Prawa nie są dane raz na zawsze

Prawa nie są dane raz na zawsze

Adam Bodnar
Adam Bodnar / Źródło: Newspix.pl / Michal Fludra
Rzecznik praw obywatelskich jest od tego, żeby stać po stronie obywateli, jeśli dzieje się im krzywda ze strony państwa i instytucji publicznych. Stara się pomóc każdemu, ale nie zawsze może – mówi Adam Bodnar.

ROZMAWIAŁA Agata Jankowska

Przykro panu było, kiedy podczas rocznego sprawozdania ze swojej pracy występował pan w Sejmie przed pustymi krzesłami?

Nie byłem zaskoczony. Zdaję sobie sprawę, że tego typu wystąpienia nie aktywizują masowo polityków. Tylko gorące debaty polityczne i głosowania zapewniają dużą frekwencję. Sprawozdania roczne różnych podmiotów są traktowane po macoszemu. Gdy podsumowywała swoją pracę pani prezes Gersdorf, też było pusto, bo wiele osób poszło w tym czasie na protesty.

Podczas pana przemówienia poszli na obiad. Również posłowie opozycji, nawet ci zaangażowani w pracę na rzecz praw obywatelskich.

Nie traktuję tego jakoś osobiście i nie wpłynie to bynajmniej na moje relacje z politykami. Mogę tylko wyrazić żal. Chciałem bowiem powiedzieć kilka rzeczy, które uważam za istotne dla obecnego rozwoju Polski. Miałem nadzieję, że gdy politycy usłyszą parę z życia wziętych przykładów, to lepiej poczują, gdzie należy budować porozumienie, a gdzie podjąć walkę i starać się zaostrzyć kontrolę polityczną. Dlatego przygotowałem wystąpienie oparte na sprawach konkretnych ludzi. Nie chodziło mi o dobry PR, lecz o to, żeby ktoś oprócz mnie zaczął za tym chodzić.

Do czego obywatelom jest potrzebny rzecznik ich praw?

Rzecznik jest od tego, żeby stać przy obywatelach, jeśli dzieje się im krzywda ze strony państwa i instytucji publicznych. Powinien w ich imieniu domagać się praworządności, żądać, aby obywatelska skarga została usłyszana, a krzywda naprawiona. Lecz trzeba się liczyć z tym, że rzecznik stara się pomóc każdemu, ale nie zawsze może. Ponadto, jeśli chodzi o zmianę przepisów, to po drugiej stronie partnerami rzecznika są organy polityczne i często potrzebna jest długa i żmudna praca, aby je do tych zmian przekonać. Czasami udaje nam się szybko porozumieć i ministerstwa podejmują odpowiednie działania od razu, a czasami to się wlecze bądź kroczy jałową ścieżką.

Czy prawa człowieka są w Polsce zagrożone?

Tak. Jako obywatele czujemy coraz mniejszą gwarancję ochrony naszych praw i osłabianie instytucji, które mają te prawa chronić. Mam na myśli między innymi paraliż Trybunału Konstytucyjnego i sytuację wokół sądów. Jeszcze nie doszło do zapowiadanych niektórych radykalnych zmian, ale już te obecne stwarzają zagrożenie dla wielu praw obywatelskich. Niepokój budzi podejrzenie, że sędziowie pod presją mogą zacząć się zachowywać w sposóboczekiwany przez władzę. Obserwujemy zaostrzenie i poszerzenie kompetencji władczych niektórych organów, na przykład służb specjalnych, a nie towarzyszy temu wzmocnienie instytucji kontrolnych. Chodzi m.in. o uprawnienia do inwigilacji, sprawdzania danych w internecie, dostęp do danych osobowych, podsłuchy.

To nie służy bezpieczeństwu obywateli?

Niektóre z tych kompetencji mogą służyć obywatelom, na przykład w zakresie bezpieczeństwa, ale powinniśmy już od dawna mieć instytucję kontrolną, czyli niezależny organ, który patrzyłby służbom specjalnym na ręce, sprawdzał, czy ich uprawnienia są wykorzystywane zgodnie z prawem. Na pewno w tej kwestii powinniśmy dokonać zmiany ustawodawstwa.

Czy przedstawione przez prezydenta projekty ustaw o Krajowej Radzie Sądownictwa i Sądzie Najwyższym uspokajają napięcie wokół zmian w sądownictwie?

Nie mogą uspokajać. Widzę tu dwie niebezpieczne kwestie. Pierwsza to zmiana wieku emerytalnego sędziów z 70 do 65 lat, która spowoduje wymianę dużej części składu Sądu Najwyższego oraz odwołanie Małgorzaty Gersdorf, pierwszej prezes SN. Zmiany w wieku emerytalnym co do zasady można wprowadzać, ale nie w ten sposób. Tak się nie robi w demokratycznych państwach. Prezes została wybrana na sześć lat i powinna dokończyć kadencję. Tymczasem z projektu wynika, że prezydent może powołać osobę, która będzie zarządzała SN do czasu wyboru kolejnego prezesa. Jeśli już, to powinien być przepis przejściowy mówiący, że ci sędziowie, którzy zostali powołani, by służyć do 70. roku życia, powinni pełnić funkcje do końca, a ewentualna zmiana powinna dotyczyć już nowo powoływanych sędziów. Druga rzecz budząca niepokój to pomysł powołania izby spraw nadzwyczajnych i kontroli publicznych. To jest ciekawy pomysł, ale w proponowanym kształcie izba miałaby się zajmować także sprawami publicznymi, które obecnie należą do kompetencji Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych. Do nowej izby wpłyną takie sprawy, jak ważność wyborów, ważność referendów, protesty wyborcze, odwołanie od decyzji KRRiT, energetyka, telekomunikacja. Ta izba będzie utworzona od nowa, trafią tam nowo powoływani sędziowie, a prezydent wraz z KRS będzie miał wpływ na ich wybór. To rozwiązanie kryje wiele niebezpieczeństw.

Wspomniał pan o kompetencjach służb specjalnych, a co z policją? Niedawna sprawa Igora Stachowiaka, który umarł na komisariacie policji, wskazuje na duże nadużycia w służbach mundurowych.

Nie zaryzykuję tezy, że liczba przypadków nadużycia siły przez policjantów jakoś gwałtownie rośnie. W biurze RPO robiliśmy analizę spraw sądowych, które zakończyły się skazaniem funkcjonariuszy w latach 2009-2016, i wyszło nam, że zostało skazanych 33 funkcjonariuszy w 22 postępowaniach za przypadki stosowania tortur, czyli takie rzeczy zdarzały się też wcześniej. Jednak zgadzam się, że w Polsce nie mamy rozwiązań gwarantujących, że podobne przypadki będą minimalizowane.

Wydaje się, że politykom nie zależy na tym, aby takich wypadków było mniej.

Takie wrażenie można odnieść po słowach prokuratora generalnego, który na mównicy sejmowej wręcz zlekceważył okoliczności śmierci Igora Stachowiaka. Nie słyszeliśmy jednoznacznego potępienia. Raczej przerzucanie się argumentami, kto ponosi winę – policjanci czy zatrzymany. I to jest niebezpieczne. Bo jeżeli w tak głośnym przypadku są oznaki tuszowania lub lekceważenia sprawy, sugerowanie, że ofiara sama jest sobie winna, to jest mocny sygnał do społeczeństwa, że jeśli pojawi się interes polityczny, to tego typu sprawy niekoniecznie będą rozpatrywane zgodnie z zasadami praworządności.

Taka taktyka polityków stała się dominująca. Minister edukacji milczy w sprawie samobójczej śmierci Kacpra z Gorczyna, którego do odebrania sobie życia skłoniła prawdopodobnie homofobia wśród rówieśników.

Nie można powiedzieć, że organy nic nie robią w sprawach związanych z przemocą czy dyskryminacją. W codziennych działaniach policji i prokuratury prace idą w większości przypadków poprawnie. W sprawie Kacpra jest prowadzone kompleksowe postępowanie wyjaśniające. Ale wciąż pozostaje pytanie o postawę polityków. Ze świecą szukać ich jasnego stanowiska. Liczę, że minister Zalewska przedstawi wszelkie okoliczności i wyjaśnienia tej sprawy. Niestety edukacja antydyskryminacyjna, programy służące budowaniu akceptacji i tolerancji dla mniejszości czy inności nie są w polskich szkołach często praktykowane i szanowane.

I następstwem tego jest antyimigrancka postawa…

Kim my jesteśmy jako naród, jako państwo, skoro odmawiamy pomocy potrzebującym? Jak wielu naszych polityków i przywódców może spojrzeć sobie w oczy? Przecież w czasach trudnych, kiedy Polacy masowo uciekali z kraju, byli przyjmowani przez innych godnie i z szacunkiem.

Czy narastające w społeczeństwie nastroje rasistowskie i ksenofobiczne są konsekwencją polityki rządu?

Bez dwóch zdań rośnie liczba ataków agresji ze względu na pochodzenie. Widziałem się z Etiopczykiem pobitym na warszawskich Bielanach i nie byłem w stanie mu nawet wytłumaczyć, dlaczego tak się stało. Zastanawiam się, czy dalej będziemy tkwić w chocholim tańcu nad tematem uchodźców, czy w końcu politycy odkryją, że to jest absurdalne i bardzo destrukcyjne dla świadomości społecznej.

Może dlatego coraz więcej Polaków odwraca się od polityki.

Polityka ma to do siebie, że prędzej czy później zastuka do drzwi każdego z nas. Nawet jeśli tu i teraz czujemy się względnie bezpiecznie, nagle się może okazać, że jesteśmy przedsiębiorcą dotkniętym zmianą regulacji podatkowych albo mamy sprawę sądową, a po drugiej stronie występuje ktoś, kto ma lepsze układy polityczne. Czy warto czekać i liczyć, że nas polityka nie dotknie? Niekoniecznie trzeba się od razu angażować w działalność pozarządową. Ale warto przynajmniej być świadomym, czytać prasę, weryfikować informacje, nie polegać na populistycznych hasłach, chodzić na spotkania lokalne. Stać się obywatelem na tyle aktywnym, żeby wiedzieć, co się dzieje wokół.

Co z tego, że wiemy, jeśli nie możemy nic zrobić?

O wartości trzeba dbać stale. Nie są dane nam raz na zawsze. Proszę spojrzeć, w Niemczech frekwencja wyborcza przekroczyła 75 proc. To wynik u nas obecnie absolutnie nieprawdopodobny, ale w przyszłości z pewnością możliwy. Wskazuje na to choćby liczba ostatnich protestów w sprawie niezależności sądów, wolności mediów, praw kobiet czy miejsca Polski w Europie. Obywatele się wypowiedzieli, w którym kierunku chcą iść. Czy w stronę pełnego członkostwa i zaangażowania w UE, czy w kierunku peryferii, a być może nawet wyjścia z UE i bliżej nieokreślonej przyszłości. A to dotyczy każdego z nas. Skoro w małej miejscowości kilkaset osób wyszło protestować, to znaczy, że chcą o tym rozmawiać. Tylko czy politycy wykorzystali ostatnie dwa miesiące, aby pojeździć po małych polskich miastach i spytać obywateli, co sądzą o sądownictwie i innych zmianach? Nie. Obawiam się, że politycy nie mają pomysłu, jak wykorzystać obywatelski potencjał. W wielu sprawach wolą decydować z góry, sami, co jest dla nas dobre. Dlatego jeśli my nie będziemy się interesowali pracą rządu, to polityka sama przyjdzie po nas. Wtedy jednak może być za późno na rozmowę i dochodzenie swoich praw. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Czego nie chcieli wysłuchać posłowie

Rzecznik praw obywatelskich 15 września wygłosił w Sejmie sprawozdanie ze swojej vdziałalności. Na sali plenarnej było obecnych 11 z 460 posłów, pozostali mieli ważniejsze sprawy. Rzecznik przekazał parlamentarzystom 1000-stronicowy raport, poniżej skrót tego, o czym mówił.

PRAWO DO HONORU I GODNOŚCI

RPO przypomniał, że już wiosną 2016 r. wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego o sprawdzenie zgodności z konstytucją ustawy z 1995 r. o zbrodniach komunistycznych, według której przestępstwa zagrożone karą poniżej pięciu lat uległy przedawnieniu. Jego zdaniem ta zasada spowodowała, że wiele osób pokrzywdzonych w okresie PRL nie ma nawet prawa do bycia wysłuchanymi. Wniosek czeka na rozpatrzenie. Jednocześnie RPO podnosi, że niedawna ustawa obniżająca emerytury funkcjonariuszom różnych służb PRL idzie za daleko, ponieważ wprowadza odpowiedzialność zbiorową, odbierając jednostkom honor i godność. Do biura RPO wpłynęło 1300 spraw ludzi zdumionych, że nagle obniża się im świadczenia, chociaż byli sportowcami, programistami lub pracownikami kantyny. Ustawa ta odbiera także renty niepełnosprawnym od urodzenia dzieciom takich osób. Prawo do honoru i godności przysługuje także, jak podkreślił Adam Bodnar, byłemu więźniowi Auschwitz, który uważa, że użyte w niemieckich mediach sformułowanie „polskie obozy koncentracyjne” narusza jego dobra osobiste. Dlatego RPO przyłączył się do jego walki o przeprosiny ze strony niemieckiej telewizji.

PRAWO DO SĄDU

Niezależność sądu jest gwarancją praw obywatela – podkreślał rzecznik. W konflikcie między człowiekiem a władzą sąd musi rozstrzygać, nie obawiając się konsekwencji. Polskie sądy zdaniem rzecznika wymagają zmian. Nie takich, które odbierałyby im niezależność, ale takich, które spowodują, że bardziej będą brały pod uwagę prawa obywateli, szczególnie mniej zaradnych. Sędziowie, jak zauważa RPO, borykają się z natłokiem pracy. Przyspieszono wprawdzie postępowania, ale stało się to kosztem jakości wyroków, które często teraz zapadają bez wysłuchania obu stron. Poprawy wymaga organizacja pracy sędziów i mnóstwo mało efektownych medialnie spraw, jak doręczanie przesyłek sądowych, jakość pracy biegłych, promocja mediacji. Zmiany wprowadzone w Trybunale Konstytucyjnym zdaniem rzecznika skutkują pogorszeniem jakości stanowionego prawa. W efekcie, ostrzega RPO, „prawo zaczyna być testowane na ludziach”.

DŁUGA LISTA

Adam Bodnar zaproponował też konkretne rozwiązania mogące pomóc osobom z niepełnosprawnościami, wobec których „nasze państwo wciąż jest niepełnosprawne”, czy samotnym seniorom, ludziom najbardziej bezbronnym, skazanym na domy opieki, co jest równoznaczne z pozbawieniem wolności. Wymienił problemy z reprywatyzacją, trudności z dostępem do służby zdrowia, wspomniał o dyskryminacji ze względu na płeć czy orientację seksualną. Na koniec zaapelował do nieobecnych posłów: „Pokora wobec obywateli i pracowitość powinny łączyć wszystkich, którzy służą Polsce, którzy mają określony mandat do wykonania. A Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej określa, jak mamy ten mandat wykonywać – przede wszystkim »rzetelnie i sumiennie«”.

Okładka tygodnika WPROST: 40/2017
Więcej możesz przeczytać w 40/2017 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 40/2017 (1805)

  • Gospodarcza oś sporu o Polskę 1 paź 2017, 20:00 Film „Raport mniejszości” nakręcony na podstawie opowiadania Philipa K. Dicka (ze świetną rolą Toma Cruise’a) rozpoczyna się dramatyczną sceną morderstwa w afekcie, a właściwie jego próbą. Oto bowiem, gdy zdradzany małżonek... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 1 paź 2017, 20:00 ELIZY OLCZYK I JOANNY MIZIOŁEK JAROSŁAW KACZYŃSKI NA ZAMKNIĘTYM SPOTKANIU Z POSŁAMI SWOJEGO KLUBU PARLAMENTARNEGO zapowiedział zmianę terminu wyborów samorządowych. Pierwotnie miały one odbyć się 11 listopada, PiS chce, aby Polacy... 8
  • Obraz tygodnia 1 paź 2017, 20:00 9,2 tys. zł miesięcznie zarabiają przeciętnie polscy youtuberzy. Ci najpopularniejsi – 13-27 tys. zł. Głównymi źródłami wpływów są reklamy AdSense, a także branded content i eventy. Wygrane Kobiety w Arabii Saudyjskiej Król Salman... 10
  • Info radar 1 paź 2017, 20:00 Play-old-boy Śmierć Hugh Hefnera to symboliczna śmierć epoki nieśmiałego, chłopięcego erotyzmu opartego na marzeniach i grze wyobraźni. Na tym zbudowana była filozofia „Playboya”, pisma, które młody Hefner wymyślił, którym... 11
  • Zdarzyło się jutro 1 paź 2017, 20:00 Perfekcyjna Pani Domu i szlafrok Wojewódzkiego 14
  • Rezolucja i do przodu! 1 paź 2017, 20:00 RADNI SEJMIKU DOLNOŚLĄSKIEGO PRZEGŁOSOWALI W ZESZŁYM TYGODNIU REZOLUCJĘ o uczczeniu 300. rocznicy ukoronowania Matki Boskiej Częstochowskiej. Nie wiem, czy już zdążyli obwieścić odpowiednim dokumentem, że Jezus jest królem Dolnego... 16
  • Seks Polek i PiS 1 paź 2017, 20:00 W WAKACJE PRZECZYTAŁEM W „ELLE” DŁUGI WYWIAD Z EKSPERTKĄ – SEX COUCHEM. Bez paniki, to tylko seksbełkot, możemy spokojnie dalej..., no, wiecie, jak uważamy za stosowne. Bo jednak w żadnej sprawie nie można brać na serio przemyśleń... 16
  • Na dobry początek 1 paź 2017, 20:00 Lata 1982-1985 to początki „Wprost”. Przypominamy, jak się zaczęła 35-letnia już historia najbardziej opiniotwórczego tygodnika ostatnich dekad. W następnych numerach będziemy przypominać najważniejsze teksty z kolejnych lat. Nie... 17
  • Dociskanie prezydenta 1 paź 2017, 20:00 Dopiero gdy PiS będzie pewny, że partii uda się osiągnąć kompromis z Andrzejem Dudą, zacznie sejmowe prace nad ustawami. Jeśli porozumienia nie będzie, reformę porzuci. I prezydenta też. 18
  • Wezwanie do oporu 1 paź 2017, 20:00 JAN ROKITA Prezydent Macron nie zamierza wyhamować swej retorycznej ofensywy przeciwko Polsce. A wtorkowe zdarzenia na paryskiej Sorbonie nie zostawiają tu cienia wątpliwości. Po prelekcji na temat Europy, skierowanej do zagranicznych... 23
  • Biedroń może zostać liderem lewicy 1 paź 2017, 20:00 Gdyby Andrzej Duda nie zdecydował się na weto, na stałe zostałby sprowadzony do roli Adriana – mówi Aleksander Kwaśniewski, były prezydent. 25
  • Oskarżony papież Franciszek 1 paź 2017, 20:00 Polski naukowiec znalazł się w grupie ponad stu księży, teologów i intelektualistów katolickich, którzy oskarżają Franciszka o szerzenie herezji. 28
  • Węzeł syryjski więcej niż… gordyjski 1 paź 2017, 20:00 WALDEMAR SKRZYPCZAK, generał broni Konflikt w regionie Bliskiego Wschodu nie ma końca. I nic tego końca nie zapowiada. O ile państwo ISIS chyli się ku upadkowi, o tyle źródła konfliktu pozostają. I rodzą się kolejne. Problem Bliskiego... 31
  • Dyplom lekiem na depresję 1 paź 2017, 20:00 Wyższe wykształcenie to nie tylko szansa na lepsze perspektywy na rynku pracy i dobrą pensję. Jak pokazuje nowy raport OECD, osoby z dyplomem uczelni rzadziej tracą radość i chęć do życia. 32
  • Świat, jaki znamy, odchodzi 1 paź 2017, 20:00 EWA WANAT W latach 50. gazety niemieckie, takie jak „Die Welt” lub „Frankfurter Allgemeine Zeitung”, biły na alarm – katoliczki w Bawarii noszą chustki, sterowane przez Watykan chcą zrobić z Niemiec katolicki kraj! W 2017 r. 61 proc.... 35
  • Kto oszukuje w grze o życie 1 paź 2017, 20:00 Antysmogowa krucjata wywołała panikę wśród sprzedawców węgla. Efektem jest kampania „NIE dla smogu, TAK dla węgla”. Rzetelna? 36
  • Szkoła tylko dla normalsów 1 paź 2017, 20:00 Nauczyciele rzadko bronią uczniów przed dyskryminacją, bo sami są pełni uprzedzeń. 39
  • Prawa nie są dane raz na zawsze 1 paź 2017, 20:00 Rzecznik praw obywatelskich jest od tego, żeby stać po stronie obywateli, jeśli dzieje się im krzywda ze strony państwa i instytucji publicznych. Stara się pomóc każdemu, ale nie zawsze może – mówi Adam Bodnar. 42
  • Księgowa Ojca Dyrektora 1 paź 2017, 20:00 Pilnuje finansów ojca Rydzyka i bije się o jego interesy. Teraz wypowiedziała wojnę Francuzom z koncernu energetycznego EDF. Kim jest Lidia Kochanowicz-Mańk, nadzorująca budżet redemptorystów z Torunia? 46
  • Nieśmieszne pieniądze 1 paź 2017, 20:00 Kilka milionów złotych rocznie – tyle może zarobić topowy kabaret w Polsce. 50
  • Dolnośląskie Orły nagrodzone 1 paź 2017, 20:00 Najlepsi przedsiębiorcy oraz ambasadorzy regionu odebrali nagrody podczas gali we Wrocławiu. 54
  • Czysta współpraca 1 paź 2017, 20:00 Nie uda się zagospodarować odpadów, jeśli ludzie nie będą segregować śmieci. 56
  • TIR-kartel 1 paź 2017, 20:00 880 mln euro kary nałożyła Komisja Europejska na Scanię. Producent samochodów ciężarowych uczestniczył w zmowie cenowej razem z MAN-em, DAF-em, Daimlerem, koncernem Iveco oraz Volvo/Renault. Śledztwo wykazało, że firmy od 1997 do 2011... 57
  • Przetworzyć przyszłość 1 paź 2017, 20:00 Jarosław Czaja pierwsze 800 zł zarobił, sprzedając program do analizy nieba. Dziś zatrudnia 800 osób i chce walczyć z rakiem. 58
  • Know How 1 paź 2017, 20:00 Kask rozszerzony Japońska firma Borderless stworzyła koncepcję kasku motocyklowego, który wykorzystuje rzeczywistość rozszerzoną. Cross Helmet X1 ma tylną kamerę, wbudowane wyświetlacze i funkcję kontroli dźwięków umożliwiającą... 60
  • Czego potrzeba polskim start-upom? 1 paź 2017, 20:00 Założyciele start-upów mogą liczyć na wiele form pomocy, m.in. ze strony inkubatorów przedsiębiorczości. 61
  • Niemiecki zakręt z wybojami 1 paź 2017, 20:00 W precyzyjnie zaprojektowanej i jeszcze lepiej wykonanej niemieckiej maszynie coś się zacięło. Polsce może się to przydać, choć granica między korzyściami a zagrożeniem dla rządu w Warszawie jest dosyć cienka. 62
  • W Wenezueli jest już tylko benzyna 1 paź 2017, 20:00 Z ogrodu zoologicznego w Caracas znikają zwierzęta, których mięso nadaje się do zjedzenia, a to niechybny znak, że koniec kolejnego socjalistycznego mirażu jest już bliski. 66
  • Życie po zawale 1 paź 2017, 20:00 Będzie lepszy dostęp do kardiologa, rehabilitacji kardiologicznej oraz niezbędnych zabiegów dla pacjentów po zawale. 68
  • Niewydolność serca – ukryta epidemia 1 paź 2017, 20:00 Na niewydolność serca cierpi milion Polaków – mówi prof. Piotr Ponikowski, prezes Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego. 69
  • Zdrowie w dobrej cenie 1 paź 2017, 20:00 Aż trzy czwarte Polek nie kupuje drogich leków, ale prosi o tańsze zamienniki – wynika z badania przeprowadzonego przez Ipsos. 70
  • Mądre i tajemnicze grzyby 1 paź 2017, 20:00 Są grzyby olbrzymy i grzyby drapieżne. Największy grzyb świata zajmuje powierzchnię 880 hektarów, a jego mali krewniacy zjadają mrówki. Inne grzyby harmonijnie współżyją z drzewami. 73
  • Spętani tradycją, opętani wolnością 1 paź 2017, 20:00 Nagrywając płytę „Zbójnickie”, Krzysztof Trebunia-Tutka i Tymon Tymański podważyli obiegową opinię, że góralskie melodie są proste. – Mają emocjonalną siarczystość, są też bardzo energetyczne w eksponowaniu góralskich radości i smutków – przekonują muzycy, którzy chcą trochę... 76
  • Żarty na bok 1 paź 2017, 20:00 Pan Bóg niesie Ziemię do serwisu. Wie, że wymaga naprawy – to najlepszy, zdaniem czytelników, rysunek Andrzeja Mleczki. On sam dzięki tej bożej fuszerce ma z czego kpić. 80
  • Vega. Nowe porządki 1 paź 2017, 20:00 Nowy film Patryka Vegi „Botoks” ma utrzymać dobrą passę. Jak to się stało, że kolejne obrazy tego reżysera to kury znoszące złote jajka? 84
  • Nie serwuję powtórek 1 paź 2017, 20:00 Mechanizmy rynkowe są tak dziwne, że nie wiadomo, co będzie bestsellerem – mówi Jakub Małecki, zdumiony własnym sukcesem. 86
  • Wydarzenie 1 paź 2017, 20:00 FILM Żyć godnie W „Fantastycznej kobiecie” jeden z najlepszych współczesnych chilijskich reżyserów, Sebastián Lelio, portretuje transseksualistkę, która ż yje w zwią zku z wpływowym, zamoż nym facetem. Nagle, w nocy, mę ż czyzna... 88
  • Koniecznie! 1 paź 2017, 20:00 SZTUKA Sztuka wysoka WSIADAMY DO WINDY I JEDZIEMY NA 42. PIĘTRO COSMOPOLITAN – jednego z najładniejszych i najdroższych apartamentowców w Warszawie. I wkraczamy w świat malarstwa Meli Muter. Jej obrazy pochodzą ze zbiorów Grzegorza... 90
  • Powyżej średniej 1 paź 2017, 20:00 MUZYKA Klezmerski jazz PRZED CHWILĄ WYSKOCZYŁO MI NA FACEBOOKU ZDJĘCIE SYNAGOGI NA TŁOMACKIEM, wystającej znad przystanku tramwajowego. Takie zdjęcie nigdy nie powstało – to fotomontaż – wysadzili ją Niemcy, niszcząc warszawskie... 92
  • Bez entuzjazmu 1 paź 2017, 20:00 FILM Jest dym bez ognia Dystrybutor tego filmu obiecywał, że Patryk Vega podpali świat. I dym faktycznie jest, ale jednak bez ognia. „Botoks” to kolejny odcinek kina nafaszerowanego stereotypami zbudowanymi na suchych żartach spod budki z... 94
  • Maria Maj: To się państwu spodoba 1 paź 2017, 20:00 CZYTAM WIELE KSIĄŻEK NARAZ, WCZORAJ NP. SKOŃCZYŁAM SZÓSTY TOM KARLA OVE KNAUSGÅRDA „MOJA WALKA”. Na rynku ukaże się chyba w styczniu, na szczęście w TR Warszawa pracujemy nad spektaklem na podstawie tego tytułu, dlatego miałam do... 96
  • Emmanuel Katastrofa 1 paź 2017, 20:00 RYSZARD CZARNECKI Jeśli chcesz poznać człowieka – pozwól mu wydawać rozkazy”. To francuskie przysłowie pasuje jak ulał do francuskiego prezydenta. Emmanuel Macron rządzi drugim co do wielkości (a ściślej: liczby ludności) państwem... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany