Wyciskanie Wiedźmina

Wyciskanie Wiedźmina

Andrzej Sapkowski
Andrzej Sapkowski / Źródło: Newspix.pl / MICHAL PIESCIUK
Mówił, że gry na podstawie jego książek narobiły mu mnóstwo smrodu. Dzisiaj żąda od ich twórców 60 mln zł. Jeżeli Andrzej Sapkowski tych pieniędzy nie dostanie, szykuje nam się jeden z najciekawszych procesów sądowych w historii. I pisarz może go wygrać.

Byłem na tyle głupi, że od razu sprzedałem prawa. Zaoferowali mi procent od zysków, ale powiedziałem, że żadnych zysków nie będzie, że chcę pieniądze teraz!” – tak Andrzej Sapkowski w marcu zeszłego roku żalił się dziennikarzowi portalu Eurogamer na spółkę CD Projekt. Prawa autorskie do swojej sagi o wiedźminie sprzedał im w 2002 r. On wtedy – nagradzany, sławny pisarz, którego książki znikały z półek. Oni – nikomu nieznani producenci gier, którzy dopiero co założyli sobie firmę. Mówi się, że Sapkowski sprzedał im prawa do swojego najważniejszego osiągnięcia, czyli sagi o wiedźminie, za 35 tys. zł. „Zostawiłem wszystko w ich rękach, ponieważ nie wierzyłem w ich sukces. Ale kto mógł przewidzieć taką popularność? Ja na pewno nie”.

Dzisiaj role trochę się odwróciły. Oni z małej firemki zrobili komputerowego giganta wartego ponad 14 mld zł. Sprzedali ponad 33 mln gier o wiedźminie, co tylko w zeszłym roku przyniosło im ponad 200 mln zł zysku. On od lat nie napisał żadnej książki. Swój żal do samego siebie, że w grę na podstawie własnej książki tak bardzo nie wierzył, zaniósł niedawno do prawników. Ci żale Sapkowskiego przełożyli na prawniczy język i wysłali do twórców gier wezwanie do zapłaty. Wyszło im, że pisarz powinien dostać przynajmniej 60 mln zł. A jak spółka dobrowolnie nie zapłaci, Sapkowski będzie się procesował.

Tak się robi grę

CD Projekt umowę z Sapkowskim podpisuje w 2002 r. Prace nad pierwszą częścią gry trwają pięć lat. Producenci mają rozmach. Budżet gry to ponad 21 mln zł. Więcej, niż kosztowało „Przedwiośnie” Filipa Bajona czy nominowany do Oscara film „W ciemności” w reżyserii Agnieszki Holland. Jeszcze nigdy wcześniej żadna polska firma nie wyprodukowała gry za takie pieniądze. Ma wyjść od razu w 11 wersjach językowych. Premiera jednocześnie w Japonii, USA, Rosji i Unii Europejskiej. Twórcy chcą w pierwszym roku sprzedać milion egzemplarzy. „Musimy tyle sprzedać, żeby inwestycja w stworzenie gry się zwróciła” – tłumaczył wtedy Marcin Iwiński, jeden z jej twórców. Trzy dni po debiucie „Wiedźmin” staje się best sellerem. W jeden weekend grę kupuje 35 tys. Polaków. To historyczny rekord. „Wiedźmin” stał się najszybciej sprzedającym się tytułem w historii polskiego rynku gier. Rok po debiucie dokonało się: „CD Projekt pragnie z dumą ogłosić, że 12 miesięcy po premierze gra sprzedała się na całym świecie w ponad milionie kopii”. Miesiąc po premierze fani pytają Andrzeja Sapkowskiego, jak mu się gra podoba. „Nie wiem, czy mi się podoba, czy nie podoba, bo nie gram w gry” – wyznaje. A czy postać Geralta z Rivii, czyli tytułowego wiedźmina, jest dobrze odwzorowana w grze? Sapkowski też nie wie. „Pisząc, nie wyobrażam sobie obrazów, nie wizualizuję – po prostu piszę”. 2011 r. i premiera „Wiedźmina 2”. Budżet – 30 mln zł. 400 tys. sztuk sprzedanych na świecie dwa tygodnie po premierze. Ponad milion kopii sprzedanych po roku. Gra zdobywa wiele branżowych nagród. Krytycy dają jej 9 na 10 gwiazdek. Globalny sukces. W 2015 r. debiutuje „Wiedźmin 3 Dziki Gon”. Gra zgarnia praktycznie wszystkie branżowe nagrody, jakie tylko gra komputerowa może na świecie dostać. Zostaje najbardziej oczekiwaną grą, grą roku, grą z najlepszą fabułą, grą z najlepszym projektem wizualnym. I tak polski „Wiedźmin 3” staje się najczęściej nagradzaną grą wszech czasów. Rok po premierze sprzedano 10 mln kopii. Ale sukces gry na podstawie książek wręcz irytuje Sapkowskiego. „Znam niewiele osób, które w to grały. Obracam się wśród ludzi inteligentnych” – mówi.

Mistrz się dąsa

Tamte słowa padły na festiwalu fantastyki Polcon, który odbył się we Wrocławiu w sierpniu 2016 r. Sapkowski był tam w kiepskim nastroju. Zgrzytał zębami głównie wtedy, kiedy fani pytali go nie o sukces jego książek, lecz o sukces gry na ich podstawie. I Sapkowski odpowiadał: „Zaczęły się szerzyć [plotki – red.]. Nie wiem, kto je lansował. Podejrzewam, że sam CD Projekt. Że gdyby nie gra, to ja bym nie zobaczył w życiu przekładu z zachodniej Europy. Gówno prawda. Wszystkie moje przekłady były dużo wcześniej niż gra i to gra wykorzystała moją popularność, a nie ja wykorzystałem popularność gry” – odpowiadał.

Co innego mówi Karol Zajączkowski, który zajmował się PR-em i marketingiem przy produkcji pierwszego „Wiedźmina”. Dzisiaj pracuje już w konkurencyjnej firmie z tej samej branży. Zajączkowski tłumaczy, że do czasu wydania pierwszej gry „Wiedźmin” na rynku był tylko jeden tom opowiadań Sapkowskiego przetłumaczony na angielski. Drugiego nikomu nie chciało się nawet wydawać. – Po premierze gry pisali do nas ludzie, bo gra była rozpoznawalna i dużo osób myślało, że do nas należą prawa do książek – wspomina Zajączkowski. To on kontaktował tych zainteresowanych książką z agentką Sapkowskiego. CD Projekt stał się więc też pośrednikiem w kontaktach między pisarzem a ludźmi z całego świata, którzy książkę chcieliby w swoich krajach wydać, przetłumaczyć lub po prostu kupić. – Pan Andrzej swoje wie, a ja się z tym nie zgodzę. Bez gier nie byłoby jednej setnej światowej sprzedaży książki. I wcześniej czy później autor powinien się z tym pogodzić, a nie stawać okoniem przy każdej okazji – mówi Zajączkowski.

Zaledwie parę tygodni po światowej premierze trzeciej części „Wiedźmina” proza Sapkowskiego po raz pierwszy trafiła na listę bestsellerów „New York Timesa”. Na okładce zbioru opowiadań o Geralcie z Rivii pt. „Ostatnie życzenie” pojawiła się grafika z gry komputerowej. I to jeszcze bardziej rozsierdziło autora. Żalił się, że przez to fani mają wrażenie, że pisarz poszedł na łatwiznę i napisał książkę na podstawie gry komputerowej. Teraz musi się tłumaczyć, że było na odwrót. „Gry na podstawie książek narobiły mi mnóstwo smrodu” – przyznał. Sapkowski zwalcza proceder używania grafiki z gry na okładkach swoich książek. Mówi, że przez to „ludzie je odrzucają”. Ale to po premierze trzeciej części „Wiedźmina” stał się obok Stanisława Lema drugim najczęściej tłumaczonym polskim pisarzem. Dostał World Fantasy Award i został jednym z 63 największych na świecie twórców literatury fantasy obok wyróżnionego w ten sam sposób Stephena Kinga czy Terry’ego Pratchetta. W wywiadach twierdzi natomiast, że to gra wykorzystała jego popularność, a nie, że on skorzystał na jej popularności. Nie zazdrości grze sukcesu, nie boi się, że go zasłoni. „Jest tylko jeden oryginalny wiedźmin. Ten mój. I nic mi go nie odbierze” – mówił w wywiadzie.

Ile wiedźmina w wiedźminie

Nie wiadomo, ile umów Andrzej Sapkowski podpisał z CD Projektem. Wiadomo natomiast, że nie skończyło się na jednej z 2002 r. Wiadomo też, że Sapkowski nie ingerował w kształt kolejnych części gry. Nic nie sugerował, nie dawał wskazówek. „Robimy grę samodzielnie. Pan Sapkowski zna się na pisaniu książek. My na robieniu gier i to są dwie oddzielnie sprawy” – mówił trzy lata temu dla „Wprost” prezes CD Projekt Adam Kiciński. Dzisiaj spółka nie chce udzielać komentarza w sprawie pisma od prawników Sapkowskiego. Sam autor też nie chciał z nami rozmawiać. Strony milczą, a fani szaleją. „Pewnie znowu skończyła się kasa. Pisać się nie chce, to można pociągnąć CD Projekt” – napisał jeden z oburzonych. Tej fali hejtu po piśmie Sapkowskiego dziwią się prawnicy. – Zastanawia mnie ta fala krytyki, która wylała się na autora. Teoretycznie, zgodnie z ustawą takie uprawnienie mu przysługuje – mówi adwokat Joanna Lassota. Mowa o art. 44 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, na który powołują się prawnicy Sapkowskiego. Przepis głosi, że w razie rażącej dysproporcji między wynagrodzeniem twórcy a korzyściami nabywcy praw autorskich twórca może zażądać stosownego podwyższenia wynagrodzenia przez sąd. Czy w przypadku Sapkowskiego taka rażąca dysproporcja wystąpiła?

W mediach pojawia się informacja, że pisarz sprzedał prawa do książki za 15 tys. zł. Ale nikt nie wie, czy to prawda. Tak powiedział kiedyś Andrzej Chmielarz, jeden z najbardziej znanych polskich projektantów gier. Ale później z tej wypowiedzi się wycofał, twierdząc, że w sumie nie pamięta, ile zapłacono Sapkowskiemu. „Rzuciłem kwotą dla przykładu, że stosunkowo tanio i że ja byłem z tej kwoty zadowolony” – prostował potem. Natomiast licząc wszystkie zyski, jakie spółka CD Projekt osiągnęła po debiucie pierwszej części „Wiedźmina” do dziś, wychodzi ponad 865 mln zł. – Jeżeli zestawić tylko te dwie kwoty, to dysproporcja, o której mowa w art. 44, jest ogromna – mówi mecenas Lassota. Ale to nie takie proste. Jak zauważa prof. Elżbieta Traple, jeden z największych autorytetów w dziedzinie prawa autorskiego:– Dysproporcję będzie można pokazać łatwo. Trudniej pokazać, w jakim stopniu sukces finansowy gry zależał od Sapkowskiego. W tej sprawie konieczne jest szczegółowe postępowanie dowodowe. Sąd będzie musiał wyznaczyć biegłych, którzy muszą przeczytać wszystkie książki Sapkowskiego i zapoznać się ze wszystkimi częściami gry „Wiedźmin”. Potem będą musieli stwierdzić, ile książki jest w grze. Sąd będzie musiał ustalić mnóstwo innych rzeczy.

Na przykład, czy nazwisko Sapkowskiego pomogło twórcom w zdobyciu popularności. Albo czy gra sprawiła, że książki Sapkowskiego sprzedawały się lepiej. I tak dalej. – Im mniejsza eksploatacja twórczości pisarza w grze, tym mniejsze wynagrodzenie będzie przysługiwać autorowi – mówi mecenas Lassota. Prawnicy Sapkowskiego żądają 60 mln zł. To ma być 6 proc. z miliarda złotych, które CD Projekt miał zarobić na „Wiedźminie”. Ale skąd wziął się ten miliard i dlaczego akurat 6 proc., a nie 2 czy 50? Tego już nie wiadomo. – Czeka nas długi i skomplikowany proces, który może ciągnąć się latami. Już współczuję sędziemu, który będzie musiał ważyć interesy jednej i drugiej strony – mówi prof. Traple. Czy Sapkowski ma szanse go wygrać? Prawnicy mówią, że w teorii tak, ale w praktyce wychodzi różnie, bo przypadek Sapkowskiego nie ma precedensu. Artykuł 44 był tworzony na wzór niemieckiego prawa – tam nazywa się potocznie Bestsellerparagraph. Chroni pisarza, piosenkarza, scenarzystę przed sytuacją, w której to wydawca książki, płyty, filmu zarabia na ich twórczości miliony, a oni sami dostają grosze. – Ale nikt jeszcze w kraju nie rozpatrywał sytuacji, w której wydawcą jest producent gier, a twórcą pisarz – mówi prof. Traple. Jak sprawa się zakończy, nie wiadomo. Kurs akcji giełdowego CD Projektu od czasu publikacji pisma z wezwaniem do zapłaty maleje. Akcje są najtańsze od czterech miesięcy. Producent gier twierdzi, że żądania pisarza są bezzasadne. Czy do procesu dojdzie, nie wiadomo. Sapkowski czeka na odpowiedź producenta gier do 19 października. Jeżeli nie będzie jej do tego piątku, sprawę skieruje do sądu bez dalszych wezwań i powiadomień. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 42/2018
Więcej możesz przeczytać w 42/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 42/2018 (1857)

  • Co łączy zakon, Górnika Konin i McDonald’s 14 paź 2018, 20:00 Jeszcze w tym tygodniu władze Górnika Konin mogą liczyć na cud. Dobiega końca zbiórka pieniędzy na portalu Zrzutka.pl, która ma uratować istniejący od 1957 r. klub sportowy od bankructwa. Potrzeba 200 tys. zł, do ostatniego piątku... 3
  • Warto się badać 14 paź 2018, 20:00 W większości przypadków nowotwór rozwija się przez wiele lat. Dzięki badaniom profilaktycznym można go wcześnie wykryć, co daje szansę nawet na całkowite wyleczenie. 5
  • Niedyskrecje parlamentarne 14 paź 2018, 20:00 KRYSTYNA PAWŁOWICZ NIE ODPUSZCZA AKTYWNOŚCI NA TWITTERZE, choć niektórzy koledzy partyjni są o to na nią źli. Nie dość, że pani poseł pisze po kilka tweetów dziennie, to jeszcze ostatnio w ostrych słowach wypowiedziała się na temat... 6
  • Obraz tygodnia 14 paź 2018, 20:00 760 mld funtów na tyle jest wyceniany dożywotni kontrakt reklamowy Ronaldo z firmą Nike. Po oskarżeniu piłkarza o gwałt może być już tylko wspomnieniem Wygrany Jacek Borkowski Aktor serialowy marudził, że marzy, by związać się z... 10
  • Info radar 14 paź 2018, 20:00 POLITYKA Czarnecki może zostać ambasadorem Ryszard Czarnecki jest w Parlamencie Europejskim już trzecią kadencję. Wszystko wskazywało na to, że ponownie zostanie wpisany na listy. Jednak zdaniem naszego informatora z Brukseli jego szanse na... 12
  • Szpiegowski blamaż Rosji 14 paź 2018, 20:00 WSZECHMOC ROSYJSKICH SŁUŻB ZOSTAŁA PUBLICZNIE SKOMPROMITOWANA. A AGENCI, MAJĄCY PROWADZIĆ FINEZYJNE OPERACJE, ZDEMASKOWANI. O tym, że szpiedzy rosyjscy są najlepsi na świecie i najskuteczniejsi, każde dziecko powinno wiedzieć od czasów... 12
  • Kaczyński jak Miś Puchatek 14 paź 2018, 20:00 Rozmowa z Tomaszem Brodą, autorem rubryki „Brodaway” publikowanej na ostatniej stronie „Wprost” Za prowadzoną we „Wprost” rubrykę „Brodaway” dostał pan nominację do nagrody dziennikarskiej „MediaTORY”. Zaskoczyło to pana?... 13
  • Profesor Snap 14 paź 2018, 20:00 Orientacja seksualna nie powinna mieć znaczenia, bez względu na to, czy nagrodę odbiera nauczyciel czy górnik mówi Przemysław Staroń. 14
  • Bezpieczny Lublin? 14 paź 2018, 20:00 lewo DECYZJA PREZYDENTA ŻUKA W SPRAWIE ZAKAZANIA MARSZU RÓWNOŚCI W LUBLINIE BYŁA ZROZUMIAŁA I KOHERENTNA WOBEC INNYCH DZIAŁAŃ JEGO PARTII. PO niedawno zagłosowało za ustawą ustanawiającą Dzień Pamięci Kapłanów Niezłomnych, co... 16
  • Władza PiS kiedyś się skończy 14 paź 2018, 20:00 Donald Tusk wystąpił już w roli przyszłego kandydata na prezydenta. Jeśli wystartuje, będę go wspierał ze wszystkich sił – mówi Bronisław Komorowski, były prezydent. 19
  • Samorząd polityczny 14 paź 2018, 20:00 W tegorocznej samorządowej kampanii wyborczej partyjni liderzy po raz pierwszy przyznali otwarcie: samorząd to też polityka! 22
  • Wszystkie dzieci ojca Rydzyka 14 paź 2018, 20:00 Wspieranie narodowców, powrót ustaw światopoglądowych. Toruński redemptorysta rozpoczął licytację o wpływy przed eurowyborami. 24
  • Biografia zakazana. Macierewicz: wycofać tę książkę! 14 paź 2018, 20:00 Hanna Natora-Macierewicz domaga się wycofania z księgarń biografii swego męża. Równocześnie w prawicowej prasie ruszyła nagonka na książkę, w której obnażamy wiele mitów stworzonych wokół siebie przez byłego szefa MON. 28
  • Z dedykacją dla pewnych siebie 14 paź 2018, 20:00 Moja ciocia marzyła o kupnie mieszkania. Zbierała na nie całe życie. W sumie trzy razy. Zawsze, kiedy już była o krok od spełnienia marzenia, wkraczał na scenę Los. Za pierwszym razem, jeszcze przed wojną, pod postacią pożaru, który... 31
  • Borelioza atakuje 14 paź 2018, 20:00 Każdego roku tą chorobą zarażają się dziesiątki tysięcy Polaków. Wielu z nich musi poruszać się o kulach czy na wózkach, bo nie zostali skutecznie zdiagnozowani i nie byli właściwie leczeni. 33
  • Czy powinniśmy bać się boreliozy? Ekspert wyjaśnia 14 paź 2018, 20:00 Prof. dr hab. Brygida Knysz, kierownik Katedry i Kliniki Chorób Zakaźnych, Chorób Wątroby i Nabytych Niedoborów Odpornościowych Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu odpowiada na nurtujące pytania. 38
  • Wracam do życia 14 paź 2018, 20:00 O boreliozie, choć jest potwornie groźna, wciąż niewiele się mówi. Ja w tej chorobie przeżywałam momenty na granicy obłędu. Człowiek nieraz myśli, by otworzyć okno i skoczyć – mówi Magdalena Piekorz, reżyserka. 39
  • Borelioza – po pomoc do matki natury 14 paź 2018, 20:00 Kiedy konwencjonalne metody leczenia boreliozy nie przynoszą oczekiwanych efektów, chorzy szukają pomocy na własną rękę. Ukojenie przynoszą wówczas naturalne metody leczenia. Nawet łagodzenie objawów jest bezcenne. 44
  • Jeszcze do siebie nie strzelamy 14 paź 2018, 20:00 Odpowiedziałam sobie na pytanie, co jest dla mnie ważniejsze: bycie sygnalistką i mówienie o niebezpieczeństwach, które widzę bardzo wyraźnie, czy milczenie i ewentualnie przemycanie niepokoju w swojej twórczości – mówi Agnieszka Holland. 48
  • Wyciskanie Wiedźmina 14 paź 2018, 20:00 Mówił, że gry na podstawie jego książek narobiły mu mnóstwo smrodu. Dzisiaj żąda od ich twórców 60 mln zł. Jeżeli Andrzej Sapkowski tych pieniędzy nie dostanie, szykuje nam się jeden z najciekawszych procesów sądowych w historii. I pisarz może go wygrać. 54
  • Krwawe podatki 14 paź 2018, 20:00 Podatek od kopalin sprawia, że Polska, zamiast być potęgą w wydobyciu miedzi, spada do rangi producenta drugiej kategorii. 58
  • Hossa Bessa 14 paź 2018, 20:00 Awans z 500+ miejsce zajęła Polska w rankingu Oxfam szeregującym państwa pod 20. względem działań, jakie podejmują na rzecz niwelowania nierówności. Na pierwszym miejscu znalazła się Dania, za nią Niemcy i Finlandia. Twórcy rankingu... 61
  • Know How 14 paź 2018, 20:00 Dźwięk jest wszędzie Przypomina wazon albo termos czy kubek na kawę, jednak kryje się w nim ogromna moc, a jego obły kształt ma swoje muzyczne zalety. Przenośny głośnik Bose SoundLink Revolve można spokojnie postawić na stole i... 62
  • SPLIT PAYMENT – czy ryzyko zamrożenia środków jest realne? 14 paź 2018, 20:00 Od 1 lipca 2018 r. obowiązują przepisy dotyczące mechanizmu podzielonej płatności (split payment). Przedsiębiorcy obawiają się zamrożenia środków na dodatkowych rachunkach bankowych stworzonych na potrzeby VAT. Czy słusznie? 63
  • Auto kupuj z głową 14 paź 2018, 20:00 Koszt samochodów jest dla firmy jednym z największych wydatków. Jak go obniżyć? 64
  • Ściśle uzdolniona młodzież z Polski podbija świat 14 paź 2018, 20:00 Jest ich niemal 25 tys. Łączą ich pasja do nauk ścisłych oraz udział w programie naukowo-edukacyjnym ADAMED SmartUP. 65
  • Elektromobilność – zrobimy to dobrze! 14 paź 2018, 20:00 Są ciche, nie zanieczyszczają powietrza i wpisują się w trendy rozwoju transportu zbiorowego – autobusy z alternatywnymi źródłami napędu stają się codziennością. 66
  • Największe targi turystyczne w Polsce – World Travel Show 14 paź 2018, 20:00 Trzecia edycja Międzynarodowych Targów Turystycznych World Travel Show już 19-21 października w Ptak Warsaw Expo. W targach weźmie udział 800 wystawców. 67
  • Znikający i skorumpowani 14 paź 2018, 20:00 Tajemnicze zniknięcie szefa Interpolu to kolejna odsłona wielkiej kampanii antykorupcyjnej w Chinach. Objęła ona już 1,5 mln osób, nie tylko członków partii, ale też popularne gwiazdy filmowe. 69
  • Szpica Europy 14 paź 2018, 20:00 Rośnie lista kandydatów chętnych do kierowania Komisją Europejską. Kto z nich ma dziś największe szanse? 72
  • Sezon na infekcje 14 paź 2018, 20:00 W szczycie zachorowań nawet 300 tys. osób tygodniowo zgłasza się do lekarzy z powodu grypy i przeziębienia. Często nie wiemy, jak poradzić sobie z infekcją, stosujemy za dużo leków lub wybieramy te nieodpowiednie. 74
  • Złoto błoto 14 paź 2018, 20:00 Barwny jak kolekcje, które projektował dla Mody Polskiej, mistrz anegdoty, niesforny mimo upływu lat. W Łodzi właśnie otwarto wystawę, której Jerzy Antkowiak jest bohaterem, a w Paryżu kręcą o nim film. 78
  • Co siedziało w Głowackim 14 paź 2018, 20:00 Świat, z którego żartował, przerażał go i dręczył w snach. O tym nie mówił za często, ale postanowił napisać książkę. Nie skończył jej. 83
  • Odkręcona 14 paź 2018, 20:00 Za trudna dla komercyjnych rozgłośni, za łatwa dla ambitnych. Reni Jusis maluje nam obraz albumu „Ćma” i zdradza, co z nocnego motyla ma w sobie. 86
  • Wydarzenie 14 paź 2018, 20:00 Uczciwe pożegnanie „Jak pies z kotem”, reż. Janusz Kondratiuk, Akson Janusz Kondratiuk nie zakłada masek: bohaterowie noszą imiona Janusz i Andrzej, są reżyserami, jeden z nich ma żonę Igę – aktorkę. Za scenografię służą... 88
  • Film 14 paź 2018, 20:00 Trauma w kosmosie Po „Whiplash” i „La La Landzie” Damien Chazelle jest jednym z najgorętszych reżyserskich nazwisk Hollywood. Nic dziwnego, że budżety jego filmów wzrastają. Tym razem wyniosły go w kosmos. „Pierwszy człowiek”... 89
  • Muzyka 14 paź 2018, 20:00 Spokój i dowierzanie TO, Z JAKIM SPOKOJEM BRANŻA PODESZŁA DO TEGO, ŻE ANNA MARIA JOPEK NAGRY WA PŁYTĘ Z BRANFORDEM MARSALISEM, dużo mówi o miejscu, w którym jesteśmy. Wszystko jest możliwe, jeśli są odpowiednie argumenty, by... 90
  • Książka 14 paź 2018, 20:00 Różewicz z różnych stron Czytam Różewicza, odkąd nauczyłem się czytać” – wyznał Janusz Drzewucki, poeta, krytyk literacki. Z tego czytania wynikła książka znakomita, zaskakująca, bo nie dość, że jest świetną książką... 92
  • Kalejdoskop 14 paź 2018, 20:00 Kotka na rozpalonym ciele PHI, TATUAŻE MAJĄ TERAZ WSZYSCY! – wzruszycie ramionami. Tak, ale w PRL były znacznie rzadsze, przypisane tylko do kryminalistów czy marynarzy. Maurycy Gomulicki wykonał gigantyczną pracę dokumentacyjną, choć... 93
  • Kulturalna trzynastka 14 paź 2018, 20:00 Victor Borsuk SIEDMIOKROTNY MISTRZ POLSKI W KITESUFRINGU, PODRÓŻNIK 1. Kulturalnie potrafię… Przeprosić. 2. Którym bohaterem z literatury chciałbyś być i dlaczego? Kylarem Sternem – młody, inteligentny skrytobójca z powieści Brenta... 94
  • Instrukcja obsługi świata 14 paź 2018, 20:00 Muszę się przyznać, że pośród wielu ciekawych właściwości (elektryzowanie, zakłócanie radarów) posiadam i taką: niczym magnes opiłki żelaza przyciągam do siebie ludzi świeżo wypuszczonych z więzienia... Wygląda to najczęściej... 95
  • …lepsze zarządzanie czasem 14 paź 2018, 20:00 „Czas to jedyny kapitał, jakim dysponuje każdy człowiek, i coś, czego najbardziej nie powinien marnować” – stwierdził Edison. Szkoda, że oprócz żarówki nie wynalazł jakiegoś spowalniacza doby. Na szczęście zarządzania czasem (a raczej sobą w czasie) można się nauczyć. 96
  • Zrób sobie… Wałęsę 14 paź 2018, 20:00 Za panowania Prezesa Lech Wałęsa raczej nie ma szans na żaden pomnik. No, chyba że sami coś wykombinujemy domowym sposobem. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany