Dzisiaj porozmawiamy o seksie

Dzisiaj porozmawiamy o seksie

Seks
Seks / Źródło: Fotolia / Autor: kiuikson / KW
Czy edukacja seksualna w szkole ma sens? Tak, ale musi być wiarygodna.

Zajęcia z wychowania do życia w rodzinie (WDŻ) w jednej z warszawskich szkół w ubiegłym roku szkolnym. Dzieci z piątej klasy, 10-latki. Lekcje prowadzi katecheta. Prosi, żeby każdy anonimowo napisał na kartkach pytania związane z tematem zajęć, a on przy wszystkich odpowie. „Kiedy pierwszy raz robił pan to coś?”, „Wie pan, co to jest 69?”. Na większość pytań pan musiałby odpowiedzieć: „Wiem, że jesteście ciekawi, ale to moja prywatna sprawa”. Nie czytał ich głośno, dzieci później sobie opowiadały, co napisały. Powyższe dwa pytania były najłagodniejsze. – Chłopaki napisali jakieś zboczone rzeczy, jak to oni – opowiada uczennica tej klasy. Na lekcji rozmawiali w końcu o tym, co jest w podręczniku. Okazało się, że dzieci wiedzą więcej, niż podejrzewał pan od WDŻ. Co nie znaczy, że wiedzą to, co powinny. – To nie szkoła, ale grupa rówieśnicza i media mają na dzieci największy wpływ – mówi psychoterapeuta i seksuolog z Uniwersytetu SWPS Michał Pozdał. Z mediów i od rówieśników uczniowie dowiadują się rzeczy, które później na przerwach pozwalają rechotać przy koszarowych skojarzeniach. Nie maja pojęcia, że wiedza o seksie to nauka o szacunku do siebie i partnera, o stawianiu granic i o ludzkiej fizjologii.

Było źle i tak zostanie

Od tego roku w szkołach obowiązuje nowa podstawa programowa WDŻ (dla klas, które objęła już reforma edukacji). Nie zanosi się na to, że dzięki niej dzieci dowiedzą się tego, co powinny. Jest krytykowana jako anachroniczna, podporządkowana jedynie katolickiej moralności, a przede wszystkim nieżyciowa. – To, co teraz będzie się działo w szkołach, jest nieadekwatne do rzeczywistości – mówi Pozdał. – Dookoła króluje seksualizacja każdej sfery życia, a dzieci w szkole będą się uczyć średniowiecznego modelu rodziny. Przeżyją dysonans poznawczy. Nowa podstawa programowa koncentruje się właśnie na rodzinie. O seksie wspomina tylko w kontekście małżeństwa, jakby poza tym on nie istniał. A jednak według badań młodzi ludzie rozpoczynają współżycie średnio w wieku 18 lat, a często nawet 15. Raczej nie myślą wtedy o małżeństwie. Z badań prof. Zbigniewa Izdebskiego wynika, że wstrzemięźliwość seksualną do ślubu zachowuje 1 proc. 29-latków. W dodatku Polacy coraz rzadziej decydują się na ślub, chociaż prowadzą aktywne życie seksualne. Tej rzeczywistości z lekcjami w szkole pogodzić się nie da. Krytyków szkolnego programu razi podkreślanie, że życie zaczyna się od poczęcia – traktują to jako indoktrynację ideologiczną. Uważają za hipokryzję pomijanie kwestii seksualności innej niż hetero, jakby młodzieży to nie dotyczyło. Dojrzewające osoby LGBT nie usłyszą na lekcjach niczego o swojej seksualności, a ich koledzy i koleżanki nie dowiedzą się, że wszyscy, niezależnie od swojej orientacji, zasługują na szacunek. Krytykę budzi też przedstawienie masturbacji wyłącznie jako czynności prowadzącej do uzależnienia, choć jest ona naturalna w okresie dojrzewania. Oraz to, że nowa podstawa nie wspomina o przemocy seksualnej ze strony rówieśników ani w rodzinie. – Nowa podstawa programowa zajęć WDŻ jest zindoktrynowana ideologicznie.

Ale to nie znaczy, że wcześniej była dobra, a teraz konserwatywny rząd ją zepsuł – zaznacza psycholożka i seksuolożka Agata Kozłowska, wolontariuszka w Grupie Edukatorów Seksualnych Ponton, która organizuje w szkołach warsztaty edukacyjne na temat seksu. Ponton prowadzi także młodzieżowy telefon zaufania, a coroczne raporty ze swojej działalności przekazuje do Ministerstwa Edukacji Narodowej. – Wcześniej też było źle. Zajęcia szkolne od dawna nie uwzględniają potrzeb młodzieży. I nadal nie będą uwzględniać – dodaje Kozłowska.

Ginekolog dla puszczalskich

Rzeczywistość zajęć WDŻ edukatorzy z Pontonu znają z rozmów z nastolatkami i z ankiety, którą przeprowadzili trzy lata temu wśród osób w wieku 11-30 lat. 89 proc. ankietowanych uważało, że zajęcia z edukacji seksualnej są potrzebne, ale te, z którymi się spotkali, były nierzetelne i nudne. Prowadzący je nauczyciele czy katecheci mówili bzdury albo mylili własne przekonania z faktami. Uczniowie słyszeli, że seks oralny prowadzi do zapalenia zatok, że chłopak nie może wiedzieć o menstruacji dziewczyny, bo będzie czuł do niej obrzydzenie, podobnie jak do dziewczyny, która nie jest już dziewicą, więc przypomina nadgryzione jabłko. Dziewczyny według nauczycieli WDŻ muszą ubierać się skromnie, bo inaczej zostaną prostytutkami, a chłopców, którzy nieodpowiednio traktują dziewczęta, trzeba zrozumieć, to leży w ich naturze. – Nie uczy się młodzieży, jak dbać o zdrowie seksualne, jak zapobiegać chorobom przenoszonym drogą płciową, zabezpieczać się przed ciążą. Zamiast tego straszy się skutkami współżycia – mówi Agata Kozłowska. Przerzucanie odpowiedzialności za uświadomienie seksualne na dom nie załatwia sprawy, bo rodzice często nie potrafią lub wstydzą się rozmawiać o tym z dziećmi. W efekcie wiedza nastolatków o seksie bywa fatalna. Dziewczyny nie chodzą do ginekologa, nawet jeśli mają objawy infekcji, żeby mama nie pomyślała, że muszą się leczyć, bo się „puszczają”. Utwierdzał je w tym podręcznik do WDŻ, w którym mogły przeczytać, że ginekolog to nie dentysta i nie trzeba do niego chodzić w młodym wieku. Ten sam podręcznik opisywał macicę jako świątynię życia. Seks sprowadzał więc wyłącznie do prokreacji. – Młodzieży się nie uczy, że współżycie może być przyjemnością – mówi Kozłowska. – To źle, bo jeśli będziemy mówić o seksie pozytywnie, młodzi ludzie dowiedzą się, że wiąże się on z bliskością i że warto zaczekać na właściwą osobę. Wtedy będą raczej unikać przypadkowych kontaktów, niż do nich dążyć. Jeśli szkoła mówi o seksie tylko w kontekście małżeństwa, to znaczy, że seks pozamałżeński uważa za zły. A więc straszy nim, przekazując dzieciom i młodzieży fałszywy obraz seksualności. Młodzież nie dowiaduje się, jak nazywać własne części ciała. Szkoła przekazuje terminy medyczne, które w potocznej mowie brzmią sztucznie lub śmiesznie. Nastolatki przejmują więc od rówieśników i z internetu nazwy wulgarne. Osoby współpracujące z dorastającymi nastolatkami, a nawet studentami uderzyło szczególnie to, że czasem młodzi ludzie nie wiedzą nawet, jak się zachodzi w ciążę. – Miałem studentów, którzy nie wiedzieli, co to jest preejakulacja – mówi Michał Pozdał. Młodzi ludzie wierzą, że stosunek przerywany zapobiega ciąży, bo przed wytryskiem nie może dojść do zapłodnienia. Inna sprawa, że stosunek przerywany jako antykoncepcję stosuje 24 proc. dorosłych par Polaków (raport prof. Zbigniewa Lwa-Starowicza „Seksualność kobiet 2016”). Wśród młodzieży natomiast nadal pokutuje mit, że w czasie pierwszego stosunku nie można zajść w ciążę.

Śmiech na lekcjach

Edukacja seksualna w szkole nie sprawdza się więc i, sądząc po nowej podstawie programowej, nic się w tej sprawie nie zmieni. Ale na jakość lekcji o seksie wpływ ma nie tylko program, lecz także, a może przede wszystkim, sposób prowadzenia zajęć. – Nie powinien ich prowadzić nauczyciel, ale osoba z zewnątrz – mówi Michał Pozdał. – W polskiej szkole nauczyciel na ogół nie jest przewodnikiem, ale kontrolerem. Wciąż są licea, gdzie uczniowie boją się wejść do pokoju nauczycielskiego. Człowiek, który budzi lęk, nie może później rozmawiać swobodnie z młodzieżą o tak wrażliwej sprawie jak seksualność.

Z tego samego założenia wychodzą edukatorzy z Pontonu. Młodzi, anonimowi, bo chociaż się przedstawiają, nic ich nie łączy z młodzieżą, do której przychodzą, uczniom łatwiej więc się przy nich otworzyć. I wiedzą, jak rozmawiać. – Lekcje zazwyczaj zaczynają się od śmiechu, żartów, a potem, jak uczniowie się oswoją, zaczynają zadawać pytania – opowiada Agata Kozłowska. Opowiada o zajęciach, które prowadziła niedawno w ośrodku dla trudnej młodzieży. – Sypały się brzydkie słowa na określenie penisa. Powiedziałam: no dobrze, mówcie dalej. I oni mówili dalej. Coś jeszcze? Ktoś coś jeszcze wymyślił. W końcu się wygadali i zaczęliśmy rozmawiać poważnie. Michał Pozdał wspomina spotkanie z 16-latkami, którzy natrafili w podręczniku do WDŻ na czytankę o tym, jak to żona czeka w domu na męża, który jest w pracy i zarabia pieniądze na nich oboje. Czekanie było przedstawione jako godny naśladowania sposób życia żony. Młodzi ludzie zaczęli drwić. Wymyślali scenariusze, czym mogłabysię zająć żona, żeby sobie umilić czekanie: pracą, sprzątaniem, może powiesi firany. A kiedy się naśmiali, zaczęła się świetna dyskusja na temat życia w rodzinie. Ciekawe lekcje, mimo ograniczeń płynących z podstawy programowej, potrafią też prowadzić niektórzy nauczyciele. Michał Pozdał od wielu lat organizuje dla nich warsztaty i spotyka takich, którzy mówią o antykoncepcji, homoseksualności, transpłciowości. Jedna z nauczycielek zabierała dzieci do hipermarketu niedaleko szkoły. 

 Stawała z nimi przy półce z prezerwatywami lub tamponami i tłumaczyła, do czego te rzeczy służą i że są jednymi z wielu zwykłych produktów sprzedawanych w sklepie. Zła podstawa programowa nie musi więc być przeszkodą do prowadzenia dobrej edukacji, potrzebne są tylko chęć i umiejętności nauczyciela. Pozdał zwraca jednak uwagę, że niezależnie od poziomu lekcji dzieci oraz młodzież i tak mają ograniczone zaufanie do szkoły. – Myślę, że dobry amerykański serial wpłynąłby na nich lepiej niż zajęcia z WDŻ – mówi. Może warto więc wykorzystać serial na zajęciach? Na pewno nie można liczyć na to, że dzięki lekcjom i pouczeniom młodzi będą robić to, czego dorośli oczekują. Nie wyłączą filmu pornograficznego dlatego, że ktoś im powie, że jest zły. Można natomiast wyjaśnić, że uzależnienie od pornografii to jedna z częstszych przyczyn rozpadu związków, bo mężczyźni wybierają pornografię zamiast partnerki. Oraz że pornografia promuje kulturę gwałtu. Zamiast unikać tematu seksu analnego, który nastolatki często stosują jako antykoncepcję, można mówić, że to boli, nie chroni przed chorobami i że są lepsze sposoby na uniknięcie ciąży. Trzeba mówić o fizjologii jako naturalnym elemencie działania ludzkiego ciała, dzieci nie mogą się jej wstydzić. Trzeba informować, ale nie straszyć i nie nakazywać. – Popęd seksualny jest naturalnym ludzkim popędem i nie zapanujemy nad nim, ucząc młodzież o seksie – mówi Pozdał. – Możemy tylko być w pobliżu i pomagać. Żeby jednak zdobyć zaufanie, trzeba być wiarygodnym. Jeżeli słowa nauczycieli czy zawartość szkolnych podręczników będą w dzieciach i młodzieży wywoływać śmiech, trudno się spodziewać, że zostaną potraktowane jako źródło informacji. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 38/2017
Więcej możesz przeczytać w 38/2017 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 1
  • Sex jest bardzo ważny w związku. Ja sobie nie wyobrażam żeby nie cieszyć się swoją obecnością i cielesnością. Kocham sex, a jak jestem z Markiem to otworzyłam się na nowe pozycje\tematy. Dla mnie nie ma tematu tabu jeśli chodzi o tę dziedzinę. Ale ważne też jest zabezpieczanie się, ja lubię dzieci ale przyjdzie jeszcze na nie czas. Teraz zabezpieczam się belarą i nikt mi nie wmówi że tabletki to tylko skutki uboczne , bo to nieprawda!

    Spis treści tygodnika Wprost nr 38/2017 (1803)

    • Warto czytać 17 wrz 2017, 20:00 Do tego egzaminu na III roku studiów podchodziłem ze spokojem. Porównanie systemów gospodarczych było bardzo interesujące. Podzielam pogląd, że dobrobyt w kraju (lub jego brak) zależy od tego, na co pozwolimy (lub nie) jego mieszkańcom,... 3
    • Niedyskrecje parlamentarne 17 wrz 2017, 20:00 POLITYCY PEŁNĄ PARĄ ZACZĘLI SIĘ PRZYGOTOWYWAĆ do kampanii samorządowej. Prezydent Gdańska Paweł Adamowicz podobno szykuje się do kolejnego startu. – Jeszcze trzy miesiące temu był gotów poprzeć Jarosława Wałęsę na prezydenta... 6
    • Obraz tygodnia 17 wrz 2017, 20:00 1/3 uczniów unika korzystania ze szkolnych toalet – wynika z badania „Wzorowa Łazienka” Wśród najczęstszych problemów dzieci wskazują: brzydki zapach, brak ręczników papierowych, papieru toaletowego oraz mydła (za Centrum Prasowe... 8
    • Info radar 17 wrz 2017, 20:00 Skóra zdjęta z sobowtóra Z DR. PIOTREM BORSUKIEM, BIOLOGIEM I GENETYKIEM z Instytutu Genetyki i Biotechnologii Uniwersytetu Warszawskiego, rozmawiała Magdalena Gryn. Co i rusz dyskutujemy o sobowtórach. Ostatnio o zdjęciu niemieckiego... 12
    • Elity blokują obywateli 17 wrz 2017, 20:00 RAFAŁ GÓRSKI #WPROSTOBYWATELSKO „PODSTAWOWĄ BLOKADĄ SAMOORGANIZACJI OBYWATELSKIEJ W POLSCE jest więc niechętna sektorowi pozarządowemu postawa większości polskich elit – nie tylko zresztą elit politycznych, ale także kulturalnych,... 13
    • Mądre teleturnieje przetrwają 17 wrz 2017, 20:00 – mówi Wojciech Pijanowski, prowadzący w latach 90. „Koło Fortuny”, właśnie reaktywowane przez TVP 2. Blisko 2 mln widzów pierwszego odcinka „Koła Fortuny” to dobry wynik, choć nie tak imponujący jak 10 mln sprzed ponad 20 lat?... 14
    • Zdarzyło się jutro 17 wrz 2017, 20:00 Tort, Świeżaki i inne przysmaki. A TO NIESPODZIANKA. Wraca dobranocka. I to w TVN. Jej bohaterami będą słynne już Świeżaki z Biedronki. Że pokażą to przy „Faktach”, to chyba nie dziwi. Choć mogliby równie dobrze przy... 16
    • Zakopane przemocą silne 17 wrz 2017, 20:00 prof. Magdalena Środa, filozofka, feministka ZAKOPANE MA WIELE ATRAKCJI. Jest tam bodaj najwięcej reklamowych billboardów na metr kwadratowy; praktycznie nie widać gór, za to wiadomo, gdzie urządzić „wesele oraz iwent”. Zakopane ma też... 17
    • Taniec na gruzach salonu 17 wrz 2017, 20:00 WBREW TEMU, CO ZWYKŁO SIĘ POWTARZAĆ W DOBRYM TOWARZYSTWIE, działania PiS dają się jakoś bronić. W krajach demokratycznego Zachodu różnie bywa z Trybunałem Konstytucyjnym, sędziami, puszczą, stosunkiem do Unii, 500 plus, gimnazjami, a... 17
    • Powrót Balcerowicza 17 wrz 2017, 20:00 Od lat jest recenzentem życia publicznego, ale ostatnio staje się coraz bardziej aktywny. Mowa o Leszku Balcerowiczu, ekonomiście, liderze partyjnym, twórcy polskiej transformacji. Człowieku, który budzi emocje. 18
    • Lenie, cynicy, ekstremiści 17 wrz 2017, 20:00 Czy przywódca polityczny może wyzywać własnych obywateli? Oczywiście nie wszystkich, ale tylko tych, których zachowanie na scenie publicznej przyprawia go o irytację. W Polsce karierę zrobił wtręt Jarosława Kaczyńskiego w lipcowej... 23
    • Czas prezydenta 17 wrz 2017, 20:00 Wszystko wskazuje na to, że prezydent porozumiał się z prezesem PiS w sprawie reformy sądów. Największym przegranym batalii o wymiar sprawiedliwości zostanie więc prawdopodobnie Zbigniew Ziobro. 24
    • Gowina wyspy doskonałości 17 wrz 2017, 20:00 Znikną studia doktoranckie, zaoczne będą trwały dłużej – nawet sześć lat, system finansowania uczelni będzie premiował jednostki wyróżniające się. „Wprost” dotarł do założeń przygotowywanej przez Jarosława Gowina ustawy reformującej szkolnictwo wyższe. 28
    • Wojny przyszłości 17 wrz 2017, 20:00 WALDEMAR SKRZYPCZAK, generał broni Cyberataki i propaganda – to formy wojny informacyjnej. Rosjanie toczą ją niezauważalnie, w okresie pokoju. Propaganda nieustannie atakuje nasze umysły przez media, polityków, agentów wpływu, świat... 31
    • Kierunek: decentralizacja 17 wrz 2017, 20:00 O Polsce lokalnej, roli partii politycznych, relacjach z Warszawą oraz pozycji kobiet z Elżbietą Polak, marszałek województwa lubuskiego, rozmawiał Jacek Pochłopień. 32
    • Chwała Wielkiej Polsce Wyspiarskiej! 17 wrz 2017, 20:00 EWA WANAT Sklep z odzieżą „patriotyczną” w Poznaniu przy pl. Cyryla Ratajskiego, koszulki z husarią i żołnierzami wyklętymi. Między nimi śpioszek dla niemowlaka – z orłem na brzuszku. Dziecko rodzi się jako Polak. I kropka. Już w... 35
    • Dziewuchy już nadchodzą 17 wrz 2017, 20:00 Nie każda kobieta musi być feministką. Niech sobie będzie, kim chce. Ale niech się dwa razy zastanowi, zanim skrytykuje feministki. Nie lubisz feministek, to zrezygnuj z ich dorobku – mówi Sylwia Chutnik, pisarka, felietonistka, aktywistka, feministka. 36
    • Dzisiaj porozmawiamy o seksie 17 wrz 2017, 20:00 Czy edukacja seksualna w szkole ma sens? Tak, ale musi być wiarygodna. 40
    • Droga gra w zielone 17 wrz 2017, 20:00 Już 2010 r. Ministerstwo Gospodarki miało sygnały, że rynek zielonych certyfikatów może się załamać. W tym czasie koncerny energetyczne podpisywały długoletnie umowy z farmami wiatrowymi ze stałą ceną za certyfikat. Warte miliardy. 45
    • Jak zdrowo zarobić 17 wrz 2017, 20:00 Aplikacja, która płaci za spalone kalorie. Platforma internetowa, która pomogła 40 tys. Polek zajść w ciążę. Młodzi polscy przedsiębiorcy robią biznes na zdrowiu. 48
    • Wet za VAT 17 wrz 2017, 20:00 Premier Morawiecki mówi stop i wrzuca kij w karuzele podatkowe. Ale przy okazji tego wielkiego hamowania obrywa się też tym, którzy wcale nie chcieli się kręcić. 52
    • Po co korporacjom start-upy 17 wrz 2017, 20:00 Duzi gracze oferują innowacyjnym firmom nie tylko pieniądze na inwestycje, lecz także możliwość korzystania z efektu skali i wsparcie. W zamian otrzymują rozwiązania, których nie sposób wypracować w korporacji. 54
    • Hossa Bessa 17 wrz 2017, 20:00 Rajd „Wiedźmina” W ciągu ostatniego tygodnia kurs akcji giełdowego CD Projektu podskoczył o jedną piątą, a producent „Wiedźmina” pierwszy raz w historii przebił stawkę 100 zł za jedną akcję. Kapitalizacja wzrosła ponad poziom... 56
    • Know How 17 wrz 2017, 20:00 Lego odjazd Podziwiam Lego za to, że konsekwentną strategią udało mu się podnieść z poziomu przykurzonego producenta klocków i zmienić w firmę, która potrafi wciąż wymyślać się na nowo. I to działa. Drugi największy producent... 58
    • Spod znaku homara 17 wrz 2017, 20:00 Nie musisz czekać na rocznicę ślubu, urodziny czy randkę z kimś wyjątkowym... Wystarczającym powodem, by odwiedzić restaurację L’Arc, jest chęć spróbowania owoców morza i promocje, jakimi raczą gości właściciele. 59
    • Niech Moc będzie z wami 17 wrz 2017, 20:00 Unia Europejska to galaktyczna republika z „Gwiezdnych wojen”. Rolę kanclerza Palpatine’a budującego Imperium odgrywa szef Komisji Europejskiej, Donald Tusk to lord Vader, rebeliantami są Polacy, a Brytyjczycy to separatyści z Federacji Kupieckiej. 61
    • Niezatapialna Angela Merkel 17 wrz 2017, 20:00 W zbliżających się wyborach do Bundestagu największe szanse na wygraną mają chadecy. Niezależnie od tego, kto będzie ich koalicjantem, na zwrot w polityce imigracyjnej nie ma co liczyć. 64
    • Przeklęte Monachium 17 wrz 2017, 20:00 45 lat temu podczas olimpiady terroryści zamordowali 11 izraelskich sportowców. Przez dziesięciolecia Niemcy ukrywali dowody swoich błędów i zaniedbań, które doprowadziły do tragedii. 68
    • Wystartuj po zdrowie 17 wrz 2017, 20:00 Wystarczy 30 minut marszu dziennie, by wydłużyć swoje życie o 3,5 roku. Umiarkowana aktywność fizyczna działa na serce leczniczo. 70
    • Uciec przed zawałem 17 wrz 2017, 20:00 Zawałom, które co roku zabijają ponad 30 tys. Polaków, można zapobiegać. Dowiedz się jak. 72
    • Cukier, który nie krzepi 17 wrz 2017, 20:00 Powikłania cukrzycy związane z zaburzeniami krążenia to pierwsza przyczyna zgonów w Polsce. Są nowoczesne leki, mamy dla nich rekomendacje, lecz brak refundacji powoduje, że dostępne są dla ograniczonej liczby pacjentów. 74
    • PKO Festiwal Biegowy – jedyny taki 17 wrz 2017, 20:00 Po raz ósmy biegacze przejęli Krynicę-Zdrój. Przez trzy dni ponad 9 tys. razy meldowali się na mecie PKO Festiwalu Biegowego. 76
    • Index dla polskiej nauki 17 wrz 2017, 20:00 Największą na świecie międzynarodową listą czasopism naukowych zarządza polska firma – Index Copernicus International. 78
    • Teraz będę szacownym klasykiem 17 wrz 2017, 20:00 Za „blogerkę modową” jestem na siebie wściekły. Mam nadzieję, że poważna i gruba powieść, jaką jest „Wymazane”, odbuduje mój wizerunek i pozycję – mówi Michał Witkowski, pisarz. 80
    • Sztuka nie tylko od święta 17 wrz 2017, 20:00 Polski rynek sztuki rozrasta się i profesjonalizuje. Czy nowi galerzyści odniosą sukces? Może na Warsaw Gallery Weekend? 84
    • Zbyt mądra na kobietę 17 wrz 2017, 20:00 Pomnik, banknot, spotkania, sympozja, festyny. Czemu Anglia, nie tylko ta literacka, żyje postacią zmarłej 200 lat temu Jane Austen? 88
    • Wydarzenie 17 wrz 2017, 20:00 MUZYKA Z otwartą przyłbicą Po udzieleniu przez Przybysz głośnego wywiadu „Wysokim obcasom” wokół wokalistki zrobiło się głośno.  Z tego też powodu gotowy album przeleżał na półce prawie rok. Dla artysty to zawsze niekomfortowa... 92
    • Koniecznie! 17 wrz 2017, 20:00 MUZYKA Marsz, marsz Zimerman W OSTATNIM ROKU ŻYCIA SCHUBERT NAPISAŁ TRZY SONATY FORTEPIANOWE. W sonatach A-dur nr 20 i B-dur nr 21, które nagrał właśnie Krystian Zimerman, słychać inspiracje Beethovenem, ale ważniejszy jest chyba motyw... 93
    • Powyżej średniej 17 wrz 2017, 20:00 SZTUKA Pod dachami Paryża JÓZEF PANKIEWICZ, OLGA BOZNAŃSKA, LEOPOLD GOTTLIEB, XAWERY DUNIKOWSKI tworzyli w Paryżu kolonię artystyczną, która na kartach polskiej historii sztuki odcisnęła swe wyraźne pięto. Wystawa w Katowicach próbuje... 94
    • Bez entuzjazmu 17 wrz 2017, 20:00 Masłowska albo i nie Przypadek Aury Xilonen dowodzi niezwykłej skuteczności marketingu. Otóż recenzentom sprzedano „Jankeskiego fajtera” pod hasłem „meksykańska Masłowska”, w związku z czym zachwytom nie było końca.  Owszem... 96
    • Cymbergaj, dwa ognie i futbol 17 wrz 2017, 20:00 W moich szczenięcych latach kopałem namiętnie piłkę. Wtedy ważne było podwórko z jego wszystkimi atrakcjami. Dzisiaj dzieci żyją w bogatszych rodzinach niż dzieci z mojego pokolenia, ale chyba nie mają czegoś, co my mieliśmy. Na... 98

    ZKDP - Nakład kontrolowany