Recepta na długowieczność

Recepta na długowieczność

Para seniorów, seniorzy
Para seniorów, seniorzy / Źródło: Fotolia / Studio Mike
Chodzi o to, by cieszyć się życiem i czerpać z niego jak najwięcej, zachowując jednocześnie skandynawski umiar, złoty środek – podpowiada Wacław Jan Kroczek.

Ile osób w Polsce osiągnęło wiek 100 lat?

Kiedy prof. Ewa Sikora z PAN badała w 2001 r. polskich stulatków, najstarsza osoba, którą wówczas zbadano, miała 108 lat. Obecnie, reprezentując w Polsce Światowe Towarzystwo Gerontologiczne (Gerontology Research Group), udowodniłem pojawienie się w naszym kraju populacji superstulatków, czyli osób powyżej 110. roku życia. Taki wiek jest osiągany tylko przez jednego na tysiąc stulatków. Zajmuję się też populacją Polaków powyżej 105. roku życia, czyli semisuperstulatków. W tej chwili żyje w Polsce ponad 4 tys. stulatków. W wyniku badań prowadzonych przez ostatnich pięć lat udało nam się potwierdzić autentyczność wieku 16 polskich superstulatków we współczesnej historii, z czego troje to osoby żyjące. Dwie z tych osób mają po 110 lat, a jedna 112 i jest to najstarsza żyjąca Polka, pani Tekla Juniewicz z Gliwic, którą znam osobiście.

Jest w dobrej kondycji? Rozmawiał z nią pan?

Wiele razy. Pani Tekla jest przykładem fenomenalnego zdrowia wynikającego zarówno z genów, jak i ze zdrowego trybu życia. Dość powiedzieć, że mieszkała sama do 103. roku życia, sama wykonywała wszystkie codzienne czynności, jak zakupy, sama dojeżdżała w różnych sprawach do miasta autobusem. Kiedy skończyła 103 lata, wprowadził się do niej wnuk Adam, żeby jej pomóc. Mając 106 lat, sama wnosiła worek węgla do swojego mieszkania na piętrze. Poznałem ją trzy miesiące przed jej 110. urodzinami. Nie mogłem uwierzyć, że mam przed sobą osobę w tym wieku.

Bo była tak sprawna czy nie wyglądała na swój wiek?

Jedno i drugie. Bardzo dobrze wyglądała i była bardzo sprawna. Obok stała jej córka, która miała 88 lat, co było jakimś dowodem na wiek pani Tekli. Córka już dziś niestety nie żyje, na szczęście żyje druga córka, która ma teraz 89 lat. O autentyczności wieku pani Tekli ostatecznie przekonało mnie odkrycie jej oryginalnej metryki urodzenia przy współpracy z rodziną i Konsulatem RP we Lwowie. Urodziła się w miejscowości Krupsko na Lwowszczyźnie, czyli na terenie Austro-Węgier, 10 czerwca 1906 r. Kiedy miała 12 lat, miejscowość, w której mieszkała, znalazła się w granicach niepodległej II RP. Losy pani Tekli były niełatwe, wcześnie straciła mamę, zaopiekowały się nią siostry urszulanki z klasztoru w Przeworsku, były dla niej bardzo dobre i zastępowały jej rodzinę. Jako dorosła kobieta utrzymywała z nimi kontakt i odwiedzała je z własnymi córkami. W 1927 r. wyszła za starszego o 22 lata Jana Juniewicza. Córki Janina i Urszula przyszły na świat w 1928 i 1929 r.

W 1945 r. wraz z pierwszą repatriacją opuścili Kresy i zamieszkali w Gliwicach.

Z badań wynika, że kobiety, które urodziły dwoje dzieci, mają większe szanse dożyć długowieczności niż te, które rodziły częściej.

Urodzenie dziecka to duży wysiłek fizyczny. Niemniej notowano przypadki superstulatek także wśród wieloródek. Posiadanie potomstwa, opieka nad nim to dla rodziców także sens życia, a to z kolei dobrze wpływa na psychikę, a więc i długowieczność. Jest też aspekt praktyczny, bo dzieci opiekują się rodzicami, kiedy zabraknie im sił. Jestem przekonany, że bez opieki dzieci i wnuków piękne 112 lat pani Tekli nie byłoby możliwe.

Jest jeszcze dwoje superstulatków.

W Krakowie mieszka Maria Roszak, czyli siostra Cecylia, postać nietuzinkowa. Złożyła śluby zakonne w 1931 r., pełniła posługę również w klasztorach w Krakowie i w Wilnie. Tam w czasie II wojny światowej wsławiła się uratowaniem kilkorga żydowskich dzieci, w związku z czym została uhonorowana przez instytut Yad Vashem tytułem Sprawiedliwej wśród Narodów Świata. Oznacza to, że jest w tej chwili najstarszą żyjącą Sprawiedliwą na świecie. Jest pierwszą polską siostrą zakonną, która ukończyła 110 lat, i drugą najstarszą żyjącą siostrą zakonną na świecie. Ustępuje wiekiem jedynie siostrze Lucile Randon z Francji, która jest też najstarszą żyjącą obywatelką tego kraju i skończyła 114 lat. Gerontology Research Group i Księga rekordów Guinnessa monitorują najstarszych żyjących mieszkańców Ziemi. Rekordzistką długowieczności jest Jeanne Calment (1875-1997), Francuzka, która osobiście znała Vincenta van Gogha i dożyła 122 lat. Chociaż superstulatków na świecie stale przybywa, najwyższy wiek osiągnięty w obecnym stuleciu wynosi 117 lat, więc do rekordu pani Calment jeszcze sporo brakuje. W tym wieku pięć lat to jest przepaść.

W jakim zdrowiu jest siostra Cecylia?

Siostra długo cieszyła się znakomitym zdrowiem fizycznym i mentalnym. Jeszcze kilka lat temu regularnie odpowiadała na korespondencję, i to w kilku językach. Klasztor na Gródku, gdzie obecnie przebywa, podał, że jakiś czas temu przeszła niebezpieczne w tym wieku zapalenie płuc, na szczęście udało jej się z tego wyjść. Pozostaje pod stałą opieką sióstr zakonnych. Samodzielnie nie funkcjonuje.

Jak się miewa trzeci polski superstulatek?

W Domu Seniora w Legionowie koło Warszawy mieszka pani Irena Śmiałowska. Była wieloletnią kierowniczką biblioteki gminnej w Sannikach, dla której jest postacią wręcz legendarną. Jest też ciocią Daniela Olbrychskiego, siostrą jego mamy. W dniu 110. urodzin przyjmowała gości w swoim pokoju, rozmawiała z nimi.

Jaka jest jakość życia polskich semisuperstulatków?

Bywają między nimi diametralne różnice. Niektórzy z nich wymagają stałej opieki, nie są w stanie samodzielnie funkcjonować, czasem nawet nie komunikują się już z otoczeniem. Jednak są też osoby nad wyraz sprawne jak na swój wiek, zarówno fizycznie, jak i umysłowo. Najstarszy żyjący mężczyzna, pan Stanisław Kowalski ze Świdnicy, w wieku 104 lat wsławił się ustanowieniem rekordu Europy w biegu na 100 m w kategorii 100-latków, z czasem 32,79 s. Teraz ma 108 lat, jest w dobrym zdrowiu, choć już nie biega, ale spaceruje. Może to dobrze, bo w tym wieku bieganie może być niebezpieczne. Umiejętność zdrowego starzenia się polega też na tym, by umieć zrezygnować z pewnych czynności i pogodzić się z nieuchronnym osłabianiem się sprawności fizycznej. To dość ważny aspekt, najwyższy wiek osiągają osoby, które to potrafią i zachowują pogodę ducha mimo słabnących sił fizycznych.

Według badań to jest jeden z czynników długowieczności.

Tak. Jedna z superstulatek, którą odwiedziłem w 2013 r., pani Aleksandra Dranka (1903-2014) mawiała, że nie warto się za bardzo przejmować, bo jakoś to będzie. I zawsze jakoś to było. Trzeba pamiętać, że wszystkie osoby w Polsce, które mają powyżej 100 lat, przeżyły dwie wojny światowe i system komunistyczny. Niewiele jest rzeczy, które potrafiłyby tych ludzi załamać, bo w młodości doświadczyli bardzo trudnych przeżyć, trudniejszych niż pokolenia, które przyszły po nich. Nie znaczy to jednak, że należy żyć w stresie, aby dożyć takiego wieku, bo stres to cichy zabójca i należy się go wystrzegać. Chodzi o to, by cieszyć się życiem i czerpać z niego jak najwięcej, zachowując jednocześnie skandynawski umiar, złoty środek. Wielu stulatków mówi, że nigdy się zanadto nie objadali. Oszczędną dietę prowadzą słynący z długowieczności Japończycy. Kończą jeść, kiedy nie są jeszcze syci, a ich dieta jest zbilansowana. W ten sposób poprawia się trawienie, wytwarza się mniej wolnych rodników, organizm lepiej funkcjonuje i wolniej się starzeje.

Jaki tryb życia powinni prowadzić stulatkowie?

Ich dzienna aktywność powinna być dostosowana do wieku. Osoba 70-letnia jest w stanie wykonać zdecydowanie więcej czynności niż osoba 90lub 100-letnia. Ważne są optymizm i pogodzenie się ze słabnięciem, o czym mówiliśmy, ale także wysiłek umysłowy, możliwość skupienia uwagi na czymś, co sprawia radość, zaangażowanie w różne pasje. Taką pasją może być szydełkowanie, majsterkowanie albo kontakty towarzyskie. Dlatego dobrą inicjatywą są kluby seniora czy uniwersytety trzeciego wieku. A w starszym wieku, stu lat i więcej, niezwykle istotny jest kontakt z rodziną. W Polsce dominuje tradycja rodzinnej opieki nad seniorami, jest ona bardziej rozpowszechniona niż domy opieki. Trzeba jednak zdać sobie sprawę, że w związku z przemianami demograficznymi instytucja domu opieki będzie coraz bardziej potrzebna. Na szczęście jakość opieki w polskich instytucjach się poprawia. Miałem okazję w 2016 r. odwiedzić panią Leonardę w dniu jej 108. urodzin w Domu Pomocy Społecznej Anna w Krapkowicach. Było to miejsce, w którym seniorzy, wbrew panującemu stereotypowi na temat takich miejsc, stanowili społeczność przypominającą rodzinę. Może to nie przypadek, że w tym domu mieszka pani, która obecnie ma już 109 lat.

Chodzi chyba o chęć do życia, dłużej się żyje, jeśli się ją ma.

Myślę, że każda osoba, która została obdarzona przywilejem długowieczności, może to potwierdzić. Starość to coś nieuniknionego, nie należy się jej bać, zwłaszcza jeśli mamy wokół kochających ludzi. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 34/2018
Więcej możesz przeczytać w 34/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 34/2018 (1849)

  • Pamiętać o historii, myśleć o przyszłości 19 sie 2018, 20:00 Za nami 1 i 15 sierpnia, przed nami 1 i 17 września oraz inne historyczne rocznice, z setną odzyskania niepodległości na czele. Warto nieustannie odpowiadać sobie na pytanie, w jaki sposób upamiętniać ważne dla Polaków wydarzenia. Spory,... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 19 sie 2018, 20:00 POLITYCY PIS SĄ ROZŻALENI Z POWODU WETA PREZYDENTA DO ORDYNACJI EUROPEJSKIEJ. – Nie będziemy już pracować nad zmianą tej ordynacji – mówi poseł PiS. – Nie będziemy też próbować przełamać weta, bo Platforma Obywatelska by nam w... 6
  • Obraz tygodnia 19 sie 2018, 20:00 0 tyle polskich drużyn piłkarskich zagra w europejskich pucharach 48% Polaków uważa, że zakaz handlu w niedzielę to zły pomysł (wg sondażu IB Pollster dla „Super Expressu” Wygrany Właściciel jednej z kawiarni w Kołobrzegu, który... 9
  • Info radar 19 sie 2018, 20:00 Wojewoda Zastąpi Zalewską W Men Zdzisław Sipiera, wojewoda mazowiecki, który zasłynął z dekomunizacji stołecznych ulic oraz zgody na postawienie pomnika Ofiar Tragedii Smoleńskiej przy pl. Piłsudskiego, może zastąpić Annę Zalewską... 10
  • Polityka faktów dokonanych 19 sie 2018, 20:00 PREZYDENT ANDRZEJ DUDA I MINISTER OBRONY NARODOWEJ MARIUSZ BŁASZCZAK raczej nie podpiszą listu intencyjnego w sprawie zakupu starych, ale jarych – jak nas przekonywano – fregat rakietowych w Australii. Na ewentualny zakup – jak podały... 11
  • Tęczowy tramwaj pojedzie dalej 19 sie 2018, 20:00 Rozmowa z Aleksandrem Gapińskim, motorniczym tramwaju z Poznania 12
  • Czas na Bonę 19 sie 2018, 20:00 Rozmowa z Magdaleną Niedźwiedzką, pisarką 13
  • Czy lewica jest potrzebna? 19 sie 2018, 20:00 lewo MY, DEMOKRACI I PROGRESYWIŚCI, MAMY WYBÓR: albo popierać PO wraz z jej prokościelną prawicową nogą i dość kruchą koalicją obywatelską albo czekać na cud, że pojawi się ktoś bardziej demokratyczny, bardziej progresywny i... 14
  • Lewica (nie) wstaje z kolan 19 sie 2018, 20:00 W sondażach SLD wysunął się na pozycję trzeciej siły. Coraz głośniej też o nowej inicjatywie Roberta Biedronia. Ale odrodzenie lewicy na polskiej scenie politycznej to ciągle daleka wizja. 17
  • Od jednomyślności uchowaj nas, Panie 19 sie 2018, 20:00 Jeszcze Robert Biedroń nie ogłosił swoich politycznych planów, a już widzę te pogardliwe uśmieszki, nerwowe podśmiechujki i przewracanie oczami po stronie obrońców demokracji. Drogie Koleżanki i Koledzy, Komentatorki i Komentatorzy,... 20
  • Rząd zaciśnie pasa 19 sie 2018, 20:00 Z informacji „Wprost” wynika, że resort finansów szuka oszczędności, żeby zaspokoić oczekiwania związkowców. 21
  • Lato w Amsterdamie 19 sie 2018, 20:00 Przykuły moją uwagę wieści nadchodzące tego lata z Amsterdamu. Otóż w połowie lipca władzę w mieście przejęła Femke Halsema, 52-letnia prawniczka, która niegdyś była posłanką i przywódczynią partii Zielonej Lewicy, a w 2010 r.... 22
  • ORLEN dla polskich firm 19 sie 2018, 20:00 PKN ORLEN chce wspierać produkty regionalne, dlatego na swoich stacjach rozszerza ofertę polskich producentów. 23
  • My, hashimotki 19 sie 2018, 20:00 W Polsce lawinowo rośnie liczba osób cierpiących na hashimoto. Najczęściej są to kobiety. Jak żyć z tą groźną chorobą? 24
  • Jak wygrać z hashimoto 19 sie 2018, 20:00 Niewykluczone, że winę za błyskawiczny wzrost liczby chorych na hashimoto ponosi katastrofa w Czarnobylu sprzed 30 lat. Na szczęście w walce z dolegliwością nie jesteśmy bezradni. 30
  • Naturalnie, że leczymy 19 sie 2018, 20:00 Gdy lekarze rozkładają ręce, chorym na hashimoto przychodzi z pomocą medycyna niekonwencjonalna. 34
  • Suplementy diety przydatne w walce z hashimoto 19 sie 2018, 20:00 Chlorella, czyli mikro alga, została uznana za jeden z najstarszych organizmów żywych na Ziemi stanowiących źródło pożywienia. Chlorella zawiera naturalne środki chelatujące, które pomagają usunąć metale ciężkie zatruwające nasz... 36
  • Strefa wolna od dzieci 19 sie 2018, 20:00 Miejsca tylko dla dorosłych to prężnie rozwijający się nurt w światowej turystyce. Również w Polsce przybywa hoteli i pensjonatów, gdzie wstęp mają tylko pełnoletni goście. Zdaniem niektórych to dyskryminacja. 39
  • Kryzys od nadmiaru 19 sie 2018, 20:00 Branża budowlana przeżywa boom porównywalny do tego sprzed EURO 2012. Jednocześnie zadłużenie firm z tego sektora wynosi już ponad 4 mld zł i stale rośnie. Skoro jest tak dobrze, to dlaczego jest tak źle? 42
  • Groźny cień 19 sie 2018, 20:00 Dziesiątki mejli, oskarżenia o kradzież, szantaż, działanie w grupie przestępczej, żądania milionów dolarów, a w tle proces. Biznesowe rozwody potrafią być trudne. 46
  • Sprostowanie 19 sie 2018, 20:00 Nieprawdziwa jest informacja w treści wywiadu pt. „Jak stracić 18 milionów” („Wprost” z dnia 23 lipca 2018 r.), dotyczącego współpracy spółek Develo sp. z o.o. (dalej jako „Develo”) i J.W. Construction Holding S.A. (dalej jako... 50
  • Sprostowanie 19 sie 2018, 20:00 Nieprawdziwa jest informacja w treści wywiadu pt. „Jak stracić 18 milionów” („Wprost” z dnia 23 lipca 2018 r.) jakoby JWCH nie działało w dobrej wierze i nie chciało zrealizować transakcji. Celem współpracy pomiędzy Develo i JWCH... 50
  • Hossa Bessa 19 sie 2018, 20:00 Gra na lirze Turecka lira jest najsłabszą walutą 2018 r. W zeszły poniedziałek za jednego dolara trzeba było momentami zapłacić 7 lir. Tak źle jeszcze nie było. Powodem są amerykańskie sankcje nałożone na rząd w Ankarze, który od... 51
  • Know How 19 sie 2018, 20:00 Nudna firma i tunel The Boring Company, czyli Nudna Firma, należąca do Elona Muska poinformowała o planach budowy podziemnego tunelu pod Los Angeles, który połączy stadion Dodgersów z oddalonym o kilkanaście kilometrów centrum miasta... 52
  • Zbycie praw i obowiązków w spółce osobowej 19 sie 2018, 20:00 7 maja 2018 r. dyrektor KIS wydał kontrowersyjną interpretację przepisów prawa podatkowego w zakresie rozliczania przychodu ze sprzedaży miejsca w spółce osobowej. 53
  • Grillowanie Erdoğana 19 sie 2018, 20:00 Trump przycisnął Turcję zaporowymi cłami, wywołując rynkową panikę mogącą położyć gospodarkę na łopatki. To kara za to, że ważny członek NATO za bardzo flirtuje z Rosjanami. 55
  • Jak kradną i za co biją w Rumunii 19 sie 2018, 20:00 Rumuńska policja na polecenie lewicowego rządu spacyfikowała masowe protesty przeciwko rozpasanej korupcji władzy. 58
  • Recepta na długowieczność 19 sie 2018, 20:00 Chodzi o to, by cieszyć się życiem i czerpać z niego jak najwięcej, zachowując jednocześnie skandynawski umiar, złoty środek – podpowiada Wacław Jan Kroczek. 60
  • Szansa na życie 19 sie 2018, 20:00 Przewlekła białaczka limfocytowa to najczęstszy nowotwór krwi. Chorzy na nią zyskali nadzieję na dłuższe życie. 63
  • Stres nasz codzienny 19 sie 2018, 20:00 Stres jest potrzebny. Niekontrolowany może jednak zupełnie zdezorganizować życie. Ciągłe zmęczenie i wieczne poirytowanie to znak, że trzeba zwolnić tempo. 64
  • Nie lekceważ bólu 19 sie 2018, 20:00 Ból potrafi znacząco wpłynąć na samopoczucie, jakość życia i zdolność do pracy. Można i trzeba go leczyć. 66
  • Kiedy brakuje tchu 19 sie 2018, 20:00 Leki na idiopatyczne włóknienie płuc, które spowalniają postęp choroby, powinny być dostępne bez ograniczeń. Bez nich pacjenci są skazani na powolną śmierć przez uduszenie. 68
  • Ociec, reklamować? 19 sie 2018, 20:00 W tyglu zmian społecznych rodziła się reklama, która była instrukcją obsługi tego nowego świata – mówi Agata Jakóbczak, autorka książki o polskiej reklamie lat 80. i 90. 70
  • Reklama w PRL, czyli jak powstał Prusakolep 19 sie 2018, 20:00 W PRL wymyślaniem reklam zajmowali się poeci, pisarze i znani dziennikarze. Niestety, zarabiali na tym marnie. 74
  • Drzewa, które wspinają się po górach 19 sie 2018, 20:00 Muszą dosłownie walczyć o życie – o kawałek miejsca między skałami, o odrobinę słońca, muszą zmagać się z wichurami i zimnem. A jednak drzewa żyją w Tatrach, a my nie wyobrażamy sobie gór bez ich towarzystwa. 79
  • Demokracja to system niedoskonały 19 sie 2018, 20:00 Andrzej Sewerynpowraca na ekran, tym razem telewizyjny. W serialu „Rojst” zagrał pozbawionego złudzeń dziennikarza epoki PRL, w „Nielegalnych” – dawnego szpiega. 82
  • Czuły barbarzyńca 19 sie 2018, 20:00 Choć ma twarz Arnolda Schwarzeneggera, to bohater nie tylko kina, lecz także telewizji, literatury, komiksu czy gier komputerowych. 86
  • Wydarzenie 19 sie 2018, 20:00 Miłość, instrukcja obsługi Twórcy amerykańskiego kina niezależnego umieją lekko opowiadać o miłości. Chętnie idą szlakiem wyznaczonym przez Richarda Linklatera w trylogii „Przed..”. i pokazują, że uczucia wcale nie są tak... 88
  • Film 19 sie 2018, 20:00 Wojna w ludziach AKCJA „DO ZOBACZENIA W ZAŚWIATACH” ROZGRYWA SIĘ W RETROSPEKCJACH. Po pierwszej wojnie światowej żołnierz opowiada o swoich losach na posterunku policji. Zawiłości historii zwiodły go z drogi prawa. Ale nigdy nie... 89
  • Muzyka 19 sie 2018, 20:00 Wyluzowany jak Interpol Interpol, „Marauder”, Matador/Sonic Nowojorczycy bóle nagrywania płyt, które nagrać trzeba, mają szczęśliwie za sobą. Dwadzieścia lat po założeniu formacji proponują materiał, który może znów wytyczyć... 90
  • W stronę mobilności 19 sie 2018, 20:00 Już niedługo przy wyborze samochodów do firmowej floty kluczową rolę zacznie odgrywać całkowity koszt mobilności. Na czym on polega? 91
  • Książka 19 sie 2018, 20:00 Amerykańska wojna domowa Amerykański dziennikarz i pisarz Omar El Akkad czarno widzi przyszłość swojego kraju. W debiutanckiej powieści stworzył mroczną wizję drugiej wojny secesyjnej, która wybucha w Stanach Zjednoczonych w ósmej... 92
  • Kalejdoskop 19 sie 2018, 20:00 Stworzyciel świata Może rzeczywiście upały to nie najlepsza pogoda do zwiedzania galerii, ale co powiecie na sztukę na łonie przyrody, do tego sztukę najwyższych lotów? Henry Moore to twórca, który nie tylko zmienił historię rzeźby,... 93
  • Kulturalna trzynastka 19 sie 2018, 20:00 Andrzej Bargiel 94
  • Serial, odcinek 2 19 sie 2018, 20:00 Godzina czwarta rano, minut trzydzieści. W aucie siedzą już zaspani inni aktorzy, epizodziści lub statyści, często z małymi dziećmi, które także grają w serialu, choć o tym nie wiedzą, ale będą miały kiedyś piękną pamiątkę. Na... 95
  • Niepełnosprawność jest inspirująca 19 sie 2018, 20:00 Zrobienie kotleta z ziemniakami jest dziś dla mnie wyzwaniem 96
  • Jak, będąc dorosłym, nauczyć się języka 19 sie 2018, 20:00 RADZI Alicja Sekret, specjalistka od nauczania języków obcych Nigdy nie jest za późno, żeby nauczyć się języka obcego. Pod warunkiem, że wiemy, jak się do tego zabrać. Najpierw trzeba podjąć samą decyzję. I dobrze ją uzasadnić. Na... 97
  • Zrób sobie… Schetynę 19 sie 2018, 20:00 Mamy jeszcze jakąś opozycję? Przewodniczący PO zmontował nam właśnie koalicję, że ho, ho! Panie Grzegorzu – jak to się robi? 98

ZKDP - Nakład kontrolowany