Muzyka może uratować życie

Muzyka może uratować życie

Zdjecie profilowe Tomasz Raczek
Zdjecie profilowe Tomasz Raczek
Przed oscarową galą warto przypomnieć sobie piosenki z filmów nagrodzonych w poprzednich latach. Tomasz Raczek spróbował stworzyć z nich muzyczny spektakl.

Według jakiego klucza dobierał pan utwory na płytę „Tomasz Raczek: W kinie”? Z jednej strony są tu wielkie dzieła muzyki filmowej, z drugiej płyty muszą się obronić wyrwane z kontekstu.

Powiem więcej – muszą się okazać rodzajem spektaklu muzycznego. Większość utworów znamy – mamy je zanotowane w świadomości lub podświadomości, ale tutaj odgrywają one zupełnie inne role niż w filmie, mimo że przypominają i tamte sceny, i tamtą fabułę. Dlatego pomieszaliśmy utwory instrumentalne z piosenkami i przez to zbliżyliśmy się do podstawowej charakterystyki każdego filmu, który jest przecież miksem tego, co widzimy, i tego, co jest wyświetlane w naszej psychice. Stąd właśnie bierze się swoisty fenomen – wiele osób ogląda w tej samej sali kinowej ten sam film, a potem wychodzą, zaczynają dyskutować i okazuje się, że oglądali różne filmy. Skąd ten paradoks? Prawda jest taka, że podczas seansu to, co zobaczymy, zależy w dużej mierze od nas: od naszego poczucia humoru, erudycji, doświadczenia, wieku, a nawet od stanu zdrowia. Młodszy widz częściej odwoła się do wyobraźni, starszy zaś do doświadczenia. To, co łączy utwory na tym albumie, to fakt, że wszystkie pochodzą z filmów nagrodzonych Oscarami.

Jak bardzo osobiście potrafi pan być zżyty z muzyką z filmów?

Czasem niezbyt wybitna muzyka z jakichś powodów okazuje się dla mnie ważna. Na przykład kiedyś pomogła mi wydobyć się z ciężkiej nerwicy. Muzyce filmowej wiele zawdzięczam i czasem wręcz czuję się jej dłużnikiem. Przed laty byłem redaktorem naczelnym pisma „Satellite Tv Europe Polska” – polskiej edycji angielskiego miesięcznika. Jeździłem często do Londynu, do centrali. Moja nerwica objawiała się skurczami przełyku na widok jedzenia: nie byłem w stanie jeść. Prawie umierałem z głodu, siedziałem w restauracji, przede mną stał pełen talerz, a ja niczego nie mogłem przełknąć. Płakałem z bezsilności. Wreszcie poprosiłem o „doggy bag” i wróciłem do hotelu. Włączyłem telewizor – leciał film. Łzawy musical „Wariatki” z Bette Midler w roli głównej. Ona śpiewała „Wind Beneath My Wings” – jeden z największych swoich przebojów. Wzruszyłem się tak mocno, bezwstydnie, jak tylko można się wzruszyć, oglądając film. Kiedy się skończył, poczułem potworny głód – zobaczyłem torebkę z jedzeniem i od razu wszystko pochłonąłem. Po chwili zorientowałem się, że całe wewnętrzne napięcie minęło, mój system nerwowy niepostrzeżenie się zresetował. Następnego dnia pobiegłem do sklepu i kupiłem soundtrack z filmu „Beaches” – bo ta muzyka podziałała na mnie jak lekarstwo i chciałem ją mieć odtąd zawsze pod ręką.

Lubi pan, kiedy twórcy muzyki filmowej – zarówno ci piszący ścieżki, jak i kompilujący nagrania – chcą poszerzyć nasze horyzonty i edukują nas, np. otwierając na gatunki, których normalnie słucha się ciężko i uważa się, że są dla wybrańców – melomanów?

To jest tak, jak z deserem zamiast jedzenia – jeżeli przyjdziemy do restauracji głodni i postawią nam tort, galaretkę i bezy, mówiąc, że to jest danie pierwsze, drugie i trzecie, to się żachniemy, bo najpierw musimy zaspokoić głód, ale gdy to się już stanie, u niektórych pojawi się jeszcze ochota na kawę i może nawet jakieś ciastko. Trudniejsza muzyka jest właśnie jak ten deser: musi być poprzedzona pewnym fundamentem i ostatecznie okazuje się propozycją nie dla każdego. Lubię wyrafinowanie w każdej dziedzinie, także w sztuce, a słuchać muzyki uczył mnie najpierw mój ojciec, potem zaś Zygmunt Kałużyński. Obaj byli pianistami amatorami. Dzięki temu ojciec skutecznie poderwał moją mamę, a Kałużyński mógł towarzyszyć swojemu szkolnemu koledze, Bogdanowi Paprockiemu, w recitalach śpiewaczych, akompaniując mu po II wojnie światowej podczas tras koncertowych po Polsce.

Co pan u swego ojca zaobserwował, co dziś pomaga panu w pracy?

Ojciec miał taki zwyczaj, że słuchał szczególnie uważnie muzyki, której nie rozumiał. Pamiętam, że był wielkim fanem Lutosławskiego, ale nie trafiał do niego fenomen sławy Pendereckiego. Co przychodziłem do domu, to on go słuchał z płyt. Pytałem: „Tato, po co słuchasz Pendereckiego, skoro nie sprawia ci to przyjemności?”, a on odpowiadał: „Bo chcę zrozumieć, dlaczego to się tak ludziom podoba. Ja tego nie rozumiem, ale być może czegoś nie zauważam”. Dziś już wiem, że nie musimy być tacy sami i w czyjejś emocjonalności może nie być takiego składnika, który u mnie jest i powoduje uwielbienie dla – powiedzmy – Philipa Glassa. Jestem eklektykiem. Nigdy nie odrzucam muzyki, której nie kocham – nawet jeśli jej nie kocham, to ona mnie interesuje. Słucham jej wtedy nie dla przyjemności, ale z ciekawości.

Komu pan kibicuje na Oscarach i jak to pana kibicowanie zderzy się z tym, jak zagłosują akademicy? Zacznę od piosenek – bardzo bym chciał, by Sufjan Stevens zgarnął nagrodę za subtelną opowieść zaśpiewaną do „Tamtych dni, tamtych nocy”. Ale czy to możliwe?

Trudno mi przewidywać, kto wygra, ponieważ nie mieszkam w Los Angeles, nie bywam tam na towarzyskich przyjęciach, gdzie uklepują się mody i sezonowe opinie. Nie wiem, co się tam mówi teraz o filmach, a to jest czasem ważniejsze niż to, czy film jest dobry, czy zły. Zresztą, hołduję przedwojennej zasadzie, której uczono mnie na Akademii Teatralnej, że krytyk nie powinien się pojawiać w sytuacjach towarzyskich razem z reżyserami czy aktorami, ponieważ wcześniej czy później uniemożliwi mu to wykonywanie zawodu. Kiedyś przeżyłem skutki sprzeniewierzenia się tej zasadzie na własnej skórze, gdy przez kilka lat pracowałem jako krytyk teatralny w tygodniku „Polityka”. Jeździłem wtedy dużo po Polsce, bywałem na premierach wielu pozawarszawskich teatrów. Po spektaklach zwykle bywały zakrapiane bankiety, do Warszawy wracałem więc ze wspomnieniami z „Hamleta” i ze świadomością, że aktor, który grał główną rolę, był w trudnej sytuacji rodzinnej, bo właśnie umierał mu ojciec i w ogóle to cud, że doszło do premiery.

To jak sobie pan radził?

Musiałem zdecydować, czy będę pisał tylko o spektaklu i napiszę prawdę, że on źle zagrał tę rolę – mimo że wiem, jaką gehennę przeżył w trakcie jej przygotowywania – czy też włączę empatię i złagodzę swój wyrok, aby go oszczędzić. Zacząłem się już naprawdę miotać – starałem się być uczciwy, ale szybko stało się to dla mnie niewykonalne. Przestałem więc pisać recenzje teatralne. Wracając do Oscarów – nie wiem, na kogo zagłosują akademicy, bo nie wiem, co siedzi w ich duszach. Zresztą uważam, że i tak to, na co oni zagłosują, nie wynika z tego, co jest dobre lub złe...

Tylko z tego, co się nosi?

W pewnym sensie tak.

To, kto wygra, w tym roku wcale nie będzie najważniejsze?

W tym roku najważniejsza jest kwestia akcji #metoo i Time’s Up (ruch ujawniający molestowanie w środowisku filmowym), ponieważ one są rewolucyjne: starają się zmienić zasady funkcjonowania przemysłu filmowego – bo w tym przypadku już nie mówimy o sztuce filmowej, tylko o filmowym biznesie. Jest to wektor zmian wynikający z rewolucji nie tyle w dziedzinie kultury, ile w całej zachodniej cywilizacji, w której na naszych oczach władzę przejmują kobiety: zaczynają od rozliczania krzywd i wymierzania sprawiedliwości za dekady lekceważenia ich i wykorzystywania przez mężczyzn. To się musi wydarzyć i to jest tak naprawdę najważniejsze. Ważniejsze od tego, kto wygra. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 9/2018
Więcej możesz przeczytać w 9/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 9/2018 (1825)

  • Prawda doceniona 25 lut 2018, 20:00 Nie mogłem uwierzyć własnym uszom: pełnomocnik rządu ds. smogu w rozmowie z Robertem Mazurkiem w RMF FM tłumaczył w ostatni piątek, że ewentualne zakazy wjazdu samochodów do centrów miast będą wydawać samorządy, bo to one są blisko... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 25 lut 2018, 20:00 POLITYKA KRĘCI SIĘ OSTATNIO WOKÓŁ SAMORZĄDÓW I UNII EUROPEJSKIEJ. I w obu przypadkach jest to uzasadnione, bo zbliżają się wybory samorządowe i negocjacje w sprawie nowego budżetu unijnego. Ta druga sprawa prawdopodobnie wyznaczy nową... 6
  • Obraz tygodnia 25 lut 2018, 20:00 1,5 mld dol. ze swojej rynkowej wartości stracił Snap po tym, jak celebrytka Kylie Jenner ogłosiła zamiar opuszczenia należącego do tej spółki Snapchata. Wygrana Aldona Reczek-Chachulska została laureatką szwedzkiej Nagrody... 10
  • Info radar 25 lut 2018, 20:00 Generał oszust skuteczny jak wnuczek Na portalu społecznościowym 35-letnią samotną prawniczkę zaczepia wysoko postawiony oficer armii amerykańskiej. Przesyła jej zdjęcia z misji, jest bardzo zainteresowany kobietą. Zaczynają flirtować.... 12
  • Zwykły człowiek 25 lut 2018, 20:00 PIS BARDZO LUBI ODWOŁYWAĆ SIĘ W SWOJEJ RETORYCE DO „ZWYKŁEGO CZŁOWIEKA”. To on jest beneficjentem reform, to on ma swój udział (poza Piłsudskim i Kaczyńskim) w wywalczeniu niepodległości Polski, to dla niego bogacą się partyjne... 14
  • Będzie nam przykro 25 lut 2018, 20:00 CO BY BYŁO, GDYBY PAWEŁ WROŃSKI OPISAŁ, ŻE ŻOŁNIERZE WYKLĘCI „ZATRZYMALI CIĘŻARÓWKĘ, KTÓRĄ GRUPA ŻYDÓW PRÓBOWAŁA UCIEC Z POLSKI. Kazali im wysiąść, wylegitymowano ich, a potem rozstrzelano. Zginęło 13 osób, w tym dzieci... 14
  • Gorące newsy 25 lut 2018, 20:00 W 2007 r. wiadomości z Polski obiegały cały świat. I to nie tylko z powodów przedterminowych wyborów, po których PiS oddał władzę PO Pierwszy raz w życiu mam jakieś oszczędności i trochę mi ich szkoda. Choć nadal nie mam konta.... 16
  • Rydzyk o Kaczyńskiej 25 lut 2018, 20:00 „Maria Kaczyńska to czarownica, która powinna się poddać eutanazji. Prezydent to oszust ulegający lobby żydowskiemu. Sprawa Jedwabnego służyła tylko temu, by środowiska żydowskie mogły wyłudzić od Polski 65 mld dolarów. A... 17
  • A może by zacząć jeszcze raz? 25 lut 2018, 20:00 Eskalowanie sporu Polaków z Żydami jest szkodliwe dla obu stron. Zbyt wiele nas łączy i zbyt wiele mamy wspólnych spraw do załatwienia, żeby dać się ponieść prymitywnym prowokacjom. 18
  • Prezent dla wrogów Polski i Izraela 25 lut 2018, 20:00 Jak ważna jest Polska dla Żydów? Rola Polski jest nieproporcjonalnie duża w stosunku do jej wielkości, liczebności społeczności żydowskiej i wpływów politycznych czy dyplomatycznych. Z Polską związana jest tożsamość milionów... 22
  • Gdzie jest premier? 25 lut 2018, 20:00 Cieszenie się z wyroków zapadających przeciw Polsce jest świadectwem poważnego zamętu umysłu i uczuć. Ale tym razem trzeba by od tej zasady uczynić wyjątek. Czwartkowy wyrok luksemburskiego Trybunału Sprawiedliwości stwierdzający, iż... 23
  • Wysadzanie Platformy 25 lut 2018, 20:00 W Platformie po deklaracji Pawła Adamowicza dochodzi do rozłamu. Część samorządowców i posłów chce wypowiedzieć lojalność szefowi partii Grzegorzowi Schetynie. 25
  • Prezydent na czerwonej kanapie 25 lut 2018, 20:00 Robert Biedroń rozpoczął intensywną kampanię wyborczą. Na razie na prezydenta Słupska, ale za dwa lata być może zechce powalczyć o prezydenturę Polski. 28
  • Zdolności militarne... renesans czy kolejna klęska? 25 lut 2018, 20:00 WALDEMAR SKRZYPCZAK, generał broni Każda zmiana przy sterze w Ministerstwie Obrony Narodowej rozbudza nadzieje, że może nadejdzie czas kompetencji. Czy raczej kompetentnych ludzi. Co najmniej od kilkunastu lat każda ekipa polityczna składa... 31
  • Nowy konflikt z UE na horyzoncie 25 lut 2018, 20:00 Komisja Europejska ma poważne zarzuty do projektu nowej ustawy o ochronie danych osobowych, nad którym pracuje resort cyfryzacji – wynika z dokumentu, do którego dotarł „Wprost”. 32
  • Obóz prawicy hoduje potwora 25 lut 2018, 20:00 Gdy oglądałam program o neonazistach, poczułam się wręcz chora. Obóz rządzący ma skłonności do legitymizowania agresji wobec obcych – mówi socjolog, prof. Jadwiga Staniszkis. 34
  • Być jak Turcja 25 lut 2018, 20:00 Trzeba czynić wszystko, by Polska była tym, czym jest dziś Turcja. O niej mówi się, że to poważne państwo” – powiedział w 2014 r. Jarosław Kaczyński. Podkreślił, że wymaga to „najpierw zmiany władzy, a potem przebudowy... 37
  • Szkoła uczy przetrwania 25 lut 2018, 20:00 Mamy nadzieję, że Pani Minister podziela naszą opinię, że homofobia jest groźnym problemem społecznym – napisali w liście do minister edukacji rodzice dzieci LGBT. 38
  • Sprzedam dziewictwo 25 lut 2018, 20:00 Za torebkę od projektanta lub buty z Paryża. Czasem za roczne czesne na wyższej uczelni, ale na ogół za gotówkę. Handel dziewictwem kwitnie, a specjaliści nie mają złudzeń – rośnie popyt, będzie rosła podaż. 42
  • Szkoły: ekonomia zamiast religii 25 lut 2018, 20:00 JERZY WYSOCKI Taki postulat zgłasza Wadim Tyszkiewicz, urodzony na Białorusi, przedsiębiorca, wieloletni prezydent Nowej Soli, 40-tysięcznego miasta w województwie lubuskim, który ostatnio zadeklarował, że będzie ubiegać się o... 45
  • Dzieci lubią latać 25 lut 2018, 20:00 Rośnie kolejne pokolenie skoczków narciarskich. Po sukcesach polskiej reprezentacji dzieci i rodzice pokochali ten zimowy sport. 46
  • Skok po pełnię sławy 25 lut 2018, 20:00 Polscy skoczkowie mają w tym sezonie wciąż dużo do wygrania. Przede wszystkim Kamil Stoch ma szansę na Kryształową Kulę. 49
  • Nawałka od skoczków 25 lut 2018, 20:00 Zaczynając pracę z Polakami, Horngacher skoczył na głęboką wodę. I stał się cud, Biało‑Czerwoni latają jak nigdy wcześniej. 50
  • Pożegnanie z giełdą 25 lut 2018, 20:00 Przeżyłem przy niej hossy i bessy, a także totalny, męczący bezruch. Giełda bywa urocza, uwodzicielska, a czasem nudna i chimeryczna. Niestety, minusy zaczęły przesłaniać pozytywne strony – Roman Karkosik, rekin warszawskiej giełdy, po 24 latach schodzi z parkietu. 53
  • Wyjść z długu 25 lut 2018, 20:00 Nawet jedna czwarta Polaków ma albo zetknęła się z problemem związanym z przeterminowanymi lub niespłaconymi długami. 57
  • Sportowa sztuka zarabiania 25 lut 2018, 20:00 Na igrzyskach na pewno zarobi MKOl. Inni może zarobią lub ledwo wyjdą na zero. Reszta musi się nagimnastykować, by nie stracić. 58
  • Hossa Bessa 25 lut 2018, 20:00 Męka Piotra i cierpienia Pawła Złe rzeczy dzieją się w sieci supermarketów Piotr i Paweł. Zaniepokojeni klienci wrzucają do internetu zdjęcia pustych półek i donoszą, że w niektórych sklepach brakuje podstawowych produktów. Powtarza... 60
  • Kielce targami stoją 25 lut 2018, 20:00 Jesteśmy numerem dwa nie tylko w Polsce, lecz także Europie Środkowej – mówi Andrzej Mochoń, prezes Targów Kielce. 62
  • Wiosna pachnie wojną 25 lut 2018, 20:00 Żaden z konfliktów dzielących Wschód i Zachód nawet nie zbliżył się do rozwiązania. Politycy coraz bardziej skaczą sobie do oczu, a generałowie przygotowują się na najgorsze. 64
  • Cienie przeszłości 25 lut 2018, 20:00 O historii rozmawia się dziś nie tylko w Polsce. Portugalczyków dogoniła właśnie ich kolonialna przeszłość. Pomysł upamiętnienia w Lizbonie ofiar niewolnictwa podzielił kraj na zwolenników bicia się w piersi i na obrońców historycznej prawdy. 68
  • Know How 25 lut 2018, 20:00 Urodzinowe Lego Firma Lego świętuje 60 lat. Pierwotne klocki były płaskie, więc miały ograniczone funkcje w zabawie. Można było budować z nich modele, które rozpadały się lub przewracały, gdy się je poruszyło. Wszystko zmieniło... 71
  • Stres ma wielkie oczy 25 lut 2018, 20:00 Dziś nie musimy jak nasi przodkowie uciekać przed dzikimi zwierzętami. Naszym źródłem stresu są presja czasu oraz natłok obowiązków. Właśnie to często przytłacza Polaków. 73
  • Muzyka może uratować życie 25 lut 2018, 20:00 Przed oscarową galą warto przypomnieć sobie piosenki z filmów nagrodzonych w poprzednich latach. Tomasz Raczek spróbował stworzyć z nich muzyczny spektakl. 79
  • Wydarzenie 25 lut 2018, 20:00 WYSTAWA Archanioł o rudych włosach Mniej więcej w połowie drogi między dwoma warszawskimi pomnikami Piłsudskiego znajduje się pomnik Paderewskiego. Tak też ten zapomniany kompozytor oraz genialny pianista jest dziś przede wszystkim... 82
  • Film 25 lut 2018, 20:00 BIOGRAFIA Tańcząc na lodzie Ten ton powraca ostatnio w wielu filmach. Pozornie lekki, niemal komediowy. Ale pod osłoną śmiechu kryją się zadry, cierpienie i społeczne problemy. Craig Gillespie sięgnął po prawdziwą historię.... 84
  • Muzyka 25 lut 2018, 20:00 OPERA 50 twarzy Peleasa i Melizandy Fabuła tej baśniowej opowieści o miłosnym trójkącie jest ledwie zarysowana. Nie poznajemy motywacji bohaterów, nie wiemy, jakie historie za nimi stoją. W interpretacji Mitchell świat opery staje się... 86
  • Książka 25 lut 2018, 20:00 Starszy brat Puchatka Michael Bond „Paddington. Więcej przygód”, „Paddington daje sobie radę”, „Paddington tu i teraz”, „Paddington się krząta”, Znak Emotikon W kinach sukcesy święci kolejny film o misiu Paddingtonie. Jego... 88
  • Kalejdoskop 25 lut 2018, 20:00 WYSTAWA Cywilizowany Wschód Kresy wciąż są w naszym imaginarium krainą dworków, a Lwów miastem secesji. Tymczasem w II RP stolica Galicji zaczęła się szybko modernizować. W latach 1921-1939 odbywały się tu Targi Wschodnie (których... 89
  • Za kulisami Opernballu 25 lut 2018, 20:00 Młodzi z całego świata debiutują na wielkim balu w Wiedniu. W tym roku było wśród nich sześcioro Polaków. Mistrz ceremonii specjalnie dla nich otworzył występ polonezem Chopina. 90
  • Na koń! 25 lut 2018, 20:00 Zawody jeździeckie w Polsce rozgrywane są w wielu dyscyplinach i różnych klasach. Udział w nich motywuje do dalszych treningów i daje ogromną satysfakcję. 92
  • Koniom w smak 25 lut 2018, 20:00 Naszą wizytówką są karmione przez nas konie – mówi Roland Aschinger, współwłaściciel marki Epona i ekspert ds. żywienia koni. 93
  • Jeździectwo – sport dla elit? 25 lut 2018, 20:00 Jeździectwo staje się coraz modniejsze. Można je uprawiać niezależnie od wieku. Czy faktycznie ten sport jest tak kosztowny? 94
  • Kulturalna trzynastka 25 lut 2018, 20:00 Aleksandra Popławska AKTORKA FILMOWA I TEATRALNA, W TEATRZE PRACUJE TEŻ JAKO REŻYSERKA. 1. Największy filmowy koszmar? W sensie dosłownym „Szczęki” Stevena Spielberga. To pierwszy film, na którym bałam się koszmarnie. Jeśli chodzi o... 96
  • Suplementy diety 25 lut 2018, 20:00 MICHAŁ WITKOWSKI Ależ moja droga, przecież nietrzymanie moczu wcale nie musi być przeciwwskazaniem do prowadzenia aktywnego życia seksualnego! Też kiedyś nie trzymałam, ale od kiedy jest suplement XYZ, już trzymam! Osiemdziesiąt lat to... 97
  • Kuwejt, czyli polityka dynastyczna 25 lut 2018, 20:00 Do Kuwejtu udaję się z Arabii Saudyjskiej. W Rijadzie, stolicy królestwa Saudów, na lotnisku niespodziewanie żegna mnie… śpiew muezzina. Jest po godz. 17, akurat czas wieczornych modłów. Pod względem muzułmańskiej ortodoksji Kuwejt... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany