Sztuka nie tylko od święta

Sztuka nie tylko od święta

Sztuka nie tylko od święta
Sztuka nie tylko od święta
Polski rynek sztuki rozrasta się i profesjonalizuje. Czy nowi galerzyści odniosą sukces? Może na Warsaw Gallery Weekend?

Łukasz Gazur

Galerie prywatne, a niekiedy i państwowe otwarte do późnych godzin wieczornych oraz krążący między nimi goście – to może oznaczać tylko jedno: Warsaw Gallery Weekend. Istniejący od 2011 r. WGW wzorowany jest na podobnych tego typu imprezach z innych miast, np. Berlina. Coroczne wydarzenie, które odbywa się w ostatni weekend września, jest doskonałą okazją nie tylko do poznania nowych prac polskich artystów, ale także prześledzenia, co w polskiej sztuce jest modne i w co warto zainwestować.

Według różnych szacunków polski rynek sztuki to 300-350 mln zł. Tyle przepływać ma rocznie przez galerie, antykwariaty i pracownie samych artystów. To kropla w morzu art worldu. Podobno mniej więcej tyle wynoszą obroty jednego tylko człowieka – Larry’ego Gagosiana. To czołówka ludzi świata sztuki. Ten marszand, którego nazwisko widnieje na jednym z najbardziej prestiżowych szyldów galeryjnych – Gagosian Gallery – swoje interesy prowadzi w Nowym Jorku i Londynie. Nie omija żadnych ważnych targów. Ma siłę przebicia i dar przekonywania, by oczy najważniejszych krytyków i kolekcjonerów kierować na nowe nazwiska artystów. Żadna z polskich galerii z jego pozycją mierzyć się nie może. Mimo wszystko wciąż jesteśmy krajem na dorobku. Jeszcze kilka lat temu Andrzej Starmach, jeden z najważniejszych polskich marszandów, który wylansował modę m.in. na Jerzego Nowosielskiego oraz II Grupę Krakowską i który prowadzi własną galerię przy krakowskiej ulicy Węgierskiej, żartował, że w Polsce „tak ciężko żyć ze sprzedaży sztuki, jak pracować na galerach, więc galerzyści tak naprawdę powinni nazywać się galernikami”.

MIĘDZYNARODOWY OBIEG

W ciągu ostatnich lat wiele się zmieniło. Nasz rynek się rozrósł i sprofesjonalizował. Co więcej, od jakiegoś czasu obserwujemy zmianę warty u wrót sztuki. Znikł z rynku choćby łódzki Atlas Sztuki, jedna z najważniejszych polskich galerii. Za to za młodymi artystami przyszli w końcu i młodzi galerzyści. Pejzaż polskiej sztuki coraz częściej malowany jest na ścianach prywatnych miejsc wystawienniczych, prowadzonych przez późne roczniki osiemdziesiąte. – Standardy bardzo się zmieniły – mówi Dawid Radziszewski, dawniej prowadzący poznańską galerię Pies, dziś już warszawską – noszącą jego imię i nazwisko. – Mamy bardzo dobre targi Not Fair w Pałacu Kultury i Warsaw Gallery Weekend, który odbywa się w ich trakcie. Oczywiście w pewnych obszarach jest też trudniej niż dekadę temu, bo Polska straciła status egzotycznej nowości. Polscy artyści, przynajmniej niektórzy, grają w międzynarodowej lidze i chyba ich „atrakcyjne” pochodzenie straciło na znaczeniu. Równocześnie nie potrafiliśmy wykształcić jakiejś innej wartości niż to, że nasza sztuka była dość słabo znana i równocześnie całkiem interesująca. Teraz już wszyscy ją znają i właściwie nie mamy żadnej nowej propozycji. Oczywiście są galerie i instytucje, które z sukcesem to przełamują, ale nie jest to jakaś pokaźna liczba – dodaje.

Do tych, którzy bezwzględnie od wielu lat nadają wciąż ton polskiej sztuce, należy warszawska fundacja Galerii Foksal. Trójka młodych kuratorów zawojowała świat sztuki: Adam Szymczyk jest dyrektorem Kunsthalle w Bazylei, a w tym roku był kuratorem Documenta w Kassel – jednego z najbardziej prestiżowych wydarzeń w świecie sztuki. Joanna Mytkowska została dyrektorką Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie. Andrzej Przywara wciąż zasiada w FGF. To im międzynarodową karierę zawdzięcza choćby jeden z najważniejszych polskich artystów współczesnych, Wilhelm Sasnal, i młodszy od niego Jakub Julian Ziółkowski. Oraz kilku innych. Rekomendacja tej galerii to jak gwarancja sukcesu. Zresztą FGF wciąż obok Starmacha regularnie obecna jest na targach w Bazylei. I do tego wciąż robi wystawy i nie zwalnia tempa. Ale w międzynarodowym obiegu polskich galerii – na mniejszą skalę oczywiście – nie brakuje. Wystarczy wspomnieć, że w zeszłym roku galeria Leto pojawiła się w Art Geneve, gdzie pokazywała prace Angeliki Markul, Radka Szlagi oraz Konrada Smoleńskiego. Le Guern swój asortyment wystawiała na Art Cologne, gdzie wspólnie z galerią Lokal_30 zawiozła prace Tomka Barana i Jana Mioduszewskiego. Poza tym obie galerie pokazały się na Frieze Art Fair w Nowym Jorku. I właśnie dzięki obecności Lokalu_30 Museum of Modern Art w Nowym Jorku zakupiło do swych zbiorów archiwum polskiej artystki Natalii LL. Z kolei Raster z twórczością Rafała Bujnowskiego pojechał aż do Hongkongu na tamtejszą wersję targów Art Basel. Bo wielkie targi bardzo chętnie robią swoje edycje w ośrodkach na innych kontynentach. A Azja to dziś chłonny rynek.

ŁOWIENIE TALENTÓW

Na sukces galerii składa się wiele czynników, ale jest jeden, bez którego nie ma szans, czyli... jakość artystycznego towaru. Chodzi o to, by w odpowiednim momencie wyłapać obiecujące nazwisko albo umieć zmienić już obecnych w obiegu artystów w klasyków. Przez lata znakomicie robiła to na polskim rynku krakowska galeria Zderzak. Marta Tarabuła i Jan Michalski, chętnie pozostający w kontrze do „dyskursów stolicy”, mieli nosa do młodych artystów. Do tego w znacznej mierze zasługują na uznanie za uprawianie art archeologii, jak odkopanie z niepamięci twórczości Andrzeja Wróblewskiego i Jerzego „Jurrego” Zielińskiego. Ale w ostatnich latach mają nieco mniej szczęścia. Sukcesów na miarę Grupy Ładnie, czyli m.in. Wilhelma Sasnala i Marcina Maciejowskiego, na razie na ich koncie brak. Choć w swoim portfolio mają obiecujących artystów, jak choćby Łukasz Stokłosa, to siła ich oddziaływania jest dziś dużo mniejsza niż kiedyś. Podobnie zresztą jak Andrzeja Starmacha – choć z zupełnie innych względów. On sam jakby ustąpił miejsca młodym. Wciąż handluje, wciąż bierze udział w najważniejszych targach sztuki w Bazylei, ale już nie odkrywa nowych nazwisk. Jego galeria straciła zapał do robienia wystaw, a przez to właściwie zeszła z pola widzenia wielbicieli sztuki. Ale zasług ma co niemiara. Choćby taką, że to właśnie dzięki niemu pracę Tadeusza Kantora zakupiła monachijska Pinakoteka – podobno za (bagatela!) 1 mln euro. Jednym z największych atutów młodszych galerzystów jest świetna orientacja w kręgach akademii sztuk pięknych. Obserwują przyszłych twórców na co dzień, często z kontaktami profesjonalnymi idą w parze te przyjacielskie. Widzą rozwój nowego pokolenia artystów, mogą przewidzieć, jak potoczy się ich kariera. Dostrzegają też nowe kierunki rozwoju sztuki, zastosowanie nowych technologii. A stąd już tylko krok do sukcesu. I dlatego w ostatnim czasie taki wykwit nowych miejsc. Nie tylko w Warszawie. W Krakowie to galeria Henryk, Aristoi, Potencja, Księgarnia/Wystawa, w Katowicach – Dwie Lewe Ręce, w Poznaniu – Rodriguez, Oficyna, w Toruniu – Miłość. Jeśli chodzi o stolicę, to tu ruch w interesie jest nieustanny – pojawiła się choćby prowadzona przez Piotra Drewkę galeria Wschód. To wciąż jeszcze – przynajmniej w większości – nie czołówka. Ale kilka miejsc godnych jest zapamiętania.

MŁODA SZTUKA, MŁODZI INWESTORZY

Receptą na sukces jest traktowanie galerii nie jak hobby, ale jako miejsca pracy oraz źródła utrzymania. Tak przynajmniej twierdzi Michał Suchora, który wspólnie z Justyną Kowalską od sześciu lat prowadzi BWA Warszawa, dziś jedną z topowych galerii stolicy. – Nigdy nie mieliśmy żadnych finansowych pleców, bogatych rodziców czy partnerów ani zewnętrznego inwestora, który pozwoliłby nam na „odpuszczenie”. I to pewnie jest po części źródło sukcesu BWA Warszawa i tego, że tak świetni artyści jak Karol Radziszewski, Iza Tarasewicz czy Sławek Pawszak nadal z nami pracują. Bardzo ważnym motorem do działania była dla nas świadomość, że od naszego zaangażowania i profesjonalizmu zależy też życie związanych z nami artystów. W modelu pracy na wyłączność to galeria staje odpowiedzialna za przychody artystów. W naszej pracy nie ma więc miejsca na odpoczynek. Nawet wakacje podporządkowujemy kalendarzowi wystaw i targów sztuki – twierdzi Michał Suchora. Młodzi galerzyści dostrzegli też zjawisko, które – jak się wydaje – umknęło ich nieco starszym kolegom. Przez ofensywę w mediach społecznościowych dotarli do zupełnie nowego pokolenia kolekcjonerów. – Obserwuję rozwój tego biznesu. Rośnie również społeczność kolekcjonerów.

Nadzieją dla przyszłych galerzystów są zmiany, jakie obecnie dokonują się na polu sztuki. Media społecznościowe nie służą już tylko autopromocji, ale stają się pełnoprawnym i demokratycznym kanałem komunikacji – tłumaczy Aleksander Celusta, współzałożyciel galerii Henryk w Krakowie. Klientami młodych handlarzy sztuką są nie tylko ludzie zakochani w twórczości nowego pokolenia artystów oraz wielcy kolekcjonerzy – choć nie brakuje i tych, bo apetyt na świeże nazwiska na rynku nie słabnie – ale także młodzi inwestorzy, górna warstwa klasy średniej, korporacyjni menedżerowie, ekonomiści, prawnicy. Często są to ludzie, którzy wcale nie gromadzą kolekcji. Chcą kilku obrazów modnego, młodego artysty. Czasem nie ukrywają, że liczą na zysk. Bo dzieła najmłodszego pokolenia malarzy, grafików czy rzeźbiarzy to wydatek od kilkuset do dwóch, trzech tysięcy złotych, czyli tyle, ile w sklepie z wyposażeniem wnętrz kosztuje seryjnie wykonany obraz, który nigdy nie zyska na wartości. To była nisza do zagospodarowania, bo sztuka współczesna stała się modna. Jest obecna w mediach i popkulturze. Wystarczy wspomnieć, że Wilhelm Sasnal w wielu kręgach stał się znany dopiero, gdy wystąpił w reklamie ubrań Jacobsa albo – wraz z żoną Anką – zaczął kręcić filmy.

– Rynek sztuki w Polsce jest nadal bardzo płytki, jednak z satysfakcją obserwuję, że grono osób zainteresowanych sztuką współczesną cały czas rośnie. Kolekcjonowanie sztuki współczesnej nie jest już wyłącznie wybrykiem najbogatszych Polaków. Również dzięki pracy nas, właścicieli prywatnych galerii, staje się częścią lifestyle’u klasy średniej. Nie wypada już nie wiedzieć, co ostatnio wyreżyserował Warlikowski czy co zaprojektował Rygalik. Tak samo „trzeba” być na bieżąco z programem Muzeum Sztuki Nowoczesnej czy śledzić, kto w danym roku reprezentuje Polskę na weneckim Biennale – tłumaczy Michał Suchora. – Oczywiście istnieją jakieś takie galmażerie czy pseudodomy aukcyjne, które sprzedają absolutny chłam, i to w dużych często ilościach. Niemniej nie są to obroty na takim poziomie, żeby było sens je notować – zaznacza Dawid Radziszewski. – Ale jak się ma dobre prace, to cała reszta układa się sama i któregoś dnia budzisz się na swoim stoisku na Art Basel – mówi. To w końcu marzenie każdego galernika – być zaproszonym na targi w Bazylei, obok tak sławnych i dobrze widzianych marek jak Gladstone Gallery, Hauser & Wirth czy wspomniana Gagosian Gallery. Ale Radziszewski należy do szczęściarzy, których galeria już się tam pojawiła. Czekamy na następnych. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 38/2017
Więcej możesz przeczytać w 38/2017 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 38/2017 (1803)

  • Warto czytać 17 wrz 2017, 20:00 Do tego egzaminu na III roku studiów podchodziłem ze spokojem. Porównanie systemów gospodarczych było bardzo interesujące. Podzielam pogląd, że dobrobyt w kraju (lub jego brak) zależy od tego, na co pozwolimy (lub nie) jego mieszkańcom,... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 17 wrz 2017, 20:00 POLITYCY PEŁNĄ PARĄ ZACZĘLI SIĘ PRZYGOTOWYWAĆ do kampanii samorządowej. Prezydent Gdańska Paweł Adamowicz podobno szykuje się do kolejnego startu. – Jeszcze trzy miesiące temu był gotów poprzeć Jarosława Wałęsę na prezydenta... 6
  • Obraz tygodnia 17 wrz 2017, 20:00 1/3 uczniów unika korzystania ze szkolnych toalet – wynika z badania „Wzorowa Łazienka” Wśród najczęstszych problemów dzieci wskazują: brzydki zapach, brak ręczników papierowych, papieru toaletowego oraz mydła (za Centrum Prasowe... 8
  • Info radar 17 wrz 2017, 20:00 Skóra zdjęta z sobowtóra Z DR. PIOTREM BORSUKIEM, BIOLOGIEM I GENETYKIEM z Instytutu Genetyki i Biotechnologii Uniwersytetu Warszawskiego, rozmawiała Magdalena Gryn. Co i rusz dyskutujemy o sobowtórach. Ostatnio o zdjęciu niemieckiego... 12
  • Elity blokują obywateli 17 wrz 2017, 20:00 RAFAŁ GÓRSKI #WPROSTOBYWATELSKO „PODSTAWOWĄ BLOKADĄ SAMOORGANIZACJI OBYWATELSKIEJ W POLSCE jest więc niechętna sektorowi pozarządowemu postawa większości polskich elit – nie tylko zresztą elit politycznych, ale także kulturalnych,... 13
  • Mądre teleturnieje przetrwają 17 wrz 2017, 20:00 – mówi Wojciech Pijanowski, prowadzący w latach 90. „Koło Fortuny”, właśnie reaktywowane przez TVP 2. Blisko 2 mln widzów pierwszego odcinka „Koła Fortuny” to dobry wynik, choć nie tak imponujący jak 10 mln sprzed ponad 20 lat?... 14
  • Zdarzyło się jutro 17 wrz 2017, 20:00 Tort, Świeżaki i inne przysmaki. A TO NIESPODZIANKA. Wraca dobranocka. I to w TVN. Jej bohaterami będą słynne już Świeżaki z Biedronki. Że pokażą to przy „Faktach”, to chyba nie dziwi. Choć mogliby równie dobrze przy... 16
  • Zakopane przemocą silne 17 wrz 2017, 20:00 prof. Magdalena Środa, filozofka, feministka ZAKOPANE MA WIELE ATRAKCJI. Jest tam bodaj najwięcej reklamowych billboardów na metr kwadratowy; praktycznie nie widać gór, za to wiadomo, gdzie urządzić „wesele oraz iwent”. Zakopane ma też... 17
  • Taniec na gruzach salonu 17 wrz 2017, 20:00 WBREW TEMU, CO ZWYKŁO SIĘ POWTARZAĆ W DOBRYM TOWARZYSTWIE, działania PiS dają się jakoś bronić. W krajach demokratycznego Zachodu różnie bywa z Trybunałem Konstytucyjnym, sędziami, puszczą, stosunkiem do Unii, 500 plus, gimnazjami, a... 17
  • Powrót Balcerowicza 17 wrz 2017, 20:00 Od lat jest recenzentem życia publicznego, ale ostatnio staje się coraz bardziej aktywny. Mowa o Leszku Balcerowiczu, ekonomiście, liderze partyjnym, twórcy polskiej transformacji. Człowieku, który budzi emocje. 18
  • Lenie, cynicy, ekstremiści 17 wrz 2017, 20:00 Czy przywódca polityczny może wyzywać własnych obywateli? Oczywiście nie wszystkich, ale tylko tych, których zachowanie na scenie publicznej przyprawia go o irytację. W Polsce karierę zrobił wtręt Jarosława Kaczyńskiego w lipcowej... 23
  • Czas prezydenta 17 wrz 2017, 20:00 Wszystko wskazuje na to, że prezydent porozumiał się z prezesem PiS w sprawie reformy sądów. Największym przegranym batalii o wymiar sprawiedliwości zostanie więc prawdopodobnie Zbigniew Ziobro. 24
  • Gowina wyspy doskonałości 17 wrz 2017, 20:00 Znikną studia doktoranckie, zaoczne będą trwały dłużej – nawet sześć lat, system finansowania uczelni będzie premiował jednostki wyróżniające się. „Wprost” dotarł do założeń przygotowywanej przez Jarosława Gowina ustawy reformującej szkolnictwo wyższe. 28
  • Wojny przyszłości 17 wrz 2017, 20:00 WALDEMAR SKRZYPCZAK, generał broni Cyberataki i propaganda – to formy wojny informacyjnej. Rosjanie toczą ją niezauważalnie, w okresie pokoju. Propaganda nieustannie atakuje nasze umysły przez media, polityków, agentów wpływu, świat... 31
  • Kierunek: decentralizacja 17 wrz 2017, 20:00 O Polsce lokalnej, roli partii politycznych, relacjach z Warszawą oraz pozycji kobiet z Elżbietą Polak, marszałek województwa lubuskiego, rozmawiał Jacek Pochłopień. 32
  • Chwała Wielkiej Polsce Wyspiarskiej! 17 wrz 2017, 20:00 EWA WANAT Sklep z odzieżą „patriotyczną” w Poznaniu przy pl. Cyryla Ratajskiego, koszulki z husarią i żołnierzami wyklętymi. Między nimi śpioszek dla niemowlaka – z orłem na brzuszku. Dziecko rodzi się jako Polak. I kropka. Już w... 35
  • Dziewuchy już nadchodzą 17 wrz 2017, 20:00 Nie każda kobieta musi być feministką. Niech sobie będzie, kim chce. Ale niech się dwa razy zastanowi, zanim skrytykuje feministki. Nie lubisz feministek, to zrezygnuj z ich dorobku – mówi Sylwia Chutnik, pisarka, felietonistka, aktywistka, feministka. 36
  • Dzisiaj porozmawiamy o seksie 17 wrz 2017, 20:00 Czy edukacja seksualna w szkole ma sens? Tak, ale musi być wiarygodna. 40
  • Droga gra w zielone 17 wrz 2017, 20:00 Już 2010 r. Ministerstwo Gospodarki miało sygnały, że rynek zielonych certyfikatów może się załamać. W tym czasie koncerny energetyczne podpisywały długoletnie umowy z farmami wiatrowymi ze stałą ceną za certyfikat. Warte miliardy. 45
  • Jak zdrowo zarobić 17 wrz 2017, 20:00 Aplikacja, która płaci za spalone kalorie. Platforma internetowa, która pomogła 40 tys. Polek zajść w ciążę. Młodzi polscy przedsiębiorcy robią biznes na zdrowiu. 48
  • Wet za VAT 17 wrz 2017, 20:00 Premier Morawiecki mówi stop i wrzuca kij w karuzele podatkowe. Ale przy okazji tego wielkiego hamowania obrywa się też tym, którzy wcale nie chcieli się kręcić. 52
  • Po co korporacjom start-upy 17 wrz 2017, 20:00 Duzi gracze oferują innowacyjnym firmom nie tylko pieniądze na inwestycje, lecz także możliwość korzystania z efektu skali i wsparcie. W zamian otrzymują rozwiązania, których nie sposób wypracować w korporacji. 54
  • Hossa Bessa 17 wrz 2017, 20:00 Rajd „Wiedźmina” W ciągu ostatniego tygodnia kurs akcji giełdowego CD Projektu podskoczył o jedną piątą, a producent „Wiedźmina” pierwszy raz w historii przebił stawkę 100 zł za jedną akcję. Kapitalizacja wzrosła ponad poziom... 56
  • Know How 17 wrz 2017, 20:00 Lego odjazd Podziwiam Lego za to, że konsekwentną strategią udało mu się podnieść z poziomu przykurzonego producenta klocków i zmienić w firmę, która potrafi wciąż wymyślać się na nowo. I to działa. Drugi największy producent... 58
  • Spod znaku homara 17 wrz 2017, 20:00 Nie musisz czekać na rocznicę ślubu, urodziny czy randkę z kimś wyjątkowym... Wystarczającym powodem, by odwiedzić restaurację L’Arc, jest chęć spróbowania owoców morza i promocje, jakimi raczą gości właściciele. 59
  • Niech Moc będzie z wami 17 wrz 2017, 20:00 Unia Europejska to galaktyczna republika z „Gwiezdnych wojen”. Rolę kanclerza Palpatine’a budującego Imperium odgrywa szef Komisji Europejskiej, Donald Tusk to lord Vader, rebeliantami są Polacy, a Brytyjczycy to separatyści z Federacji Kupieckiej. 61
  • Niezatapialna Angela Merkel 17 wrz 2017, 20:00 W zbliżających się wyborach do Bundestagu największe szanse na wygraną mają chadecy. Niezależnie od tego, kto będzie ich koalicjantem, na zwrot w polityce imigracyjnej nie ma co liczyć. 64
  • Przeklęte Monachium 17 wrz 2017, 20:00 45 lat temu podczas olimpiady terroryści zamordowali 11 izraelskich sportowców. Przez dziesięciolecia Niemcy ukrywali dowody swoich błędów i zaniedbań, które doprowadziły do tragedii. 68
  • Wystartuj po zdrowie 17 wrz 2017, 20:00 Wystarczy 30 minut marszu dziennie, by wydłużyć swoje życie o 3,5 roku. Umiarkowana aktywność fizyczna działa na serce leczniczo. 70
  • Uciec przed zawałem 17 wrz 2017, 20:00 Zawałom, które co roku zabijają ponad 30 tys. Polaków, można zapobiegać. Dowiedz się jak. 72
  • Cukier, który nie krzepi 17 wrz 2017, 20:00 Powikłania cukrzycy związane z zaburzeniami krążenia to pierwsza przyczyna zgonów w Polsce. Są nowoczesne leki, mamy dla nich rekomendacje, lecz brak refundacji powoduje, że dostępne są dla ograniczonej liczby pacjentów. 74
  • PKO Festiwal Biegowy – jedyny taki 17 wrz 2017, 20:00 Po raz ósmy biegacze przejęli Krynicę-Zdrój. Przez trzy dni ponad 9 tys. razy meldowali się na mecie PKO Festiwalu Biegowego. 76
  • Index dla polskiej nauki 17 wrz 2017, 20:00 Największą na świecie międzynarodową listą czasopism naukowych zarządza polska firma – Index Copernicus International. 78
  • Teraz będę szacownym klasykiem 17 wrz 2017, 20:00 Za „blogerkę modową” jestem na siebie wściekły. Mam nadzieję, że poważna i gruba powieść, jaką jest „Wymazane”, odbuduje mój wizerunek i pozycję – mówi Michał Witkowski, pisarz. 80
  • Sztuka nie tylko od święta 17 wrz 2017, 20:00 Polski rynek sztuki rozrasta się i profesjonalizuje. Czy nowi galerzyści odniosą sukces? Może na Warsaw Gallery Weekend? 84
  • Zbyt mądra na kobietę 17 wrz 2017, 20:00 Pomnik, banknot, spotkania, sympozja, festyny. Czemu Anglia, nie tylko ta literacka, żyje postacią zmarłej 200 lat temu Jane Austen? 88
  • Wydarzenie 17 wrz 2017, 20:00 MUZYKA Z otwartą przyłbicą Po udzieleniu przez Przybysz głośnego wywiadu „Wysokim obcasom” wokół wokalistki zrobiło się głośno.  Z tego też powodu gotowy album przeleżał na półce prawie rok. Dla artysty to zawsze niekomfortowa... 92
  • Koniecznie! 17 wrz 2017, 20:00 MUZYKA Marsz, marsz Zimerman W OSTATNIM ROKU ŻYCIA SCHUBERT NAPISAŁ TRZY SONATY FORTEPIANOWE. W sonatach A-dur nr 20 i B-dur nr 21, które nagrał właśnie Krystian Zimerman, słychać inspiracje Beethovenem, ale ważniejszy jest chyba motyw... 93
  • Powyżej średniej 17 wrz 2017, 20:00 SZTUKA Pod dachami Paryża JÓZEF PANKIEWICZ, OLGA BOZNAŃSKA, LEOPOLD GOTTLIEB, XAWERY DUNIKOWSKI tworzyli w Paryżu kolonię artystyczną, która na kartach polskiej historii sztuki odcisnęła swe wyraźne pięto. Wystawa w Katowicach próbuje... 94
  • Bez entuzjazmu 17 wrz 2017, 20:00 Masłowska albo i nie Przypadek Aury Xilonen dowodzi niezwykłej skuteczności marketingu. Otóż recenzentom sprzedano „Jankeskiego fajtera” pod hasłem „meksykańska Masłowska”, w związku z czym zachwytom nie było końca.  Owszem... 96
  • Cymbergaj, dwa ognie i futbol 17 wrz 2017, 20:00 W moich szczenięcych latach kopałem namiętnie piłkę. Wtedy ważne było podwórko z jego wszystkimi atrakcjami. Dzisiaj dzieci żyją w bogatszych rodzinach niż dzieci z mojego pokolenia, ale chyba nie mają czegoś, co my mieliśmy. Na... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany