Bierzcie i jedzcie

Bierzcie i jedzcie

Posiłek wydawany w jednej z japońskich szkół (zdj. ilustracyjne)
Posiłek wydawany w jednej z japońskich szkół (zdj. ilustracyjne) / Źródło: Wikimedia Commons / Douglas P Perkins
Powstał na Zachodzie jako instrument walki z marnowaniem jedzenia. W Polsce foodsharing przede wszystkim pomaga zaspokoić głód potrzebujących.

Zanim wyruszy na targowisko, z supermarketu na osiedlu Rubinkowo pożycza duży wózek na zakupy. Z wózkiem wchodzi na bazar, toruński Manhattan, podchodzi do handlarzy, którzy właśnie kończą pracę, i pyta, czy mają coś, co planują wyrzucić, a co – bez względu na walory wizualne – wciąż można zjeść. Bierze, co dają. Odrzuca rzeczy, na których zdążyła pojawić się pleśń, a te dobre zawozi do znajdującej się na tym samym bazarze jadłodzielni. Zdobycze układa na półkach i czeka, aż zjawią się chętni. Gdy jedzenia jest dużo, a chętnych mniej, informację przekazuje dalej, żeby nic się nie zmarnowało. Akcję kończy, oddając wózek do supermarketu. W taki sposób kilka popołudni w tygodniu spędza Michał Wiśniewski, 29-letni socjolog z Torunia. Jest ratownikiem żywności. Przez kolegów nazywanym superratownikiem. Takich jak on wolontariuszy, którzy ocalają przed wyrzuceniem jedzenie nadające się do spożycia, działa już ponad stu w całej Polsce. Jadłodzielni, czyli miejsc, w których można za darmo poczęstować się tym, co zdobyli ratownicy żywności albo przynieśli okoliczni mieszkańcy dysponujący nadmiarem, jest już ponad 20. Biorąc pod uwagę, że pierwsza polska jadłodzielnia pojawiła się wiosną zeszłego roku, a do końca tego roku tylko w Łodzi mają stanąć cztery kolejne, można uznać, że foodsharing w Polsce nabiera rozpędu.

Ocalone tony jedzenia

Ruch powstał w Niemczech, za jego twórcę uchodzi aktywista Raphael Fellmer. Po powrocie z miesięcznej wyprawy z Holandii do Meksyku, którą odbył bez pieniędzy (uiszczał jedynie opłaty celne), postanowił stworzyć w sieci platformę umożliwiającą ludziom wymienianie się nadwyżkami jedzenia. Doszedł do wniosku, że skoro udało mu się przebyć pół świata, żywiąc się tym, co dostawał od innych, to tak samo można żyć także w rodzinnym Berlinie. Wraz z pojawieniem się jego strony Foodsharing.de, która dziś zrzesza ok. 200 tys. użytkowników z Niemiec, Austrii i ze Szwajcarii oraz 25 tys. wolontariuszy, czyli ratowników żywności, moda na foodsharing zaczęła się rozprzestrzeniać. Za pomocą portalu dawcy i biorcy jedzenia odnajdują się w sieci. Dziś niemieccy społecznicy chwalą się, że przez pięć lat działania serwisu ocalili przed wyrzuceniem 11 tys. t jedzenia. A w Niemczech działa już 700 jadłodzielni w realu. W Polsce ideę dzielenia się jedzeniem, czyli foodsharingu, z powodzeniem rozpropagowały Agnieszka Bielska i Karolina Hansen. Know-how przywiozły właśnie z Niemiec. Na początku 2016 r. zainteresowani tematem ratowania żywności wolontariusze po raz pierwszy spotkali się w Warszawie. Wśród nich było wielu freegan – ludzi, którzy stawiają na antykonsumpcyjny styl życia, co polega między innymi na wyławianiu dobrego jedzenia z kontenerów na śmieci. Freeganie, jak dziś mówią, dość szybko przekonali się do foodsharingu, choć na początku wydawało im się, że to próba ucywilizowania ich działań. W maju zeszłego roku dzięki staraniom aktywistów ruszyła pierwsza polska jadłodzielnia na Wydziale Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego przy ulicy Stawki. Lodówka i szafka ustawione naprzeciwko uczelnianego bufetu dostępne są codziennie od godz. 8 do 21. W stolicy pomysł szybko się przyjął, dotąd powstało osiem miejsc do dzielenia się posiłkami. Kolejne miasta, między innymi Opole, Toruń, Bydgoszcz, Grudziądz, Szczecin czy Rzeszów, z powodzeniem gonią Warszawę.

Nie wyrzucaj, oddaj

Mężczyzna grzebie w śmietniku, wyciąga z niego ciastka zwane bitkami, czyli biszkoptyprzełożone dżemem i posypane makiem. Zjada je. Działo się to na oczach Anny Duciewicz, która wspomina, że gdy wtedy podeszła do mężczyzny i zaoferowała mu pieniądze, a on popatrzył na nią ze zdziwieniem, coś w niej pękło. Postanowiła, że założy jadłodzielnię w swoim mieście, Zielonej Górze, by ludzie nie musieli szukać jedzenia w śmietnikach. Wiedziała, że takie miejsca istnieją, bo w telewizji widziała reportaż z Torunia. Potem usłyszała, że w Toruniu organizowany jest drugi zjazd osób zajmujących się foodsharingiem w Polsce. Pojechała, by się dowiedzieć więcej. Po kilku miesiącach doprowadziła do tego, że na terenie wygospodarowanym przy siedzibie Polskiego Komitetu Pomocy Społecznej w Zielonej Górze stanęła szafa z lodówką. A w niej zaczęło się pojawiać ocalone jedzenie. – Działaliśmy w porozumieniu z urzędem miasta i sanepidem. Zaakceptowanie pomysłu przez ten drugi było jedynie formalnością, gdyż jadłodzielnia jest tylko miejscem wymiany jedzenia i nie podlega przepisom ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, jak na przykład producenci żywności – tłumaczy Duciewicz. Dlatego jadłodzielniom sanepid daje jedynie wytyczne: że nie należy rozdawać jaj, surowego mięsa i alkoholu. Nie może być artykułów, których termin przydatności do spożycia minął. Że jedzenie powinno być przechowywane we właściwy sposób. A zapakowane gotowe dania muszą być opisane, by było wiadomo, co jest w środku. – Zasada jest prosta: do jadłodzielni powinny trafiać te rzeczy, które sami chcielibyśmy mieć w domu – mówi Jacek Malicki, jeden z organizatorów ruchu foodsharingowego w Warszawie. W pomyśle jadłodzielni nie chodzi bowiem tylko o to, by pozyskiwać produkty od właścicieli małych sklepów czy handlarzy z miejskich bazarów. Foodsharing umożliwia także zagospodarowanie resztek ze stołówek szkolnych czy restauracji. A co najważniejsze, każdy może tam ulokować nadwyżki jedzenia, jeśli zdarzyło mu się kupić za dużo. Bo do marnowania jedzenia przyznaje się 35 proc. Polaków. Ponad jedna piąta z nich jako powód wyrzucania żywności podaje zbyt duże zakupy. W efekcie, jak wynika z danych Eurostatu, w naszych gospodarstwach domowych rocznie wyrzucamy 2 mln t jedzenia. Szacuje się, że przeciętny Europejczyk wyrzuca 20 do nawet 30 proc. kupowanego przez siebie jedzenia. A dwie trzecie z tego można by wykorzystać. I o to chodzi twórcom polskich jadłodzielni.

Bezcenna torba warzyw

– Na początku był wstyd, niedowierzanie, pytania, czy mamy na to pozwolenie, czy to Caritas organizuje. Ludzie nie potrafili zrozumieć, że nie mamy żadnych pieczątek i że nikt na tym nie zarabia – mówi Michał Wiśniewski. – Przeciętny Kowalski potrzebuje czasu, by oswoić się z takimi koncepcjami – tłumaczy dr Magdalena Tomaszewska-Bolałek, kierowniczka studiów podyplomowych Food Studies na Uniwersytecie SWPS. – Zwłaszcza jeśli nie pochodzi z dużego miasta. Ratownicy żywności są zdania, że ci, którzy dziś wstydzą się podejść do jadłodzielni, może nie od razu, ale w końcu nabiorą odwagi. W Warszawie z tych miejsc korzystają miłośnicy stylu eko, upcyclingu, freeganie, buntujący się wobec systemu studenci i ciekawscy, czyli jest to raczej wybór niż konieczność. W mniejszych miastach bywalcami jadłodzielni najczęściej jednak są osoby, których nie stać na choćby jeden ciepły posiłek w ciągu dnia. – Pan Maciej mieszka z mamą, są w trudnej sytuacji życiowej. Przychodzi do nas regularnie. Ale to nie jest tak, że tylko bierze jedzenie. Dał nam swój numer telefonu, w razie potrzeby dzwonimy do niego i prosimy o pomoc, na przykład przy rozładunku – mówi Anna Duciewicz. Stałych bywalców jadłodzielni może wymienić więcej. Jest wśród nich starsza pani, przychodzi z psem. Kiedyś opowiedziała, że z dnia na dzień z osoby aktywnej zawodowo stała się kimś, kto ledwo wiąże koniec z końcem. – Torba warzyw, którą stąd wzięła, była dla niej pierwszym od dłuższego czasu powodem do uśmiechu – dodaje Duciewicz. W Toruniu zdarza się, że głodni wypatrują wolontariuszy. Niektórzy bywalcy już wiedzą, że warzywa i owoce można „trafić” po godz. 15, gdy wolontariusze skończą polowania na bazarze. Przychodzą matki z dziećmi. Ludzie w różnym wieku. Są miłośnicy warzyw i zwolennicy czegoś słodkiego. Albo tacy, którzy marzą o kawie. Czasem można wypatrzeć rarytasy: schab faszerowany, gołąbki z liści winogron. Korzeń kurkumy do starcia. Awokado, granaty. W Polsce do niedawna zagospodarowywaniem niesprzedanego w sklepach jedzenia zajmowały się głównie banki żywności. BŻ mają status organizacji pozarządowych, działają w sposób formalny, zinstytucjonalizowany. Nie przyjmują produktów, które zalegają w domach ani porcji obiadowych niezjedzonych w szkolnej stołówce. Przekazują żywność pozyskaną od darczyńców wyłącznie innym organizacjom pozarządowym, nigdy osobom prywatnym. Dlatego spontaniczne i interpersonalne jadłodzielnie nie stanowią dla nich konkurencji, są raczej barwnym uzupełnieniem. Nie chodzi też o to, by jadłodzielnie ze swoim menu konkurowały z jadłodajniami dla ubogich. Zdaniem ratowników żywności tym, co wyróżnia te miejsca na tle innych pomocowych działań, jest to, że tu nikt nie musi o nic prosić. Wystarczy samemu otworzyć szafkę albo lodówkę i wziąć to, na co się ma ochotę. Poczęstować się można nawet w środku nocy. Wolno stojących jadłodzielni nikt nie zamyka na klucz.

COŚ SŁODKIEGO

„Lodówka w Stole Powszechnym [kawiarnia w warszawskim Teatrze Powszechnym – red.] pęka w szwach. Jest sałatka hawajska, ryba po grecku i mnóstwo zup! Odbierajcie!”. „Może ktoś akurat jest na Pradze i mógłby podskoczyć do Soho Factory i odebrać pyszne burrito i zupę miso?”. „Do jadłodzielni dotarła nowa dostawa pieczywa. Kto przyjdzie skosztować?”, „Jest też coś dla fanów hummusu”, „Wpadajcie na coś słodkiego”. W ten sposób ratownicy żywności zachęcają w internecie do odwiedzania jadłodzielni. Wykorzystują media społecznościowe, by przyciągnąć tych, którzy nie tylko skorzystają z zawartości, lecz także ewentualnie zaangażują się w „ratowanie”. Tak walczą ze stereotypowym postrzeganiem darmowego rozdawania jedzenia, czyli przysłowiowej miski zupy z pajdą suchego chleba. Michał Piszczek: – Chcemy wyrobić u ludzi nawyk niewyrzucania jedzenia, pokazać, że można pofatygować się do jadłodzielni i zostawić w niej weki czy nadmiar zupy z obiadu. Kiedyś ktoś wziął od nas pomidory, a następnego dnia przywiózł zupę pomidorową, którą z nich zrobił. Bo zrobił jej za dużo. Właśnie o takie postrzeganie idei foodsharingu nam chodzi. Ratownicy żywności nie zrażają się ogromem pracy, zwłaszcza edukacyjnej, która wciąż jest przed nimi. Toruńscy wolontariusze chcą zaktywizować szkoły. Wystarczy przecież karton, do którego codziennie trafiałyby niezjedzone przez uczniów kanapki. – Foodsharing to ruch neutralny, jadłodzielnie chcą zakładać i skłotersi, i wspólnoty katolickie, narodowcy i KOD-owcy. Współpracować chcą wielkie korporacje, ludzie z urzędu miasta, z MOPS, handlowcy, studenci, osoby dojrzałe, aktywne zawodowo i emeryci – przekonuje Agnieszka Bielska, inicjatorka ruchu w Polsce. Michał Piszczek: – Bo głód nie ma wyznania ani upodobań politycznych.g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 41/2017
Więcej możesz przeczytać w 41/2017 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 41/2017 (1806)

  • Zaczynam się obawiać ministra Jakiego 8 paź 2017, 20:00 JACEK POCHŁOPIEŃ, redaktor naczelny Źle się dzieje w państwie polskim. Od dawna, żeby było jasne. W ubiegłym tygodniu Patryk Jaki, wiceminister sprawiedliwości i szef komisji weryfikacyjnej zajmującej się reprywatyzacją w Warszawie,... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 8 paź 2017, 20:00 ELIZY OLCZYK I JOANNY MIZIOŁEK WITOLD WASZCZYKOWSKI, SZEF MSZ, jest pewnym kandydatem do wymiany podczas zapowiedzianego przez prezesa PiS listopadowego przeglądu kadr rządowych. – Już nawet nikt nie pyta, czy Waszczykowski odejdzie ze... 8
  • Obraz tygodnia 8 paź 2017, 20:00 1mln widzów zobaczyło „Botoks” od premiery 29 września do chwili zamknięcia tego numeru „Wprost”. Wcześniej, mimo kiepskich recenzji, film Patryka Vegi zanotował najlepszy weekend otwarcia 2017 r. i drugie najlepsze otwarcie... 10
  • Info radar 8 paź 2017, 20:00 Postrach reżyserów, ulubieniec publiczności To nie jest tak, że reżyser mówi mi, co chce i ja to wykonuję. Nie wyobrażam sobie robienia czegoś wbrew sobie – tak Ennio Morricone powiedział nam w wywiadzie kilka miesięcy temu. Teraz... 11
  • Za życiem i… za wyborem 8 paź 2017, 20:00 RAFAŁ GÓRSKI MÓJ SYN MA 18 LAT. Jest osobą głuchoniewidomą ze sprzężeniami: deficyty ruchowo-kostne, łuszczyca, zaburzenia neurologiczne, zaburzenia koncentracji i zachowania. Codziennie wstajemy o 5 rano i jedziemy do specjalnego... 13
  • Zdarzyło się jutro 8 paź 2017, 20:00 Pytanie tygodnia: kto drukuje paski TVP Info? POLACY ZDEMOLOWALI ARMENIĘ, WYGRYWAJĄ 6:1 NA WYJEŹDZIE. Robert Lewandowski ustrzelił hat tricka i dzięki tym trzem trafieniom stał się najlepszym strzelcem w historii naszej reprezentacji.... 16
  • Zielona wyspa 8 paź 2017, 20:00 PODCZAS INAUGURACJI ROKU AKADEMICKIEGO NA UNIWERSYTECIE WARSZAWSKIM rektor Marcin Pałys przestrzegał przed inwazją postaw antynaukowych. „Nie jest przecież tak – mówił rektor – że mamy homeopatię, znachorów, ruchy antyszczepionkowe... 17
  • U żyteczni radykałowie 8 paź 2017, 20:00 „NIE JESTEM TEŻ ZWOLENNICZKĄ ABORCJI NA ŻYCZENIE... CO WIELOKROTNIE PODKREŚLAŁAM. Chodzi o zachowanie kompromisu tylko w trzech i tak dramatycznych przypadkach” – napisała jedna z naszych najlepszych aktorek Magdalena Boczarska... 17
  • W stronę Zachodu 8 paź 2017, 20:00 W latach 1986-88 „Wprost” pochwalał przedsiębiorczość, z obawą i fascynacją patrzył na niemieckich (ciągle jeszcze dwóch) sąsiadów i pomagał Polakom rzucać palenie. Czasami trzeba było się tłumaczyć – oficjalnie przed... 18
  • Rząd to tata i wujek Urban 8 paź 2017, 20:00 Wujek Urban jest fajny. Lubię też Ireneusza Sekułę, dostałam od niego papużkę Mimi – mówiła w rozmowie z „Wprost” w grudniu 1988 r. ośmioletnia Ola Kwaśniewska, córka przyszłego prezydenta. 19
  • Tajemnice rodziny Wałęsów 8 paź 2017, 20:00 – Moje życie rodzinne się skończyło – powtarza ostatnio Lech Wałęsa. To cena, jaką zapłacił za politykę. Zapewnia jednak, że z żoną się nie rozstanie, bo katolik się nie rozwodzi. 21
  • Europejskie wartości 8 paź 2017, 20:00 JAN ROKITA Kryzys wokół secesji Katalonii wprawił Unię Europejską w rozterkę i konsternację. Oto jeden z najbardziej prounijnych narodów Europy idzie głosować nad własną przyszłością, ale konserwatywny rząd w Madrycie posyła... 25
  • Nowoczesna nie musi być Ryszarda Petru 8 paź 2017, 20:00 Trzeba zdemokratyzować partię. Chcę to zrobić jako jej przewodniczący – mówi poseł Piotr Misiło, członek władz klubu poselskiego Nowoczesnej. 26
  • Jak atakuje Rosja 8 paź 2017, 20:00 Wiele pozornie nieznaczących zjawisk. Trudno je uchwycić, wyłowić. Jak się okazuje, mają jednak podobny wzór. I ten sam cel. Jak działa rosyjska propaganda w Polsce i innych krajach Grupy Wyszehradzkiej? 30
  • Armia rosyjska – mity czy fakty? 8 paź 2017, 20:00 WALDEMAR SKRZYPCZAK, generał broni Zakończyły się „rozreklamowane” przez media i polityków ćwiczenia armii rosyjskiej Zapad-17. Rosjanie od początku procesu przygotowania tych ćwiczeń nie kryli się z zamiarami „straszenia” swoich... 34
  • Zabawy z bronią 8 paź 2017, 20:00 Broń palną posiada co setny Polak. Politycy chcą jeszcze ułatwić do niej dostęp. Masakra w Las Vegas może im te plany pokrzyżować. 36
  • Hoplofilia 8 paź 2017, 20:00 EWA WANAT Polski Sejm debatuje nad ułatwieniem dostępu do broni. Projekt złożył klub Kukiz’15. Ramię w ramię z kukizowcami staje dziś były prezydent Bronisław Komorowski, twierdząc, że Polska ma w tej kwestii zbyt restrykcyjne prawo... 38
  • Prezydent, kij i marchewka 8 paź 2017, 20:00 Piątkowa wizyta prezesa PiS u prezydenta to sygnał pojednania. Ale jednocześnie w partii ruszyły tajne prace nad ordynacją. Chodzi o to, by po wyborach obóz władzy mógł odrzucić każde weto. 40
  • CEPiK 2.0 i przestępczość gospodarcza 8 paź 2017, 20:00 Kulisom realizacji nowego systemu ewidencji pojazdów i kierowców przygląda się stołeczny wydział przestępczości gospodarczej – dowiedział się „Wprost”. 42
  • Gdy polityka wypycha sprawiedliwość 8 paź 2017, 20:00 Sędziowie są przeciążeni, procedury zbyt formalistyczne. Proponowane ustawy nie rozwiążą problemów Polaków – uważa Paweł Gieras, dziekan Okręgowej Rady Adwokackiej w Krakowie. 44
  • Niania z piekła rodem 8 paź 2017, 20:00 Obiecuje, że zajmie się dzieckiem jak swoim. Ale czasem potrafi uderzyć, wyzwać, podać maluchowi leki nasenne albo okraść mieszkanie. 47
  • Bierzcie i jedzcie 8 paź 2017, 20:00 Powstał na Zachodzie jako instrument walki z marnowaniem jedzenia. W Polsce foodsharing przede wszystkim pomaga zaspokoić głód potrzebujących. 50
  • Możesz pomóc 8 paź 2017, 20:00 Walka o życie męża i syna Tomek z zawodu jest fizjoterapeutą. Całe swoje zawodowe życie poświecił rehabilitacji dzieci z dystrofią Duchenne’a. Od kilku lat nie jest już w stanie im już pomagać – własne ciało odmawia mu... 53
  • Cena, która sprawia ból 8 paź 2017, 20:00 Zarabiamy trzy razy mniej niż Niemcy, a za niektóre produkty płacimy w sklepach dwa razy więcej od nich. Oto, jak zachodnie sieci handlowe biją po kieszeniach Polaków. 54
  • Ma 250 mln złotych długu i nadal prowadzi biznes. „Wprost” na tropie tzw. „układu zakopiańskiego” 16 paź 2017, 10:14 Małgorzata Chechlińska udowadnia, że mając 250 mln zł długu, można znaleźć sobie komornika, który uchroni od egzekucji. I zagrać w ten sposób wierzycielom na nosie. O sprawie tzw. układu zakopiańskiego pisaliśmy wielokrotnie na łamach tygodnika „Wprost”. 58
  • Z sympatią do pieniędzy 8 paź 2017, 20:00 Portale randkowe są popularniejsze od niektórych portali horyzontalnych. A przez to, że mają niższe koszty, wyciskają lepsze marże. I zarabiają miliony. 62
  • Hossa Bessa 8 paź 2017, 20:00 Polak w NBA Piotr Szulczewski, bohater naszej Listy 100 najbogatszych Polaków, sponsorem Los Angeles Lakers. 16-krotni mistrzowie NBA podpisali właśnie kontrakt reklamowy z Wish. To aplikacja, którą Szulczewski uruchomił wspólnie z Dannym... 65
  • Kontra warta miliardy 8 paź 2017, 20:00 Polska próbuje uchylić wyrok sądu arbitrażowego przyznający funduszowi Abris rację w sporze o odszkodowanie. Teraz wszystko w rękach szwedzkich sędziów. 66
  • Jak Wrocław staje się Wroclove 8 paź 2017, 20:00 Emocje, prawdziwe i nowe przeżycia, zaangażowanie – to wszystko niosą ze sobą nowe technologie i turystyka. Idealny mariaż. 68
  • Know How 8 paź 2017, 20:00 Wszyscy w kosmos Lockheed Martin też chce podbijać kosmos. Podczas Międzynarodowego Kongresu Astronautycznego zorganizowanego w australijskim Adelaide koncern przedstawił swój nowy plan zakładający wysłanie astronautów na Czerwoną... 70
  • Koniec Europy, jaką znamy 8 paź 2017, 20:00 Jeśli Katalonia wybije się na niepodległość, nasz kontynent może zalać fala separatystycznych żądań, które rozbiją jedność UE. 72
  • Mundial, nowy pomnik Putina 8 paź 2017, 20:00 Piłkarskie mistrzostwa w 2018 r. miały potwierdzić pozycję Rosji w świecie. Jednak na razie toczy je korupcja i strach przed brutalnością stadionowych chuliganów. 76
  • Polki w łóżkach carów 8 paź 2017, 20:00 Polsko-rosyjskie relacje były o niebo lepsze w sypialni niż w polityce. Historia pełna jest romansów carów z naszymi rodaczkami. 80
  • Ryzyko jest nam potrzebne 8 paź 2017, 20:00 Na naszych granicach z wychłodzenia umiera wielu ludzi. Widziałam zdjęcia zamarzniętych dzieci, które nie przetrwały nocy. W Polsce zdarzają się takie sceny, których scenarzyści by nie wymyślili – mówi Aleksandra Popławska, która powróci do świata pograniczników w drugim... 82
  • Chodź, pomaluj mój świat 8 paź 2017, 20:00 Polska animacja swoje 70. urodziny obchodzi bez szampana. Ale wiele wskazuje na to, że już niedługo wystrzelą korki. 86
  • Wydarzenie 8 paź 2017, 20:00 SZTUKA Żona swojego męża, mąż swojej żony Historia sztuki chodzi krętymi ścieżkami. Jeszcze niedawno Diego Rivera był synonimem malarstwa meksykańskiego, a nawet całej Ameryki Łacińskiej, podczas gdy Frida była tylko jego żoną.... 90
  • Koniecznie! 8 paź 2017, 20:00 FILM Biegnąc w miejscu „DWIE NOCE DO RANA” TO FILM, KTÓRY NIE KOKIETUJE WI DZA. Z ZAMIERZENIA „NIESPEKTAKULARNY”, OSCHŁY, WYCYZELOWANY. A jednak Mikko Kuparinenowi udaje się dotknąć czułej struny. Powiedzieć coś ważnego o... 91
  • Powyżej średniej 8 paź 2017, 20:00 SZTUKA Półprawda z byłych demoludów Słowo „półprawda” zrobiło błyskotliwą karierę w polityce. W sztuce też – przecież artyści wytwarzaniem półprawd zajmują się poniekąd zawodowo. „Półprawdy” pokazane w Królikarni... 92
  • W mediach 8 paź 2017, 20:00 INTERNET Anime Runner ZBIERAJĄCY ENTUZJASTYCZNE RECENZJE „Blade Runner 2049” już na ekranach, ale na kilka dni przed premierą udostępniono prawdziwą gratkę. Wyreżyserowana przez twórcę kultowego „Kowboja Bebopa”, japońskiego... 94
  • Bez entuzjazmu 8 paź 2017, 20:00 LUDOMIR ROGOWSKI JEST JEDNYM Z CIEKAWSZYCH, ale zapomnianych kompozytorów 20-lecia. Pochodził z Lublina, w Wilnie założył orkiestrę symfoniczną, w Paryżu poznał śmietankę towarzyską, ostatnich 28 lat życia spędził w Chorwacji –... 94
  • Agnieszka Cegielska: To się państwu spodoba 8 paź 2017, 20:00 LUBIĘ KSIĄŻKI, KTÓRE WIĄŻĄ SIĘ Z MOIMI ZAINTERESOWANIAMI i tym, co w danym momencie mi w duszy gra. Raczej nie przeczytam i nie obejrzę horroru, to gatunek, który absolutnie do mnie nie przemawia. Najczęściej sięgam po tytuły... 96
  • Rosyjscy agenci, zamach stanu i... Mazurek Dąbrowskiego 8 paź 2017, 20:00 RYSZARD CZARNECKI Właśnie wróciłem z Czarnogóry. Najmłodszego członka rodziny NATO. Podgorica jest w Pakcie Północnoatlantyckim raptem cztery miesiące – ale jest. „Daremne żale, próżny trud”, rosyjski trud i rosyjskie żale, bo... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany