Czas wyzwań

Czas wyzwań

Lekarz, zdjęcie ilustracyjne
Lekarz, zdjęcie ilustracyjne / Źródło: Fotolia / rogerphoto
Innowacyjne metody terapii rewolucjonizują ochronę zdrowia. Inwestycje w zdrowie, w nowoczesne terapie, biotechnologie to koło zamachowe polskiej gospodarki.

System ochrony zdrowia staje przed poważnymi wyzwaniami. Żyjemy coraz dłużej. Rośnie świadomość społeczna, bardziej interesujemy się zdrowiem, chodzimy do lekarza nie tylko wtedy, kiedy chorujemy, lecz także po to, żeby sprawdzić, czy nic nam nie dolega. Wszystko to sprawia, że w najbliższych latach bardzo wzrośnie zapotrzebowanie na konsultacje i wizyty u lekarza. Przy deficycie liczby lekarzy w Polsce może to być poważnym problemem. – Dlatego polska medycyna musi się stać innowacyjna, trzeba sięgnąć po innowacyjne technologie i rozwiązania organizacyjne, by stawić czoła wyzwaniom w zakresie opieki zdrowotnej – mówi dr Małgorzata Gałązka-Sobotka, dyrektor Centrum Kształcenia Podyplomowego i dyrektor Instytutu Zarządzania w Ochronie Zdrowia Uczelni Łazarskiego.

Telemedycyna staje się koniecznością. – Za 10-20 lat wiele decyzji, które dziś podejmuje lekarz, być może będzie podejmować sztuczna inteligencja, która łącząc miliony danych, pokaże drogę postępowania. Proces postawienia diagnozy i leczenia może być zorganizowany na poziomie sztucznej inteligencji, a lekarz będzie mógł się skupić nad psychologiczną opieką nad chorym, dać mu instrukcje, jak odnaleźć się w chorobie, jak z nią żyć – dodaje dr Gałązka-Sobotka. Pionierskie rozwiązania telemedyczne w Polsce to działania prof. Henryka Skarżyńskiego, z którego inicjatywy już w 2009 r. powstała pierwsza na świecie Krajowa Sieć Teleaudiologii. Dziś w jej skład wchodzi 20 ośrodków w Polsce, jeden na Ukrainie i jeden w Kirgistanie. Sieć umożliwia przeprowadzanie telekonsultacji z udziałem pacjentów i specjalistów z kilku ośrodków jednocześnie. To ogromne ułatwienie, gdyż np. operacja wszczepienia implantu ślimakowego jest dopiero początkiem leczenia, później konieczna jest rehabilitacja słuchu trwająca nawet kilka lat. Procesor mowy trzeba odpowiednio zaprogramować, by zapewnić jak najlepsze słyszenie. Rozwiązania telemedyczne są też coraz częściej wprowadzane w innych dziedzinach medycyny, przede wszystkim w kardiologii i rehabilitacji.

Nowe terapie

Ostatnie lata przyniosły też przełom w leczeniu farmakologicznym. Dzięki temu z wieloma chorobami, do niedawana uznawanymi za śmiertelne, dziś można żyć wiele lat. Nowe leki, całkowicie zmieniające obraz choroby, pojawiają się m.in. w onkologii, kardiologii, diabetologii, pulmonologii, immunologii, neurologii, gastroenterologii, reumatologii, hematologii. Szczególnie szybko rozwijają się terapie onkologiczne. Przełomem są leki ukierunkowane molekularnie oraz immunoterapia, która próbuje naprawić układ odpornościowy, „oślepiony” przez komórki nowotworowe. W odróżnieniu od leków celowanych immunoterapia nie oddziałuje bezpośrednio na raka, tylko pomaga go zniszczyć układowi immunologicznemu chorego. Jak pokazały badania naukowe, nowotwór, mimo że wywodzi się z tego samego narządu (np. piersi, płuca), może być spowodowany przez zupełnie inne zmiany w genomie. Dlatego zanim rozpocznie się leczenie, powinno się wykonać badania molekularne i profilowanie genomowe. Dzięki temu można uzyskać informację o opcjach terapeutycznych. Wybór leczenia coraz częściej jest uzależniony nie od umiejscowienia guza, ale od wystąpienia danej mutacji. Coraz więcej mówi się o medycynie personalizowanej, dostosowanej do pacjenta. Podejmuje się też próby terapii genowych.

Koszt czy inwestycja

Wprowadzenie na rynek nowego leku jest poprzedzone wieloletnimi pracami badawczymi. Często trwają one ponad 10 lat. Tylko bardzo niewielka liczba cząsteczek, nad którymi rozpoczyna się prace w laboratoriach, dochodzi do etapu badań klinicznych. Jeszcze mniej jest potem rejestrowana jako leki. Dlatego koszty opracowania nowej terapii, które ponoszą przede wszystkim firmy farmaceutyczne, są bardzo wysokie, często wynoszą ponad 1 mld dolarów. To ryzyko biznesowe, wysiłek, ale i budowanie potencjału do rozwijania kolejnych leków. Koszty mają przełożenie na ceny innowacyjnych leków. Tym bardziej że często są to terapie spersonalizowane, przeznaczone dla wąskich grup pacjentów, którzy mogą z ich stosowania odnieść największe korzyści. W Polsce wiele z tych terapii często przekracza tzw. próg efektywności kosztowej, dlatego nawet kilka lat czeka na refundację. Pacjenci zbyt często nie mają dostępu do innowacyjnych terapii, mimo że leczeni są nimi chorzy w innych krajach Unii Europejskiej, także o podobnym poziomie PKB jak Polska.

Polscy chorzy niejednokrotnie dostają terapie tańsze, starszej generacji, niestety mniej efektywne, nieprzynoszące takiego efektu zdrowotnego, obarczone działaniami niepożądanymi. To jeden z powodów, dlaczego żyjemy średnio o cztery-pięć lat krócej niż mieszkańcy Europy Zachodniej. Jeszcze większy rozziew między Polską a innymi krajami widać, gdy bierze się pod uwagę tzw. czas życia w zdrowiu. Tu różnica wynosi już siedem-osiem lat. Coraz częściej eksperci zwracają uwagę na to, że dobre i skuteczne leczenie jest po prostu opłacalne, gdyż nie tylko przedłuża życie, lecz także pozwala choremu na powrót do normalnego funkcjonowania, podejmowania ról zawodowych i społecznych. Chory nieefektywnie leczony żyje krócej, ma powikłania, które generują koszty bezpośrednie i koszty społeczne, gdyż choruje cała rodzina. Z kolei pacjent dobrze leczony nierzadko jest w stanie pracować, a jeśli nawet już nie pracuje, to podejmuje role społeczne, jest samodzielny. Dlatego eksperci podkreślają, że wydatków na innowacyjne, skuteczne terapie nie powinno się traktować jako koszt i obciążenie dla finansów publicznych, ale jako inwestycję. Powodują mniejszą liczbę powikłań, hospitalizacji i pozwalają na powrót do zdrowia, co ogranicza wydatki NFZ, a także ZUS. – Nowoczesna farmakoterapia przynosi nie tylko korzyści dla pacjentów i całego społeczeństwa, ale także długoterminowe oszczędności w systemie ochrony zdrowia i opieki społecznej. Dzięki właściwej alokacji środków na skuteczne i bezpieczne leki możliwe jest szybsze uzyskanie efektów zdrowotnych, które pozwalają wielu ciężko chorym na odzyskanie samodzielności czy powrót do pracy – podkreśla Bogna Cichowska-Duma, dyrektor generalny Związku Pracodawców Innowacyjnych Firm Farmaceutycznych INFARMA.

Pieniądze na iNNowacje

– W najbliższych latach jest zaplanowany bezprecedensowy wzrost nakładów na ochronę zdrowia do 6 proc. PKB. Do 2025 r., a może nawet wcześniej, dostaniemy o 830 mld zł więcej na ochronę zdrowia. Takiego tempa wzrostu nadkładów nie ma nigdzie w Europie – mówił kilka dni temu minister zdrowia Łukasz Szumowski, inaugurując cykl debat „Wspólnie dla zdrowia”. Eksperci wraz z przedstawicielami zawodów medycznych, samorządowcami i pacjentami mają się zastanawiać, jak te dodatkowe pieniądze spożytkować, by przełożyły się na jak największe korzyści w zdrowiu. Farmakoekonomiści obliczyli, że warto przede wszystkim przeznaczać pieniądze na procedury przynoszące najwięcej korzyści zdrowotnych. Finansowanie innowacyjnych terapii powinno być jednak uzależnione od wyników leczenia pacjenta. Konieczne do tego jest jednak stworzenie w Polsce rejestrów medycznych i monitorowanie efektów terapii. Zdrowi pracują dłużej i bardziej wydajnie. Dlatego wydatki na zdrowie są inwestycją nie tylko w ludzi, lecz także w gospodarkę Polski. Warto więc korzystać z innowacji. g

Okładka tygodnika WPROST: 17/18/2018
Więcej możesz przeczytać w 17/18/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 17/18/2018 (1833)

  • Czas na nową konstytucję 22 kwi 2018, 20:00 Pamiętacie, jak wyglądało wasze życie w 1997 r. (o ile byliście już na świecie)? Ja zastanawiałem się, kiedy będę miał pierwszy telefon komórkowy, cieszyłem się, że można znaleźć niektóre informacje w internecie, nie ruszając... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 22 kwi 2018, 20:00 POGŁOSKA, ŻE TO PATRYK JAKI BĘDZIE KANDYDATEM ZJEDNOCZONEJ PRAWICY NA PREZYDENTA WARSZAWY, zelektryzowała PiS. Jeden z naszych rozmówców uważa, że wiceminister sprawiedliwości jest mistrzem autokreacji i to jest jego atut. – Te jego... 6
  • Obraz tygodnia 22 kwi 2018, 20:00 229 mln dni spędzili Polacy na zwolnieniach chorobowych w 2017 r. (9 mln więcej niż w 2016 r.) Wygrany Mike Urbaniak – krytyk teatralny i bloger, zainicjował udaną akcję, by w Warszawie w 75. rocznicę powstania w getcie zawyły syreny.... 10
  • Infor radar 22 kwi 2018, 20:00 Prezydent już nie chce referendum W KANCELARII PREZYDENTA ANDRZEJA DUDY TRWA URZĘDNICZA BURZA MÓZGÓW, jak zręcznie i delikatnie wycofać się z pomysłu przeprowadzenia referendum konstytucyjnego – twierdzi nasz informator. Z nieoficjalnych... 11
  • Wołanie na puszczy 22 kwi 2018, 20:00 MONIKA JARUZELSKA WKRACZA DO POLITYKI. NA RAZIE JAKO KANDYDATKA NA RADNĄ, ALE PRZECIEŻ NIE O SAMORZĄDY TU CHODZI (niestety, często traktuje się wybory samorządowe jako trening w wyborach „ważniejszych”). Ma dobrą rację: będzie... 12
  • Korniki w sądzie 22 kwi 2018, 20:00 NO, KTO BY NIE CHCIAŁ SĄDÓW SZYBSZYCH, MĄDRZEJSZYCH, TRAFNIEJSZYCH? Lat temu kilka, jeszcze za okupacji Polski przez PO poczytałem trochę o tzw. problemie biegłych sądowych. 12
  • Kisiel znów Na Rozdrożu 22 kwi 2018, 20:00 Jarosław Kaczyński, Jadwiga Emilewicz, Mariusz i Paweł Szataniakowie oraz Ryszard Pieńkowski zostali tegorocznymi laureatami Nagrody Kisiela. 14
  • Trudne wybory 22 kwi 2018, 20:00 W 2015 r. odbyły się w Polsce wybory – zarówno prezydenckie, jak i parlamentarne. „Wprost” też dokonywał trudnych wyborów. Publikował wstrząsające zdjęcia i podejmował odważne tematy, choćby molestowania seksualnego w mediach czy traktowania gejów przez Kościół. 16
  • Sprawa Kamila Durczoka 22 kwi 2018, 20:00 Zanim w USA wybuchła afera #MeToo pokazująca skalę molestowania seksualnego, „Wprost” oddał głos kobietom molestowanym i mobbingowanym przez znanego polskiego dziennikarza Kamila Durczoka, ówczesnego szefa „Faktów” TVN. Wywołało to dyskusję o prawach kobiet i pracowników, a... 17
  • Dzieci władzy 22 kwi 2018, 20:00 Synowie i córki najważniejszych osób w Polsce nie chcą robić kariery na nazwisku rodziców. Większość woli iść własną, niepolityczną drogą. 19
  • Miałem żal do ojca 22 kwi 2018, 20:00 Gdy ojciec był szefem MSZ, dzwoniłem do jego sekretariatu i negocjowałem, kiedy będę mógł z nim 15 minut porozmawiać. Czasem czekałem kilka dni – mówi Tomasz Cimoszewicz, poseł PO 26
  • Spór o nic 22 kwi 2018, 20:00 Jeśli naprawdę PiS i prezydent Duda zamierzają teraz spierać się o kształt konstytucji – to srodze się na tym sparzą. Najpierw dlatego, że w kampanii przed wyborami komunalnymi każdy spór w łonie obozu rządzącego będzie... 29
  • Czuję się ścigany 22 kwi 2018, 20:00 – Mariusz Kamiński stoi za wyrzuceniem mojej żony z ABW. Była mobbingowana – mówi Paweł Wojtunik, były szef CBA. 30
  • Multi-kulti, Szmulki i cmentarze 22 kwi 2018, 20:00 Pierwsze pół roku w Berlinie mieszkałam na Kreuzbergu, który obok Neukölln jest najbardziej multikulturową dzielnicą stolicy Niemiec. Okna sypialni wychodziły na duży, nocami pusty parking przy markecie. Co rusz rozgrywały się na nim... 33
  • PiS wychodzi na prostą 22 kwi 2018, 20:00 Obóz rządzący odzyskał po konwencji samorządowej wiarę w geniusz prezesa i możliwość wygrania kolejnych wyborów. Ale już wie, że zadyszki w polityce można dostać bardzo łatwo. 34
  • Miejsca dla taty premiera 22 kwi 2018, 20:00 W wyborach samorządowych na listach Zjednoczonej Prawicy znajdą się ludzie z partii Kornela Morawieckiego Wolni i Solidarni. 36
  • Tajna broń Sojuszu 22 kwi 2018, 20:00 Andrzej Celiński może być wspólnym kandydatem SLD i PSL na prezydenta Warszawy. 37
  • Zacznijmy ustrojową debatę 22 kwi 2018, 20:00 Samorząd nie jest wykonawcą woli polityków – mówi Zygmunt Berdychowski, szef rady programowej Forum Ekonomicznego. 38
  • Życie od kuchni 22 kwi 2018, 20:00 W domach dziecka nikomu się nie pokazuje, jak ugotować obiad. Ani jak skasować bilet, zrobić zakupy i żyć. Usamodzielnianie to fikcja. 40
  • Z prędkością żółwia 22 kwi 2018, 20:00 Kiedy zobaczycie biegaczy, którzy poruszają się wolniej od pieszych, nie wysilajcie się na drwiny. Tak ma być. To slow jogging – trucht bez zadyszki, bez rywalizacji, z uśmiechem. I koniecznie w towarzystwie. 44
  • 5 sposobów na szybki odpoczynek 22 kwi 2018, 20:00 To nieprawda, że potrzebujemy długiego urlopu, by się zresetować i naładować baterie na kolejne miesiące. 48
  • Świeży oddech Kuboty 22 kwi 2018, 20:00 Nikt nie wie, skąd się wzięły, ale wszyscy chcieli je mieć. Klapki Kubota, czyli kultowy obiekt pożądania lat 90., wracają na rynek. 50
  • Kraj cyklistów 22 kwi 2018, 20:00 Polacy pokochali bike-sharing. Tylko w zeszłym sezonie liczba wypożyczeń w Warszawie przekroczyła 5 mln. A to świetnie rozwijający się rynek, zdominowany przez firmy z Niemiec i Francji. 54
  • Demokracja to za mało 22 kwi 2018, 20:00 PAWEŁ JANKOWSKI Donald Trump prowadzi antyrynkową, protekcjonistyczną ofensywę wymierzoną w Chiny. Państwo Środka odpłaca Amerykanom pięknym za nadobne. Cios za cios, cło za cło. Populistyczne i szkodliwe dla gospodarki rozwiązania... 56
  • Najbogatszy człowiek wszech czasów 22 kwi 2018, 20:00 W czasach, gdy Kolumb przemierzał Atlantyk, a da Vinci malował Monę Lisę, niemiecki bankier Jakub Fugger zgromadził majątek, który uczynił go najbogatszym człowiekiem w historii. W 1525 r. należało do niego 2 proc. PKB Europy. 58
  • Hossa Bessa 22 kwi 2018, 20:00 Apple idzie w newsy Miesiąc temu Apple przejęło Texture. To wirtualny serwis pozwalający użytkownikom zasubskrybować ponad 200 czasopism za 9,99 dolarów miesięcznie. Teraz ujawniono, że nowa platforma ma zostać zintegrowana z oddziałem... 61
  • Millenialsi nie chcą jeździć tirami 22 kwi 2018, 20:00 Brak rąk do pracy nadal mocno doskwiera branży transportowej i logistycznej. W efekcie za kółkiem zasiadają cudzoziemcy. 62
  • Magazyny innowacji 22 kwi 2018, 20:00 Roboty, drony, wirtualna rzeczywistość. Branża transport, spedycja i logistyka inwestuje w nowoczesne technologie. 64
  • Okienne rewolucje 22 kwi 2018, 20:00 W ciągu ostatnich lat rynek okien przeszedł prawdziwą rewolucję. Duży udział ma w niej Polska, która jest jednym z czołowych producentów okien dachowych. 66
  • Inwestycja w przyszłość 22 kwi 2018, 20:00 Jeżeli mnożymy zyski, musimy też umieć się nimi dzielić – mówi Agnieszka Servaas, prezes VIVE Management. 69
  • Siła kobiet w biznesie 22 kwi 2018, 20:00 Przykład menedżerek z LINK4 pokazuje, że w zdominowanym przez mężczyzn świecie ubezpieczeń firmy kierowane przez kobiety w niczym nie ustępują konkurencji zarządzanej przez panów. 70
  • Targi nie tylko dla smakoszy 22 kwi 2018, 20:00 Kolejna edycja Międzynarodowych Targów Żywności Warsaw Food Expo odbędzie się w dniach 24-26 maja w Ptak Warsaw Expo w warszawskim Nadarzynie. 72
  • Czas wyzwań 22 kwi 2018, 20:00 Innowacyjne metody terapii rewolucjonizują ochronę zdrowia. Inwestycje w zdrowie, w nowoczesne terapie, biotechnologie to koło zamachowe polskiej gospodarki. 74
  • W elitarnym klubie biotechnologii 22 kwi 2018, 20:00 Będąc jednym z czempionów narodowych, przyczyniamy się do rozwoju polskiej gospodarki w oparciu o wiedzę i innowacyjne technologie – mówi Markus Sieger, prezes Polpharmy. 76
  • W elitarnym klubie biotechnologii 26 kwi 2018, 17:05 Będąc jednym z czempionów narodowych, przyczyniamy się do rozwoju polskiej gospodarki w oparciu o wiedzę i innowacyjne technologie – mówi Markus Sieger, prezes Polpharmy. 76
  • Dumni z innowacji 22 kwi 2018, 20:00 Boehringer Ingelheim to jedna z dwudziestu największych firm farmaceutycznych świata. Tajemnicą jej sukcesu są tworzący ją ludzie, pomysły i inwestycje. 78
  • Rozwiązania, które wchodzą w praktykę 22 kwi 2018, 20:00 Poza telemedycyną zajmujemy się genetyką, komórkami macierzystymi czy biodrukiem – mówi Adam Konka, prezes Śląskiego Parku Technologii Medycznych Kardio-Med Silesia. 80
  • Życie ze schizofrenią 22 kwi 2018, 20:00 Chorzy na schizofrenię mogą normalnie żyć i pracować. Pod warunkiem, że stosują systematycznie odpowiednią terapię. 82
  • Lepszy niż Zuckerberg 22 kwi 2018, 20:00 Paweł Durow i jego komunikator Telegram to w Rosji wrogowie numer jeden. Stawiający na ochronę prywatności użytkowników Rosjanin stanowi też wielkie wyzwanie dla Facebooka. 85
  • Pomniki niezgody 22 kwi 2018, 20:00 Stawianie i obalanie pomników to jedna z najstarszych gier w historii sporów politycznych. Spory wokół monumentu upamiętniającego katastrofę smoleńską świetnie mieszczą się w tej tradycji. 90
  • Moda na parzenie 22 kwi 2018, 20:00 Tradycyjny dylemat „kawa czy herbata” Polacy coraz częściej zastępują pytaniami: „jaka?” i „w jaki sposób zaparzona?”. 93
  • Mokate – z Ustronia na cały świat 22 kwi 2018, 20:00 Mokate jest obecne na 70 rynkach na świecie i ciągle zdobywa kolejne, rozwijając zarówno kanały dystrybucji, jak i portfolio – mówi dr Adam Mokrysz, prezes zarządu Mokate SA. 94
  • O kawie wiemy wszystko 22 kwi 2018, 20:00 O małej czarnej i jej sekretach opowiada Joanna Luto, Country Manager JUra Poland. 96
  • Kobiety i wino 22 kwi 2018, 20:00 Producenci i dystrybutorzy win chcą zawalczyć o polskie konsumentki, bo to one tworzą w Polsce kulturę picia wina. 98
  • Czy Bóg coś przed nami ukrywa? 22 kwi 2018, 20:00 „Oświadczenie, że Bóg istnieje, odpowiada uznaniu, iż na pewne pytanie dotyczące Wszechświata nie ma odpowiedzi” – twierdzi teolog. A naukowcy intensywnie przesuwają granice wiedzy. 100
  • Sezam seriali 22 kwi 2018, 20:00 Jedziecie na majówkę, a tu deszcz. Wchodzicie na Netflixa i… w natłoku propozycji potentata nie wiecie, co wybrać. Oto nasz przewodnik, który pomoże wam odsiać ziarno od plew. 104
  • Kopia jak oryginał 22 kwi 2018, 20:00 Na dwa koncerty przyjeżdża do Polski The Australian Pink Floyd Show – bodaj jedyny cover band chwalony przez oryginalną kapelę. A sami Floydzi? Niby nie istnieją, ale nie dają o sobie zapomnieć. 108
  • Wydarzenie 22 kwi 2018, 20:00 Dziwny jest ten świat Nowa książka Olgi Tokarczuk to zawsze wydarzenie, bo to pisarka, która zdobyła już chyba wszystkie możliwe krajowe nagrody literackie – w tym dwa razy Nike – i cieszy się nie tylko szacunkiem krytyki, ale też... 110
  • Film 22 kwi 2018, 20:00 Naprawdę złe psy JEST ON. ZGORZKNIAŁY GLINIARZ, KTÓRY ZA NIC MA PRZEPISY, GDY TRZEBA ROZWIĄZAĆ SPRAWĘ. Kiedyś brał udział w nieudanej zasadzce na gangstera. Jego partner zginął, na nim zostało odium. Wrobiono ich w aferę, sugerując,... 111
  • Muzyka 22 kwi 2018, 20:00 ELEKTRONIKA Ludzie w maskach Od lat powtarzane jest w naszym show-biznesie zdanie, że z formalnego punktu widzenia nie ma już żadnych przeszkód, by w polskiej muzyce powstawały płyty na światowym poziomie. Mamy studia, mamy świetnych... 112
  • Książka 22 kwi 2018, 20:00 Salonik literacki Frédéric Beigbeder, „Rozmowy dziecięcia wieku”, Noir sur Blanc Frédéric Beigbeder to gwiazdor literatury francuskiej – nie wystarcza mu, że pisze dobre powieści, lecz dba o obecność w mediach i ściga się na... 114
  • Kalejdoskop 22 kwi 2018, 20:00 Krucha niepodległość STULECIE ODZYSKANIA NIEPODLEGŁOŚCI Z PEWNOŚCIĄ ZAOWOCUJE NIEJEDNĄ WYSTA WĄ POŚWIĘCONĄ PATRIOTYCZNEJ SZTUCE, portretom czy broni. Wrocławskie muzeum wpadło na genialny w swej prostocie pomysł, by przypomnieć,... 116
  • Kulturalna trzynastka 22 kwi 2018, 20:00 Joanna Jabłczyńska AKTORKA, AUTORKA PORADNIKÓW 1. Najbardziej znienawidzona lektura? „W pustyni i w puszczy”. Pierwsza styczność z Sienkiewiczowskimi opisami przyrody była ciężkim przeżyciem dla ucznia podstawówki. 2. Którym... 120
  • Najokrutniejszy miesiąc to kwiecień 22 kwi 2018, 20:00 MICHAŁ WITKOWSKI Słońce świeci ostro w oczy. Czas zacząć jeść w ogrodzie, czas wyciągnąć grille, podpałkę, podręczne zestawy przypraw. Zalana światłem niedziela bez handlu. I znów, jak co roku, wszystko wyległo. Jeszcze blade,... 121
  • Nieśmiertelni 22 kwi 2018, 20:00 Integralną częścią sportu są legendy, bo sport to często pojedynki Dawida z Goliatem. Prawie zawsze jestem za Dawidem, zwykle nie tylko słabszym, ale i znacznie biedniejszym niż współczesny sportowy krezus Goliat. Prawie – wyjątki od... 122

ZKDP - Nakład kontrolowany