Bądź wierny

Bądź wierny

Muzyka Chopina i polskie malarstwo współczesne
Muzyka Chopina i polskie malarstwo współczesne
Jego muzykę wszyscy kochamy. Ale czy naprawdę ją znamy? Przekonamy się na rozpoczętym właśnie I Międzynarodowym Konkursie Chopinowskim na Instrumentach Historycznych.

Filip Lech

Jeśli nie chodziliśmy do szkoły muzycznej, to prawdopodobnie znamy nazwisko tylko jednego polskiego kompozytora. Wycieczki szkolne pielgrzymują do Żelazowej Woli, podręczniki wymieniają go obok wieszczy narodowych. Jadąc pendolino, nawet w wagonie objętym trefą ciszy, na każdym przystanku usłyszymy Nokturn Es-dur. W samolotach LOT zagra nam z kolei Preludium Des-dur, nawet jeśli odlatujemy z innego lotniska niż warszawskie Lotnisko Chopina. Czy można wyobrazić sobie polską kulturę bez postaci i twórczości Fryderyka Chopina? Można – dość przypomnieć, że po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 r. jego kult nie miał się zbyt dobrze. Zainteresowanie muzyką jednego z największych pianistów-kompozytorów romantyzmu malało, znawcy narzekali, że grywa się go zbyt sentymentalnie, uchodził za ulubionego kompozytora pensjonarek. Młodzi szukali w muzyce nowości, narzekali na przestarzałość romantycznej muzyki. Najwięksi radykałowie postulowali nawet usunięcie go z kart programów nauczania.

W takiej atmosferze rodził się Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina. Twórcy imprezy, Aleksander Michałowski i jego uczeń Jerzy Żurawlew, pragnęli ożywić zainteresowanie twórczością Chopina, na nowo odnaleźć ducha jego muzyki. Stwierdzili, że jedyne, co może pomóc, to wydarzenie o charakterze niemal sportowym – rywalizacja talentów. Nie było im łatwo uzbierać na swój projekt fundusze, dotacji odmówiło nawet Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Udało się dopiero po zamachu majowym, kiedy prezydentem został kochający muzykę Chopina Ignacy Mościcki. Ciąg dalszy znamy – konkurs odbywa się do dzisiaj co pięć lat, przyciągając pianistów i melomanów z całego świata. W stulecie odzyskania niepodległości Narodowy Instytut Fryderyka Chopina postanowił powołać do życia kolejny konkurs. Tym razem pianiści staną w szranki, korzystając z instrumentów pochodzących z czasów Chopina, ewentualnie z ich wiernych kopii.

Gra na instrumentach z dawnych epok zwana jest wykonawstwem historycznym, z angielskiego „historically informed performance” (HIP), które zrodziło się na początku XX w. wraz z odkrywaniem zapomnianych dzieł muzyki dawnej (od średniowiecza do baroku). O co w tym wszystkim chodzi? Przede wszystkim o wierność intencjom kompozytora, próbę zagrania go w taki sposób, jak jego muzyka mogła brzmieć przed wiekami. Pomagają w tym nie tylko instrumenty, ale także źródłowe, kontekstualne podejście do muzyki. Artyści związani z nurtem wykonawstwa historycznego pełnią nie tylko rolę odtwórców, ale i badaczy czy teoretyków. Umiejętność gry na instrumencie jest tu równie ważna, co wiedza o tym, w jaki sposób funkcjonowała dawniej muzyka, co oznaczała, po co ją wykonywano. Poza tym trzeba pamiętać, że przez stulecia kompozytorzy opracowywali utwory poprzedników na swoją modłę, zacierając tym samym formę oryginałów – tak, kultura szeroko pojętego remiksu jest stara jak świat! Dlatego, według zwolenników HIP, muzyk powinien dotrzeć do materiałów najbardziej pierwotnych, najlepiej spisanych ręką samego kompozytora. Dzisiejsi artyści mają dość łatwo – większość dużych bibliotek zdigitalizowała swoje zasoby i poszukujący muzycy mogą do woli przeglądać partytury i tabulatury (zapis kompozycji stosowany w XV-XVII w., który poprzedzał partytury) ze wszystkich okresów historii.

Z dala od filharmonii

Wykonawstwo historyczne to ciągłe redefiniowanie muzyki, proponowanie nowych odczytań dobrze nam znanych kompozycji. W końcu nie wiemy, w jaki sposób muzyka brzmiała, dajmy na to, w okresie Bacha albo Beethovena. Jako takie pojęcie o brzmieniu mamy dopiero, jeśli chodzi o muzykę lat 70. XIX w., kiedy Edison opatentował fonograf. Ale i w tym przypadku trzeba wziąć poprawkę na to, że dawne techniki nagrywania dźwięku były bardzo niedoskonałe – włącznie z ograniczeniem czasowym czarnej płyty, co zmuszało muzyków nie tylko do nagrywania utworów krótkich, ale też ewentualnego ich… skracania czy do szybszego tempa. Granie w nurcie HIP jest jak używanie języka obcego – trzeba poznać idiomy i akcenty, których można się nauczyć m.in. z lektury dawnych ksiąg oraz nowszych esejów i analiz. Oczywiście wykonawstwo historyczne, jak każda z dziedzin sztuki, potrafi obrosnąć rutyną i manierami. Niemniej jest to nurt, który zapewnia dość dużą swobodę, pozwala na podważanie ogólnie przyjętych interpretacji i stałe zaskakiwanie słuchacza. To cechy dość mało mainstreamowe, dlatego HIP można traktować trochę jak alternatywę muzyki klasycznej, alternatywę, w której wykonawca może pozwolić sobie na dużo więcej niż artyści hołdujący przyzwyczajeniom i kanonom znanym i lubianym przez publiczność.

Dobrą ilustracją tego zjawiska może być koncert Aleksieja Lubimowa na tegorocznym festiwalu „Chopin i jego Europa” w Warszawie. Rosjanin, swoją drogą jeden z jurorów Konkursu Chopinowskiego na Instrumentach Historycznych, grał dobrze znane kompozycje: preludia Chopina, preludia i fugi Bacha czy „Sonatę Księżycową” Beethovena, tyle że robił to na pianinie firmy Pleyel z lat 30. XIX w. Instrument zmienił nie tylko muzykę, ale i zachowanie samego muzyka. Zamiast, jak inni pianiści, wstawać w trakcie recitalu po każdym utworze do oklasków, Lubimow improwizował przejścia pomiędzy utworami, korzystając ze swobody, którą zapewniali niegdyś kompozytorzy. Wykonywane przez niego improwizacje nie były jednak postmodernistycznymi wybrykami, doskonale wpisywały się w ducha utworów. Jednocześnie miały w sobie lekkość, którą łatwiej znaleźć w klubie jazzowym niż w filharmonii.

Wełna, kreda, popiół, ług, mleko

A o co chodzi z tymi starymi instrumentami? Na przykład wspomniane pianino Pleyela nie było instrumentem koncertowym, służyło raczej do gry w salonach. Jego brzmienie jest jednak dosyć doniosłe, potrafi przebić się przez salę koncertową. Jednocześnie wydawane przez niego dźwięki są bardzo łagodne i wysmakowane, miło okalające przestrzeń, pozbawione dudnienia. – Granie muzyki Chopina na instrumentach pochodzących z jego okresu jest dla mnie bardzo ciekawe i inspirujące – mówi Szymon Nehring, finalista XVII Konkursu Chopinowskiego i zwycięzca konkursu im. Artura Rubinsteina w Tel-Awiwie. – Moim zdaniem te instrumenty, choć nie są tak perfekcyjne, jak dzisiejsze fortepiany, pozwalają na pełniejsze wyrażenie sensu muzyki Chopina. Ich dźwięk posiada coś szczególnego, co nazywam „duszą”. Oczywiście nie jest możliwe opisanie tego zjawiska słowami, jednak przy graniu na dawnych instrumentach można poczuć, jak wiele w tej muzyce jest do powiedzenia. Z czego to wynika? Wystarczy spojrzeć na to, jak powstawały dawne fortepiany. Dieter Hildebrandt w książce „Piano Forte” zamieścił instrukcję dla producentów fortepianów pochodzącą z 1837 r. Wśród elementów konstrukcji można znaleźć m.in.: owczą wełnę (moczoną cztery dni), kredę, popiół, ług czy mleko.

Nie dziwi więc, że fortepiany powstające w przeszłości posiadały zupełnie inną mechanikę, co skutkowało barwą i artykulacją, których nie da się uchwycić na współczesnych instrumentach – posiadających wyjątkowo bogate i wszechogarniające brzmienie, ale przez to lekko odhumanizowanych, zbyt doskonałych. W XIX w. instrumenty bywały niedoskonałe, więc nasi pradziadkowie nie znali takich pełnych dźwięków, jak my. – To piękne, że niektóre instrumenty przetrwały – mówi mieszkająca w Bazylei klawesynistka Corina Marti, która nagrała ostatnio płytę z muzyką z tabulatury Jana z Lublina. – Gatunek ludzki jest niesamowity, tworzymy przepiękną sztukę, ale potrafimy też wszystko zniszczyć. Grałam kilka razy na strasznie starym klawesynie, wszystko pod czujnym okiem muzealników, żebym przez przypadek niczego nie zepsuła. Nie wszyscy są jednak tak entuzjastycznie nastawieni do dawnych instrumentów, jak Nehring czy Marti. – Tak, brzmienie było inne, używano mniej metalu, był mniejszy nacisk na strunę, ale wydaje mi się, że trudno powiedzieć, jak brzmiał instrument Chopina – mówi młody pianista Jan Lisiecki. – Te instrumenty się zestarzały, nigdy dokładnie nie dowiemy się, jakie było ich brzmienie.

Równie często co instrumentów klawiszowych robi są rekonstrukcje smyczkowych. Lutnicy czerpią ze starych wzorów, tworząc wiolonczele, skrzypce, altówki czy wreszcie lutnie – instrument długo zapomniany, ale od lat 70. XX w. przeżywający swój renesans. Jeśli kogoś stać, może sobie też kupić oryginał, np. skrzypce legendarnego Antonio Stradivariego. Od kilku miesięcy takie skrzypce są w skarbcu Zamku Królewskiego w Warszawie – kupił je anonimowy darczyńca, może z nich korzystać Janusz Wawrowski. Instrumenty historyczne to także instrumenty zapomniane, dopiero dzisiaj odkrywane. Na przykład viola organista – wymyślony przez Leonarda da Vinci pierwszy w historii instrument strunowo-smyczkowy, który nie dotrwał do naszych czasów. Pierwszą koncertową violę zbudował polski pianista i kompozytor Sławomir Zubrzycki. Gra na niej recitale z repertuarem barokowym. Słychać ją także na płycie Björk „Vulnicura”.

Nowy konkurs

Bez wątpienia trwający właśnie I Międzynarodowy Konkurs Chopinowski na Instrumentach Historycznych będzie krokiem milowym w przywracaniu autentycznego brzmienia dzieł Chopina i jemu współczesnych polskich kompozytorów. Pierwsze dwa etapy imprezy to recitale solowe. W ostatnim etapie sześciu finalistów zagra wybrane przez siebie utwory Chopina z Orkiestrą XVIII Wieku. Pianiści będą mogli korzystać z fortepianów z kolekcji NIFC (najstarszy pochodzi z 1838 r., najmłodszy z 1858 r.) oraz z wiernych kopii instrumentów z epoki. Ostatni „normalny” konkurs chopinowski w 2015 r. w szczytowych momentach oglądało ponad 650 tys. widzów Telewizji Polskiej. Równie duża publiczność gromadziła się na specjalnym serwisie internetowym, YouTubie i aplikacji przeznaczonej na smartfona. Czy Konkurs Chopinowski na Instrumentach Historycznych ma szansę powtórzyć sukces swojego starszego brata? Mam nadzieję, że zdoła go przebić! W końcu słuchanie dawnych instrumentów jest o wiele bardziej zaskakujące. Widzowie będą mogli kibicować nie tylko swoim ulubionym uczestnikom, ale też oceniać poszczególne fortepiany, dyskutować nad ich brzmieniem, zastanawiać się, do jakiego repertuaru pasują. A wybór jest duży – o ile podczas „starego” konkursu chopinowskiego pianiści mogli wybierać spośród czterech marek fortepianów, to na konkursie historycznym mają do dyspozycji aż 17 instrumentów. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 36/2018
Więcej możesz przeczytać w 36/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 36/2018 (1851)

  • Długa droga za ocean 2 wrz 2018, 20:00 Aby zrozumieć, w jaki sposób Amerykanie podchodzą do przybyszów, trzeba odwiedzić Ellis Island w Nowym Jorku. Na wyspie położonej tuż obok Manhattanu i Statuy Wolności od 1892 do 1924 r. funkcjonowało główne centrum przyjmowania... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 2 wrz 2018, 20:00 PIS MARZY O MAZOWSZU. Oczywiście nie o zespole pieśni i tańca ani o całym województwie, tylko o przejęciu sejmiku mazowieckiego, w którym od wielu lat niepodzielnie rządzi Adam Struzik, wpływowy polityk PSL. Mazowsze jest łakomym... 6
  • Obraz tygodnia 2 wrz 2018, 20:00 6,9 miliarda tranzystorów mieści się na 1 cm kw. najnowszego i najszybszego na świecie procesora Kirin 980 od Huawei Wygrany Rafał Zawierucha Jeden z bohaterów naszego tekstu (s. 16) zagra Romana Polańskiego w najnowszym filmie Quentina... 10
  • Info radar 2 wrz 2018, 20:00 POLITYKA Strach o europejską emeryturę Była europosłanka PO pytała niedawno jednego z brukselskich polityków, czy gdyby rozpadła się Unia Europejska, to brukselskie emerytury mimo wszystko będą wypłacane. Na szczęście dla europosłów... 12
  • Między oczyszczeniem a upadkiem 2 wrz 2018, 20:00 lewo STOJĄC PRZED PROBLEMEM PEDOFILII, KOŚCIÓŁ MA TRZY DROGI. Pierwsza to droga oczyszczenia, a więc: podejrzanych księży zawiesić, zgłaszane sprawy oddać do prokuratury, winnych ukarać, wyroki upublicznić, łożyć na ofiary i... 14
  • Nowy American Dream 2 wrz 2018, 20:00 Kiedyś jechali za chlebem, dzisiaj za karierą. Polscy informatycy, sportowcy i artyści zmieniają wizerunek Polski w Stanach. 16
  • Za co kocham USA 2 wrz 2018, 20:00 Przeprowadzając się do Stanów, nie myślałem o tym, jak powinien wyglądać mój amerykański sen. Dziś jestem w punkcie, o którym nawet nie marzyłem te kilkanaście lat temu, kiedy przyleciałem do USA – mówi koszykarz Marcin Gortat. 23
  • Chcę być pierwszym polskim mistrzem świata 2 wrz 2018, 20:00 Kiedy wygrałem dwie duże walki, usiedliśmy z żoną i zaczęliśmy myśleć, co robić: czy mam walczyć, czy pracować na budowie – mówi Adam Kownacki, bokser, który zmierzy się na Brooklynie z byłym mistrzem świata Charlesem Martinem. 26
  • Z wizą szybciej 2 wrz 2018, 20:00 Wizyta po wizę w amerykańskiej ambasadzie trwa kilkanaście minut. Im więcej Polaków złoży wniosek o wizę, tym większe szanse, że w przyszłości będziemy jeździć bez nich. 28
  • Wkrótce nowy kierunek do USA 2 wrz 2018, 20:00 Już w przyszłym roku możemy latać do USA bez wiz – mówi prezes LOT-u Rafał Milczarski. 30
  • Karbowy prezesa 2 wrz 2018, 20:00 Dla Tomasza Poręby kampania samorządowa jest podwójnie ważna: to pierwszy sprawdzian, odkąd rządzi PiS. On sam buduje już pozycję w brukselskim wyścigu o Podkarpacie z Markiem Kuchcińskim. I o wejście do gry o fotel unijnego komisarza. 33
  • Gowin, czyli apetyt na prawicę 2 wrz 2018, 20:00 O Jarosławie Gowinie ludzie, którzy go dobrze znają, mówią, że nie znosi być numerem dwa. Jeżeli się na to godzi, to tylko dlatego, że ma plan, jak rychło zostać numerem jeden. 38
  • Pieniądze od złodziei 2 wrz 2018, 20:00 Dwaj główni aktorzy polskiej polityki precyzyjnie zdefiniowali, o co zamierzają wieść spór w kampanii samorządowej. Na jej inaugurację PO obwieściła nam, że „PiS wziął miliony i chce być bezkarny”, opatrując tę tezę... 41
  • Życie po życiu Petru 2 wrz 2018, 20:00 Ryszard Petru po wyborach samorządowych ma wrócić ze zmienionym wizerunkiem i nową partią. 42
  • Relatywizm ponad podziałami 2 wrz 2018, 20:00 Mam dla Państwa zagadkę, proszę znaleźć różnicę między tymi dwiema wypowiedziami: 1. „To nie był gwałt, a stosunek za przyzwoleniem 13-latki (…) nastoletnie dziewczynki pchają się do łóżka (…). Domagają się alkoholu, same... 44
  • Jak rządzić światem przed dwudziestką 2 wrz 2018, 20:00 Można mieć fanów i naśladowców, a nie mieć jeszcze 18 lat. Nastoletni influencerzy to youtuberzy, autorzy książkowych bestsellerów albo po prostu dzieci celebrytów. 47
  • (Nie)dzielni bazarowicze 2 wrz 2018, 20:00 Aż 15 proc. Polaków regularnie odwiedza bazary. Po kryzysie, który przechodziły kilkanaście lat temu, nie ma już śladu. Znowu wracają do łask konsumentów. A zakaz handlu w niedziele może im tylko pomóc. 50
  • Hossa Bessa 2 wrz 2018, 20:00 James Bond jedzie na giełdę Jeszcze w tym roku na giełdzie w Londynie może zadebiutować brytyjski producent luksusowych samochodów marki Aston Martin. Media spekulują, że do publicznego obrotu może trafić nawet jedna czwarta udziałów... 54
  • Kosmetyki – piękna wizytówka polskiej gospodarki 2 wrz 2018, 20:00 Polska branża kosmetyczna przeżywa prawdziwy rozkwit. Rodzime marki podbijają rynek europejski oraz światowy. Motorem dalszego rozwoju eksportu mogą być międzynarodowe targi. 55
  • Siła i potrzeba rozmowy 2 wrz 2018, 20:00 Nigdy w swoich dziejach świat nie zmieniał się tak szybko jak dzisiaj. I o tych zmianach trzeba dyskutować. 58
  • Misja kosztuje 2 wrz 2018, 20:00 Jeszcze w tym roku wystartuje anglojęzyczny kanał TVP – zapowiada Maciej Stanecki, wiceprezes TVP. 60
  • Tekstylia, recykling i ekologia 2 wrz 2018, 20:00 Dzięki VIVE Textile Recycling tekstylia zyskują nowe życie. Powstają z nich surowce, paliwa i kompozyty dla budownictwa. 62
  • Człowiek w centrum każdego systemu IT 2 wrz 2018, 20:00 – W branży IT kompleksowe wparcie klienta jest tak samo istotne jak innowacyjne produkty optymalizujące codzienną pracę przedsiębiorstwa – przekonuje Adam Brosz z Beyond.pl 64
  • Lider rynku sięga coraz wyżej 2 wrz 2018, 20:00 Plasujemy się na ósmym miejscu w skali Europy i jesteśmy największą firmą w Polsce w całej branży IT – mówi Andrzej Przybyło, założyciel oraz prezes AB SA. 65
  • Julia 2.0 2 wrz 2018, 20:00 Julia Tymoszenko była już oligarchinią, bohaterką ukraińskiej rewolucji, premierem i męczennicą opozycji. Weteranka polityki wraca teraz jako zupełnie nowa postać, niezwiązana oficjalnie ani z polityką, ani z biznesem. 66
  • Nie ma jak w Domie 2 wrz 2018, 20:00 Miało być głośno, miało być intensywnie, miało boleć – Nowy Jork lat 60. był kuźnią nowej kultury. Jej centrum stał się założony przez Polaka Stanisława Tolkina klub o swojsko brzmiącej nazwie The Dom. 70
  • Detoks dla dobrego zdrowia 2 wrz 2018, 20:00 Czasem jedynym, czego potrzebujesz, by poczuć się lepiej, jest oczyszczenie organizmu. To łatwiejsze, niż myślisz. 74
  • W to mi graj! 2 wrz 2018, 20:00 Czy wybaczyć oprawcom? Czy kultura chłopska jeszcze istnieje? – m.in. te pytania padną ze scen w nowym sezonie. A poza tym w teatrach sporo muzyki i dobrej zabawy. 77
  • Nie będziecie rozczarowani 2 wrz 2018, 20:00 Animacje dla dorosłych nie tylko zmieniają kulturę, ale i… menu sieci McDonald’s. Nowa produkcja twórcy „Simpsonów” Matta Groeninga „Rozczarowani” po raz kolejny podnosi poprzeczkę. 80
  • Słone przekąski i moda 2 wrz 2018, 20:00 Chipsy, paluszki, orzeszki, krakersy... Rynek słonych przekąsek jest wart ponad 3 mld zł. Jak wyróżnić się wśród wielu marek? 83
  • Bądź wierny 2 wrz 2018, 20:00 Jego muzykę wszyscy kochamy. Ale czy naprawdę ją znamy? Przekonamy się na rozpoczętym właśnie I Międzynarodowym Konkursie Chopinowskim na Instrumentach Historycznych. 84
  • Wojenne pokolenie 2 wrz 2018, 20:00 Pamiętam, jak pierwszy raz zabiłem człowieka” – tą wypowiedzią Samuel Ma’oz zszokował kiedyś widzów festiwalu w Wenecji. W „Libanie” sportretował młodego chłopaka wysłanego na wojnę i zmuszonego do pociągnięcia za spust.... 88
  • Film 2 wrz 2018, 20:00 Szemrany typ ATMOSFERA JEST TU TAK GĘSTA, ŻE MOŻNA ZAWIESIĆ W POWIETRZU TOPÓR. I właśnie to robi Michael Pearce. Od pierwszej sceny w jego filmie czuje się nadchodzącą tragedię. Młoda dziewczyna dojrzewa pod czujnym okiem opresyjnej,... 89
  • Muzyka 2 wrz 2018, 20:00 Jain z duszą Kiedy włącza się stację radiową lub telewizyjną z muzyką dla młodych ludzi, trudno nie mieć wrażenia, że nawet jeśli prezentowane są nagrania największych na scenie pop, to po kilku godzinach zlewają się one w jedną... 90
  • Książka 2 wrz 2018, 20:00 Między Krakowem i Wiedniem Stanisław Lem, Ewa Lipska, Tomasz Lem, „Boli tylko, gdy się śmieję. Listy i rozmowy”, Wydawnictwo Literackie Wybitna poetka Ewa Lipska oraz myśliciel i wybitny pisarz Stanisław Lem pisali do siebie listy w... 91
  • Kalejdoskop 2 wrz 2018, 20:00 W Szczebrzeszynie Brandt brzmi w trzcinie PRZED WYSTAWĄ DYREKTOR MUZEUM NARODOWEGO TŁUMACZYŁA, że duża wystawa temu malarzowi się należała. Pewnie tak, ale czy musiała był częścią projektu MN „3xNiepodległa”? Niechcący powiela... 92
  • Kulturalna trzynastka 2 wrz 2018, 20:00 Tomasz Jastrun, POETA, PROZAIK, ESEISTA, FELIETONISTA, KRYTYK LITERACKI I AUTOR KSIĄŻEK DLA DZIECI 94
  • Stalowe zasady gwiazd, które musisz stosować, aby nie odpaść 2 wrz 2018, 20:00 1. Nigdy nie jedz batoników, które reklamujesz. W ogóle nie używaj żadnych reklamowanych przez siebie produktów. One są kierowane do „szerokiego odbiorcy”. Będziesz po tym gruba i brzydka, i z łupieżem. 2. Nigdy nie wierz w to, co... 95
  • Wysiłek fizyczny odblokowuje mi głowę 2 wrz 2018, 20:00 Ważnym źródłem inspiracji jest dla mnie sport. Większość rozwiązań do swoich książek wykoncypowałem na siłowni. 96
  • Jak zaakceptować swoje ciało 2 wrz 2018, 20:00 RADZI Betty Q, pierwsza polska performerka burleski 97
  • Zrób sobie… Jakiego 2 wrz 2018, 20:00 Patryk Jaki zbuduje w Warszawie nowe linie metra? Zbudujmy nowego Patryka Jakiego! 98
  • Szlachectwo zobowiązuje 2 wrz 2018, 20:00 Nasz rodak, Jan Józef Baranowski, wynalazł automatyczny system ostrzegawczy na kolei, maszynę do drukowania biletów oraz kasownik. Stefan Drzewiecki pod koniec tego samego, XIX w., konstruował okręty podwodne, zaprojektował również aparat... 103
  • Krwiobieg gospodarki 2 wrz 2018, 20:00 Infrastrukturę transportową można porównać do krwiobiegu, od którego sprawnego funkcjonowania zależy zdrowie i życie organizmu. W ten sam sposób od nowoczesnych dróg, linii kolejowych i lotnisk zależą: sprawne funkcjonowanie każdego... 104
  • Rozwój kolei do roku 2030 2 wrz 2018, 20:00 Transport kolejowy jest jedną z najważniejszych dziedzin polskiej gospodarki. Jego sprawne funkcjonowanie ma istotne znaczenie zarówno w przewozach ładunków, jak i w podróżach pasażerów. Tym samym wpływa bezpośrednio na tempo rozwoju... 105
  • CPK – transportowe serce Polski 2 wrz 2018, 20:00 Ruch lotniczy w Unii Europejskiej dynamicznie rośnie, a niebo nad zachodnią Europą należy do najbardziej zatłoczonych na świecie. Pasażerowie z każdym rokiem są narażeni na coraz większe ryzyko związane z opóźnieniami i odwołanymi... 106
  • Mosty dla regionów 2 wrz 2018, 20:00 Polska jest wielkim placem budowy. Trochę banał, ale proszę wierzyć, że stanowisko ministra, który zarządza największym programem infrastrukturalnym w UE, pozwala spojrzeć z lotu ptaka na inwestycje w naszym kraju. Poza sierpniem, który... 107
  • Wykorzystać potencjał polskich portów 2 wrz 2018, 20:00 Większość światowego transportu handlowego odbywa się drogą morską, dlatego niezwykle ważne jest, by kraj położony nad morzem potrafił w pełni w tym uczestniczyć i był w stanie wykorzystać potencjał tkwiący w jego portach. Dzięki... 108
  • Czyste powietrze dla wszystkich 2 wrz 2018, 20:00 Polska stoi obecnie w obliczu wielkich zmian w wielu sektorach życia publicznego i społecznego. Te pozytywne zmiany nie omijają również zakresu ochrony środowiska, a w szczególności walki z zanieczyszczeniem powietrza w naszym kraju.... 109
  • Miliardy na czyste powietrze 2 wrz 2018, 20:00 Ponad 100 mld zł rząd przeznaczy na poprawę jakości powietrza nad Polską. Pieniądze zostaną przekazane m.in. na termomodernizację starych budynków i wymianę źródeł ciepła. 110
  • CZAS NA NOWEOTWARCIE 2 wrz 2018, 20:00 Budowa Centralnego Portu Komunikacyjnego wpłynie na ruch lotniczy w Europie, ale przede wszystkim przyniesie rewolucję w naszym kraju. 112
  • Who is Who 2 wrz 2018, 20:00 Artur Resmer Członek zarządu ds. finansowych w PKP Intercity S.A. Posiada ponad 20-letnie doświadczenie w zarządzaniu finansami i rachunkowości. Ekspert z zakresu zarządzania przedsiębiorstwami znajdującymi się w trudnej sytuacji rynkowej... 118
  • INPHOTECH 2 wrz 2018, 20:00 Nadchodzi czas polskich rozwiązań fotonicznych Czwarta rewolucja przemysłowa bazująca na digitalizacji oraz ogromnych ilościach danych opiera się na fotonice, której istnienia często sobie nie uświadamiamy. Fotonika sprawia, że możemy... 124
  • LUKSUS CHOPINA 2 wrz 2018, 20:00 Każda podróż samolotem wiąże się z przygotowaniami i świadomością, że trzeba dopilnować wielu spraw, by była udana. 132

ZKDP - Nakład kontrolowany