Kraj cyklistów

Kraj cyklistów

Rowerzysta, zdjęcie ilustracyjne
Rowerzysta, zdjęcie ilustracyjne / Źródło: Fotolia / fot. lzf
Polacy pokochali bike-sharing. Tylko w zeszłym sezonie liczba wypożyczeń w Warszawie przekroczyła 5 mln. A to świetnie rozwijający się rynek, zdominowany przez firmy z Niemiec i Francji.

Systemy rowerów publicznych stały się w Polsce tak popularne, że mieszkańcy miast, gdzie działają, nie wyobrażają sobie bez nich życia. To tak, jakby istniały one od zawsze. A powstawały zaledwie kilka lat temu. Prekursorem wprowadzenia bike-sharingu był Kraków. W 2008 r. miasto podpisało z warszawskim Sanmargar Team trzyletnią umowę na budowę i obsługę systemu składającego się ze 100 rowerów i 12 stacji. Inicjatywa dofinansowana została w ramach unijnego programu Caravel Civitas. Dzisiaj Wavelo, następca tego systemu, może pochwalić się liczbą 1500 rowerów i 150 stacjami. Tylko w ubiegłym roku na ich rowerach przejechano 2,5 mln km. Największy publiczny system wypożyczania rowerów to warszawski Veturilo.

I jest on liderem w całej w Europie Środkowo-Wschodniej, mającym ponad 5 tys. rowerów i 366 stacji. Dziś wypożyczalni rowerów nie ma tylko w czterech województwach, ale te białe plamy wkrótce znikną. Każdy samorząd chce mieć własny system rowerowy. Pytanie tylko, czy da się na tym zarobić. Jak działa sam model biznesowy bike-sharingu? W większości wypadków to samorząd współfinansujedziałanie systemu. Ogłasza przetarg na kilkuletnią obsługę, a później partycypuje w kosztach. Wypożyczający ma zazwyczaj pierwsze 20 minut darmowe. Później naliczane zostają opłaty. Są one niewielkie, tak by podróż rowerem po mieście była tańsza niż komunikacją miejską. – Taki rower, zwłaszcza gdy może działać przez cały rok, jest świetnym miejskim transportem intermodalnym – uważa Marcin Jeż, dyrektor ds. rozwoju w BikeU. – System bardzo dobrze wkomponowuje się w połączenie z autobusami i tramwajami.Dlatego miasta traktują wypożyczalnie rowerów jako transport publiczny i uzupełnienie miejskiej komunikacji.

Twierdzą, że walczą w ten sposób ze smogiem. I dlatego decydują się dokładać do interesu. Ile? Każdy samorząd ma inną umowę. Zależy to od zakresu usługi. I tak na przykład Białystok w ubiegłym roku wybrał operatora systemu roweru miejskiego BiKeR na najbliższe trzy sezony. Kwota, jaką ma zapłacić, to 6,7 mln zł za cały okres obowiązywania umowy. Ale opolski system rowerów publicznych, który funkcjonuje od 2012 r., jest dużo tańszy. Koszty funkcjonowania systemu w latach 2015-2018 to blisko 1,4 mln zł. Polski rynek niemal w całości zdominowany został przez niemiecką sieć Nextbike. Jest ona operatorem bezobsługowych wypożyczalni w większości miast w Polsce (w tym Veturilo). Udział w rynku Nextbike Polska jest oceniany na ok. 80 proc. Drugą co do wielkości firmą jest BikeU z udziałem na poziomie kilkunastu procent, trzeci to Romet Rental, który ma ok. 5 proc. rynku. Pojawiają się także tacy gracze jak Filfri, ale póki co ich udział jest marginalny.

– To bardzo konkurencyjny rynek – uważa Marek Pogorzelski, rzecznik Nextbike Polska SA – Wygrywamy z rywalami nie tylko ceną, lecz także innowacyjnymi rozwiązaniami. Jako pierwsi na świecie wprowadziliśmy do floty rowerów publicznych rowery cargo/familijne, w naszej ofercie są rowery dziecięce, tandemy. Firma twierdzi, że będzie startować w każdym przetargu ogłaszanym w Polsce. W tym roku Nextbike podpisał umowę na rozbudowę systemu w Katowicach (296 rowerów), uruchomienie i obsługę systemu w Kaliszu (283 rowery) i Zielonej Górze (360 rowerów). Co ciekawe, Nextbike Polska nie poprzestaje na polskim rynku. Na początku maja uruchomiony zostanie pierwszy zagraniczny system w fińskim mieście Turku. – Rozszerzyliśmy naszą licencję na Finlandię, Norwegię, Islandię. Zamierzamy w tym roku wystartować jeszcze w kliku zagranicznych przetargach – tłumaczy Pogorzelski.

Francuska konkurencja

Drugi gracz na rynku, francuski BikeU, plasuje się raczej jak ubogi krewny, chociaż jest częścią europejskiego giganta. W Polsce jednak może pochwalić się zdobyciem takich samorządów jak Szczecinek, Bielsko-Biała, Bydgoszcz i Jastrzębie Zdrój. Największym jego osiągnięciem jest jednak Kraków, gdzie wprowadził nieco inny model biznesowy niż znany z pozostałych miast. Tam spory ciężar finansowy przerzucony jest na samych mieszkańców, którzy mogą wykupić abonamenty na 60 i 90 minut dziennie. Kosztują odpowiednio 19 i 24 zł miesięcznie. Co ciekawe, przerzucenie tych kosztów na mieszkańców nie powiodło się w przypadku Nexbike. Ich pilotażowy program w Sopocie okazał się niewypałem. Tam ceny za wypożyczenie roweru były zdecydowanie wyższe niż w pozostałych miastach. Wiązało się to z brakiem znacznego dofinansowania ze strony magistratu. A to odstraszyło klientów. – Żeby wymagać od użytkownika opłat, to trzeba dać mu za to konkretną jakość – uważa Jeż. – Czyli rowery powinny być na naprawdę wysokim poziomie, a co ważniejsze powinny mieć najwyższej klasy serwis. Zadowolony użytkownik zawsze zapłaci. Nie mnie oceniać, jak spełniano kwestie jakościowe w Sopocie, ale werdykt napisany przez użytkowników był jeden i bezlitosny. Nie ma się zatem co dziwić, że poniesiona została klęska – mówi.

Marny zysk

O małej klęsce można też mówić w przypadku zyskowności samych operatorów. Nextbike, mimo że z roku na rok praktycznie podwajał swoje obroty (przychody netto ze sprzedaży w 2012 r. to 3 mln zł, w 2013 r. – 6,8 mln zł, w 2015 r. – 17 mln zł, w 2016 r. – 34,5 mln zł i 43,5 mln zł w 2017 r.), to niemal co roku kończył ze stratą netto. Dopiero od 2016 r. zaczął zarabiać, w 2017 r. miał 4,7 mln zł zysku. Warto dodać, że firma jest notowana na rynku New Connect warszawskiej giełdy. BikeU Sp. z o.o. nie może się pochwalić takimi wynikami. Przychody netto ze sprzedaży spadają z roku na rok. W 2014 r. wyniosły 3 mln zł, w 2015 r. 2,8 mln zł, a w 2016 r. niecałe 2 mln zł. Jeszcze gorzej jest z zyskiem netto. W 2016 r. strata była wyższa niż przychody i wyniosła ponad 2 mln zł. – Nie patrzymy na polski rynek w kategorii „tu i teraz” – tłumaczy Jeż. – Nasz plan to wizja w horyzoncie kilkunastoletnim. Nie interesuje nas zdobywanie rynku za wszelką cenę.

My, w przeciwieństwie do konkurencji, nie startujemy w każdym przetargu. Chcemy wdrażać ofertę premium, edukować samorządy. I ta oferta rozwija się dynamicznie. W Warszawie dostępne są już rowery elektryczne. A od ubiegłego roku pojawiła się konkurencja dla Veturilo – Cross Bike. To model zapożyczony z Chin. Roweru się nie wypożycza i oddaje do stacjonarnych „przystanków rowerowych”, tylko zostawia się w dowolnym miejscu w mieście. Wystarczy mieć aplikację na telefon. Na mapie znajdujemy najbliższy rower i zbliżamy telefon do zamka blokującego tylne koło. Polski rynek ciągle nie jest jeszcze nasycony. Operatorzy w dużej mierze skupiali się na największych miastach. Teraz przyszedł czas na mniejsze miejscowości. Każdy z graczy jest przekonany, że takie wypożyczalnie, tak jak przyjęły się w Warszawie czy Krakowie, przyjmą się także w Łomży czy Pabianicach. – Na koniec 2017 r. w polskich systemach bikesharingowych jeździło ok. 15 tys. rowerów – mówi Pogorzelski. – Szacujemy, że w tym roku ich łączna liczba zbliży się do 25 tys. Potencjał polskiego rynku szacujemy na ok. 47 tys. rowerów w perspektywie 2025+. Czyli powoli stajemy się prawdziwym krajem cyklistów. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 17/2018
Więcej możesz przeczytać w 17/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 17/2018 (1833)

  • Czas na nową konstytucję 22 kwi 2018, 20:00 Pamiętacie, jak wyglądało wasze życie w 1997 r. (o ile byliście już na świecie)? Ja zastanawiałem się, kiedy będę miał pierwszy telefon komórkowy, cieszyłem się, że można znaleźć niektóre informacje w internecie, nie ruszając... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 22 kwi 2018, 20:00 POGŁOSKA, ŻE TO PATRYK JAKI BĘDZIE KANDYDATEM ZJEDNOCZONEJ PRAWICY NA PREZYDENTA WARSZAWY, zelektryzowała PiS. Jeden z naszych rozmówców uważa, że wiceminister sprawiedliwości jest mistrzem autokreacji i to jest jego atut. – Te jego... 6
  • Obraz tygodnia 22 kwi 2018, 20:00 229 mln dni spędzili Polacy na zwolnieniach chorobowych w 2017 r. (9 mln więcej niż w 2016 r.) Wygrany Mike Urbaniak – krytyk teatralny i bloger, zainicjował udaną akcję, by w Warszawie w 75. rocznicę powstania w getcie zawyły syreny.... 10
  • Infor radar 22 kwi 2018, 20:00 Prezydent już nie chce referendum W KANCELARII PREZYDENTA ANDRZEJA DUDY TRWA URZĘDNICZA BURZA MÓZGÓW, jak zręcznie i delikatnie wycofać się z pomysłu przeprowadzenia referendum konstytucyjnego – twierdzi nasz informator. Z nieoficjalnych... 11
  • Wołanie na puszczy 22 kwi 2018, 20:00 MONIKA JARUZELSKA WKRACZA DO POLITYKI. NA RAZIE JAKO KANDYDATKA NA RADNĄ, ALE PRZECIEŻ NIE O SAMORZĄDY TU CHODZI (niestety, często traktuje się wybory samorządowe jako trening w wyborach „ważniejszych”). Ma dobrą rację: będzie... 12
  • Korniki w sądzie 22 kwi 2018, 20:00 NO, KTO BY NIE CHCIAŁ SĄDÓW SZYBSZYCH, MĄDRZEJSZYCH, TRAFNIEJSZYCH? Lat temu kilka, jeszcze za okupacji Polski przez PO poczytałem trochę o tzw. problemie biegłych sądowych. 12
  • Kisiel znów Na Rozdrożu 22 kwi 2018, 20:00 Jarosław Kaczyński, Jadwiga Emilewicz, Mariusz i Paweł Szataniakowie oraz Ryszard Pieńkowski zostali tegorocznymi laureatami Nagrody Kisiela. 14
  • Trudne wybory 22 kwi 2018, 20:00 W 2015 r. odbyły się w Polsce wybory – zarówno prezydenckie, jak i parlamentarne. „Wprost” też dokonywał trudnych wyborów. Publikował wstrząsające zdjęcia i podejmował odważne tematy, choćby molestowania seksualnego w mediach czy traktowania gejów przez Kościół. 16
  • Sprawa Kamila Durczoka 22 kwi 2018, 20:00 Zanim w USA wybuchła afera #MeToo pokazująca skalę molestowania seksualnego, „Wprost” oddał głos kobietom molestowanym i mobbingowanym przez znanego polskiego dziennikarza Kamila Durczoka, ówczesnego szefa „Faktów” TVN. Wywołało to dyskusję o prawach kobiet i pracowników, a... 17
  • Dzieci władzy 22 kwi 2018, 20:00 Synowie i córki najważniejszych osób w Polsce nie chcą robić kariery na nazwisku rodziców. Większość woli iść własną, niepolityczną drogą. 19
  • Miałem żal do ojca 22 kwi 2018, 20:00 Gdy ojciec był szefem MSZ, dzwoniłem do jego sekretariatu i negocjowałem, kiedy będę mógł z nim 15 minut porozmawiać. Czasem czekałem kilka dni – mówi Tomasz Cimoszewicz, poseł PO 26
  • Spór o nic 22 kwi 2018, 20:00 Jeśli naprawdę PiS i prezydent Duda zamierzają teraz spierać się o kształt konstytucji – to srodze się na tym sparzą. Najpierw dlatego, że w kampanii przed wyborami komunalnymi każdy spór w łonie obozu rządzącego będzie... 29
  • Czuję się ścigany 22 kwi 2018, 20:00 – Mariusz Kamiński stoi za wyrzuceniem mojej żony z ABW. Była mobbingowana – mówi Paweł Wojtunik, były szef CBA. 30
  • Multi-kulti, Szmulki i cmentarze 22 kwi 2018, 20:00 Pierwsze pół roku w Berlinie mieszkałam na Kreuzbergu, który obok Neukölln jest najbardziej multikulturową dzielnicą stolicy Niemiec. Okna sypialni wychodziły na duży, nocami pusty parking przy markecie. Co rusz rozgrywały się na nim... 33
  • PiS wychodzi na prostą 22 kwi 2018, 20:00 Obóz rządzący odzyskał po konwencji samorządowej wiarę w geniusz prezesa i możliwość wygrania kolejnych wyborów. Ale już wie, że zadyszki w polityce można dostać bardzo łatwo. 34
  • Miejsca dla taty premiera 22 kwi 2018, 20:00 W wyborach samorządowych na listach Zjednoczonej Prawicy znajdą się ludzie z partii Kornela Morawieckiego Wolni i Solidarni. 36
  • Tajna broń Sojuszu 22 kwi 2018, 20:00 Andrzej Celiński może być wspólnym kandydatem SLD i PSL na prezydenta Warszawy. 37
  • Zacznijmy ustrojową debatę 22 kwi 2018, 20:00 Samorząd nie jest wykonawcą woli polityków – mówi Zygmunt Berdychowski, szef rady programowej Forum Ekonomicznego. 38
  • Życie od kuchni 22 kwi 2018, 20:00 W domach dziecka nikomu się nie pokazuje, jak ugotować obiad. Ani jak skasować bilet, zrobić zakupy i żyć. Usamodzielnianie to fikcja. 40
  • Z prędkością żółwia 22 kwi 2018, 20:00 Kiedy zobaczycie biegaczy, którzy poruszają się wolniej od pieszych, nie wysilajcie się na drwiny. Tak ma być. To slow jogging – trucht bez zadyszki, bez rywalizacji, z uśmiechem. I koniecznie w towarzystwie. 44
  • 5 sposobów na szybki odpoczynek 22 kwi 2018, 20:00 To nieprawda, że potrzebujemy długiego urlopu, by się zresetować i naładować baterie na kolejne miesiące. 48
  • Świeży oddech Kuboty 22 kwi 2018, 20:00 Nikt nie wie, skąd się wzięły, ale wszyscy chcieli je mieć. Klapki Kubota, czyli kultowy obiekt pożądania lat 90., wracają na rynek. 50
  • Kraj cyklistów 22 kwi 2018, 20:00 Polacy pokochali bike-sharing. Tylko w zeszłym sezonie liczba wypożyczeń w Warszawie przekroczyła 5 mln. A to świetnie rozwijający się rynek, zdominowany przez firmy z Niemiec i Francji. 54
  • Demokracja to za mało 22 kwi 2018, 20:00 PAWEŁ JANKOWSKI Donald Trump prowadzi antyrynkową, protekcjonistyczną ofensywę wymierzoną w Chiny. Państwo Środka odpłaca Amerykanom pięknym za nadobne. Cios za cios, cło za cło. Populistyczne i szkodliwe dla gospodarki rozwiązania... 56
  • Najbogatszy człowiek wszech czasów 22 kwi 2018, 20:00 W czasach, gdy Kolumb przemierzał Atlantyk, a da Vinci malował Monę Lisę, niemiecki bankier Jakub Fugger zgromadził majątek, który uczynił go najbogatszym człowiekiem w historii. W 1525 r. należało do niego 2 proc. PKB Europy. 58
  • Hossa Bessa 22 kwi 2018, 20:00 Apple idzie w newsy Miesiąc temu Apple przejęło Texture. To wirtualny serwis pozwalający użytkownikom zasubskrybować ponad 200 czasopism za 9,99 dolarów miesięcznie. Teraz ujawniono, że nowa platforma ma zostać zintegrowana z oddziałem... 61
  • Millenialsi nie chcą jeździć tirami 22 kwi 2018, 20:00 Brak rąk do pracy nadal mocno doskwiera branży transportowej i logistycznej. W efekcie za kółkiem zasiadają cudzoziemcy. 62
  • Magazyny innowacji 22 kwi 2018, 20:00 Roboty, drony, wirtualna rzeczywistość. Branża transport, spedycja i logistyka inwestuje w nowoczesne technologie. 64
  • Okienne rewolucje 22 kwi 2018, 20:00 W ciągu ostatnich lat rynek okien przeszedł prawdziwą rewolucję. Duży udział ma w niej Polska, która jest jednym z czołowych producentów okien dachowych. 66
  • Inwestycja w przyszłość 22 kwi 2018, 20:00 Jeżeli mnożymy zyski, musimy też umieć się nimi dzielić – mówi Agnieszka Servaas, prezes VIVE Management. 69
  • Siła kobiet w biznesie 22 kwi 2018, 20:00 Przykład menedżerek z LINK4 pokazuje, że w zdominowanym przez mężczyzn świecie ubezpieczeń firmy kierowane przez kobiety w niczym nie ustępują konkurencji zarządzanej przez panów. 70
  • Targi nie tylko dla smakoszy 22 kwi 2018, 20:00 Kolejna edycja Międzynarodowych Targów Żywności Warsaw Food Expo odbędzie się w dniach 24-26 maja w Ptak Warsaw Expo w warszawskim Nadarzynie. 72
  • Czas wyzwań 22 kwi 2018, 20:00 Innowacyjne metody terapii rewolucjonizują ochronę zdrowia. Inwestycje w zdrowie, w nowoczesne terapie, biotechnologie to koło zamachowe polskiej gospodarki. 74
  • W elitarnym klubie biotechnologii 22 kwi 2018, 20:00 Będąc jednym z czempionów narodowych, przyczyniamy się do rozwoju polskiej gospodarki w oparciu o wiedzę i innowacyjne technologie – mówi Markus Sieger, prezes Polpharmy. 76
  • W elitarnym klubie biotechnologii 26 kwi 2018, 17:05 Będąc jednym z czempionów narodowych, przyczyniamy się do rozwoju polskiej gospodarki w oparciu o wiedzę i innowacyjne technologie – mówi Markus Sieger, prezes Polpharmy. 76
  • Dumni z innowacji 22 kwi 2018, 20:00 Boehringer Ingelheim to jedna z dwudziestu największych firm farmaceutycznych świata. Tajemnicą jej sukcesu są tworzący ją ludzie, pomysły i inwestycje. 78
  • Rozwiązania, które wchodzą w praktykę 22 kwi 2018, 20:00 Poza telemedycyną zajmujemy się genetyką, komórkami macierzystymi czy biodrukiem – mówi Adam Konka, prezes Śląskiego Parku Technologii Medycznych Kardio-Med Silesia. 80
  • Życie ze schizofrenią 22 kwi 2018, 20:00 Chorzy na schizofrenię mogą normalnie żyć i pracować. Pod warunkiem, że stosują systematycznie odpowiednią terapię. 82
  • Lepszy niż Zuckerberg 22 kwi 2018, 20:00 Paweł Durow i jego komunikator Telegram to w Rosji wrogowie numer jeden. Stawiający na ochronę prywatności użytkowników Rosjanin stanowi też wielkie wyzwanie dla Facebooka. 85
  • Pomniki niezgody 22 kwi 2018, 20:00 Stawianie i obalanie pomników to jedna z najstarszych gier w historii sporów politycznych. Spory wokół monumentu upamiętniającego katastrofę smoleńską świetnie mieszczą się w tej tradycji. 90
  • Moda na parzenie 22 kwi 2018, 20:00 Tradycyjny dylemat „kawa czy herbata” Polacy coraz częściej zastępują pytaniami: „jaka?” i „w jaki sposób zaparzona?”. 93
  • Mokate – z Ustronia na cały świat 22 kwi 2018, 20:00 Mokate jest obecne na 70 rynkach na świecie i ciągle zdobywa kolejne, rozwijając zarówno kanały dystrybucji, jak i portfolio – mówi dr Adam Mokrysz, prezes zarządu Mokate SA. 94
  • O kawie wiemy wszystko 22 kwi 2018, 20:00 O małej czarnej i jej sekretach opowiada Joanna Luto, Country Manager JUra Poland. 96
  • Kobiety i wino 22 kwi 2018, 20:00 Producenci i dystrybutorzy win chcą zawalczyć o polskie konsumentki, bo to one tworzą w Polsce kulturę picia wina. 98
  • Czy Bóg coś przed nami ukrywa? 22 kwi 2018, 20:00 „Oświadczenie, że Bóg istnieje, odpowiada uznaniu, iż na pewne pytanie dotyczące Wszechświata nie ma odpowiedzi” – twierdzi teolog. A naukowcy intensywnie przesuwają granice wiedzy. 100
  • Sezam seriali 22 kwi 2018, 20:00 Jedziecie na majówkę, a tu deszcz. Wchodzicie na Netflixa i… w natłoku propozycji potentata nie wiecie, co wybrać. Oto nasz przewodnik, który pomoże wam odsiać ziarno od plew. 104
  • Kopia jak oryginał 22 kwi 2018, 20:00 Na dwa koncerty przyjeżdża do Polski The Australian Pink Floyd Show – bodaj jedyny cover band chwalony przez oryginalną kapelę. A sami Floydzi? Niby nie istnieją, ale nie dają o sobie zapomnieć. 108
  • Wydarzenie 22 kwi 2018, 20:00 Dziwny jest ten świat Nowa książka Olgi Tokarczuk to zawsze wydarzenie, bo to pisarka, która zdobyła już chyba wszystkie możliwe krajowe nagrody literackie – w tym dwa razy Nike – i cieszy się nie tylko szacunkiem krytyki, ale też... 110
  • Film 22 kwi 2018, 20:00 Naprawdę złe psy JEST ON. ZGORZKNIAŁY GLINIARZ, KTÓRY ZA NIC MA PRZEPISY, GDY TRZEBA ROZWIĄZAĆ SPRAWĘ. Kiedyś brał udział w nieudanej zasadzce na gangstera. Jego partner zginął, na nim zostało odium. Wrobiono ich w aferę, sugerując,... 111
  • Muzyka 22 kwi 2018, 20:00 ELEKTRONIKA Ludzie w maskach Od lat powtarzane jest w naszym show-biznesie zdanie, że z formalnego punktu widzenia nie ma już żadnych przeszkód, by w polskiej muzyce powstawały płyty na światowym poziomie. Mamy studia, mamy świetnych... 112
  • Książka 22 kwi 2018, 20:00 Salonik literacki Frédéric Beigbeder, „Rozmowy dziecięcia wieku”, Noir sur Blanc Frédéric Beigbeder to gwiazdor literatury francuskiej – nie wystarcza mu, że pisze dobre powieści, lecz dba o obecność w mediach i ściga się na... 114
  • Kalejdoskop 22 kwi 2018, 20:00 Krucha niepodległość STULECIE ODZYSKANIA NIEPODLEGŁOŚCI Z PEWNOŚCIĄ ZAOWOCUJE NIEJEDNĄ WYSTA WĄ POŚWIĘCONĄ PATRIOTYCZNEJ SZTUCE, portretom czy broni. Wrocławskie muzeum wpadło na genialny w swej prostocie pomysł, by przypomnieć,... 116
  • Kulturalna trzynastka 22 kwi 2018, 20:00 Joanna Jabłczyńska AKTORKA, AUTORKA PORADNIKÓW 1. Najbardziej znienawidzona lektura? „W pustyni i w puszczy”. Pierwsza styczność z Sienkiewiczowskimi opisami przyrody była ciężkim przeżyciem dla ucznia podstawówki. 2. Którym... 120
  • Najokrutniejszy miesiąc to kwiecień 22 kwi 2018, 20:00 MICHAŁ WITKOWSKI Słońce świeci ostro w oczy. Czas zacząć jeść w ogrodzie, czas wyciągnąć grille, podpałkę, podręczne zestawy przypraw. Zalana światłem niedziela bez handlu. I znów, jak co roku, wszystko wyległo. Jeszcze blade,... 121
  • Nieśmiertelni 22 kwi 2018, 20:00 Integralną częścią sportu są legendy, bo sport to często pojedynki Dawida z Goliatem. Prawie zawsze jestem za Dawidem, zwykle nie tylko słabszym, ale i znacznie biedniejszym niż współczesny sportowy krezus Goliat. Prawie – wyjątki od... 122

ZKDP - Nakład kontrolowany