Efekt motyla

Efekt motyla

Badanie ultrasonograficzne (USG) tarczycy
Badanie ultrasonograficzne (USG) tarczycy / Źródło: Fotolia / satyrenko
To mały narząd, kształtem przypominający motyla. Waży zaledwie 20-30 g, ale ma ogromny wpływ na funkcjonowanie całego organizmu. Tarczyca – jej choroby coraz częściej dotyczą Polek i Polaków.

Katarzyna Nowicka

Kiedyś sądzono, że jej funkcją jest jedynie osłanianie krtani. Jakże się mylono! Okazało się, że tarczyca, to narząd raczej niewielki, ale jej rola jest naprawdę wielka. Właśnie ona wpływa na metabolizm całego organizmu i oddziałuje na kondycję właściwie każdego narządu. W Polsce co piąta osoba cierpi na choroby tarczycy bądź chorowała na nie w przeszłości. To przede wszystkim kobiety, które, jak pokazują statystyki, mają kłopoty z tarczycą blisko 10 razy częściej niż mężczyźni.

Na co zwrócić uwagę

Tarczyca wytwarza hormony: trójjodotyroninę, tyroksynę, kalcytoninę. Objawy chorób mogą wynikać z zaburzenia czynności tarczycy (nadczynność lub niedoczynność, czyli nadmiar lub niedobór produkowanych hormonów), powiększenia gruczołu – wole (najczęściej z przebudową guzkową – wole guzkowe łagodne lub nowotwory tarczycy), a także mogą być skutkiem zapalenia tarczycy. Szacuje się, że na świecie problemy z tarczycą ma ponad 300 mln ludzi, ale połowa z nich nie jest tego świadoma. Bo tarczyca nie boli i gdy dzieje się z nią coś złego, zwykle długo nie daje o sobie znać. W tym czasie potrafi jednak systematycznie niszczyć organizm. – Każde zaburzenie równowagi hormonów tarczycy, takie jak niedoczynność czy nadczynność, może wywołać poważne konsekwencje – mówi prof. Ireneusz Nawrot, sekretarz Polskiego Klubu Chirurgii Endokrynologicznej. Wykryte choroby tarczycy umożliwiają rozpoczęcie odpowiedniego leczenia, co zmniejsza ryzyko groźnych powikłań. Na jakie objawy powinniśmy więc zwrócić uwagę? Lekarze wskazują, że np. senność, osłabienie, problemy z koncentracją, przybieranie na wadze czy przesuszona skóra to niektóre objawy charakterystyczne dla niedoczynności tarczycy. Nadczynności z kolei często towarzyszą m.in. uczucie gorąca, potliwość, rozdrażnienie, duszność, kołatanie serca czy drżenie rąk. Osoby cierpiące na nadczynność chudną, mimo że mają apetyt. Część chorób tarczycy jest związana z zaburzeniami dotyczącymi układu immunologicznego. Należy do niej choroba Hashimoto, która ma podłoże autoimmunologiczne. Jej istotą jest przewlekły stan zapalny gruczołu tarczowego, który może doprowadzić do niedoczynności.

W normalnych warunkach układ immunologiczny chroni organizm przed zakażeniami. W tym przypadku w wyniku nieprawidłowości jego działania dochodzi do powstania przeciwciał przeciwko tarczycy. Nierzadko choroba długo nie daje objawów, dlatego jest niebezpieczna i podstępna. Jeśli się pojawiają, to są charakterystyczne właśnie dla niedoczynności, jednak często nie łączy się ich z tarczycą. Hashimoto dotyczy głównie kobiet. Podobnie jak autoimmunologiczna choroba Gravesa-Basedowa. Ta na ogół wywołuje nadczynność tarczycy, rzadko niedoczynność. Przebiega tzw. rzutami, czyli w różnych okresach objawy mogą się nasilać i słabnąć. Charakterystycznymi objawami dla niej są m.in. dolegliwości oczne: wrażliwość oczu, wytrzeszcz, podwójne lub niewyraźne widzenie. Występuje także tzw. wole naczyniowe.

Na karb zmęczenia

Specjaliści podkreślają, że bardzo często objawy, pojawiające się przy wielu chorobach tarczycy, lekceważymy. – Czasami gdzieś nam umykają. Kładziemy je na przykład na karb zmęczenia – tłumaczy prof. Nawrot. Potwierdza to Katarzyna Dowbor, która od ośmiu lat cierpi na chorobę Gravesa-Basedowa. – Prowadziłam zdrowe i aktywne życie. Zdarzało się, że czasem gorzej się czułam, ale wtedy słyszałam od znajomych: „Spójrz w metrykę. Jesteś po pięćdziesiątce, więc lepiej się już czuć nie będziesz”. Sądziłam też, że złe samopoczucie to skutek przemęczenia. Nawet przez myśl mi nie przeszło, że to może być tarczyca – wspomina. Znana dziennikarka mówi, że u niej nadczynność przechodzi w niedoczynność. Dowbor została ambasadorką kampanii „Tarczyca – otocz ją opieką”. Celem przedsięwzięcia jest podniesienie poziomu wiedzy na temat chorób tarczycy. – Nie chwalę się swoją chorobą, jak twierdzą niektórzy. Przez te lata zdobyłam dużą wiedzę na temat problemów z tarczycą i po prostu chcę się tą wiedzą dzielić.

To nie wstyd mówić ludziom: „idźcie się zbadać” – przekonuje dziennikarka. Podobnie myśli znana modelka Marta Dyks. Cierpi na chorobę Hashimoto i także wspiera kampanię. Swoją historią podzieliła się w mediach społecznościowych. Pisząc o objawach, wspomina m.in, że przychodziły dni, kiedy nie była w stanie wstać z kanapy. „Kiedy miałam lecieć do pracy dosłownie płakałam, bo moje ciało odmawiało posłuszeństwa, nie mogłam patrzeć z rana w lustro, bo moja twarz potrzebowała kilku godzin na dojście do siebie. Stawałam na głowie, żeby ogarnąć skórę, włosy… no i dodatkowe kilogramy, które zaczęły się pojawiać w zawrotnym tempie, mimo mojej naturalnie szczupłej budowy ciała”. Od czasu, gdy usłyszała diagnozę, jej życie wygląda inaczej „Dostałam leki, już po tygodniu czułam się jak nowo narodzona” – napisała. Modelka zachęca do poddawania się badaniom. „Ci, którzy wiedzą, że mam kumpla hashimoto, dziwią się, mówiąc »ale nie wyglądasz«… no tak, nie wyglądam na osobę z hashimoto, ale tylko dlatego, że mam ją zdiagnozowaną i dbam o zdrowie. Można sobie z tym radzić”.

Odpowiednie leczenie

Z badaniami i diagnozą często bywa problem. Specjaliści podkreślają, że również wielu lekarzy nie dostrzega przyczyn zgłaszanych przez pacjenta dolegliwości właśnie w tarczycy. Dlatego także ich należy uczulać na poszczególne objawy. – Wystarczy, że lekarz zleci zwykłe badanie krwi określające poziom hormonów. W wielu przypadkach pozwoliłoby to na szybsze wdrożenie odpowiedniego leczenia, a nie odwlekanie go w nieskończoność – mówi Elżbieta Kozik ze Stowarzyszenia Polskie Amazonki Ruch Społeczny, które zorganizowało kampanię. Ponieważ choroby tarczycy mają różne oblicza, terapia zawsze dobierana jest indywidualnie. W dużym skrócie leczenie niedoczynności polega na podawaniu syntetycznych hormonów tarczycy. Trzeba cyklicznie kontrolować ich stężenie w surowicy. W przypadku nadczynności pacjenci przyjmują leki hamujące syntezę hormonów tarczycowych. Czasami lekarz może podjąć decyzję o usunięciu tarczycy. Katarzyna Dowbor podkreśla, że o jej prawidłowej diagnozie zdecydował przypadek. Jak mówi – miała szczęście. Na początku zauważyła zmiany w wyglądzie oka. Nie wiedziała wtedy, że to jeden z objawów choroby Gravesa-Basedowa. – Pierwsze, co mi przyszło do głowy, to wizyta u okulisty. Pani doktor zapisała kropelki. Nie pomagały – opowiada. – Przygotowywałam wtedy w telewizji program o zdrowiu i przypadek zrządził, że pojechałam na wywiad do szpitala przy Szaserów. Lekarz w trakcie rozmowy przyglądał mi się uważnie i wreszcie stwierdził: „A co pani ma z tym okiem?”. Wysłał mnie na serię badań i dzięki temu dowiedziałam się, na co choruję. Od tamtej pory biorę leki – wspomina.

Wyważona decyzja

Spora część pacjentów ma schorzenie tarczycy, w którym występują zmiany guzkowe (m.in. nowotworowe), najczęściej łagodne, rzadko o złośliwym charakterze (ok. 5 proc. przypadków). Mogą być wyczuwalne w badaniu ręcznym lub widoczne w obrazie ultrasonograficznym. Ich objawami mogą także być: chrypka, duszność, zaburzenia połykania i powiększone węzły chłonne szyi. Profesor Nawrot tłumaczy, że tarczyca to narząd ważny i niesłychanie delikatny, więc decyzja o ewentualnym skierowaniu na operację powinna być wyważona. Samo leczenie operacyjne jest raczej ostatecznością. Najczęściej jest przeprowadzane, gdy pacjent ma duże wole tarczycowe uciskające drogi oddechowe lub w przypadku definitywnego leczenia nadczynności, a także gdy mamy do czynienia z nowotworem złośliwym. Lekarze przekonują, że jeśli zabieg jest niezbędny, to nie należy się go obawiać. Powinien go jednak wykonać doświadczony chirurg specjalizujący się w tego rodzaju operacjach.

Coraz częściej w trakcie zabiegów wykorzystywany jest neuromonitoring nerwów krtaniowych, który minimalizuje ryzyko zaburzeń po operacji. Liczba zabiegów rośnie. W 2017 r. przeprowadzono ich 25 tys., a w 1997 – 15,6 tys., a w 1990 r. – 14,5 tys. W ostatnich latach wzrosła też liczba przypadków raka tarczycy. – Dzięki precyzyjnym metodom diagnostycznym zwiększyła się ich wykrywalność. Częściej ujawniane są zmiany, których dawniej nie byliśmy w stanie zlokalizować – mówi prof. Marcin Barczyński, prezes Polskiego Klubu Chirurgii Endokrynologicznej. Nie ma co wpadać w panikę po zdiagnozowaniu kilkumilimetrowej zmiany. Najczęściej takie łagodne guzki wymagają jedynie obserwacji. Także, jeśli mamy do czynienia z nowotworem złośliwym tarczycy, rokowania są zazwyczaj dobre. – Medycyna bardzo dobrze sobie radzi z takimi przypadkami – ocenia prof. Barczyński. Pacjenci wymagają jednak dość długiego leczenia, stałej obserwacji i pozostawania pod kontrolą specjalisty. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 14/2018
Więcej możesz przeczytać w 14/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 14/2018 (1830)

  • Na Wschodzie bez zmian 1 kwi 2018, 20:00 Zrozpaczeni mieszkańcy Kemerowa na różne sposoby skrzykiwali się, aby ustalić, ile właściwie jest ofiar tragicznego pożaru w centrum handlowym, do którego doszło w niedzielę, 25 marca. Nie mogli się doliczyć swoich bliskich i nie... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 1 kwi 2018, 20:00 PAMIĘTACIE, JAK TO NA OSTATNIM CZARNYM PROTEŚCIE KILKA KOBIET ODPALIŁO CZARNE RACE, policja natychmiast zainterweniowała, a posłanka Joanna Scheuring-Wielgus z Nowoczesnej rzuciła się bronić pań przed funkcjonariuszami? Otóż w Sejmie... 6
  • Obraz tygodnia 1 kwi 2018, 20:00 55,8, proc. badanych przez IBRiS na zlecenie „Rzeczpospolitej” jest prze ciwko degradacji Wojciecha Jaruzelskiego i Czesława Kiszczaka. Wygrany Ronnie Wood – 70-letni gitarzysta The Rolling Stones wygrał walkę z rakiem płuc Przegrana... 9
  • Info radar 1 kwi 2018, 20:00 Co grozi dzieciom w salach zabaw Pożar w centrum handlowym Zimowa Wiśnia w Kemerowie w Rosji prawdopodobnie zaczął się w sali zabaw na czwartym piętrze. Większość z kilkudziesięciu ofiar śmiertelnych stanowiły dzieci. Łatwopalne... 10
  • Godność Niepodległej 1 kwi 2018, 20:00 POCZTA POLSKA W SPOSÓB CORAZ BARDZIEJ DYNAMICZNY STAJE SIĘ INSTYTUCJĄ BRONIĄCĄ POLSKOŚCI, niepodległości, tradycji, wiary i przewodniej roli rządzącej partii. W produktach, które sprzedaje w swoich licznych punktach usługowych, łączy... 14
  • Słowa przerażające 1 kwi 2018, 20:00 DŁAWI NAS MITOLOGIA MEDIÓW TOŻSAMOŚCIOWYCH, TYCH, KTÓRE PRZEGLĄDAMY, bo dobrze szczują, a nie dlatego, że poszerzają nam horyzonty. Oczywiście aktywiści mediów tożsamościowych zwykle nie widzą, że ich media są właśnie takie. Co... 14
  • Wielka gra 1 kwi 2018, 20:00 W 2012 r. Polska była organizatorem mistrzostw Europy w piłce nożnej, żyła ulicznymi protestami ACTA, sprawą śmierci małej Madzi i więzieniami CIA w Starych Kiejkutach. I powoli szykowała się do kolejnych politycznych walk. Ziobro chce... 16
  • Maryla Rodowicz: Angolom mówimy „nie” 1 kwi 2018, 20:00 Euro 2012 okazało się organizacyjnym sukcesem Polski i Ukrainy. A przecież nie było łatwo! Tym bardziej że jeszcze kilka dni przed oficjalnym rozpoczęciem turnieju przed przyjazdem do naszego kraju przestrzegała m.in. telewizja BBC.... 17
  • Czy jutro będzie futro 1 kwi 2018, 20:00 Ogromne pieniądze, które mogą stracić nasi przedsiębiorcy, i wielkie zyski dla zachodnich koncernów. „Wprost” odsłania kulisy działań na rzecz zakazu hodowli zwierząt futerkowych, które podzieliły polską scenę polityczną. 18
  • Nowy mózg rządu 1 kwi 2018, 20:00 Kim jest Waldemar Paruch, który ma kierować Centrum Analiz Strategicznych i odpowiadać za strategię rządu. 25
  • Emir, sułtan i car 1 kwi 2018, 20:00 JAN ROKITA Właśnie odbyły się wybory w Egipcie, w których gen. Sisi zdobył ponad 20 mln głosów, a jego jedyny „konkurent” Mustafa Musa ledwie kilkaset tysięcy. Co prawda gen. Sisi zdobył władzę w wojskowym puczu, ale dziś jego... 27
  • Mira z ostatniego rzędu 1 kwi 2018, 20:00 Jedna udana kampania wyborcza i jedna afera wywindowały mało znaną działaczkę samorządową Mirosławę Stachowiak-Różecką na najważniejsze stanowisko polityczne na Dolnym Śląsku. 28
  • Kiedy nie wiadomo, o co chodzi... 1 kwi 2018, 20:00 Miesiąc temu napisałam, że FB ma wiele cech instytucji totalitarnej i że wszyscy, którzy mu zawierzyli, znaleźli się w pułapce. Kolejnym na to dowodem jest afera z firmą Cambridge Analytica, manipulującą użytkownikami FB podczas... 31
  • Czego brakuje antysystemowcom 1 kwi 2018, 20:00 Człowiek zaangażowany ideowo i politycznie, który z niczym się nie zgadza. Wieczny buntownik i wieczna siła sprzeciwu. To antysystemowiec. 32
  • Nieme bydlątka odzyskują głos 1 kwi 2018, 20:00 Kobiety nie chcą być już podporządkowane duchownym. Dotyczy to zarówno świeckich feministek, jak i zakonnic. Tyle że każde środowisko widzi to po swojemu. 34
  • Poszło o pieniądze 1 kwi 2018, 20:00 Mnie tam nie było – twierdzi skazany za morderstwo swego wierzyciela były prezydent Zabrza. 38
  • Interes na kolorowych piórach 1 kwi 2018, 20:00 Papugarnie to rozrywka dla rodzin z dziećmi i żyła złota dla właścicieli. Dla papug – obóz koncentracyjny. 43
  • Egzotyczna polska budowa 1 kwi 2018, 20:00 Polski rynek pracy wchłonął falę pracowników z Ukrainy. Teraz firmy szukają dalej. Nawet w Nepalu, Bangladeszu i Indiach. Wkrótce mają mieć łatwiej. 47
  • „Królowa Zakopanego” z zarzutami 1 kwi 2018, 20:00 Małgorzata Ch. oraz jej mąż Grzegorz K. – właściciele kilku hoteli, w tym zakopiańskiego Belvedere – zostali zatrzymani. Usłyszeli zarzuty oszustwa i ukrywania majątku przed wierzycielami. Działania Ch. „Wprost” opisuje od kilku miesięcy. 50
  • Niech moc będzie z nami 1 kwi 2018, 20:00 MICHAŁ KURTYKA To było jedno z najtrudniejszych zadań, przed którymi przyszło nam stanąć. Sprawa niby prosta, przygotować mechanizm, który będzie zapewniał bezpieczeństwo energetyczne kraju, pobudzi do ogromnych inwestycji, w dodatku... 52
  • Know How 1 kwi 2018, 20:00 Sophia w Krakowie Humanoidalny robot ze sztuczną inteligencją będzie jednym z mówców na czerwcowym kongresie Impact’18 w Krakowie. Sophia wygląda jak człowiek, jest zdolna nie tylko naśladować ludzkie ruchy i gesty. Sama stara się... 53
  • Hossa Bessa 1 kwi 2018, 20:00 Tesla w opałach O prawie jedną dziesiątą spadł w ubiegłym tygodniu kurs akcji Tesli. Kontrolowany przez Elona Muska producent pojazdów elektrycznych wpadł w tarapaty po tym, jak w zeszły wtorek Amerykańska Narodowa Rada Bezpieczeństwa... 54
  • Polska stolica bluesa 1 kwi 2018, 20:00 Suwałki stoją branżą drzewno-meblarską. Wizytówką miasta jest jednak nie tylko przemysł, ale także największy w kraju plenerowy festiwal bluesowy – mówi Czesław Renkiewicz, prezydent Suwałk. 56
  • Kłamstwo, które uwiera cesarza Xi 1 kwi 2018, 20:00 Tajwan to jedno z miejsc, w których mogłaby się zacząć nowa wojna. Pekin chciałby podporządkować sobie wyspę choćby i siłą, a USA na pewno nie będą na to patrzeć bezczynnie. 58
  • Norweska Realpolitik 1 kwi 2018, 20:00 Sylvi Listhaug wprowadziła politykę, którą powiela wiele krajów UE. To ona spowodowała, że imigrantów zarobkowych z Polski jest tam wciąż więcej niż azylantów z Bliskiego Wschodu. 62
  • Morderczyni bez imienia 1 kwi 2018, 20:00 Ja tylko zebrałem fakty, niech czytelnik wyciągnie wnioski – mówi Cezary Łazarewicz, autor książki „Koronkowa robota”, o sprawie Gorgonowej. 67
  • Na zdrowie 1 kwi 2018, 20:00 Talia a serce Kobiety, u których stosunek obwodu talii i bioder jest wyższy (czyli panie szersze w pasie), są narażone na większe ryzyko ataku serca niż mężczyźni o sylwetce przypominającej jabłko. O wynikach badań naukowców z George... 69
  • Efekt motyla 1 kwi 2018, 20:00 To mały narząd, kształtem przypominający motyla. Waży zaledwie 20-30 g, ale ma ogromny wpływ na funkcjonowanie całego organizmu. Tarczyca – jej choroby coraz częściej dotyczą Polek i Polaków. 70
  • Największa budowla świata 1 kwi 2018, 20:00 „Nowy cud świata”, „największe akwarium na świecie”, „podwodny świat, z którym nic nie może się równać” – takie określenia pojawiają się, gdy mowa o Wielkiej Rafie Koralowej. 74
  • Pisarz czterech osobach 1 kwi 2018, 20:00 Haruki Murakami nazwał kiedyś Paula Austera absolutnym geniuszem. Przesadził, ale autor powieści „4321” jest pisarzem, którego nie da się zlekceważyć. A jego nowa proza to utwór ocierający się o wybitność. 78
  • Prawda o polskiej modernizacji 1 kwi 2018, 20:00 Nasi politycy wciąż mówią o modernizacji. Warto sprawdzić, jak postęp po 1918 r. widzieli ich poprzednicy. 84
  • Serialowy biały kruk 1 kwi 2018, 20:00 Po infantylnym i kiepsko napisanym drugim sezonie „Belfra” Canal+ sięga po nowego bohatera, Adama Kruka. A przy okazji opisuje współczesną Polskę. 88
  • Wydarzenie 1 kwi 2018, 20:00 DRAMAT Polskie twarze W„Twarzy” Szumowskiej są dwa filmy. Pierwszy to bezlitosna satyra na tzw. Polskę B. Na wszystko, co najgorsze we współczesnej prowincjonalnej rzeczywistości. Alkoholizm, ksenofobię, pełną nienawiści... 90
  • Film 1 kwi 2018, 20:00 DRAMAT Kręgi piekła TEN FILM ZOSTAWIA W MILCZENIU, LECZ RODZI KRZYK I SPRZECIW WOBEC ŚWIATA WYPRANEGO Z ELEMENTARNEGO SZACUNKU DLA DRUGIEGO CZŁOWIEKA. Reżyser portretuje studentkę, która przyjechała do Tunisu z konserwatywnej prowincji, w... 91
  • Muzyka 1 kwi 2018, 20:00 HIP-HOP Rutyna na tronie Najbardziej bezpretensjonalna gwiazda polskiego przemysłu muzycznego to bez wątpienia Piotr „KęKę” Siara. Łączna sprzedaż jego już czterech płyt za chwilę przekroczy 200 tys. sztuk. Pierwszy teledysk,... 92
  • Książka 1 kwi 2018, 20:00 BIOGRAFIA Jak hartował się mit Od śmierci MM minęło już ponad 50 lat, a ona nadal jest obecna w popkulturze, nadal intryguje. Opowieści o jej życiu to z jednej strony historia Kopciuszka, który wdrapał się na szczyt świata, z drugiej... 94
  • Kalejdoskop 1 kwi 2018, 20:00 WYSTAWA Gość w dom, wróg w dom TA WYSTAWA OBROSŁA JUŻ SKANDALEM. DWÓJKA PUBLICYSTÓW ZAPOWIEDZIAŁA PO ZWY, gdyż ich wpisy znalazły się na ekspozycji jako przykłady antysemityzmu. Dwóch senatorów zwróciło uwagę, że Polin miesza... 95
  • Kulturalna trzynastka 1 kwi 2018, 20:00 Katarzyna Lengren SCENOGRAFKA, MALARKA, DZIENNIKARKA 1. Najbardziej znienawidzona lektura? Nie mam. Czytam najnudniejsze książki i zastanawiam się, dlaczego takie są, a jeśli są całkiem znienawidzone, to wyrzucam przez okno, na przykład... 96
  • Wielkanoc 1 kwi 2018, 20:00 MICHAŁ WITKOWSKI Moje święta wyglądają coraz częściej tak. Już nie pisanki, już nie koszyczki ze święconką, nie zjadanie baranka z cukru czy z masła, nie przeżywanie i ustrajanie białego obrusa bukszpanem, a jeśli prezenty, to... 97
  • Lipa globalnego ocieplenia (z Fortuną w tle) 1 kwi 2018, 20:00 Warszawa w śniegu, zimno, znaczy – idą święta. Rzecz w tym, że to Święta Wielkanocne. W Wielki Czwartek – gdy piszę te słowa – na granicy Podkarpacia i Lubelszczyzny jest -6 stopni Celsjusza, a w stolicy Państwa Polskiego co prawda... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany