Czy jutro będzie futro

Czy jutro będzie futro

Norki hoduje się na futra (fot. Kuerschner/PD)
Ogromne pieniądze, które mogą stracić nasi przedsiębiorcy, i wielkie zyski dla zachodnich koncernów. „Wprost” odsłania kulisy działań na rzecz zakazu hodowli zwierząt futerkowych, które podzieliły polską scenę polityczną.

Marcin Dobski

Do pierwszej odsłony sporu doszło w listopadzie 2017 r. Wtedy do Sejmu trafiły dwa projekty nowel ustawy o ochronie praw zwierząt. Jeden w imieniu PiS złożył poseł wnioskodawca Krzysztof Czabański, drugi jest autorstwa Platformy Obywatelskiej i Nowoczesnej. Obie propozycje dotyczą zakazu chowu i hodowli zwierząt na futra, są niemal bliźniacze. Różnica polega na tym, że opozycja proponuje 8-letnie vacatio legis, zaś PiS 5-letnie. Opozycja – w przeciwieństwie do PiS-u – nie porusza też wątku uboju rytualnego. Temat od razu wywołał poruszenie i rozpoczął burzliwą dyskusję. Co oczywiste – swoją szansę zwietrzyły organizacje walczące o prawa zwierząt, które dzięki temu są bardziej widoczne, zyskują popularność, która przekuwa się na większe wpływy finansowe. W kontrze do nich są przedsiębiorcy, trudniący się hodowlą, którym zaczął palić się grunt pod nogami. Sprawa jest istotna: Polska to prawdziwy potentat branży – jesteśmy drugim w Europie i trzecim na świecie producentem. Niemal całość produkcji sprzedaje się za granicą poprzez domy aukcyjne w Helsinkach, Kopenhadze, Seattle i Toronto. To także jeden z niewielu polskich produktów rolnych eksportowanych do Chin. Rynek jest zdominowany przez rodzimych hodowców, którzy z powodzeniem konkurują na świecie bez jakiejkolwiek pomocy zagranicznego kapitału. Według Polskiego Związku Hodowców Zwierząt Futerkowych hodujemy głównie norki amerykańskie, lisy, jenoty i szynszyle. Sprawa dzieli też polityków, szczególnie tych ze Zjednoczonej Prawicy. Nie jest to tradycyjny podział polityczny: na prawicę i lewicę. Osią sporu jest z jednej strony wrażliwość na krzywdę zwierząt, z drugiej – troska o losy ważnej gałęzi polskiego przemysłu. Kontrowersje w szeregach PiS budzą zwłaszcza dwa punkty zapalne: zakaz prowadzenia ferm zwierząt hodowanych na futra i obostrzenia dotyczące uboju rytualnego.

Ojciec rydzyk za futrami

Im bliżej dalszych prac nad ustawą, tym bardziej dostrzegalne jest pęknięcie wśród liderów koalicji rządzącej. W połowie marca wicepremier i minister szkolnictwa wyższego Jarosław Gowin spotkał się z sympatykami Porozumienia w Goleniowie w woj. zachodniopomorskim. Tam został zapytany o zdanie na temat znowelizowania dotychczasowej ustawy o ochronie zwierząt. Do nagrania z tego spotkania dotarli dziennikarze miejscowej rozgłośni – Twojeradio.fm – na której portalu można go odsłuchać. – Mam jednoznaczne stanowisko, że to jest szkodliwa ustawa dla polskiej gospodarki, to sprawa bezdyskusyjna – mówił wicepremier Gowin. – Z punktu widzenia ochrony zwierząt to lepiej, żeby te firmy były w Polsce, niż żeby były przeniesione na Ukrainę – argumentował. Wtóruje mu ojciec Tadeusz Rydzyk, który ma duży wpływ na sposób myślenia prawicowych polityków i wyborców. Jego zdaniem proponowane przez PiS zmiany uderzą w hodowców i zlikwidują tworzone przez nich miejsca pracy. – „Tu się zastanawiają nad tymi futerkami, rozdzierają szaty. Ale człowieka wolno zabić. I to prawica jest?” – pytał duchowny, nawiązując do tematu przepisów antyaborcyjnych. Ostateczna decyzja, czy ustawa zostanie przyjęta, należy jednak do prezesa Jarosława Kaczyńskiego, który jest wielkim miłośnikiem zwierząt. Lider PiS jako pierwszy podpisał się pod projektem, wystąpił również w dwóch klipach popierających zakaz. W jednym, będącym częścią kampanii antyfuterkowej fundacji Viva, mówił tak: – Jeśli chodzi o zakaz hodowli zwierząt futerkowych w Polsce, to jest to przede wszystkim kwestia stosunku do zwierząt, kwestia serca dla zwierząt, litości. Każdy porządny człowiek powinien coś takiego w sobie mieć.

Kolejny spot został upubliczniony w styczniu, podczas wystawy w Brukseli „Niech futra przejdą do historii”, którą zorganizowali europosłowie Prawa i Sprawiedliwości. Wtedy prezes PiS powiedział, że „chodzi o to, by cierpienia zwierząt było na świecie mniej niż dzisiaj”.

Hodowla jak prostytucja

Sprawa ucichła. Wydawało się, że nowela dotycząca ochrony zwierząt utknęła w tzw. sejmowej zamrażarce, ale nieoczekiwanie temat powrócił. 21 marca projekt został poddany pod głosowanie w Komisji Ustawodawczej i skierowano go do pierwszego czytania w Sejmie. Ustaliliśmy, że jako jedyny przeciwko dalszym pracom nad ustawą zagłosował poseł Porozumienia Jacek Żalek (wstrzymał się Łukasz Zbonikowski z PiS). Podczas posiedzenia komisji Żalek mówił, że sprawa norek niewiele różni się od hodowli kur czy kaczek. Wcześniej Biuro Analiz Sejmowych i Biuro Legislacyjne, wydały opinie na temat obu projektów (PiS i opozycji), z których wynika, że nie są one zgodne z prawem Unii Europejskiej.

To o tyle ważne, że projekt będzie podlegać notyfikacji Komisji Europejskiej. Na razie nie ma terminu dalszych prac nad ustawą. Jakie najważniejsze organizacje zaangażowały się w walkę o prawa zwierząt? Dwie najbardziej widoczne w mediach to Viva i Otwarte Klatki. Prezesem Vivy jest Cezary Wyszyński, który w styczniu w rozmowie z „Newsweekiem” mówił: „Co do ustawy: rzeczywiście powstawała ona przy współudziale organizacji prozwierzęcych. Ma ona korzenie w projekcie obywatelskim, pod którym w 2010 r. zebraliśmy ponad 220 tys. podpisów”. Dodał, że wtedy Sejm nie zdążył jej uchwalić. W tej samej rozmowie ujawnił, że od kilkunastu lat zna się z córką posła Czabańskiego, gdy oboje byli wolontariuszami w schronisku dla zwierząt. Zwolennicy zakazu podnoszą argument, że zwierzęta przebywają w niehumanitarnych warunkach, są męczone psychicznie ze względu na przebywanie przez całe życie w klatkach. Innymi argumentami są brzydkie zapachy, które unoszą się z ferm norek, co zatruwa życie lokalnych społeczności. – Najczęstszym porównaniem, które słyszę od widzących takie fermy, było porównanie ich do obozów – mówiła w listopadzie w Wirtualnej Polsce Dobrosława Gogłoza, prezes stowarzyszenia Otwarte Klatki.

Przeprowadzająca z nią wywiad dziennikarka przytoczyła wypowiedź prezesa Polskiego Związku Zwierząt Futerkowych, który mówił, że zakaz istnieje już w Austrii, Chorwacji i Czechach [w Holandii i Niemczech jest w trakcie wdrażania–red.], ale tam nie był to biznes warty miliony złotych jak w Polsce. Gogłoza odparła na to: – Są takie kraje, w których dalej funkcjonuje dziecięca prostytucja i to też przynosi duże zyski. Oczywiście ekolodzy mają wiele racji. Nie wszędzie warunki hodowli są idealne i niewątpliwie należy to zmienić. Ale prawda jest też taka, że czołowi polscy hodowcy nie mogą sobie pozwolić na to, by zwierzęta żyły w złych warunkach, gdyż ich futro jest zbyt cenne. Przedsiębiorcy sami apelują o zaostrzenie przepisów, tak by były na tyle wysokie kary, aby nikomu nie przyszło do głowy hodować zwierząt w niehumanitarnych warunkach. Co to znaczy? Zdaniem organizacji prozwierzęcych hodowla humanitarna to fikcja. Zdaniem producentów wręcz przeciwnie. Można wszak zaostrzyć normy czystości pomieszczeń, w których przebywają zwierzęta, a także podnieść normy określające, jaki rozmiar klatki jest wymagany do zachowania ich dobrostanu. Zresztą polscy hodowcy, aby uzyskać najwyższej jakości skóry, wprowadzili kilka lat temu Kodeks Dobrych Praktyk. Jest to dokument, który nakłada na nich dodatkowe obostrzenia związane z ciągłym podwyższaniem warunków bytowych zwierząt. Od 2018 r. zacznie obowiązywać certyfikat WelFur, czyli międzynarodowy system oceniający fermy. Jeśli którakolwiek z nich takiego certyfikatu nie uzyska, a nie będzie o niego łatwo, zwyczajnie nie sprzeda swojego produktu, co w konsekwencji doprowadzi do bankructwa gospodarstwa niespełniającego norm.

Wpłaty dobrych ludzi

Przedstawiciele tej branży biją na alarm i wyliczają, jakie poniosą straty. Przedstawiają też twarde dane, z których wynika, że roczny udział tej branży w PKB wynosi 1,5 mld zł. Kolejny argument to sytuacja przetwórców rybnych i hodowców drobiu, którzy rocznie wytwarzają milion ton odpadów zwierzęcych. 75 proc. z nich zjadają dziś norki w formie paszy. Dzięki temu odpadów nie trzeba utylizować, co chroni środowisko, a przedsiębiorcy zarabiają. Jeśli hodowla zwierząt futerkowych zostanie zakazana, to hodowcy drobiu i ryb będą musieli jeszcze dodatkowo dopłacać. Głównym beneficjentem zakazu hodowli norek będą więc firmy utylizacyjne, specjalizujące się w likwidacji odpadów zwierzęcych. Jedną z nich jest Saria Polska sp. z o.o., niemiecka spółka z polskim oddziałem, wchodząca w skład międzynarodowego koncernu. W serwisie YouTube jest nagranie z 2013 r., zrobione ukrytą kamerą, na którym liderka Otwartych Klatek Gogłoza opowiada o współpracy z firmami utylizacyjnymi. Wspomina o swoim spotkaniu z Jackiem Leonkiewiczem, prezesem Animal by Products – Polskiego Związku Przetwórców. Według działaczki miał on stwierdzić, że ekolodzy i firmy utylizacyjne „mają wspólny cel”, a „dla rozwoju przemysłu utylizacyjnego rozwój przemysłu futrzarskiego jest bezpośrednim zagrożeniem”.

Na nagraniu Gogłoza mówi też, że jej stowarzyszenie współpracuje z niemiecką firmą utylizacyjną. Współpraca między ekologami a światem biznesu trwa do dziś. „Wprost” dotarł do osoby, która spotkała się z jednym z liderów organizacji ekologicznych, które są najbardziej aktywne w walce o wprowadzenie zakazu hodowli. – Szukali dostępu do ludzi w parlamencie, którzy mogą pomóc w przepchnięciu projektu. Myślałem, że chodzi o pracę społeczną, ale dowiedziałem się, że w grę wchodzi normalne wynagrodzenie – mówi nam proszący o zachowanie anonimowości lobbysta, któremu kilka miesięcy temu proponowano współpracę. Jak przekonuje kilkukrotnie, dopytywał o źródła finansowania organizacji, gdyż był zdziwiony, że stać ją na jego wynagrodzenie. Najpierw usłyszał, że to wpłaty „dobrych ludzi”, następnie, że „wpłacają też różne instytucje”. Gdy ta odpowiedź również nie zaspokoiła jego ciekawości, spotkał się z wielkim oburzeniem. – Rozmówca mówił tak: „jesteśmy przekonani o słuszności tego, co robimy, dlatego bierzemy pieniądze od każdego, kto myśli jak my”. Zapytałem: „czy również od zagranicznych firm?”. W odpowiedzi usłyszałem, że pieniądze nie mają przynależności politycznej ani narodowej – relacjonuje. Do współpracy nie doszło, bo obrońcy zwierząt uznali, że nasz rozmówca zamiast pomóc, może im zaszkodzić. Podłożem takich sporów często są pieniądze. Branża utylizacyjna już zaciera ręce na samą myśl o tym, że hodowcy mogą zostać wyrugowani z Polski, ale nie poprzestała na oczekiwaniu. Do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów już 29 września wpłynął wniosek firmy Saria, który dotyczył przejęcia trzech polskich spółek, zajmujących się przetwarzaniem odpadów zwierzęcych i organicznych. Niedługo po tym, jak ustawy trafiły do Sejmu, bo 15 listopada 2017 r., UOKiK wydał decyzję o zgodzie na koncentrację podmiotów, co sprawia, że niemiecka firma stała się potentatem na rynku utylizacji. W tej sprawie w listopadzie interweniował Jarosław Sachajko, poseł Kukiz’15, który specjalizuje się w tematyce rolnictwa.

W imieniu klubu zawiadomił Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego, by ta w trosce o branżę futrzarską zainteresowała się sprawą. – W branży tej pracuje w Polsce bezpośrednio i pośrednio ponad 50 tys. osób, eksport wyprodukowanych przez nią dóbr w 2016 r. to ponad 1,5 mld zł, a Polska jest trzecim na świecie producentem tych dóbr – argumentował w piśmie do ABW. Sachajko ocenia, że na likwidacji branży futrzarskiej zyskają nie tylko korporacje zachodnie, rozwijając sieć spalarni i dyktując ceny produktów spożywczych, ale też Rosja, która rozwija swój przemysł produkcji drobiarskiej. W połowie marca Sachajko skierował też wniosek do Najwyższej Izby Kontroli w sprawie sprawdzenia schronisk dla zwierząt: czy są one gotowe na nowelizację ustawy, zaznaczył też, że do tego czasu powinny zostać wstrzymane prace nad ustawą. Z kolei do Centralnego Biura Antykorupcyjnego zawiadomienie złożył niezrzeszony poseł Robert Winnicki, którego zdaniem zachodzi obawa, że niemiecka spółka, wraz ze swoimi powiązaniami, stanie się monopolistą na rynku utylizacyjnym i będzie mogła dowolnie dyktować ceny. Parlamentarzyści dostali odpowiedzi, z których wynika, że obie instytucje zajęły się sprawą, ale na ewentualne efekty ich pracy musimy poczekać. Niewykluczone, że do tego czasu ustawa zostanie już uchwalona. Z naszych informacji wynika, że jeśli dojdzie do głosowania nad projektem, to w obozie Zjednoczonej Prawicy nie będzie dyscypliny partyjnej, a wtedy głosy mogą rozłożyć się nawet po połowie. Z sejmowych kuluarów docierają do nas też sygnały, że zdecydowana większość parlamentarzystów Platformy Obywatelskiej poprze wprowadzenie zakazu hodowli zwierząt na futra. Trudno przesądzać, jaki będzie finał sporu, bo sytuacja jest dynamiczna i wciąż toczą się zakulisowe rozmowy. – Najbardziej prawdopodobny jest scenariusz, że nowelizacja wejdzie w życie dzięki przewadze niewielkiej liczby głosów, ale może to być projekt ugodowy, z 10-letnim vacatio legis, aby hodowcy zdążyli się przygotować do zmian – mówi „Wprost” osoba, która na bieżąco monitoruje sytuację. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 14/2018
Więcej możesz przeczytać w 14/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 14/2018 (1830)

  • Na Wschodzie bez zmian 1 kwi 2018, 20:00 Zrozpaczeni mieszkańcy Kemerowa na różne sposoby skrzykiwali się, aby ustalić, ile właściwie jest ofiar tragicznego pożaru w centrum handlowym, do którego doszło w niedzielę, 25 marca. Nie mogli się doliczyć swoich bliskich i nie... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 1 kwi 2018, 20:00 PAMIĘTACIE, JAK TO NA OSTATNIM CZARNYM PROTEŚCIE KILKA KOBIET ODPALIŁO CZARNE RACE, policja natychmiast zainterweniowała, a posłanka Joanna Scheuring-Wielgus z Nowoczesnej rzuciła się bronić pań przed funkcjonariuszami? Otóż w Sejmie... 6
  • Obraz tygodnia 1 kwi 2018, 20:00 55,8, proc. badanych przez IBRiS na zlecenie „Rzeczpospolitej” jest prze ciwko degradacji Wojciecha Jaruzelskiego i Czesława Kiszczaka. Wygrany Ronnie Wood – 70-letni gitarzysta The Rolling Stones wygrał walkę z rakiem płuc Przegrana... 9
  • Info radar 1 kwi 2018, 20:00 Co grozi dzieciom w salach zabaw Pożar w centrum handlowym Zimowa Wiśnia w Kemerowie w Rosji prawdopodobnie zaczął się w sali zabaw na czwartym piętrze. Większość z kilkudziesięciu ofiar śmiertelnych stanowiły dzieci. Łatwopalne... 10
  • Godność Niepodległej 1 kwi 2018, 20:00 POCZTA POLSKA W SPOSÓB CORAZ BARDZIEJ DYNAMICZNY STAJE SIĘ INSTYTUCJĄ BRONIĄCĄ POLSKOŚCI, niepodległości, tradycji, wiary i przewodniej roli rządzącej partii. W produktach, które sprzedaje w swoich licznych punktach usługowych, łączy... 14
  • Słowa przerażające 1 kwi 2018, 20:00 DŁAWI NAS MITOLOGIA MEDIÓW TOŻSAMOŚCIOWYCH, TYCH, KTÓRE PRZEGLĄDAMY, bo dobrze szczują, a nie dlatego, że poszerzają nam horyzonty. Oczywiście aktywiści mediów tożsamościowych zwykle nie widzą, że ich media są właśnie takie. Co... 14
  • Wielka gra 1 kwi 2018, 20:00 W 2012 r. Polska była organizatorem mistrzostw Europy w piłce nożnej, żyła ulicznymi protestami ACTA, sprawą śmierci małej Madzi i więzieniami CIA w Starych Kiejkutach. I powoli szykowała się do kolejnych politycznych walk. Ziobro chce... 16
  • Maryla Rodowicz: Angolom mówimy „nie” 1 kwi 2018, 20:00 Euro 2012 okazało się organizacyjnym sukcesem Polski i Ukrainy. A przecież nie było łatwo! Tym bardziej że jeszcze kilka dni przed oficjalnym rozpoczęciem turnieju przed przyjazdem do naszego kraju przestrzegała m.in. telewizja BBC.... 17
  • Czy jutro będzie futro 1 kwi 2018, 20:00 Ogromne pieniądze, które mogą stracić nasi przedsiębiorcy, i wielkie zyski dla zachodnich koncernów. „Wprost” odsłania kulisy działań na rzecz zakazu hodowli zwierząt futerkowych, które podzieliły polską scenę polityczną. 18
  • Nowy mózg rządu 1 kwi 2018, 20:00 Kim jest Waldemar Paruch, który ma kierować Centrum Analiz Strategicznych i odpowiadać za strategię rządu. 25
  • Emir, sułtan i car 1 kwi 2018, 20:00 JAN ROKITA Właśnie odbyły się wybory w Egipcie, w których gen. Sisi zdobył ponad 20 mln głosów, a jego jedyny „konkurent” Mustafa Musa ledwie kilkaset tysięcy. Co prawda gen. Sisi zdobył władzę w wojskowym puczu, ale dziś jego... 27
  • Mira z ostatniego rzędu 1 kwi 2018, 20:00 Jedna udana kampania wyborcza i jedna afera wywindowały mało znaną działaczkę samorządową Mirosławę Stachowiak-Różecką na najważniejsze stanowisko polityczne na Dolnym Śląsku. 28
  • Kiedy nie wiadomo, o co chodzi... 1 kwi 2018, 20:00 Miesiąc temu napisałam, że FB ma wiele cech instytucji totalitarnej i że wszyscy, którzy mu zawierzyli, znaleźli się w pułapce. Kolejnym na to dowodem jest afera z firmą Cambridge Analytica, manipulującą użytkownikami FB podczas... 31
  • Czego brakuje antysystemowcom 1 kwi 2018, 20:00 Człowiek zaangażowany ideowo i politycznie, który z niczym się nie zgadza. Wieczny buntownik i wieczna siła sprzeciwu. To antysystemowiec. 32
  • Nieme bydlątka odzyskują głos 1 kwi 2018, 20:00 Kobiety nie chcą być już podporządkowane duchownym. Dotyczy to zarówno świeckich feministek, jak i zakonnic. Tyle że każde środowisko widzi to po swojemu. 34
  • Poszło o pieniądze 1 kwi 2018, 20:00 Mnie tam nie było – twierdzi skazany za morderstwo swego wierzyciela były prezydent Zabrza. 38
  • Interes na kolorowych piórach 1 kwi 2018, 20:00 Papugarnie to rozrywka dla rodzin z dziećmi i żyła złota dla właścicieli. Dla papug – obóz koncentracyjny. 43
  • Egzotyczna polska budowa 1 kwi 2018, 20:00 Polski rynek pracy wchłonął falę pracowników z Ukrainy. Teraz firmy szukają dalej. Nawet w Nepalu, Bangladeszu i Indiach. Wkrótce mają mieć łatwiej. 47
  • „Królowa Zakopanego” z zarzutami 1 kwi 2018, 20:00 Małgorzata Ch. oraz jej mąż Grzegorz K. – właściciele kilku hoteli, w tym zakopiańskiego Belvedere – zostali zatrzymani. Usłyszeli zarzuty oszustwa i ukrywania majątku przed wierzycielami. Działania Ch. „Wprost” opisuje od kilku miesięcy. 50
  • Niech moc będzie z nami 1 kwi 2018, 20:00 MICHAŁ KURTYKA To było jedno z najtrudniejszych zadań, przed którymi przyszło nam stanąć. Sprawa niby prosta, przygotować mechanizm, który będzie zapewniał bezpieczeństwo energetyczne kraju, pobudzi do ogromnych inwestycji, w dodatku... 52
  • Know How 1 kwi 2018, 20:00 Sophia w Krakowie Humanoidalny robot ze sztuczną inteligencją będzie jednym z mówców na czerwcowym kongresie Impact’18 w Krakowie. Sophia wygląda jak człowiek, jest zdolna nie tylko naśladować ludzkie ruchy i gesty. Sama stara się... 53
  • Hossa Bessa 1 kwi 2018, 20:00 Tesla w opałach O prawie jedną dziesiątą spadł w ubiegłym tygodniu kurs akcji Tesli. Kontrolowany przez Elona Muska producent pojazdów elektrycznych wpadł w tarapaty po tym, jak w zeszły wtorek Amerykańska Narodowa Rada Bezpieczeństwa... 54
  • Polska stolica bluesa 1 kwi 2018, 20:00 Suwałki stoją branżą drzewno-meblarską. Wizytówką miasta jest jednak nie tylko przemysł, ale także największy w kraju plenerowy festiwal bluesowy – mówi Czesław Renkiewicz, prezydent Suwałk. 56
  • Kłamstwo, które uwiera cesarza Xi 1 kwi 2018, 20:00 Tajwan to jedno z miejsc, w których mogłaby się zacząć nowa wojna. Pekin chciałby podporządkować sobie wyspę choćby i siłą, a USA na pewno nie będą na to patrzeć bezczynnie. 58
  • Norweska Realpolitik 1 kwi 2018, 20:00 Sylvi Listhaug wprowadziła politykę, którą powiela wiele krajów UE. To ona spowodowała, że imigrantów zarobkowych z Polski jest tam wciąż więcej niż azylantów z Bliskiego Wschodu. 62
  • Morderczyni bez imienia 1 kwi 2018, 20:00 Ja tylko zebrałem fakty, niech czytelnik wyciągnie wnioski – mówi Cezary Łazarewicz, autor książki „Koronkowa robota”, o sprawie Gorgonowej. 67
  • Na zdrowie 1 kwi 2018, 20:00 Talia a serce Kobiety, u których stosunek obwodu talii i bioder jest wyższy (czyli panie szersze w pasie), są narażone na większe ryzyko ataku serca niż mężczyźni o sylwetce przypominającej jabłko. O wynikach badań naukowców z George... 69
  • Efekt motyla 1 kwi 2018, 20:00 To mały narząd, kształtem przypominający motyla. Waży zaledwie 20-30 g, ale ma ogromny wpływ na funkcjonowanie całego organizmu. Tarczyca – jej choroby coraz częściej dotyczą Polek i Polaków. 70
  • Największa budowla świata 1 kwi 2018, 20:00 „Nowy cud świata”, „największe akwarium na świecie”, „podwodny świat, z którym nic nie może się równać” – takie określenia pojawiają się, gdy mowa o Wielkiej Rafie Koralowej. 74
  • Pisarz czterech osobach 1 kwi 2018, 20:00 Haruki Murakami nazwał kiedyś Paula Austera absolutnym geniuszem. Przesadził, ale autor powieści „4321” jest pisarzem, którego nie da się zlekceważyć. A jego nowa proza to utwór ocierający się o wybitność. 78
  • Prawda o polskiej modernizacji 1 kwi 2018, 20:00 Nasi politycy wciąż mówią o modernizacji. Warto sprawdzić, jak postęp po 1918 r. widzieli ich poprzednicy. 84
  • Serialowy biały kruk 1 kwi 2018, 20:00 Po infantylnym i kiepsko napisanym drugim sezonie „Belfra” Canal+ sięga po nowego bohatera, Adama Kruka. A przy okazji opisuje współczesną Polskę. 88
  • Wydarzenie 1 kwi 2018, 20:00 DRAMAT Polskie twarze W„Twarzy” Szumowskiej są dwa filmy. Pierwszy to bezlitosna satyra na tzw. Polskę B. Na wszystko, co najgorsze we współczesnej prowincjonalnej rzeczywistości. Alkoholizm, ksenofobię, pełną nienawiści... 90
  • Film 1 kwi 2018, 20:00 DRAMAT Kręgi piekła TEN FILM ZOSTAWIA W MILCZENIU, LECZ RODZI KRZYK I SPRZECIW WOBEC ŚWIATA WYPRANEGO Z ELEMENTARNEGO SZACUNKU DLA DRUGIEGO CZŁOWIEKA. Reżyser portretuje studentkę, która przyjechała do Tunisu z konserwatywnej prowincji, w... 91
  • Muzyka 1 kwi 2018, 20:00 HIP-HOP Rutyna na tronie Najbardziej bezpretensjonalna gwiazda polskiego przemysłu muzycznego to bez wątpienia Piotr „KęKę” Siara. Łączna sprzedaż jego już czterech płyt za chwilę przekroczy 200 tys. sztuk. Pierwszy teledysk,... 92
  • Książka 1 kwi 2018, 20:00 BIOGRAFIA Jak hartował się mit Od śmierci MM minęło już ponad 50 lat, a ona nadal jest obecna w popkulturze, nadal intryguje. Opowieści o jej życiu to z jednej strony historia Kopciuszka, który wdrapał się na szczyt świata, z drugiej... 94
  • Kalejdoskop 1 kwi 2018, 20:00 WYSTAWA Gość w dom, wróg w dom TA WYSTAWA OBROSŁA JUŻ SKANDALEM. DWÓJKA PUBLICYSTÓW ZAPOWIEDZIAŁA PO ZWY, gdyż ich wpisy znalazły się na ekspozycji jako przykłady antysemityzmu. Dwóch senatorów zwróciło uwagę, że Polin miesza... 95
  • Kulturalna trzynastka 1 kwi 2018, 20:00 Katarzyna Lengren SCENOGRAFKA, MALARKA, DZIENNIKARKA 1. Najbardziej znienawidzona lektura? Nie mam. Czytam najnudniejsze książki i zastanawiam się, dlaczego takie są, a jeśli są całkiem znienawidzone, to wyrzucam przez okno, na przykład... 96
  • Wielkanoc 1 kwi 2018, 20:00 MICHAŁ WITKOWSKI Moje święta wyglądają coraz częściej tak. Już nie pisanki, już nie koszyczki ze święconką, nie zjadanie baranka z cukru czy z masła, nie przeżywanie i ustrajanie białego obrusa bukszpanem, a jeśli prezenty, to... 97
  • Lipa globalnego ocieplenia (z Fortuną w tle) 1 kwi 2018, 20:00 Warszawa w śniegu, zimno, znaczy – idą święta. Rzecz w tym, że to Święta Wielkanocne. W Wielki Czwartek – gdy piszę te słowa – na granicy Podkarpacia i Lubelszczyzny jest -6 stopni Celsjusza, a w stolicy Państwa Polskiego co prawda... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany