Nowy mózg rządu

Nowy mózg rządu

Kim jest Waldemar Paruch, który ma kierować Centrum Analiz Strategicznych i odpowiadać za strategię rządu.

Dokładnie 18 dni po katastrofie smoleńskiej prof. Waldemar Paruch pisze swoje uwagi do kampanii prezydenckiej Jarosława Kaczyńskiego: „W kampanii nie można odwoływać się do tragedii katyńskiej jako wiodącego sposobu na pozyskanie elektoratu miękkiego. Absolutnie nie używać wizerunku martyrologii. Bardzo problematyczne jest przywoływanie nieistniejącego testamentu śp. L. Kaczyńskiego (pojawiły się już zarzuty typu „hieny cmentarne z PiS”, i tu nie chodzi o prawdę, ale skutki mentalne u wyborców średnio wykształconych). Emocje związane z wypadkiem nie spowodują zwiększenia skali poparcia dla PiS w wymiarze większym, niż bezpośrednio po tych tragicznych wydarzeniach się już stało (wynik 32-35 proc.). Dlatego przesłanie musi być zorientowane na przyszłość z podkreśleniem, że prezydentura J. Kaczyńskiego będzie naturalną kontynuacją polityki Lecha, ponieważ dotychczasowe ich sukcesy wynikały ze wspólnych działań braci” (obszerną analizę prof. Parucha ujawniliśmy we „Wprost”). Prezes PiS w tamtej kampanii rzeczywiście prezentuje umiarkowany i łagodny wizerunek. Jednak po przegranej w II turze z Bronisławem Komorowskim dochodzi do wniosku, że niedostateczne eksponowanie tematu katastrofy było błędem. W kilku wywiadach opowiada, że zgodził się na taką kampanię pod wpływem proszków. Wtedy PiS przestawia stery w kierunku radykalnym – pełną parą rusza smoleński zespół Antoniego Macierewicza, a umiarkowani PiS-owcy są coraz bardziej marginalizowani. W końcu sztabowcy odpowiedzialni za łagodną kampanię odchodzą i usiłują tworzyć własny projekt polityczny.

Profesor Paruch wręcz przeciwnie – choć był zdecydowanym orędownikiem łagodnego oblicza prezesa i namawiał Kaczyńskiego, by w kampanii w otoczeniu kolorowych tłumów wręczał tulipany „Maria Kaczyńska” – właśnie wtedy mocniej związuje się z Nowogrodzką. W PiS uchodzi za człowieka Marka Kuchcińskiego. Gdy PiS jest w opozycji, Kuchciński jest szefem klubu. Paruch organizuje wtedy spotkania grupy doradców – są w niej prof. Andrzej Zybertowicz, prof. Włodzimierz Bernacki, prof. Andrzej Waśko. – PiS w opozycji budował wokół siebie grono profesorów, ekspertów historycznych, socjologicznych, niektórzy kandydowali potem w wyborach – opowiada jeden z byłych polityków PiS. Paruch, na co dzień związany z Lublinem i UMCS, startuje do Sejmu w bastionie PiS na Podkarpaciu. Dostaje „dwójkę” – zaraz za Kuchcińskim. Jest więc niemal pewniakiem do mandatu. Ale politolog i kampanijny ekspert ląduje wtedy z jednym z ostatnich wyników wśród kandydatów PiS – głosuje na niego zaledwie 1019 wyborców.

Spoty z karetkami

Jedno z posiedzeń sztabowców w 2011 r., Adam Hofman przedstawia wyniki ankiet na temat służby zdrowia. Okazuje się, że połowie wyborców PiS jest wszystko jedno, czy szpitale są publiczne, czy prywatne, jeśli usługi są dostępne i bezpłatne. – To na pewno jakiś błąd w sondażach, ludzie musieli nie zrozumieć pytania – przekonuje Paruch. Nasz rozmówca: – Chcieli grzać w kampanii temat szpitali, były już spoty z karetką. Mówił Hofmanowi, że się nie zna na kampanii. Gość, który nie wszedł z „dwójki” na Podkarpaciu!

Próbuje kolejny raz, w ostatnich wyborach do europarlamentu w 2014 r. partia docenia profesora, ofiarując mu jedynkę w Lublinie. PiS wykłada na kampanię Parucha ćwierć miliona złotych, a prezes osobiście jeździ i wspiera kandydata. Chodzi o to, by odebrać mandat kandydatowi o. Rydzyka, prof. Mirosławowi Piotrowskiemu, który startuje z tej samej listy, z drugiego miejsca: – Paruch był mocno promowany przeciw Piotrowskiemu, który jest bardziej lojalny wobec Rydzyka niż Kaczyńskiego – opowiada jeden z naszych rozmówców. – Ale to była czysta pragmatyka, a nie jakieś specjalne względy na Nowogrodzkiej. Na ostatniej prostej tamtej kampanii sztabowcy kolejny raz sięgają po zgrany już chwyt – ocieplanie wizerunku prezesa. Kaczyński wkłada sweter i jedzie w Polskę. Gdy „Wprost” ujawnił treść analiz Parucha, Adam Hofman mówi w RMF: – To tylko pokazuje, że profesor Paruch jest od wielu, wielu lat zaufanym doradcą Jarosława Kaczyńskiego, i że to jego pierwsze miejsce na liście lubelskiej, to jest miejsce dla takiego zaufanego doradcy. Kiedy Piotrowski przeskakuje w wyborach Parucha, uzyskując niemal dwukrotnie wyższy wynik, Kaczyński dochodzi do wniosku, że Paruch jednak do polityki się nie nadaje. Profesor dalej pisze więc analizy, za które partia płaci mu z Funduszu Eksperckiego.

Zostaje członkiem komitetu naukowego konferencji smoleńskich. Wchodzi też do rady programowej PiS i do sztabu w ostatniej kampanii w 2015 r. – Był ogólny śmiech, że Paruch, który nie wszedł z jedynki do europarlamentu, uważa się za wielkiego stratega i doradcę od kampanii – opowiada jeden z byłych sztabowców. Po wyborach został szefem doradców marszałka Kuchcińskiego. – Chciał zostać szefem kancelarii Sejmu, ale jedyne, co udało mu się przejąć, to „Przegląd Sejmowy” – ironizuje nasz rozmówca. Paruch, po zwolnieniu wszystkich byłych pracowników, zostaje naczelnym tego sejmowego pisma. Pisze opinie do zmian w kodeksie wyborczym. Wchodzi w skład Rady Programowej CBOS, zostaje także członkiem Rady Polskiej Fundacji Narodowej. Jako swojego przedstawiciela deleguje go tam... państwowa spółka Grupa Azoty. Lubelska Fundacja Wolności pyta wtedy Azoty, jakie wynagrodzenie z tego tytułu uzyskuje Paruch, i składa wniosek o udostępnienie umów z profesorem UMCS, ale spółka odmawia odpowiedzi, zasłaniając się tajemnicą handlową. Profesor Paruch występuje jednocześnie w mediach jako komentator polityki. Teraz prof. Paruch może mieć nowe zadania. Jak podała „Rzeczpospolita”, to właśnie on ma stanąć na czele Centrum Analiz Strategicznych, nazywanego już „mózgiem rządu”. Budowę takiego rządowego think tanku zapowiedział w swoim exposé premier Mateusz Morawiecki. Co ciekawe, to właśnie PiS zlikwidował taką instytucję w czasie swojego pierwszego rządu, w 2006 r. Wtedy w ramach programu „Tanie Państwo” przestało istnieć Rządowe Centrum Studiów Strategicznych. Jego ostatnim szefem i jednocześnie likwidatorem był Piotr Tutak, dzisiaj prezes EuropolGazu. Rozmówca z rządu: – Seria ostatnich wpadek pokazuje, że jest pilnie potrzebna taka komórka, która wychwyci potencjalne zagrożenia, na przykład jak w historii z ustawą o IPN. Z informacji „Wprost” wynika, że w KPRM kończą się już prace nad jej budową, premier Morawiecki ma ogłosić powołanie CAS po świętach. Nie uzyskaliśmy jednak odpowiedzi na pytania o szczegóły: strukturę, kompetencje i budżet nowego zespołu.

Przekroczyć szklany pułap

Profesor Paruch przyznaje, że brał udział w rozmowach na temat stworzenia takiej instytucji już wiele miesięcy temu, jeszcze za czasów rządu Beaty Szydło. – To nie będzie reaktywacja Rządowego Centrum Studiów Strategicznych. Ono funkcjonowało w innej epoce, to był resort bez wpływu na planowanie strategiczne, przeanalizowałem to, żeby nie powtarzać błędów – zaznacza. Teraz CAS ma być „strukturą strategiczną i analityczną o charakterze politycznym”, podległą bezpośrednio premierowi. Centrum według zapowiedzi ma być jednym z elementów przebudowy rządu. – A co dzisiaj jest głównym zagrożeniem dla PiS? – pytam profesora. – Pytanie, na ile PiS utrzyma oba elementy swojego elektoratu, to znaczy elektorat żelazny, którego szklany pułap to 28 proc., i elektorat dodany, który pozyskał w 2015 r. I na ile będzie skuteczny w narzucaniu agendy debaty publicznej.

– Pan pisze strategie dla PiS. – Trudno marzyć o sukcesie wyborczym bez strategii. Głównym strategiem jest, oczywiście, prezes Kaczyński. Tak jak w wojsku – sztab działa na polecenie wodza naczelnego. A politologia to taka gałąź nauki jak medycyna, trudno sobie wyobrazić lekarza, który nie ma kontaktu z pacjentem. Trzeba poznać politykę od środka, uczestniczyć w niej, żeby wiedzieć, czy to, co sądzę o polityce, weryfikuje się w realnym świecie. Mogę powiedzieć, że tak – to się potwierdza, zwłaszcza w odniesieniu do polityki zagranicznej. – A jak pan ocenia działania Polskiej Fundacji Narodowej, której rady jest pan członkiem? Kupno jachtu na przykład. – Na pewno wiele zadań fundacji odbywa się w ciszy. Trzeba doceniać znaczenie instrumentów miękkich w polityce zagranicznej. Sprawa rejsu to szukanie dziury w całym. Sięgnijmy jeszcze raz do analiz prof. Parucha z 2010 r., punkt 3. „J. Kaczyński powinien zrezygnować ze stawiania diagnoz obecnej sytuacji w Polsce. Nie jest ważne, że prezes ma rację, ale wprowadza do obiegu informację, że jest zadufany w sobie, wszystkowiedzący i przemądrzały. Wyborcy boją się polityków zbyt inteligentnych z wielu różnych powodów, które nie są istotne, ale tworzą negatywny wynik wyborczy. Warto wylansować hasło, że konsekwentna dbałość o interesy Polski za granicą jest wyrazem nowoczesności i stanem normalnym”.

Analizy dla partii

Programy i strategie dla partii powstają najczęściej w think tankach działających na partyjnych zapleczach i gromadzących ekspertów z różnych dziedzin. W USA są to potężne i opiniotwórcze ciała. W Polsce PiS od wielu lat współpracuje zwłaszcza z Instytutem Sobieskiego (co miesiąc płaci tej fundacji stałą kwotę, ponadto w kampaniach zamawia analizy, projekty ustaw, program). Z Instytutem Sobieskiego związanych było wielu ekspertów, którzy weszli do rządu PiS czy podległych mu instytucji. Platforma Obywatelska w 2010 r. powołała i finansuje własny think tank – Instytut Obywatelski. Zatrudnia w nim byłych polityków i doradców. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 14/2018
Więcej możesz przeczytać w 14/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 14/2018 (1830)

  • Na Wschodzie bez zmian 1 kwi 2018, 20:00 Zrozpaczeni mieszkańcy Kemerowa na różne sposoby skrzykiwali się, aby ustalić, ile właściwie jest ofiar tragicznego pożaru w centrum handlowym, do którego doszło w niedzielę, 25 marca. Nie mogli się doliczyć swoich bliskich i nie... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 1 kwi 2018, 20:00 PAMIĘTACIE, JAK TO NA OSTATNIM CZARNYM PROTEŚCIE KILKA KOBIET ODPALIŁO CZARNE RACE, policja natychmiast zainterweniowała, a posłanka Joanna Scheuring-Wielgus z Nowoczesnej rzuciła się bronić pań przed funkcjonariuszami? Otóż w Sejmie... 6
  • Obraz tygodnia 1 kwi 2018, 20:00 55,8, proc. badanych przez IBRiS na zlecenie „Rzeczpospolitej” jest prze ciwko degradacji Wojciecha Jaruzelskiego i Czesława Kiszczaka. Wygrany Ronnie Wood – 70-letni gitarzysta The Rolling Stones wygrał walkę z rakiem płuc Przegrana... 9
  • Info radar 1 kwi 2018, 20:00 Co grozi dzieciom w salach zabaw Pożar w centrum handlowym Zimowa Wiśnia w Kemerowie w Rosji prawdopodobnie zaczął się w sali zabaw na czwartym piętrze. Większość z kilkudziesięciu ofiar śmiertelnych stanowiły dzieci. Łatwopalne... 10
  • Godność Niepodległej 1 kwi 2018, 20:00 POCZTA POLSKA W SPOSÓB CORAZ BARDZIEJ DYNAMICZNY STAJE SIĘ INSTYTUCJĄ BRONIĄCĄ POLSKOŚCI, niepodległości, tradycji, wiary i przewodniej roli rządzącej partii. W produktach, które sprzedaje w swoich licznych punktach usługowych, łączy... 14
  • Słowa przerażające 1 kwi 2018, 20:00 DŁAWI NAS MITOLOGIA MEDIÓW TOŻSAMOŚCIOWYCH, TYCH, KTÓRE PRZEGLĄDAMY, bo dobrze szczują, a nie dlatego, że poszerzają nam horyzonty. Oczywiście aktywiści mediów tożsamościowych zwykle nie widzą, że ich media są właśnie takie. Co... 14
  • Wielka gra 1 kwi 2018, 20:00 W 2012 r. Polska była organizatorem mistrzostw Europy w piłce nożnej, żyła ulicznymi protestami ACTA, sprawą śmierci małej Madzi i więzieniami CIA w Starych Kiejkutach. I powoli szykowała się do kolejnych politycznych walk. Ziobro chce... 16
  • Maryla Rodowicz: Angolom mówimy „nie” 1 kwi 2018, 20:00 Euro 2012 okazało się organizacyjnym sukcesem Polski i Ukrainy. A przecież nie było łatwo! Tym bardziej że jeszcze kilka dni przed oficjalnym rozpoczęciem turnieju przed przyjazdem do naszego kraju przestrzegała m.in. telewizja BBC.... 17
  • Czy jutro będzie futro 1 kwi 2018, 20:00 Ogromne pieniądze, które mogą stracić nasi przedsiębiorcy, i wielkie zyski dla zachodnich koncernów. „Wprost” odsłania kulisy działań na rzecz zakazu hodowli zwierząt futerkowych, które podzieliły polską scenę polityczną. 18
  • Nowy mózg rządu 1 kwi 2018, 20:00 Kim jest Waldemar Paruch, który ma kierować Centrum Analiz Strategicznych i odpowiadać za strategię rządu. 25
  • Emir, sułtan i car 1 kwi 2018, 20:00 JAN ROKITA Właśnie odbyły się wybory w Egipcie, w których gen. Sisi zdobył ponad 20 mln głosów, a jego jedyny „konkurent” Mustafa Musa ledwie kilkaset tysięcy. Co prawda gen. Sisi zdobył władzę w wojskowym puczu, ale dziś jego... 27
  • Mira z ostatniego rzędu 1 kwi 2018, 20:00 Jedna udana kampania wyborcza i jedna afera wywindowały mało znaną działaczkę samorządową Mirosławę Stachowiak-Różecką na najważniejsze stanowisko polityczne na Dolnym Śląsku. 28
  • Kiedy nie wiadomo, o co chodzi... 1 kwi 2018, 20:00 Miesiąc temu napisałam, że FB ma wiele cech instytucji totalitarnej i że wszyscy, którzy mu zawierzyli, znaleźli się w pułapce. Kolejnym na to dowodem jest afera z firmą Cambridge Analytica, manipulującą użytkownikami FB podczas... 31
  • Czego brakuje antysystemowcom 1 kwi 2018, 20:00 Człowiek zaangażowany ideowo i politycznie, który z niczym się nie zgadza. Wieczny buntownik i wieczna siła sprzeciwu. To antysystemowiec. 32
  • Nieme bydlątka odzyskują głos 1 kwi 2018, 20:00 Kobiety nie chcą być już podporządkowane duchownym. Dotyczy to zarówno świeckich feministek, jak i zakonnic. Tyle że każde środowisko widzi to po swojemu. 34
  • Poszło o pieniądze 1 kwi 2018, 20:00 Mnie tam nie było – twierdzi skazany za morderstwo swego wierzyciela były prezydent Zabrza. 38
  • Interes na kolorowych piórach 1 kwi 2018, 20:00 Papugarnie to rozrywka dla rodzin z dziećmi i żyła złota dla właścicieli. Dla papug – obóz koncentracyjny. 43
  • Egzotyczna polska budowa 1 kwi 2018, 20:00 Polski rynek pracy wchłonął falę pracowników z Ukrainy. Teraz firmy szukają dalej. Nawet w Nepalu, Bangladeszu i Indiach. Wkrótce mają mieć łatwiej. 47
  • „Królowa Zakopanego” z zarzutami 1 kwi 2018, 20:00 Małgorzata Ch. oraz jej mąż Grzegorz K. – właściciele kilku hoteli, w tym zakopiańskiego Belvedere – zostali zatrzymani. Usłyszeli zarzuty oszustwa i ukrywania majątku przed wierzycielami. Działania Ch. „Wprost” opisuje od kilku miesięcy. 50
  • Niech moc będzie z nami 1 kwi 2018, 20:00 MICHAŁ KURTYKA To było jedno z najtrudniejszych zadań, przed którymi przyszło nam stanąć. Sprawa niby prosta, przygotować mechanizm, który będzie zapewniał bezpieczeństwo energetyczne kraju, pobudzi do ogromnych inwestycji, w dodatku... 52
  • Know How 1 kwi 2018, 20:00 Sophia w Krakowie Humanoidalny robot ze sztuczną inteligencją będzie jednym z mówców na czerwcowym kongresie Impact’18 w Krakowie. Sophia wygląda jak człowiek, jest zdolna nie tylko naśladować ludzkie ruchy i gesty. Sama stara się... 53
  • Hossa Bessa 1 kwi 2018, 20:00 Tesla w opałach O prawie jedną dziesiątą spadł w ubiegłym tygodniu kurs akcji Tesli. Kontrolowany przez Elona Muska producent pojazdów elektrycznych wpadł w tarapaty po tym, jak w zeszły wtorek Amerykańska Narodowa Rada Bezpieczeństwa... 54
  • Polska stolica bluesa 1 kwi 2018, 20:00 Suwałki stoją branżą drzewno-meblarską. Wizytówką miasta jest jednak nie tylko przemysł, ale także największy w kraju plenerowy festiwal bluesowy – mówi Czesław Renkiewicz, prezydent Suwałk. 56
  • Kłamstwo, które uwiera cesarza Xi 1 kwi 2018, 20:00 Tajwan to jedno z miejsc, w których mogłaby się zacząć nowa wojna. Pekin chciałby podporządkować sobie wyspę choćby i siłą, a USA na pewno nie będą na to patrzeć bezczynnie. 58
  • Norweska Realpolitik 1 kwi 2018, 20:00 Sylvi Listhaug wprowadziła politykę, którą powiela wiele krajów UE. To ona spowodowała, że imigrantów zarobkowych z Polski jest tam wciąż więcej niż azylantów z Bliskiego Wschodu. 62
  • Morderczyni bez imienia 1 kwi 2018, 20:00 Ja tylko zebrałem fakty, niech czytelnik wyciągnie wnioski – mówi Cezary Łazarewicz, autor książki „Koronkowa robota”, o sprawie Gorgonowej. 67
  • Na zdrowie 1 kwi 2018, 20:00 Talia a serce Kobiety, u których stosunek obwodu talii i bioder jest wyższy (czyli panie szersze w pasie), są narażone na większe ryzyko ataku serca niż mężczyźni o sylwetce przypominającej jabłko. O wynikach badań naukowców z George... 69
  • Efekt motyla 1 kwi 2018, 20:00 To mały narząd, kształtem przypominający motyla. Waży zaledwie 20-30 g, ale ma ogromny wpływ na funkcjonowanie całego organizmu. Tarczyca – jej choroby coraz częściej dotyczą Polek i Polaków. 70
  • Największa budowla świata 1 kwi 2018, 20:00 „Nowy cud świata”, „największe akwarium na świecie”, „podwodny świat, z którym nic nie może się równać” – takie określenia pojawiają się, gdy mowa o Wielkiej Rafie Koralowej. 74
  • Pisarz czterech osobach 1 kwi 2018, 20:00 Haruki Murakami nazwał kiedyś Paula Austera absolutnym geniuszem. Przesadził, ale autor powieści „4321” jest pisarzem, którego nie da się zlekceważyć. A jego nowa proza to utwór ocierający się o wybitność. 78
  • Prawda o polskiej modernizacji 1 kwi 2018, 20:00 Nasi politycy wciąż mówią o modernizacji. Warto sprawdzić, jak postęp po 1918 r. widzieli ich poprzednicy. 84
  • Serialowy biały kruk 1 kwi 2018, 20:00 Po infantylnym i kiepsko napisanym drugim sezonie „Belfra” Canal+ sięga po nowego bohatera, Adama Kruka. A przy okazji opisuje współczesną Polskę. 88
  • Wydarzenie 1 kwi 2018, 20:00 DRAMAT Polskie twarze W„Twarzy” Szumowskiej są dwa filmy. Pierwszy to bezlitosna satyra na tzw. Polskę B. Na wszystko, co najgorsze we współczesnej prowincjonalnej rzeczywistości. Alkoholizm, ksenofobię, pełną nienawiści... 90
  • Film 1 kwi 2018, 20:00 DRAMAT Kręgi piekła TEN FILM ZOSTAWIA W MILCZENIU, LECZ RODZI KRZYK I SPRZECIW WOBEC ŚWIATA WYPRANEGO Z ELEMENTARNEGO SZACUNKU DLA DRUGIEGO CZŁOWIEKA. Reżyser portretuje studentkę, która przyjechała do Tunisu z konserwatywnej prowincji, w... 91
  • Muzyka 1 kwi 2018, 20:00 HIP-HOP Rutyna na tronie Najbardziej bezpretensjonalna gwiazda polskiego przemysłu muzycznego to bez wątpienia Piotr „KęKę” Siara. Łączna sprzedaż jego już czterech płyt za chwilę przekroczy 200 tys. sztuk. Pierwszy teledysk,... 92
  • Książka 1 kwi 2018, 20:00 BIOGRAFIA Jak hartował się mit Od śmierci MM minęło już ponad 50 lat, a ona nadal jest obecna w popkulturze, nadal intryguje. Opowieści o jej życiu to z jednej strony historia Kopciuszka, który wdrapał się na szczyt świata, z drugiej... 94
  • Kalejdoskop 1 kwi 2018, 20:00 WYSTAWA Gość w dom, wróg w dom TA WYSTAWA OBROSŁA JUŻ SKANDALEM. DWÓJKA PUBLICYSTÓW ZAPOWIEDZIAŁA PO ZWY, gdyż ich wpisy znalazły się na ekspozycji jako przykłady antysemityzmu. Dwóch senatorów zwróciło uwagę, że Polin miesza... 95
  • Kulturalna trzynastka 1 kwi 2018, 20:00 Katarzyna Lengren SCENOGRAFKA, MALARKA, DZIENNIKARKA 1. Najbardziej znienawidzona lektura? Nie mam. Czytam najnudniejsze książki i zastanawiam się, dlaczego takie są, a jeśli są całkiem znienawidzone, to wyrzucam przez okno, na przykład... 96
  • Wielkanoc 1 kwi 2018, 20:00 MICHAŁ WITKOWSKI Moje święta wyglądają coraz częściej tak. Już nie pisanki, już nie koszyczki ze święconką, nie zjadanie baranka z cukru czy z masła, nie przeżywanie i ustrajanie białego obrusa bukszpanem, a jeśli prezenty, to... 97
  • Lipa globalnego ocieplenia (z Fortuną w tle) 1 kwi 2018, 20:00 Warszawa w śniegu, zimno, znaczy – idą święta. Rzecz w tym, że to Święta Wielkanocne. W Wielki Czwartek – gdy piszę te słowa – na granicy Podkarpacia i Lubelszczyzny jest -6 stopni Celsjusza, a w stolicy Państwa Polskiego co prawda... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany