Jak się bronić przed oszustami w sieci

Jak się bronić przed oszustami w sieci

Zamaskowany użytkownik internetu (zdj. ilustracyjne)
Zamaskowany użytkownik internetu (zdj. ilustracyjne) / Źródło: Fotolia / Gorodenkoff
Internetowi przestępcy stają się coraz bardziej przebiegli i bezwzględni. Żeby im przeciwdziałać, potrzeba współpracy ekspertów od bezpieczeństwa w sieci i użytkowników.

Wojciech Mońko

Pliki w twoim komputerze zostały zaszyfrowane. Możesz stracić swoje dokumenty, zdjęcia, filmy. Masz 24 godziny na to, by zapłacić okup w wysokości 150 dolarów. W zamian otrzymasz klucz deszyfrujący” – taki lub podobny komunikat może któregoś dnia pojawić się na twoim komputerze. Jeśli tak się stanie, oznacza to, że właśnie padłeś ofiarą złośliwego oprogramowania typu ransomware. To neologizm będący zbitką angielskich terminów: ransom (okup) i software (oprogramowanie). Internetowi szantażyści działają coraz częściej i są coraz bardziej zuchwali.

W ubiegłym roku głośno było o kilku globalnych atakach tego typu. W maju złośliwym oprogramowaniem WannaCry zainfekowano ponad 200 tys. komputerów w 150 krajach świata. Miesiąc później doszło do masowego cyberataku na system bankowy na Ukrainie. A w październiku ofiarą ataku szantażystów padły instytucje Ukrainy, Rosji i Bułgarii. W sumie w 2017 r. antywirusowy program Avast zablokował ponad 122 mln ataków oprogramowania ransomware. Szantażyści spowodowali blokadę milionów komputerów na całym świecie, co kosztowało konsumentów i firmy ponad 5 mld dolarów.

Zjawisko dotarło także do Polski. W 2017 r. wspomniany WannaCry zainfekował w naszym kraju ponad tysiąc komputerów – głównie należących do zwykłych użytkowników.

MĄDRZY PRZED SZKODĄ

Internetowy szantaż to poważna sprawa. Do sieci przenosimy bowiem coraz większą część naszego życia – dane prywatne, biznesowe, przechowujemy na nich ważne zdjęcia i dokumenty. Nic dziwnego, że wielu użytkowników ulega cyberprzestępcom. Wolą zapłacić i odzyskać swoje dane. Złośliwe programy są zresztą takmdobrze opracowane, że często niespecjalnie mają wyjście. Nawet najlepsi specjaliści mają kłopot, żeby naprawić szkody – wielu więc woli zapłacić i mieć spokój. W przeszłości ataku i zapłaty okupu nie ustrzegło się nawet FBI. Nic dziennego, że na jednej dużej akcji ransomware’owej przestępcy potrafią zarobić nawet ponad 300 mln dolarów! Ale według części specjalistów pieniądze to nie wszystko. Niektóre ataki tylko z pozoru mają na celu wyłudzenie okupu. Tak naprawdę służą usunięciu śladów po innych, poważniejszych cyberatakach. Jedyne wyjście z sytuacji to być mądrym przed szkodą, a nie po niej.

Jak dokładnie działa wymuszający okupy program? Najczęściej zaczyna się od niewinnego z pozoru e-maila. Może to być fałszywa informacja z poczty czy firmy kurierskiej o nieodebranej przesyłce. Albo nieznana nam (oczywiście fikcyjna) faktura do opłacenia. Niekiedy wiadomości są bardziej perfidne – dowiadujemy się, że policja znalazła na naszym komputerze materiały z dziecięcą pornografią. Czasem jest to więc zachęta, a czasem groźba – oszustom zależy bowiem, byśmy otworzyli załącznik. Dzięki temu oprogramowanie w ciągu kilku minut szyfruje dysk i wyświetla informację z żądaniem okupu. Wyłudzone pieniądze zwykle trafiają na konta słupów, przez co trudniej jest namierzyć sprawców. Nieco upraszczając – ten rodzaj kradzieży nie polega na wyprowadzeniu naszych danych na zewnątrz, ale zablokowaniu ich w ten sposób, że my sami nie mamy do nich dostępu. To trochę tak, jakby złodziej – zamiast kraść pieniądze z sejfu – zabrał nam do niego klucz i zażądał okupu w zamian za jego zwrócenie.

DWA FILARY BEZPIECZEŃSTWA

Na szczęście nie jesteśmy skazani na uleganie szantażystom. Naszym sojusznikiem w walce z cyberoszustami jest zdrowy rozsądek. Możemy też liczyć na wsparcie specjalistów. Operatorzy telekomunikacyjni tworzą też wyspecjalizowane komórki czuwające nad bezpieczeństwem użytkowników sieci stacjonarnej i mobilnej. W Polsce jedną z najważniejszych tego typu placówek jest zespół CERT Orange Polska, który pracuje przez okrągły rok 24 godziny na dobę. Jego eksperci czuwają nad bezpieczeństwem użytkowników sieci. Ich zadaniem jest reagowanie na incydenty bezpieczeństwa, a także – we współpracy z zespołem analityków i ekspertów – rozwój narzędzi wykrywania i minimalizacji zagrożeń. To o tyle ważne, że przez sieć Orange przechodzi ok. 40 proc. ruchu polskiego internetu. Co miesiąc eksperci zespołu stykają się z blisko 150 tys. potencjalnych zagrożeń, z których około tysiąca to przypadki naruszeń bezpieczeństwa. – Większość ataków unieszkodliwiamy, zanim dotrą do naszych klientów – mówi Piotr Jaworski, dyrektor wykonawczy ds. sieci i technologii w Orange Polska. – Monitorujemy miliardy zdarzeń sieciowych, aby wykryć potencjalne zagrożenia. Dodatkową ochronę stanowi nasze autorskie rozwiązanie – CyberTarcza. Rocznie kilkaset tysięcy internautów unika dzięki niej zainfekowania swojego komputera czy smartfona, a w efekcie – utraty danych czy pieniędzy – tłumaczy. Najwięcej ataków rozprzestrzenia się za pomocą e-maili zawierających linki czy załączniki ze złośliwym oprogramowaniem.

W ostatnim czasie lawinowo rośnie liczba ataków na urządzenia mobilne. W roku 2017 według danych Orange stanowiły one już jedną czwartą wszystkich zagrożeń (rok wcześniej – mniej niż jedną dziesiątą). Nic dziwnego – na urządzeniach mobilnych korzystamy z coraz większej liczby usług, m. in. z płatności internetowych. Na cyberatak podatne są zwłaszcza urządzenia ze starszymi wersjami systemu operacyjnego. Złośliwe oprogramowanie sprawia, że na komórkach bez wiedzy użytkownika włączają się np. płatne serwisy pornograficzne, modyfikują treści w mediach społecznościowych, instalują się niechciane aplikacje, wyświetlają nachalne reklamy lub sybskrybują kosztowne usługi SMS Premium. Oczywiście kompletnie poza świadomością użytkownika. Ważnym elementem zapobiegania nadużyciom w sieci jest edukacja. Także najmłodszych użytkowników internetu.

– Dla dzieci i młodych ludzi internet jest nieodłącznym elementem życia, a media społecznościowe są cyfrowym podwórkiem – wyjaśnia Piotr Jaworski z Orange Polska. – Dlatego już najmłodszych internautów trzeba uczyć, jak bezpiecznie i świadomie korzystać z nowoczesnych technologii. Temu służą programy Fundacji Orange, takie jak MegaMisja czy lekcje prowadzone w szkołach przez naszych wolontariuszy. Rodzicom pomaga aplikacja Chroń Dzieci w Sieci oraz mobilny Bezpieczny Starter – dodaje. Z raportu CERT Orange Polska za rok 2017 wynika, że ostatnio szczególne pole do nadużyć dają media społecznościowe. Chcąc mieć wielu znajomych, przyjmujemy do grona „przyjaciół” nieznajome osoby, wśród których zdarzają się przestępcy. Niestety, dajemy im dostęp do kolejnych ofiar – naszych znajomych czy pracodawcy. Dlatego eksperci Orange radzą, by odseparowywać tożsamość prywatną od profesjonalnej. Warto używać ustawień prywatności, nie klikać w podejrzane posty, ograniczyć podawanie danych osobowych oraz nie nadużywać funkcji lokalizacyjnych. No i uważać, kogo dodajemy do znajomych. – Bezpieczeństwo opiera się na dwóch głównych filarach: z jednej strony są narzędzia ochrony, a z drugiej – świadomy i rozsądny użytkownik – mówi Piotr Jaworski. – Żadne narzędzie nie zastąpi czujności. g

Okładka tygodnika WPROST: 12/2018
Więcej możesz przeczytać w 12/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 12/2018 (1828)

  • Kartki z kalendarza cywilizacji 18 mar 2018, 20:00 Ech, ta Polska. Zaprzaństwo, ciemnota i ksenofobia. Nie to, co cywilizowany Zachód, któremu bezskutecznie próbujemy dorównać. Właściwie to już nawet nie wiadomo, za co po kolei Polacy powinni przepraszać, tyle się tego przez lata... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 18 mar 2018, 20:00 MINISTER PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I TECHNOLOGII JADWIGA EMILEWICZ SŁYNIE Z ZASKAKUJĄCYCH DECYZJI. Po tym jak uznała, że wjazd samochodem do centrów miast powinien być płatny, a 30 zł to nieduża kwota za tę przyjemność, zajęła się... 6
  • Obraz tygodnia 18 mar 2018, 20:00 2 złote dziennie wynosi opłata klimatyczna, która po decyzji Naczelnego Sądu Administracyjnego jest w Zakopanem pobierana nielegalnie ze względu na złą jakość powietrza Wygrany Senat RP Nie godząc się na udział dzieci w polowaniach,... 10
  • Info radar 18 mar 2018, 20:00 Kampania w kampanii Duże kontrowersje wzbudza kampania billboardowa zachęcająca wrocławianki do profilaktycznych badań onkologicznych. Jedną z jej twarzy jest bowiem Jerzy Michalak, który w ten sposób zwiększa swoją rozpoznawalność... 12
  • Ludzie listy piszą… 18 mar 2018, 20:00 BŁAŻEJ, STUDENT Z BYDGOSZCZY, NAPISAŁ DO MNIE: „CZY NIE SĄDZI PANI, IŻ ZAJMOWANIE SIĘ PRZEZ LEWICĘ: GENDER, PRAWAMI KOBIET, HOMOSEKSUALISTAMI I TEGO TYPU SFERĄ OBYCZAJOWĄ PRZYCZYNIŁO SIĘ DO JEJ KLĘSKI? (…) Czy zalegalizowanie... 14
  • Na kółkach 18 mar 2018, 20:00 UCIESZYŁ MNIE WIDOK JEŻDŻĄCYCH PO ULICACH BILLBOARDÓW PO, których treść krytykuje pazerność i hipokryzję rządzących. Z jednej strony rządzącym naprawdę wypada w tej sprawie przysolić. Dobrze, że robi to opozycja, bo po to jest. Z... 14
  • Wstrząs 18 mar 2018, 20:00 Rok 2010 przyniósł Polsce niewyobrażalną tragedię. W katastrofie lotniczej w kwietniu pod Smoleńskiem zginęła elita polityczna kraju, na czele z prezydentem i prezydentową RP. Najpierw były szok i żałoba, potem pytania… 16
  • Ostatni wywiad Marii Kaczyńskiej 18 mar 2018, 20:00 8 kwietnia 2010 r., czyli dwa dni przed tragedią w Smoleńsku, Marcin Dzierżanowski, dziennikarz „Wprost” (dzisiaj wicenaczelny), rozmawiał z Marią Kaczyńską. „Nie wiedziałem, że będzie to Jej ostatnia wypowiedź dla mediów.... 17
  • Wszystkie oszustwa Michała Dzięby 18 mar 2018, 20:00 Oskarżał Rafała Trzaskowskiego, sam wyciągał pieniądze od przedsiębiorców. Historia o tym, jak idol prawicowych mediów Michał Dzięba nabrał dziennikarzy, polityków, biznesmenów i naukowców. 18
  • Nie jestem specem od burzenia 18 mar 2018, 20:00 Potrzebna jest koalicja wyborcza nie tylko Platformy z Nowoczesną, ale też z lewicą – mówi Rafał Trzaskowski, kandydat PO na prezydenta Warszawy. 24
  • Wyznawca i liberał 18 mar 2018, 20:00 Tak się zdarzyło, że niemal równocześnie zmienili się szefowie dyplomacji USA i Niemiec – dwóch państw kluczowych dla polskich interesów w świecie. Nominacja szefa wywiadu Michaela Pompeo na sekretarza stanu była nagła i... 27
  • Kukiz i jego kłopoty 18 mar 2018, 20:00 Spadające notowania, nieobecny lider, odchodzący posłowie. Kukiz’15 po ponad dwóch latach w Sejmie nie może na swoim koncie zapisać znaczących sukcesów. Za to porażki – owszem, tak. 29
  • Początek końca 18 mar 2018, 20:00 Postępowanie nadzorcze w centrali stowarzyszenia, śledztwa w sprawie wykupu mieszkania przez lidera i wykorzystywania przez niego znajomości w policji do politycznych rozgrywek to złe wieści dla trzeciej siły w Sejmie, o których dowiedział się „Wprost”. 32
  • Zakopiański Belvedere z nakazem rozbiórki 18 mar 2018, 20:00 Nadzór budowlany domaga się demontażu części luksusowego hotelu, który od lat bez pozwoleń na użytkowanie i bez odbioru przez strażaków przyjmował gości. Na przykład prezydenta Andrzeja Dudę z żoną Agatą, o czym pisał „Wprost”. 34
  • Mocna sprawa 18 mar 2018, 20:00 O kulisach śledztwa dziennikarskiego prowadzonego z Janem Kuciakiem opowiada „Wprost” Pavla Holcova z Czeskiego Centrum Dziennikarstwa Śledczego. 36
  • Społeczeństwo przyjemniaczków 18 mar 2018, 20:00 Polak ludzi nie lubi. Przynajmniej, jeśli wierzyć sondażowi CBOS. W sumie mnie to nie dziwi, za co niby miałby ich lubić, skoro są inni niż on? Że to nielubienie z niewiedzy wynika? A skąd taki pomysł? Polak jest inteligentny nad wyraz,... 39
  • Siłownia – świątynia hedonizmu 18 mar 2018, 20:00 Polacy chodzą do fitness klubu zrobić rzeźbę, pokazać się, załatwić interesy albo znaleźć partnera do seksu. 40
  • Skąd te piękne ciała 18 mar 2018, 20:00 Siłownia to dobre miejsce na podryw. Wyzwala się energia, hormony czuć w powietrzu – mówi Dawid Woliński, projektant mody, stylista i bywalec klubów fitness. 43
  • Skok na zbiórki 18 mar 2018, 20:00 Nie dziwię się, że Jurek Owsiak bije na alarm. Zbiórki do puszek to dla wielu organizacji społecznych jedyny sposób, aby zdobyć środki – mówi Ewa Kulik-Bielińska, dyrektorka Fundacji Batorego. 44
  • Wrocław – miasto otwarte 18 mar 2018, 20:00 Można? Można. Władze Wrocławia – oraz mieszkańcy – starają się z nieuchronnego napływu imigrantów wyciągnąć jak największe korzyści. Do sprawy podeszli systemowo. 48
  • Worek pomysłów na pracę 18 mar 2018, 20:00 Miał być wielki skok cywilizacyjny i koniec powszechnego zatrudniania na umowy cywilnoprawne. Zamiast tego mamy kilkadziesiąt różnych i niejasnych pomysłów na nowe prawo pracy, z których nikt nie jest zadowolony. 51
  • Wyboisty jedwabny szlak 18 mar 2018, 20:00 Zakupy w chińskich sklepach internetowych to ryzyko. Mimo to Polacy kupują tam coraz chętniej, bo nigdzie nie ma tak niskich cen. 54
  • Japońska lekcja dla Polski 18 mar 2018, 20:00 MICHAŁ KURTYKA Rok wystarczył Japonii, by po katastrofie w Fukushimie przestawić się z atomu na produkcję energii elektrycznej ze źródeł kopalnych. Węgiel i gaz odpowiadają dziś aż za ponad 70 proc. wytwarzania prądu. Ilościowo to... 56
  • Hossa Bessa 18 mar 2018, 20:00 Koniec zabawy Znany sprzedawca zabawek, amerykańska firma Toys „R” Us, zamyka wszystkie swoje sklepy w Stanach. Pracę straci 30 tys. osób. Spółka borykała się z problemami już od kilkunastu lat. Głównie przez konkurencję ze strony... 58
  • Luksus w centrum Warszawy 18 mar 2018, 20:00 Sheraton Warsaw Hotel od ponad 20 lat uchodzi za miejsce, które łączy świat biznesu, polityki oraz prywatnych podróży. 59
  • Jak się bronić przed oszustami w sieci 18 mar 2018, 20:00 Internetowi przestępcy stają się coraz bardziej przebiegli i bezwzględni. Żeby im przeciwdziałać, potrzeba współpracy ekspertów od bezpieczeństwa w sieci i użytkowników. 60
  • Problem ważny jak oddychanie 18 mar 2018, 20:00 Na poprawę jakości powietrza w Polsce musimy czekać co najmniej pięć lat. Potrzeba wielkich pieniędzy, zmian w prawie i współdziałania rządu z samorządami. 62
  • Dwa kroki w przód, jeden w tył 18 mar 2018, 20:00 O smogu, ocieplaniu domów i jakości paliw mówi Piotr Siergiej z Polskiego Alarmu Smogowego. 68
  • Enea dla czystego powietrza 18 mar 2018, 20:00 Enea walczy ze smogiem, proponując atrakcyjne rozwiązania dla klientów. 69
  • Uderzyć w smog 18 mar 2018, 20:00 Innowacyjne techniki ogrzewania elektrycznego oraz elektromobilność to skuteczne narzędzia w walce z niską emisją i smogiem w Polsce. 70
  • Know How 18 mar 2018, 20:00 Podniebna taksówka już lata W Nowej Zelandii odbyły się testy latającej taksówki. Projekt finansuje Larry Page, współzałożyciel Google’a. Pojazd o nazwie Cora poruszający się w powietrzu bez udziału pilota ma w przyszłości... 71
  • Putin sprawdza NATO 18 mar 2018, 20:00 W odwecie za użycie broni chemicznej w Wielkiej Brytanii Londyn idzie na zimną wojnę z Moskwą. Pytanie: jak długo Theresa May wytrwa w bojowym nastroju i czy jej rząd znajdzie dość sojuszników? 73
  • Jastrząb na czele dyplomacji 18 mar 2018, 20:00 Nagła zmiana na stanowisku szefa Departamentu Stanu USA może zwiastować bardziej zdecydowaną politykę zagraniczną Waszyngtonu. 76
  • Lusterko z kosmonautą 18 mar 2018, 20:00 Pierwszy Polak w kosmosie był też pierwszym celebrytą PRL. Być może dlatego historia nie obeszła się z Mirosławem Hermaszewskim zbyt łaskawie. 78
  • Precz z dyżurną singielką od depresji! 18 mar 2018, 20:00 Nie pierwszy raz Katarzyna Groniec zrzuca starą skórę. Jej nowa płyta „Ach!” może odstraszyć trochę dawnych fanów. I zjednać nowych. 81
  • Docenione dymki 18 mar 2018, 20:00 Polski komiks wreszcie wszedł na salony. Wystawa w Krakowie przypomina, że mimo swojej hardości wiek młodzieniaszka ma już dawno za sobą. 84
  • W sztuce nie można się bać 18 mar 2018, 20:00 Nie jesteśmy posiadaczami świata, tylko jego leasingowcami – mówi Jagoda Szelc. Do kin wchodzi jej „Wieża. Jasny dzień”. 88
  • Wydarzenie 18 mar 2018, 20:00 Talent i pustka I oto doczekaliśmy ostatniego tomu cyklu „Moja walka”. Najbardziej opasłego (ponad 1100 stron), a poprzednie też nie były szczupłe. Podkreślam objętość, bo to najważniejsza cecha przedsięwzięcia Knausgårda. To ona... 90
  • Film 18 mar 2018, 20:00 KOMEDIA Późna miłość TO NIE JEST KOLEJNY ROMANTYCZNY PRODUKCYJNIAK. Loncraine wpisuje się w nurt, który Amerykanie nazywają polowaniem na siwe dolary. Ale robi to z urokiem i brytyjskim poczuciem humoru. Impreza z okazji przejścia... 91
  • Muzyka 18 mar 2018, 20:00 METAL Odczuwamy przyjemno Anhedonia” – drugi materiał po długiej przerwie w działalności grupy – stoi blisko tego, co w latach 90. sprawiło, że o Illusion mówimy jako jednym z zespołów, które narzuciły brzmienie tamtej dekady.... 92
  • Książka 18 mar 2018, 20:00 DLA DZIECI Stara szkoła NIBY JEST TO KSIĄŻKA DLA DZIECI, ALE PEW- NIE SPRAWI NAJWIĘKSZĄ RADOŚĆ ICH DZIAD- KOM, bo jej strona graficzna przypomni im ich własne dzieciństwo i książeczki zupełnie inne niż te „wypasione”, wydawane... 93
  • Kalejdoskop 18 mar 2018, 20:00 Całujcie mnie wszyscy w dupę Antysemicka nagonka 1968 r. była dotychczas obecna głównie w debatach historyków, publicystów i polityków. Wiadomo było, że wcześniej czy później tą tematyką musi zainteresować się teatr. A musi, bo to... 94
  • Święto jeździectwa 18 mar 2018, 20:00 Cavaliada Tour to cykl zawodów rozgrywanych w trzech odsłonach – w Poznaniu, Lublinie i Warszawie. 95
  • Kulturalna trzynastka 18 mar 2018, 20:00 Grzegorz Hyży WOKALISTA, FINALISTA PROGRAMU „X FACTOR”, ZAŁOŻYCIEL I LIDER ZESPOŁU GRZEGORZ HYŻY & BAND 1. Największy filmowy koszmar? „Księga ocalenia” z Denzelem Washingtonem. Film z kiepską fabułą, jakich wiele, ale akurat... 96
  • Dzienniki Łapickiego, wspomnienia Łapickiej 18 mar 2018, 20:00 MICHAŁ WITKOWSKI Zuzanna Łapicka, dawniej Łapicka-Olbrychska, córka Andrzeja i była żona Daniela Olbrychskiego, „pasierbica” młodszej od siebie o wiele lat Kamili Łapickiej, osoba, która przez wiele lat pracowała (i przetrwała) jako... 97
  • Nowy rząd w Berlinie: gender i prokurator Maas 18 mar 2018, 20:00 A więc stało się! Fanfary! Niemcy mają rząd! Zmieścili się w pierwszym półroczu od wrześniowych wyborów do Bundestagu, dając odpór szydercom, którzy śmiali się, że Republika Federalna pobije rekord Królestwa Belgii, które... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany