Masowy zabójca Polek

Masowy zabójca Polek

Masowy zabójca Polek
Masowy zabójca Polek / Źródło: 123RF
Rośnie liczba Polek umierających na raka płuca. Nowoczesne terapie wydłużają życie, ale do polskich pacjentów trafiają z kilkuletnim opóźnieniem.

Jeszcze dekadę temu nowotworem złośliwym, który zabijał najwięcej Polek, był rak piersi. Jednak między rokiem 2000 a 2010 aż o 50 proc. wzrosła zachorowalność polskich kobiet na raka płuca, który już w roku 2007 pod względem liczby zgonów stał się numerem 1 wśród chorób nowotworowych. W Polsce z powodu nowotworów złośliwych płuca umiera dziś ok. 6,5 tys. kobiet rocznie. Podobne zjawisko obserwuje się w innych krajach Europy i w USA. Na raka płuca nadal zapada więcej mężczyzn niż kobiet. Jeśli jednak umieralność wśród Polaków spada, to wśród Polek rośnie. Dlaczego? Tłumaczy się to m.in. konsekwencją zmian obyczajowych, które nastąpiły po drugiej wojnie światowej. Kobiety urodzone w latach 40., 50. i 60. XX w. paliły częściej i więcej niż ich matki i babki. A jak wiadomo, palenie to potwierdzony czynnik ryzyka rozwoju raka płuca. W latach 70. i 80. XX w., kiedy palenie było w Polsce najpopularniejsze, nałogowo paliła co druga Polka między 20. a 30. rokiem życia. Dzisiaj mają one 60-70 lat, czyli są w wieku, w którym najczęściej jest wykrywany rak płuca. Kobiety urodzone po roku 1960 palą mniej, natomiast panie urodzone wcześniej nadal palą dużo i to właśnie one wpływają na statystykę.

Estrogeny a rak

Nie ma wątpliwości, że papierosy powodują raka płuca. Jednak o ile palaczami jest (lub było) aż 95 proc. mężczyzn chorych na ten nowotwór, to wśród chorujących pań palaczki stanowią „tylko” 75-80 proc. Podejrzewa się, że przyczyną mogą być różnice hormonalne, czyli żeńskie estrogeny. Zarówno one, jak i inne hormony żeńskie są pod lupą wielu badaczy, a uzyskiwane wyniki dają do myślenia. Są prace, które mówią o tym, że estrogeny przyczyniają się do rozwoju nowotworu płuca. Jednak w przeprowadzonym w latach 1993-1998 w Stanach Zjednoczonych badaniu The Women’s Health Initiative Observational Study, obejmującym ok. 160 tys. kobiet w wieku 50-79 lat (po menopauzie), nie potwierdzono jednoznacznie wpływu estrogenów podawanych w ramach doustnej antykoncepcji hormonalnej i hormonoterapii zastępczej (HTZ) na wzrost zachorowania na raka płuca. Natomiast u pacjentek z rozpoznanym rakiem płuca zastosowanie HTZ pogarszało rokowanie.

– Związek pomiędzy żeńskimi hormonami płciowymi a rozwojem raka płuca jest skomplikowany i skorelowany z nałogiem palenia tytoniu oraz indywidualnymi predyspozycjami genetycznymi pacjentek. Dotychczas nie znaleziono prostego wytłumaczenia, które skłaniałoby do niestosowania HTZ albo użycia leków antyestrogenowych po to, by zapobiec zachorowaniu na raka płuca – komentuje dr Marta Skoczek, onkolog kliniczny z Krakowskiego Szpitala Specjalistycznego im. Jana Pawła II. – Są badania, które mówią o tym, że kobietom łatwiej rzucić palenie w drugiej fazie cyklu miesięcznego, a więc wtedy, gdy we krwi mają więcej progesteronu niż estrogenów. Przypuszcza się, że progesteron przyczynia się do eliminacji nikotyny z krwi, dzięki czemu objawy odstawienne są mniej uciążliwe – wyjaśnia dr Skoczek.

Późna diagnoza

Czy istnieje badanie przesiewowe (czyli wykonywane u ludzi bez objawów choroby, u których występują jednak czynniki ryzyka zachorowania), które skutkowałoby zmniejszeniem umieralności z powodu raka płuca? Tak – to tomografia niskodawkowa. Stwierdzono to w przeprowadzonym w USA badaniu z udziałem 55 tys. osób palących przez co najmniej 30 lat. Wykazano w nim, że tomografia przyczynia się do spadku śmiertelności, bo umożliwia wykrycie w płucach wczesnych zmian, niewidocznych na zwykłym zdjęciu rentgenowskim. Barierą jest jednak kwestia ekonomiczna. Tomografia jest droga, dlatego niewiele krajów może sobie pozwolić na jej stosowanie jako badania przesiewowego. W Polsce tomografię komputerową na koszt NFZ wykonuje się u osób z podejrzeniem raka płuca, to znaczy u tych, u których występują niepokojące objawy lub zdjęcie radiologiczne wykazało nieprawidłowości w płucach. Wczesne postawienie diagnozy jest bardzo ważne w przypadku raka płuca. Tylko wykrycie choroby na wczesnym etapie kwalifikuje pacjenta do leczenia radykalnego, czyli chirurgicznego usunięcia guza, co daje największe szanse na wyleczenie. Jednak rak płuca jest wcześnie wykrywany zaledwie u 20 proc. pacjentów z tym rodzajem nowotworu. U pozostałych nowotwór jest stwierdzany w stadium miejscowo zaawansowanym (z przerzutami do węzłów chłonnych klatki piersiowej) lub z przerzutami do innych narządów. Pacjenci z chorobą ograniczoną do klatki piersiowej mogą być poddawani skojarzonemu leczeniu napromieniowaniem i chemioterapią (radiochemioterapia). Jednak ci, u których stwierdzamy przerzuty odległe, leczeni są jedynie paliatywnie, to znaczy bez możliwości radykalnego wyleczenia, ale z szansą na przedłużenie życia i poprawę jego komfortu. Dla tej licznej grupy pacjentów nadzieją są nowoczesne leki, które – jak pokazały badania – pozwalają wydłużyć życie.

Nowoczesne leczenie – reglamentowane

Dziesięć lat temu u pacjentów z zaawansowanym rakiem płuca stosowano wyłącznie cytostatyki, które zabijają wszystkie szybko dzielące się komórki (nie tylko nowotworowe). Taka klasyczna chemioterapia to „strzelanie z armaty do wróbla” – hamuje rozwój choroby (nie zawsze), ale jednocześnie obniża jakość życia chorego, no i wyniki leczenia często nie są zadowalające. Z tego względu szuka się nowych rozwiązań terapeutycznych. Zarejestrowano już kilka nowoczesnych leków o różnych mechanizmach działania. Są to terapie celowane (w tym antyangiogenne) oraz immunoterapia.

– Proces tworzenia nowych leków polega m.in. na tym, że szuka się zaburzeń molekularnych (cząsteczkowych) w komórkach nowotworowych, a następnie tworzy się leki, które działają na te konkretne zaburzenia. Takie leki blokują np. przewodnictwo nieprawidłowych sygnałów, które stymulują do podziałów komórkowych, co wywołuje proces nowotworzenia, a więc wzrost guzów nowotworowych – tłumaczy dr Skoczek. Do leków celowanych molekularnie należą leki anty-EGFR (gefitinib, erlotinib, afatynib) – wszystkie są już w Polsce refundowane, czyli dostępne dla chorych, którzy ich potrzebują. Druga grupa wśród leków celowanych to leki anty-ALK, a wśród nich zarejestrowany w Polsce dopiero od niedawna kryzotynib. Kolejna grupa leków, która budzi ogromne nadzieje, to immunoterapia. Należą do niej preparaty, które zmieniają odpowiedź immunologiczną organizmu i mobilizują go do walki z nowotworem. – Wiemy, że nowotwór w jakiś sposób usypia czujność immunologiczną organizmu. Leki immunomodulujące mają za zadanie obudzić na powrót system odpornościowy i zniwelować zaistniałe nieprawidłowości. Do preparatów immunoterapeutycznych zarejestrowanych w leczeniu raka płuca należą nivolumab i pembrolizumab – oba w Polsce nierefundowane, a więc niedostępne dla chorych – mówi dr Skoczek. Kolejną nadzieją w terapii raka płuca jest nintedanib, celowany lek antyangiogenny, który blokuje powstawanie nowych naczyń krwionośnych w komórkach guza. Nintedanib w badaniu porównawczym z klasyczną chemioterapią, podawany wraz z chemioterapią, znacząco poprawiał wyniki leczenia pacjentów (znacznie lepiej niż sama chemioterapia). Niestety nie jest on dostępny dla polskich pacjentów, choć jest zarejestrowany na świecie do leczenia chorych na raka płuca. – Cieszy, że nowe leki powstają i są rejestrowane do leczenia. W Polsce jednak problemem jest bardzo długa droga refundacji, czyli dostępności danego leku od chwili, gdy organizacje światowe i europejskie go zatwierdzą. Mamy świadomość, że do polskich pacjentów nowoczesne terapie trafiają późno, nawet z kilkuletnim opóźnieniem w stosunku do innych krajów Europy – podsumowuje dr Skoczek.

Okładka tygodnika WPROST: 30/2017
Więcej możesz przeczytać w 30/2017 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 30/2017 (1796)

  • Przełomowe reformy zasługują na debatę 23 lip 2017, 20:00 Pamiętam, kiedy zwątpiłem w nieomylność Sądu Najwyższego. 3
  • Marcin Dzierżanowski: Dlaczego byłem pod Pałacem Prezydenckim 23 lip 2017, 20:00 Rolą dziennikarza jest obiektywne informowanie opinii publicznej oraz wpływanie na jej poglądy przez publicystykę. Jest przyjęte, że dziennikarze nie działają w partiach politycznych, nie kandydują w wyborach, a nawet nie mówią, na kogo głosują. W zasadzie nie uczestniczą też... 4
  • Niedyskrecje parlamentarne 23 lip 2017, 20:00 Niech cię zobaczą – oto dewiza pani Irenki od protokołu (na zdj. w fioletowym kostiumie) JAK PRZEKUĆ PORAŻKĘ W SUKCES, DOWIEDZIELIŚMY SIĘ OD POSŁANKI PIS, która na spotkaniu wyborczym gdzieś w Polsce miała odpowiedzieć na pytanie,... 8
  • Obraz tygodnia 23 lip 2017, 20:00 100 mln Próg tylu subskrybentów na całym świecie przekroczył Netflix. W Polsce serwis ma 743 tys. użytkowników 16 MLN turystów zagranicznych odwiedza co roku Polskę, a ich wydatki sięgają ok. 13 mld euro. Udział turystyki w naszym PKB... 11
  • Info radar 23 lip 2017, 20:00 Chińczycy i Rosjanie na Bałtyku Niszczyciel rakietowy Hefei, fregata i okręt pomocniczy floty wojennej Chińskiej Republiki Ludowej wezmą udział w rosyjskich manewrach morskich na wodach wokół obwodu kaliningradzkiego. Chińska i rosyjska... 12
  • Czy prezydent znajdzie czas? 23 lip 2017, 20:00 Rafał Górski Od 2012 r. prowadzimy kampanię „Obywatele decydują”. Współpracujemy przy niej m.in. z NSZZ „Solidarność”, Klubem Jagiellońskim i Kongresem Ruchów Miejskich. W ramach kampanii przygotowaliśmy projekt nowelizacji... 12
  • Zdarzyło się jutro 23 lip 2017, 20:00 MARIUSZ CIEŚLIK I ROBERT GÓRSKI, KABARET MORALNEGO NIEPOKOJU Okoń na skuterze,czyli co wy na to mordeczki? TYDZIEŃ TEMU TRZEBA BYŁO TYLKO POWSTRZYMAĆ PIS. Teraz mamy już zamach stanu. Czyli Prezes czerpie z najlepszych polskich tradycji.... 14
  • Bo tak! 23 lip 2017, 20:00 WYDAWNICTWO TAKO WYDAŁO WŁAŚNIE KSIĄŻKĘ DLA DZIECI „Oto jest dyktatura”. Nie wiem, jaki ma nakład, ale z całą pewnością popyt przewyższy podaż. Rozsądni rodzice będą chcieli uświadomić dzieciom, gdzie dziś żyją i jaka... 15
  • Co będzie potem 23 lip 2017, 20:00 WŚRÓD NIE NAJMŁODSZYCH GAZET PRZECHOWYWANYCH W PUDLE MAM I TAKĄ Z PRZEŁOMOWYCH DNI ROKU, NO TAK, 1974. Rzecz jasna, rzecz dotyczy rewolucji goździków w Portugalii. Na jednym ze zdjęć więzienna cela, a pod zdjęciem radosny podpis, że w... 15
  • O dwóch takich 23 lip 2017, 20:00 W tle batalii o sądy toczy się zacięta rozgrywka dwóch prawników z UJ: prezydenta Andrzeja Dudy i ministra sprawiedliwości Zbigniewa Ziobry. Każdy chciał być kiedyś tam, gdzie dziś jest drugi. 17
  • Sąd ostateczny 23 lip 2017, 20:00 Wojna o sądy obnażyła słabości obozu Zjednoczonej Prawicy i opozycji oraz pokazała siłę ulicy. PiS po raz pierwszy udało się uruchomić ogromne negatywne emocje społeczne wśród młodych ludzi. 20
  • Wewnętrzny rozpad prezesa 23 lip 2017, 20:00 Wydarzenia ostatniego tygodnia to dowód na bezsilność opozycji. Mimo różnic programowych powinna się ona jak najszybciej połączyć. Zagrożenia są zbyt poważne, żeby z tym zwlekać – mówi prof. Jadwiga Staniszkis, socjolożka. 24
  • Obejdźmy bokiem wojnę polsko-polską 23 lip 2017, 20:00 Musimy działać razem i skupić się na programie dla Polski, który połączy centrum, umiarkowaną lewicę i umiarkowaną prawicę. 27
  • Bywamy głupi 23 lip 2017, 20:00 Tylko wspólny, zdecydowany, ale rozważny protest większości z nas może pomóc zatrzymać bezprawie i psucie demokracji – mówi Daniel Olbrychski, aktor. 29
  • Biedademokracja 23 lip 2017, 20:00 Dziś, 20.07.2017 r., PiS ostatecznie zarżnął państwo prawa. Emocjonalne wzmożenie, choć zrozumiałe, jest trudne do wytrzymania. Jak w stanie wojennym. Na Facebooku szantaż moralny wobec tych, którzy zamiast pod Sejmem, leżą na plaży.... 32
  • Solidarność z PiS-em 23 lip 2017, 20:00 Solidarność wspiera PiS – i w polityce, i w zakładach pracy. Dla PiS takie wsparcie jest bezcenne. Pytanie, jak to się skończy dla związku. 34
  • Seks to zdrowie 23 lip 2017, 20:00 Seks starzeje się z nami, choruje z nami i umiera z nami – mówi Michał Pozdał, seksuolog, psychoterapeuta, założyciel Instytutu Psychoterapii i Seksuologii w Katowicach. 37
  • Tarczyca – słaby punkt kobiety 23 lip 2017, 20:00 Choroby tarczycy mogą prowadzić do niepłodności, niedoczynności jajników i obniżenia libido – mówi prof. dr hab. med. Marek Ruchała, endokrynolog. 41
  • ABC zdrowia intymnego 23 lip 2017, 20:00 Infekcje dróg rodnych mogą prowadzić nawet do nowotworów. Wizyta u ginekologa raz w roku jest więc absolutną koniecznością. 43
  • Masowy zabójca Polek 23 lip 2017, 20:00 Rośnie liczba Polek umierających na raka płuca. Nowoczesne terapie wydłużają życie, ale do polskich pacjentów trafiają z kilkuletnim opóźnieniem. 44
  • Drapieżniki przy wodopoju 23 lip 2017, 20:00 Czym grozi powołanie Narodowego Instytutu Wolności – wyjaśnia Jakub Wygnański, socjolog, działacz społeczny, współtwórca polskiego trzeciego sektora. 46
  • ZUS – informatyczny rollercoaster 23 lip 2017, 20:00 Co nowy dyrektor, to nowa koncepcja na informatyzację ZUS. Efekt jest taki, że kluczowe przetargi stoją, a system nie jest wcale tańszy ani bezpieczniejszy. 50
  • Jak zarobić na piłce 23 lip 2017, 20:00 Piłka jest okrągła, bramki są dwie, czyli gra jest prosta. Ale jak zarobić na klubie piłkarskim, to już nie jest takie oczywiste. 55
  • Klienci drugiej kategorii 23 lip 2017, 20:00 W ZESZŁYM TYGODNIU SŁOWACKI RZĄD ZAGROZIŁ WSTRZYMANIEM IMPORTU ŻYWNOŚCI Z ZACHODU, jeśli jej jakość będzie gorsza niż sprzedawanej na Zachodzie. Premier Słowacji Robert Fico powiedział w ubiegły wtorek, że cała sprawa podwójnych... 58
  • Z Carsson nic cię nie zaskoczy 23 lip 2017, 20:00 Bez auta trudno się obyć. Nie chcesz tracić czasu i odwoływać spotkań? Skorzystaj z usług Carsson Car Rental. 59
  • Biegiem przez życie 23 lip 2017, 20:00 150 km po górach w trzy dni – o tym, co trzeba zrobić, aby się to udało, i o innych wyczynach opowiada Zygmunt Berdychowski, organizator Festiwalu Biegowego w Krynicy, zdobywca Korony Ziemi. 60
  • Google Glass dla robotników 23 lip 2017, 20:00 Google Glass, czyli słynne okulary, wracają. W nowej wersji i z nowym przeznaczeniem. Przez ostatnie dwa lata z tej wersji okularów Google Glass Enterprise Edition w tajemnicy korzystały setki pracowników firm takich jak GE, Boeing, DHL czy... 64
  • Kapitał o obiegu zamkniętym 23 lip 2017, 20:00 Oferując start-upom wsparcie na rynkowych zasadach, zwiększamy szanse na ich sukces. A gdy kapitał wróci, wspieramy kolejne firmy. 65
  • Kaczyńskiemu ku przestrodze 23 lip 2017, 20:00 Omawianie problemu wyjścia Polski z ue byłoby wielką porażką pisowskiej władzy. 67
  • Hulaj dusza, piekła nie ma 23 lip 2017, 20:00 Szanse Unii na skuteczną interwencję w sprawie zmian w polskim prawie są znikome. 68
  • Manifest prezydencki 23 lip 2017, 20:00 Sędziwy Bob Dole, kandydat na prezydenta USA w wyborach z 1996 r., ikona Partii Republikańskiej, uznał wystąpienie Donalda Trumpa w Warszawie za epokowe, a dziennik „Wall Street Journal” nazwał je programowym. Donald Trump po raz pierwszy... 69
  • To była bardzo polska narracja 23 lip 2017, 20:00 Prezydent, stojąc przed pomnikiem Powstania Warszawskiego, powiedział to, co słuchacze chcieli usłyszeć. Świadczyły o tym wiwaty na jego cześć – mówi o wystąpieniu amerykańskiego prezydenta na placu Krasińskich niemiecki historyk Gregor Feindt. 70
  • Czy Trump ma strategię 23 lip 2017, 20:00 WALDEMAR SKRZYPCZAK, generał broni Od blisko roku świat z uwagą śledzi dokonania nowego prezydenta USA. Obserwatorzy skupiają się na spotkaniach z liderami potęg światowych i na zaangażowaniu Trumpa w wydarzenia w skali globalnej.... 72
  • Marzenia o niepodległości 23 lip 2017, 20:00 W Kalifornii zaroiło się od separatystów. Jedni nie chcą już być częścią usa, inni chcą powołać nowy stan. Ale kto za nimi stoi? 74
  • Na krawędzi kosmosu 23 lip 2017, 20:00 Mimo że od katastrofy lotniczej concorde’a minęło 17 lat, eksperci nadal spierają się, czy dałoby się uniknąć tragedii i końca ery pasażerskich lotów ponaddźwiękowych. 76
  • Perfekcyjne malowanie 23 lip 2017, 20:00 Remont mieszkania nie musi się kojarzyć z bałaganem i użeraniem z ekipą budowlaną. Sami szybko i łatwo odświeżymy wnętrze. 78
  • Król jest tylko jeden 23 lip 2017, 20:00 Filmy i seriale, dzieła zebrane w księgarniach – takiego urodzaju Stephena Kinga w Polsce chyba jeszcze nie było. Wciąż jednak nie wiemy, co o nim myśleć. 83
  • Gdyby zapłonął cały świat 23 lip 2017, 20:00 Joe Hill ukrywał, że jest synem Stephena Kinga, aż uznał, że już nikt nie zarzuci mu, że karierę zawdzięcza ojcu. I teraz opowiada o literackim życiu rodzinnym. 84
  • Zostawią Polskę murowaną? 23 lip 2017, 20:00 Na kongresie PiS Jarosław Kaczyński zapowiedział odbudowę piastowskich zamków. Pytanie zadawane często po wojnie – które zabytki odbudowywać i jak? – nagle znowu stało się aktualne. 86
  • Przed postępem nie ma odwrotu 23 lip 2017, 20:00 W czasach szalejącego populizmu najnowsza powieść Péreza-Revertego, mimo XVIIIwiecznego kostiumu, to ważny głos w dyskusji o tolerancji i wolności. 90
  • Wydarzenie 23 lip 2017, 20:00 FILM Byle przetrwać To nie jest film o walce. Raczej o desperacji, przetrwaniu, umierającej nadziei. O moralnych decyzjach, do podejmowania których żaden człowiek nie powinien być zmuszony. W „Dunkierce” Christopher Nolan opowiada o... 92
  • Koniecznie! 23 lip 2017, 20:00 FILM Zemsta małej Makbet WILLIAM OLDROYD SIĘGNĄŁ PO „POWIATOWĄ LADY MAKBET” – opowiadanie Nikołaja Leskowa z 1864 r., na podstawie którego Dmitrij Szostakowicz stworzył klasyczną operę i które zekranizował już Andrzej Wajda. Ale... 93
  • Powyżej średniej 23 lip 2017, 20:00 muzyka Atak świeżości Za anglojęzyczną nazwą i tekstami piosenek kryje się grupa młodych polskich muzyków zafascynowanych latami 60., przede wszystkim jeśli chodzi o warstwę aranżacyjną i wokalną. I nie jest to inspiracja... 94
  • Bez entuzjazmu 23 lip 2017, 20:00 KSIĄŻKA Putin bije naszych Pomysłwydawał się świetny. Atak putinowskiej Rosji na Polskę to temat, który można rozegrać w najlepszym stylu amerykańskich fachowców (choćby tak jak w „Dniu Niepodległości”). I przyznać trzeba, że... 95
  • Karolina Szostak: To się państwu spodoba 23 lip 2017, 20:00 WŁAŚNIE WRACAM Z KINA, KTÓRE JEST NA STACJI KOLEJOWEJ W FALENICY, ZALEDWIE 20 KM OD CENTRUM WARSZAWY. 96
  • O Bałkanach i głupiutkiej Heather 23 lip 2017, 20:00 W marcu jak w garncu” – mówi stare polskie przysłowie. Stare, ale jare i do tego prawdziwe, a pamiętamy wszak detektywa Banaczka z amerykańskiego serialu kryminalnego, który sypał jak z rękawa polskimi przysłowiami, z których żadne... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany