako, Hieronim, znawca greki i hebrajskiego, zaczął tłumaczyć Biblię na łacinę. Chodziło o to, żeby uporządkować Słowo Boże, krążące dotąd w rozmaitych wersjach i przekładach z greki, nie zaś z hebrajskiego oryginału, co sprzyjało tworzeniu przekłamań i herezji. Wersja Hieronima, nazwana Wulgatą, a więc przekładem popularnym, obowiązywała w chrześcijaństwie przez następne tysiąc lat, mimo że nie była wolna od błędów. Za najpoważniejszy błąd uważa się przekład hebrajskiego słowa „krn”. Pomyłka Hieronima jest o tyle usprawiedliwiona, że w hebrajskim nie ma samogłosek, co oznacza, że słowo zapisane jako „krn” można przetłumaczyć zarówno jako karan (rogaty), jak i keren (promieniejący). Byłby to drobiazg, gdyby nie dotyczył opisu twarzy Mojżesza po otrzymaniu dziesięciorga przykazań. Pomyłka stała się potem pretekstem do przedstawiania Mojżesza z rogami na głowie, zamiast z promieniejącą twarzą, co z kolei miało się stać jednym ze źródeł średniowiecznego antysemityzmu. No, a potem było różnie: tragicznie i zabawnie – na skutek pomyłek tłumaczy ginęły tysiące ludzi, ale też – w szczęśliwszych przypadkach – tłumy miały powody do żartów.

Kanały na Marsie

W 1877 r. cały świat ogarnęła marsjańska gorączka. Włoski astronom Giovanni Schiaparelli ogłosił bowiem odkrycie na Marsie sieci kanałów będących wytworem zaawansowanej sztuki inżynieryjnej. Tak naprawdę teoria o ich sztucznym pochodzeniu wzięła się z nieprecyzyjnego tłumaczenia opisu jego obserwacji z włoskiego na angielski. Tam, gdzie mediolański astronom pisał po włosku o „canali”, jego tłumacze zamiast słowa „channel” oznaczającego kanał w znaczeniu geograficznym, jak kanał La Manche, użyli słowa „canal”, będącego terminem technicznym. W następnych latach rzesze astronomów zajęły się tworzeniem map sieci sztucznych kanałów irygacyjnych na Marsie i snuciem rozważań na temat marsjańskiej cywilizacji. Po latach amerykańska NASA zdemaskowała pomyłkę jako złudzenie optyczne, błędnie interpretujące efekty naturalnej erozji gleby. Po marsjańskiej gorączce z tamtych czasów została nam za to genialna powieść „Wojna światów” Herberta George’a Wellsa.

Jedno słowo i Hiroszima

W lipcu 1945 r. zwycięscy alianci wydali deklarację poczdamską, wzywającą Japonię do bezwarunkowej kapitulacji pod groźbą nieuchronnego zniszczenia. Hitler nie żył od dwóch miesięcy, a III Rzesza, główny sojusznik Cesarstwa Wielkiej Japonii, była kupą gruzów okupowanych przez Amerykanów i Sowietów. USA wypierały Japończyków z kolejnych regionów Pacyfiku, przygotowując się do inwazji na Wyspy Japońskie. Do wojny z Japonią gotowa była także Rosja, przerzucając dywizje z Europy na Daleki Wschód. Na wieść o ogłoszeniu ultimatum przez USA premier Japonii zareagował tak, jak zazwyczaj reagują politycy pod presją, gdy nie wiedzą, co powiedzieć. Kantarō Suzuki powiedział: „mokusatsu”.

W zapisie słowo to składa się z dwóch znaków: „moku” oznacza ciszę, a „satsu” – zabić. Zachodnie media szybko uznały więc, że premier Suzuki uważa ultimatum za niewarte odpowiedzi, podczas gdy w rzeczywistości premier użył tego zwrotu w znaczeniu „bez komentarza”. Rząd cesarski dopiero zastanawiał się wtedy nad reakcją na żądania aliantów. Jednak mleko się wylało. Dziesięć dni później Amerykanie zrzucili bomby atomowe na Hiroszimę i Nagasaki, skutecznie zmiękczając niechęć do oferty poddania się bez walki.

Chruszczow grzebie Zachód

Przemówienie, w którym sowiecki przywódca obiecał, że pogrzebie kapitalizm, wygłoszone zostało w 1956 r. w ambasadzie PRL w Moskwie. Wiktor Suchodriew, tłumacz genseka, zdecydował się wzmocnić nieco w tłumaczeniu rosyjski zwrot „my was pochoronim”, którego znaczenie sprowadza się do „będziemy obecni na waszym pogrzebie”, czyli po prostu „przeżyjemy was”, tworząc jedno z najmocniejszych stwierdzeń zimnej wojny. W tamtych czasach widmo nuklearnej zagłady, pogrzebania Zachodu pod gruzami miast zniszczonych w atomowym uderzeniu było na tyle realne, że nikt nie zawracał sobie głowy lingwistycznymi subtelnościami. Stało się jasne, że Związek Radziecki nie zmienił się wraz ze śmiercią Stalina i że Chruszczow, mimo oznak liberalizowania życia za żelazną kurtyną, nie będzie dla Zachodu łatwym graczem. Zresztą sam Chruszczow był bardzo zadowolony z zamieszania, jakie wywołała nieprecyzyjna interpretacja jego wypowiedzi. Poprawił ją dopiero siedem lat później podczas wystąpienia w Jugosławii.

Pretekst do wojny, którego nie było

Dwa incydenty zbrojne w Zatoce Tonkińskiej, gdzie północnowietnamskie jednostki zaatakowały okręty US Navy, stały się pretekstem do eskalacji wojny wietnamskiej i amerykańskiej interwencji na pełną skalę. Po latach jednak ówczesny szef Pentagonu Robert McNamara przyznał, że incydent był tylko jeden. Jego efektem była jedna dziura po kuli karabinu maszynowego, która utkwiła w burcie niszczyciela USS Maddox. Drugi atak okazał się wymysłem amerykańskich tłumaczy, którzy przez pomyłkę przekręcili podsłuchane meldunki wroga. Na kolejnych szczeblach dowodzenia nikt nie wyprostował błędu, przeciwnie, starano się ukryć tę wpadkę, przekazując sprawę dalej. W efekcie na zasadzie zabawy w głuchy telefon do Waszyngtonu dotarły meldunki o dwóch atakach na jednostki amerykańskie. Jeden można było uznać za przypadkowy incydent. Dwa to już był powód do mocnego zaangażowania militarnego, który prezydent Lyndon Johnson skrzętnie zresztą wykorzystał. Tłumacze popełnili błąd, który kosztował życie 1,3 mln ludzi i na zawsze zmienił samą Amerykę.

Mędrzec Zhou Enlai

Spośród wielu anegdot dotyczących historycznej wizyty prezydenta Richarda Nixona w Chinach w 1972 r. najzabawniejsza wydaje się ta dotycząca chińskiego premiera Zhou Enlaia. Uważany za subtelnego intelektualistę i przeciwnika politycznego Mao Tse-tunga premier, zapytany o ocenę rewolucji francuskiej, odpowiedział: „Za wcześnie jeszcze, żeby coś powiedzieć”. Taka deklaracja w stosunku do wydarzeń sprzed prawie 200 lat poczytana została za wyraz wyjątkowej roztropności i przenikliwości starego chińskiego komunisty. Ugruntowała także wizerunek chińskiego przywództwa jako zbiorowości ludzi myślących długofalowo, a nie tylko perspektywą cyklów wyborczych rządzących zachodnią demokracją.

W rzeczywistości Zhou, choć rzeczywiście wyróżniający się swoim gruntownym, odebranym na Zachodzie wykształceniem, nie był wcale tak błyskotliwy. Odpowiedź dotyczyła bowiem nie rewolucji francuskiej, tylko paryskiej rewolty studenckiej z maja 1968 r. W 1972 r. jej efekty rzeczywiście nie były jeszcze tak oczywiste jak obecnie.

Carter i jego pożądanie

W 1977 r. do Polski przyjeżdża prezydent USA Jimmy Carter. Historyczną wizytę epoki odprężenia w stosunkach USA z blokiem sowieckim trudno nazwać udaną, mimo że ówczesny doradca prezydenta Zbigniew Brzeziński bardzo się napracował nad nadaniem jej wyjątkowego wymiaru. Wszystko rozbiło się o Stevena Seymoura, oddelegowanego przez Departament Stanu do tłumaczenia wystąpień prezydenta. Seymour urodził się w Rosji i był cenionym tłumaczem poezji rosyjskiej, polskiej, a także francuskiej. Jego przekonanie o bliskości języków polskiego i rosyjskiego oraz biegłość w posługiwaniu się językiem XIX- -wiecznych poetów stały się powodem dyplomatycznej katastrofy. Gdy Carter mówił „wyleciałem z USA dziś rano”, Seymour przetłumaczył to jako „porzuciłem USA dziś rano”. PRL-owscy aparatczycy najpierw chichotali, ale potem zaczęli łapać się za głowy. Carter stwierdził bowiem, że jest gotów zapoznać się z pragnieniami Polaków dotyczącymi przyszłości, ale po polsku brzmiało to jako „pożądam Polaków”. Wizyta Cartera przeszła więc do historii, ale nie jako dyplomatyczny sukces, lecz źródło kpin mediów po obu stronach żelaznej kurtyny. Steven Seymour został pod koniec pobytu prezydenta USA w Polsce odsunięty od tłumaczenia, a po powrocie do USA zajął się tym, na czym znał się najlepiej, czyli przekładami rosyjskiej poezji, głównie swojej żony Wiery Pawłowej.

Wymazywanie Izraela

Jest rok 2006. Znany z wojowniczego nastawienia prezydent Iranu Mahmud Ahmadineżad wzywa do wymazania Izraela z mapy. Nie jest to groźba nowa, bo od czasu zwycięstwa rewolucji islamskiej w Iranie kraj ten uważa Izrael za największego obok USA wroga. Jednak słowa Ahmadineżada nabierają nowego znaczenia jako groźba realna, a nie tylko zwrot retoryczny. Iran intensywnie pracuje w tamtym czasie nad stworzeniem własnej broni atomowej, która byłaby przeciwwagą dla potencjału atomowego Izraela. Biuro prezydenta Ahmadineżada protestuje przeciwko cytatowi, twierdząc, że wypowiedź została zniekształcona w tłumaczeniu z perskiego. Irański przywódca miał mówić o „reżimie okupującym Jerozolimę, który powinien zniknąć z kart historii”, a to już był zupełnie inny kaliber wypowiedzi. Nikogo to tłumaczenie nie przekonało. Słowa o wymazywaniu Izraela z mapy wywołały międzynarodową burzę, której efektem było zaostrzenie sankcji gospodarczych wobec Iranu. Ich skutkiem były polityczny upadek Ahmadineżada i zwycięstwo irańskich reformatorów, którzy w zamian za zniesienie sankcji zrezygnowali z budowy własnej bomby atomowej. Groźba, która wyrosła z przekręconych słów prezydenta, stała się w ten sposób niemożliwa do realizacji.

Chińczycy poprawili Obamę

Inauguracyjne wystąpienie nowego prezydenta USA Baracka Obamy zostało w 2009 r. ocenzurowane przez Chińczyków. Kontrolowane ściśle przez partię media transmitowały jego wystąpienie na żywo. Jednak w momencie, gdy prezydent USA zaczął mówić o przezwyciężaniu totalitaryzmu faszystowskiego i komunistycznego, stacja rządowa CCTV najpierw pospiesznie wyciszyła tłumacza symultanicznego, a potem wyłączyła transmisję, przenosząc program do studia, gdzie wyraźnie zaskoczona prezenterka próbowała zapełnić czas pytaniami zadawanymi równie zaskoczonym komentatorom. Wzmianki o komunizmie wycięto także z tłumaczeń dostępnych w języku chińskim. Oryginalne słowa Obamy zachowano tylko na anglo­języcznych stronach internetowych chińskich mediów. Te jednak docierają do znikomej części społeczeństwa. W ten sposób zakończył się nieudany eksperyment z wejściem Chin w światowy obieg wolnych mediów na świecie.

Tłumaczka, pierwsza po Bogu

Na koniec choć jeden na pozór krzepiący przykład. Chodzi o La Malinche, indiańską tłumaczkę i nałożnicę hiszpańskiego konkwistadora Hernána Cortésa. Dziewczyna, która urodziła Cortésowi syna, znała języki Majów, Azteków i bardzo szybko nauczyła się hiszpańskiego. – Zaraz po Bogu Marina była główną sprawczynią tego sukcesu – powiedział Cortés, używając chrześcijańskiego imienia Indianki. Dla niego osobiście i dla korony hiszpańskiej podbój Meksyku był gigantycznym osiągnięciem, które na wiele stuleci zapewniło pomyślność gospodarczą i polityczną Hiszpanii. Jednak nie da się ukryć, że z punktu widzenia Azteków tłumaczka Cortésa wykonała prawdziwie krecią robotę.

Okładka tygodnika WPROST: 29/2016
Więcej możesz przeczytać w 29/2016 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 29/2016 (1745)

  • Ile razy jeszcze? 17 lip 2016, 20:00 W miarę jak ubywać będzie nam symbolicznych miejsc, miast pomników naszej cywilizacji, niewolnych od terrorystów, Europa będzie musiała przebudować to, co uważała za europejski system wartości. Tolerancję do granic bezmyślności, polityczną poprawność do granic utraty własnej... 3
  • Feminizacja polityki 17 lip 2016, 20:00 Kobiety przejmują władzę w Europie. Nowa brytyjska premier Theresa May jest już kolejną osobą, która skutecznie rzuca wyzwanie dominacji mężczyzn w polityce. Najważniejszą z nich pozostaje niemiecka kanclerz Angela Merkel, która od lat... 6
  • Zamach w Nicei 17 lip 2016, 20:00 Ponad 84 zabitych, w tym dziesięcioro dzieci. Przeszło 50 osób w stanie krytycznym. To ostrożny piątkowy bilans zamachu terrorystycznego w Nicei. 14 lipca podczas obchodów Dnia Bastylii, najważniejszego francuskiego święta narodowego,... 9
  • Kalifat idzie do Europy 17 lip 2016, 20:00 Państwo Islamskie przegrywa wojny, ale nie rezygnuje z ekspansji. Dżihadyści przygotowują już pierwszy europejski kalifat, a raczej pierwszy, który ma się tu odrodzić po 600 latach panowania chrześcijan. 12
  • Inicjatywa Kijowskiego więdnie 17 lip 2016, 20:00 Skupiająca kilkanaście ugrupowań od prawa do lewa koalicja Wolność, Równość, Demokracja zaczyna się rozpadać. Powodem są rozbieżności programowe i ambicje partyjnych liderów. 16
  • Pracujemy nad własną marką 17 lip 2016, 20:00 W polityce od razu widać, czy coś dobrze idzie, złapało wiatr w żagle czy nie. W przypadku koalicji Wolność, Równość, Demokracja tego wiatru nie widzę. Nie odnotowałem też żadnej aktywności Nowoczesnej w związku z tą koalicją – mówi „Wprost” Tomasz Siemoniak,... 18
  • KOD pod dyktando Nowoczesnej 17 lip 2016, 20:00 – Na pierwszym spotkaniu nie ustaliliśmy nic. Zrobiono za to medialny show. Zacząłem wątpić, czy inicjatywa ta ma przyszłość. Co więcej, nie mam dzisiaj wątpliwości, że KOD nie powstał spontanicznie – o kulisach działania koalicji WRD mówi „Wprost” Arkadiusz Brodziński. 19
  • Mistrz zamieszania 17 lip 2016, 20:00 Ministrowie się na niego wściekają, bo wychodzi przed szereg, opowiada o sprawach, które nie leżą w jego kompetencjach. Henryk Kowalczyk, szef Stałego Komitetu Rady Ministrów, stał się symbolem chaosu informacyjnego rządu. Ma dużą wiedzę i chętnie dzieli się nią z dziennikarzami. 20
  • Wiceministerialny potok słów 17 lip 2016, 20:00 Warto słuchać wiceministrów, bo to oni sondują różne pomysły rządu. Ale są też i tacy, którzy zwyczajnie wychodzą przed szereg, by pleść androny. 22
  • Si vis pacem, para bellum? 17 lip 2016, 20:00 Decyzje warszawskiego szczytu NATO są dla Polski i krajów bałtyckich korzystne, ale nie wybiegają poza wcześniejsze ustalenia i oczekiwania uczestników. Najbardziej zwraca jednak uwagę deklaracja polskiego ministra obrony zwiększenia... 23
  • Skazani bez wyroku 17 lip 2016, 20:00 Nawet 150 polskich ojców rocznie pada ofiarą niesłusznego oskarżenia o pedofilię. To często efekt zemsty eksżony albo fałszywe działo wytoczone w trakcie sprawy rozwodowej. 24
  • Dorośli, którzy boją się dzieci 17 lip 2016, 20:00 Pedofobia jest szalenie szkodliwą odpowiedzią na pedofilię. Powoduje, że rodzice mają mniejszy kontakt ze swoimi dziećmi – mówi Cosimo Schinaia, włoski psychiatra i psychoanalityk, autor książki „Pedofilia. Psychoanaliza i świat pedofila”. 25
  • Dzieciom trudno się wraca 17 lip 2016, 20:00 Brexit i ksenofobiczne hasła pod adresem Polaków na Wyspach Brytyjskich mogą sprawić, że część naszej emigracji będzie rozważać możliwość powrotu do kraju. Doświadczenia tych, którzy już wrócili, pokazują, że to nie będzie łatwe. Zwłaszcza dla dzieci. 28
  • Technologia pomocą dla firm 17 lip 2016, 20:00 Sterta papieru w okienku i przedsiębiorca czekający na urzędnika – te obrazki odchodzą do lamusa. Wszystko dzięki e-usługom, które pomogą firmom szybciej załatwić to wszystko, na co przez lata traciły masę czasu. 31
  • Powrót pokolenia JP2 17 lip 2016, 20:00 Wierzą nieco rzadziej, ale coraz mocniej. Tak według najnowszych badań zmienia się religijność młodych Polaków od śmierci Jana Pawła II. „Pokolenie JP2” zatem istnieje, choć jest inne, niż 11 lat temu przewidywali socjologowie. 32
  • Przywrócić egzaminy wstępne 17 lip 2016, 20:00 Przeczytałam rozmowę z prof. Andrzejem Waśkiewiczem, dyrektorem Instytutu Socjologii UW, w której wyjaśniał przyczyny wprowadzenia egzaminów wstępnych na studia. W pełni podzielam jego zdanie. Od kilkunastu lat uczę studentów... 34
  • Drużyna Nawałki coraz bardziej złota 17 lip 2016, 20:00 Bariera została przełamana. Europejskie kluby przestały traktować polskich piłkarzy jak zawodników trzeciej kategorii. Po udanym Euro największe kluby są w stanie zapłacić za Biało-Czerwonych najwyższe stawki. 36
  • Podróż do natury 17 lip 2016, 20:00 W wakacyjnym cyklu „Wprost” „Polska na lato” tym razem czas na naturę. Podpowiadamy dziesięć unikatowych pod względem przyrodniczym miejsc, które udowodnią, że Polska jest najpiękniejsza. 40
  • Dieta z zasadami 17 lip 2016, 20:00 Zakochało się w niej pół Hollywood na czele z Gwyneth Paltrow, Kirsten Dunst i Jennifer Aniston. Oprócz utraty wagi ten styl jedzenia obiecuje więcej zdrowia, witalności i dobrego humoru. Jaka jest tajemnica sukcesu diety zasadowej? 43
  • Szukając auta idealnego 17 lip 2016, 20:00 Wybór nowego samochodu to niełatwa sprawa. Wszyscy chcielibyśmy mieć auto na każdą okazję. 44
  • Pięć rad, jak rozmawiać z nastolatkiem 17 lip 2016, 20:00 Małe dzieci – mały kłopot, duże dzieci…? Jeśli ktoś nie przeszedł przez bunt nastolatka, to nawet nie wie, jak duży jest ten kłopot. Joanna Żewakowska, psycholog z Kliniki PsychoMedic, podpowiada, jak go przetrwać. 46
  • Raport o zdrowiu kobiety. Polka pod presją 17 lip 2016, 21:09 Rozpoczynamy cykl artykułów o zdrowiu Polaków, które ma kluczowe znaczenie dla dobrego i szczęśliwego życia. Pierwszy – o kondycji Polek: zdrowiu psychicznym i najczęściej trapiących je schorzeniach. 48
  • Z ręką na sercu 17 lip 2016, 20:00 Choroby układu krążenia zabijają aż 50 proc. Polek. To dwukrotnie więcej niż wszystkie choroby nowotworowe. Kobiety chorują na serce głównie po menopauzie – mówi dr n. med. Jadwiga Wolszakiewicz z Instytutu Kardiologii w warszawskim Aninie. 51
  • Cichy zabójca 17 lip 2016, 20:00 W Polsce na raka jajnika umiera o 15 proc. więcej kobiet niż średnio w innych krajach Unii. To jeden z trudniejszych do wykrycia nowotworów. 52
  • Tarczyca, kobiecy problem 17 lip 2016, 20:00 Schorzenia tarczycy należą do najczęstszych problemów endokrynologicznych. Guzki tego organu stwierdza się u ponad połowy dorosłych Polek, coraz częściej też rozpoznajemy zaburzenia hormonalne, zwłaszcza niedoczynność. 53
  • Wstydliwy problem 17 lip 2016, 20:00 Zaparcia stają się już problemem cywilizacyjnym. Szczególnie często skarżą się na nie kobiety. 54
  • Spakuj spokój na wakacje 17 lip 2016, 20:00 Wakacje to czas upragnionego wypoczynku i wyjazdów, często za granicę. Dobrze mieć odpowiednią polisę, czyli taką, która zapewni wygodny i bezstresowy urlop. 56
  • Najbardziej zabójczy i źle rokujący 17 lip 2016, 20:00 Rak płuca jest w Polsce najczęściej diagnozowanym, najbardziej śmiertelnym i źle rokującym typem nowotworu. Pod względem zachorowalności (na 100 tys. mieszkańców) zajmujemy w Europie trzecie miejsce – po Danii i Węgrzech. Na całym świecie rak płuca co roku zabija 1,6 mln osób. 58
  • Dzień z życia milionera 17 lip 2016, 20:00 Wydaje ci się, że codzienne życie ajbogatszych Polaków bardzo różni się od twojego? No to zobacz, czy tak jest rzeczywiście. Sprawdziliśmy, jak żyją, co jedzą i w jakich warunkach pracują najbogatsi ludzie w kraju. Mają za co zaszaleć, ale na codzień „szału nie ma”. 66
  • Matka Theresa 17 lip 2016, 20:00 Nowa premier Wielkiej Brytanii ma wyprowadzić kraj z UE. Już pierwsze nominacje w rządzie Theresy May wskazują, że Unię czekają ciężkie rozmowy z Brytyjczykami, a Brytyjczyków lżejsza transformacja, niż ich straszono. 70
  • (Nie)popularność „Star Treka” 17 lip 2016, 20:00 Wielkie amerykańskie marki kultury popularnej wcale nie są tak ogólnoświatowe, jak wmawiają nam reklamy. 74
  • Bać się czy nie bać 17 lip 2016, 20:00 Wirus zika dzieli środowisko naukowe. Kilkuset uczonych wezwało do przeniesienia olimpiady z Rio do innego miasta, podczas gdy eksperci WHO uspokajają, że nie ma takiej potrzeby. 77
  • Top 10 polskich kryminałów 17 lip 2016, 20:00 Popularność polskiej prozy kryminalnej w dużym stopniu zasadza się na seriach powieściowych, wcale nie gorszych niż te pisane przez Skandynawów czy Amerykanów. Oto dziesięć najlepszych polskich serii kryminalnych. 80
  • Kryminał jest silny jako gatunek 17 lip 2016, 20:00 Kryminał absorbuje wątki z innych dziedzin i przez to pięknie sprawdza się jako powieść realistyczna – mówi Marcin Wroński, autor cyklu o komisarzu Zydze Maciejewskim. 81
  • Podlaska gościnność 17 lip 2016, 20:00 Ludzie gastronomii są na ogół nieco zblazowani. „Stek? Ribeye? Black angus? Czterotygodniowy? Stary, w zeszłym miesiącu jadłem sześciotygodniowego!”. „Homar? A ile waży? 3 kg? Ten, co to nam zrobił Onufry, to był homar!”.... 82
  • Przekręcone, pominięte, przemilczane 17 lip 2016, 20:00 Wątpliwości na temat tego, co tak naprawdę powiedział Barack Obama w sprawie Trybunału Konstytucyjnego, wywołały w Polsce prawdziwą burzę. I słusznie, bo od tego typu nieporozumień zaczęła się niejedna wojna. 84
  • Książki 17 lip 2016, 20:00 Skóra w której żyję "Skóra” to jedna z najlepszych psychologicznych powieści ostatnich lat i jedna z najbardziej udanych książek w dorobku amerykańskiej noblistki Toni Morrison. Oto na świat przychodzi córka pary Mulatów, nazwana... 87
  • Muzyka 17 lip 2016, 20:00 Ameryka z Islandii Kto wie, czy największą zasługą serialu „Vinyl” nie jest równie świetna ścieżka dźwiękowa. Nie tylko komentuje ona kolejne odcinki, ale przede wszystkim prezentuje nowych wykonawców, pozwalających sobie na... 88
  • Film - recenzje 17 lip 2016, 20:00 Odgrzewany popcorn Filmowe ciasteczko z nostalgią. Kilka dekad temu radosna komedia z elementami grozy o grupce nerdów biegających po Nowym Jorku i łapiących duchy w odkurzacze była rewelacyjną rozrywką. Do tego świetna piosenka i jedna z... 89
  • Bez przebaczenia 17 lip 2016, 20:00 Porsche Cayenne GTS O takim samochodzie marzy bardzo wielu. Już sam znaczek budzi emocje. Gdy jeszcze dodamy, że sportowe parametry łączą się z luksusowym wnętrzem, to znamy już powody westchnień. Gdy wypowiadamy słowo Porsche, to... 90
  • Know-How 17 lip 2016, 20:00 Uber – wzloty i upadki UBER WYCOFUJE SIĘ Z WĘGIER. Powodem jest nowe prawo, które pozwala na zablokowanie przez władze aplikacji i serwisów oferujących nielegalne usługi przewozowe. W komunikacie firma wyjaśniła, że nie jest stanie... 91
  • Zbawca z Brukseli 17 lip 2016, 20:30 Teoretycznie zapowiedź Grzegorza Schetyny o wystawieniu Donalda Tuska w wyborach prezydenckich można by uznać za zapowiedź wielkiego planu odbudowy Platformy Obywatelskiej. Oto obecny szef partii mówi, że chce, by na czele państwa stanął człowiek bywały w świecie, który zna... 92
  • Kilowaty ze śmieci 17 lip 2016, 20:00 Świat obrasta śmieciami. Na spalaniu odpadów powstaje cała nowa branża gospodarki, a z tym się wiąże jak zwykle całe mnóstwo gier o rynek. 94
  • Energia z odzysku 17 lip 2016, 20:00 W Rzeszowie powstaje nowoczesna instalacja termicznego przetwarzania odpadów. Pozwoli ona w sposób całkowicie bezpieczny dla otoczenia wytworzyć energię z odpadów komunalnych, które dotychczas trafiały na wysypiska śmieci. 96
  • Z cysterny do skrzydła 17 lip 2016, 20:00 Czy budowa pomp przy torach kolejowych może obniżyć ceny biletów lotniczych? Na Lotnisku Chopina właśnie tak się dzieje. Efekty wkrótce odczujemy w portfelach. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany