Karabiny zamiast włóczni

Karabiny zamiast włóczni

Według australijskich mediów grupa zbuntowanych żołnierzy pojmała dowódcę sił zbrojnych Papui Nowej Gwinei (fot. EPA/EOIN BLACKWELL/PAP)
Wojny plemienne wciąż zbierają krwawe żniwo. Tradycyjne konflikty eskalują z powodu łatwiejszego dostępu do nowoczesnej broni, a podsycane są przez pogłębiającą się biedę i religijnych radykałów.

Ddziś nie wiadomo, czy atak na wioskę Karida w górskiej prowincji Hela na Nowej Gwinei nastąpił w niedzielę czy w poniedziałek. Biegnie tamtędy tylko jedna bita droga i nie wszędzie jest zasięg dla komórek, przez co wieści o krwawych wydarzeniach w dżungli roznoszą się powoli. Jedno, co wiemy na pewno, to to, że 8 lipca w świat poszła wiadomość o masakrze 20 osób, głównie kobiet i dzieci, które zastrzelono i porąbano maczetami. Rzeź miała być odwetem za zasadzkę na mieszkańców sąsiedniej wioski Peta, będącej w rękach konkurencyjnego klanu. Zdjęcia przywiązanych do długich żerdzi ciał ofiar, ułożonych na poboczu drogi, obiegły świat. Rozpalona nimi wyobraźnia podpowiadała mrożące krew w żyłach obrazki krwawych porachunków papuaskich plemion. Żyjące w dzikich górach klany mówią w końcu ponad 800 językami, o komunikację znacznie trudniej niż o plemienną wojnę. Najciekawsze jest to, że te wizje nie są żadnym wytworem wyobraźni. Plemienne wojny toczą się na całego nie tylko na Nowej Gwinei, ale także w Afryce, pociągając za sobą tysiące ofiar śmiertelnych i pustosząc całe okolice.

Upadek wojennych obyczajów

Po masakrze w Karidzie, znajdującej się w okręgu wyborczym premiera rządu Papui-Nowej Gwinei, James Marape wysłał tam wojsko, zapowiadając rozprawienie się raz na zawsze z plagą plemiennych konfliktów. Małe są jednak szanse, że Marape się z nimi upora. Papuaskie plemiona od zawsze toczyły ze sobą krwawe wojny. W prowincji Hela konflikty między Haguai, Liwi, Okiru, Homori, Kobala i Wombe trwają od pokoleń. Większości z nas nazwy te nic nie mówią, ale w górach w Hela przynależność do jednej z tych grup etnicznych decyduje od lat o życiu albo śmierci. Policjanci, których w zamieszkałej przez ćwierć miliona Papuasów prowincji jest tylko 60, nie mają szans na zaprowadzenie porządku w górach zajmujących powierzchnię Opolszczyzny. Przez Hela przebiega strategiczna Highlands Highway, główna śródlądowa droga w Papui. Walczące klany często stawiają na niej własne posterunki, najczęściej w okolicach wioski Tigibi, mordując, rabując i gwałcąc przejezdnych.

Masakry bezbronnych kobiet i dzieci, takie jak ta ostatnia w Karidzie, są na porządku dziennym przynajmniej od 2013 r., gdy w wiosce Ragu zamieszkałej przez plemię Wombe spalono żywcem 30 kobiet i dzieci w odwecie za zabicie przez Wombe trzech wojowników innego plemienia. Starszyzny plemienne narzekają, że stare prawa, którymi regulowane były wojny między Papuasami, idą w zapomnienie. Kiedyś do walki stawali tylko wojownicy. Nie wolno było palić ludzi żywcem w domach, oszczędzano także kobiety i dzieci. Dziś szlachtuje się je jak stada świń, które należy wybić, żeby pozbawić wrogów podstaw egzystencji. Wojny były mniej krwawe, bo używano włóczni, łuków i strzał. Dziś dominuje broń palna i granaty, przemycane z kontrolowanej przez Indonezję zachodniej części Nowej Gwinei, zwanej Irian Jaya. Żyjące tam plemiona Papuasów od lat 60. toczą wojnę z indonezyjską okupacją. W najbardziej dotkniętym tą wojną regionie Nduga komendantem Armii Wyzwoleńczej jest 19-letni Ekianus Kogeya, dowodzący oddziałem 15-16 latków, którzy walkę z indonezyjską armią finansują ze sprzedaży broni współplemieńcom z niepodległej Papui-Nowej Gwinei.

W przeciwieństwie do zachodniej części wyspy wojny w Papui są walkami bratobójczymi, wybuchającymi gwałtownie i często z byle powodu. W 2015 r. dwaj mężczyźni z prowincji Hela, ożenieni z kobietami z innych klanów, wdali się w pijacką bójkę, do której włączyli się krewni żon. Bójka przerodziła się w wojnę na pełną skalę. W ciągu kilku dni zastrzelono 12 osób i spalono dziesiątki domów, zmuszając do ucieczki setki ludzi. Walki wokół Tigibi sprowokowane zostały podczas pogrzebu ofiary wypadku samochodowego, którego krewni postanowili wziąć odwet na rodzinie sprawcy. Prawdziwe powody plemiennych rzezi są jednak znacznie poważniejsze. Papua-Nowa Gwinea jest jednym z najbardziej zacofanych krajów świata, ale siedzi na najbogatszych złożach paliw i minerałów na planecie.

W prowincji Hela koncern ExxonMobil uruchomił wydobycie gazu ziemnego, obiecując przywódcom klanów krocie za pozwolenia na pociągnięcie gazociągów przez ich tereny. Spodziewane fortuny jednak nie nadeszły, bo większość zysków z przydzielania koncesji górniczych została w rękach władz centralnych w Port Moresby. Premier Marape, który zapowiedział kary śmierci dla sprawców masakry w Karida, rządzi w Papui-Nowej Gwinei dopiero od maja. Poprzedni rząd upadł właśnie z powodu problemów z podziałem zysków z wyprzedaży bogactw naturalnych kraju. Ludzie mają jednak nadzieję, że wcześniej czy później jakiś dostęp do tych zysków otrzymają, więc należy się domyślać, że tłem coraz ostrzejszych i agresywnych sporów plemiennych jest podział ziemi i zasobów naturalnych. Nikt nie ma wątpliwości, że wiele jeszcze głów spadnie w dżungli, zanim pieniądze od ExxonMobil zaczną trafiać do prowincji Hela.

Plemienne milicje dżihadu

Zanim media światowe zaczęły ekscytować się masakrami na Nowej Gwinei, epicentrum plemiennych wojen znajdowało się znacznie bliżej Europy, w Mali w Afryce Zachodniej. Tak naprawdę ciągle się znajduje, bo nic nie wskazuje na szybki koniec walk między pasterskim plemieniem Fulani a rolniczymi Dogonami. W początkach czerwca w prowincji Moptu w centralnym Mali bojówkarze Fulani wymordowali 150 mieszkańców dogońskiej wioski Sobane Kou. Dwie trzecie ofiar spłonęło żywcem, barykadując się we własnych domach ze strachu przed napastnikami. Atak był odwetem za rzeź 160 Fulani mieszkających w wiosce Ogossagou przy granicy z Burkina Faso. Spirala przemocy między osiadłymi dogońskimi rolnikami a koczowniczymi pasterzami Fulani nakręca się od lat i ma ekonomiczne podłoże. Fulani i Dogoni od pokoleń rywalizują o ziemię, której w Mali jest ostatnio coraz mniej.

W ciągu 30 lat populacja jednego z najbiedniejszych krajów Afryki podwoiła się do prawie 20 mln ludzi. Za to żyznych terenów pod uprawy czy wypas bydła z powodu zmian klimatycznych i suszy systematycznie ubywa. W prowincji Mopti, gdzie toczy się konflikt między Dogonami a Fulani, w ubóstwie żyje 60 proc. mieszkańców, czyli prawie sześć razy tyle co w stołecznym Bamako, gdzie biedę klepie 11 proc. populacji. Sytuację skomplikowało dodatkowo pojawienie się w Mali dżihadystów, którzy przez pewien czas kontrolowali całą pustynną północ kraju. Żyjący na pograniczu z ich terenami Fulani wsparli islamistyczną rebelię, częściowo w nadziei na poprawę swojego losu, a częściowo po to, żeby zapewnić sobie ochronę przed atakami muzułmańskich fanatyków. Wielu młodych Fulani zaciągnęło się do lokalnych odmian Al-Kaidy czy Państwa Islamskiego.

Zachęcił ich charyzmatyczny muzułmański kaznodzieja Amadou Koufy, patron plemiennej milicji Katib Macina, czyli Ruch Wyzwolenia Maciny. Tak nazywało się istniejące do XIX w. państwo Fulani, obejmujące swoim zasięgiem tereny dzisiejszego Mali, Burkina Faso i Nigerii. Do dziś mieszka tam aż 30 mln Fulani. Sąsiadujący z nimi Dogoni poczuli się mocno zaniepokojeni flirtem pasterskich rywali z islamskimi rebeliantami. Część z nich to chrześcijanie, a większość, nawet tych nawróconych na islam, przestrzega wyrafinowanej plemiennej mitologii, która zadziwia europejskich badaczy na równi z niezwykłą, jak na plemienną społeczność, wiedzą astronomiczną. Dogońscy myśliwi, zwani Dozo, sformowali więc bojówki Dan Na Ambassagou, czyli „myśliwi poświęcający się śmierci”, do obrony przed ewentualnymi atakami zradykalizowanych sąsiadów.

Ta inicjatywa ochoczo została wsparta przez armię rządową, niemającą dość sił i środków do zwalczania islamistów. Rząd w Mali dał Dan Na Ambassagou broń, którą myśliwi Dogonów szybko skierowali przeciw Fulani. Pretekstem do rozpoczęcia walk było zabicie na początku 2018 r. przez milicję Katib Macina dwóch dogońskich szpiegów, współpracujących z malijską armią. Region Mopti pogrążył się w wojnie, której codziennością jest palenie wiosek, odcinanie ich mieszkańcom rąk, nóg i genitaliów, a także wybijanie stad krów. W ciągu ostatnich 18 miesięcy, wedle danych ONZ, dogońskie milicje plemienne wymordowały ok. 500 Fulani, którzy w odwecie zabili ok. 200 Dogonów. Prezydent Mali, Ibrahim Boubacar Keïta, próbował ograniczyć przemoc, rozwiązując dogońską milicję. Jednak po masakrze dokonanej przez Fulani w Sobane Kou przywódcy plemienni odmówili podporządkowania się decyzjom ze stolicy, zapowiadając oczywiście odwetowe ataki. Wszystko to dzieje się mimo obecności 15-tysięcznego korpusu sił pokojowych ONZ i kontyngentu francuskich komandosów, wysłanych do zwalczania islamistów w regionie.

Okładka tygodnika WPROST: 34/2019
Więcej możesz przeczytać w 34/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 34/2019 (1899)

  • Potknąć się o prawdę 18 sie 2019, 20:00 W najnowszym „Wprost” przedstawiamy historię, która nami wstrząsnęła. W ramach dziennikarskiego śledztwa SYLWESTER LATKOWSKI („Luksusowy świadek koronny”) przyjrzał się jednej z największych afer finansowych współczesnej... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 18 sie 2019, 20:00 PO TYM, JAK MICHAŁ SYSKA ODSZEDŁ Z WIOSNY, CORAZ WIĘCEJ OSÓB CHCE OPUŚCIĆ TO UGRUPOWANIE. Kilku działaczy już znalazło schronienie w Platformie Obywatelskiej. – W ostatnim czasie przyjęłam cztery osoby z lewicy do swojego sztabu –... 6
  • Obraz tygodnia 18 sie 2019, 20:00 28% Polaków przyznaje się do słuchania disco polo 250 tys. Polaków nie ma prawa do emerytury minimalnej z powodu zbyt krótkiego stażu pracy (który wynosi 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn) Wygrana Stéphanie Frappart Pierwsza... 9
  • Info radar 18 sie 2019, 20:00 krynica 10
  • Słowa dranie 18 sie 2019, 20:00 NAJWIĘKSZYM ZMARTWIENIEM CZĘSTOCHOWSKIEJ policji w zeszłym tygodniu było kierowanie ruchem ulicznym tak, aby 70 tys. pielgrzymów bezpiecznie dotarło na jasnogórskie uroczystości Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Uroczystości... 11
  • Dokąd zmierza lewica 18 sie 2019, 20:00 SLD, Wiosna i Razem wychodzą z hibernacji i zabierają się za robienie polityki. A my p ytamy: czy w Polsce możliwa jest prawdziwa lewica? 12
  • Trzej fałszywi tenorzy 18 sie 2019, 20:00 Po wyborach parlamentarnych Wiosna ma przestać istnieć i połączyć się z SLD. Z kolei Sojusz będzie przekazywał pod stołem partii Razem jedną piątą swojej subwencji z budżetu państwa. „Wprost” dotarł do tajnych dokumentów negocjacyjnych Lewicy. Zdaniem ekspertów ich zapisy to... 14
  • Koniec Biedronia i Zandberga 18 sie 2019, 20:00 Zjednoczenie lewicy pod skrzydłami Włodzimierza Czarzastego to reanimacja politycznego trupa, jakim było SLD, a jednocześnie wyrok śmierci na Wiosnę i Razem. 19
  • Luksusowy świadek koronny 18 sie 2019, 20:00 „Wprost” ujawnia, jak państwo chroni bohatera jednej z największych afer finansowych współczesnej Polski. 22
  • Zróbmy referendum w sprawie euro 18 sie 2019, 20:00 W sprawie terminu wejścia do strefy euro powinno zostać przeprowadzone w Polsce referendum – proponuje Ryszard Czarnecki, europoseł PiS. 26
  • A tak dobrze się zapowiadało 18 sie 2019, 20:00 Można uznać, że walka z ociepleniem klimatu, w którą angażują się w tej chwili młodzi ludzie, to nowa forma duchowości 30
  • O niemądrych naczelnych 18 sie 2019, 20:00 Pamiętam czasy, w których każdy cytat czy przedruk gazetowego tekstu albo zamieszczenie go w przeglądzie mediów był marzeniem redaktorów 32
  • Miłość w czasach Tindera 18 sie 2019, 20:00 Korzystanie z aplikacji randkowych w rodzaju Tindera przypomina zaburzenia obsesyjno-kompulsywne. Myśli są natrętne, a działania przymusowe. 34
  • Amazonki pełne nadziei 18 sie 2019, 20:00 Mamy to! Dostałyśmy zapewnienie, że leki, o które zabiegamy, znajdą się od września na liście refundacyjnej – mówi Krystyna Wechmann, prezeska Federacji Stowarzyszeń Amazonki. 40
  • W sieci oszustów 18 sie 2019, 20:00 W świecie nowoczesnych technologii nie wolno ulegać ludzkim odruchom. Internetowi złodzieje wciąż kombinują, jak wykorzystać twoje słabości. Jeśli stracisz pieniądze albo prywatność, usłyszysz, że to na własne życzenie. 42
  • Bal u Wiedźmy 18 sie 2019, 20:00 Mówią o sobie „biebrznięci”. Podlasie staje się dla nich tym, czym dla pokolenia ich rodziców były Bieszczady. Miejscem, gdzie odnajdują spokój i sposób na życie. 46
  • Klawe życie rentiera 18 sie 2019, 20:00 Coraz więcej Polaków inwestuje w mieszkania na wynajem, marząc o „wolności finansowej”. Zderzenie oczekiwań z rzeczywistością może być jednak bolesne – lokatorzy nie zawsze płacą, rentowność wynajmu spada, a Polacy od cudzego wciąż wolą własne „M”. 50
  • Rekord w polskim Davos 18 sie 2019, 20:00 Tegoroczne Forum Ekonomiczne w Krynicy ma być rekordowe. Prawdopodobnie po raz pierwszy liczba gości uczestniczących w tym wydarzeniu przekroczy 5 tys. 54
  • Europa jutra w Krynicy 18 sie 2019, 20:00 Debaty o cyberbezpieczeństwie z generałem, który dowodził wojskami USA w Europie, rozmowy o przyszłości Ukrainy czy Unii Europejskiej. To tylko kilka z setek dyskusji, które odbędą się na tegorocznym Forum Ekonomicznym w Krynicy - mówi dr Kinga Redłowska, dyrektor programowa... 58
  • Karabiny zamiast włóczni 18 sie 2019, 20:00 Wojny plemienne wciąż zbierają krwawe żniwo. Tradycyjne konflikty eskalują z powodu łatwiejszego dostępu do nowoczesnej broni, a podsycane są przez pogłębiającą się biedę i religijnych radykałów. 60
  • Jak Stalin i Hitler rozpętali II wojnę światową 18 sie 2019, 20:00 80 lat temu zawarto porozumienie, które umożliwiło dokonanie największej rzezi na naszej planecie. Pakt Ribbentrop-Mołotow do dziś jest podstawą imperialnych pretensji Władimira Putina. 65
  • Igraszki z trucizną 18 sie 2019, 20:00 Fluorek, znajdujący się w paście do zębów, stosowany w dużej ilości staje się trucizną. Ale nie ulegajmy fake newsom na jego temat – to właśnie on w większości przypadków ratuje nasze uzębienie. 68
  • Odporność na szóstkę 18 sie 2019, 20:00 Pierwszy jesienny deszcz zwiastuje często pierwszą infekcję dziecka i jego nieobecność w szkole. Jedni machną ręką, inni zawczasu zadbają o to, by dziecko było niepodatne na choroby. 72
  • Głośniej nad tym reggae 18 sie 2019, 20:00 Niektórych ta muzyka prowokuje do drwin, innym daje ukojenie. Reggae w polskiej wersji przeżywa teraz ciężkie chwile. Ale nie z takich opresji się podnosiło. I są przesłanki, że będzie lepiej. Jedną z nich jest nowa polsko-jamajska płyta duetu I Grades. 74
  • Sztuką w mrowisko 18 sie 2019, 20:00 Pod warszawską Zachętą stanęła kapitalna „Prosta tęcza”. Współczesna sztuka w przestrzeni publicznej chce budzić debatę o tożsamości i symbolach oraz zmieniać nasze najbliższe otoczenie. Tylko czy może wygrać z barykadą politycznych podziałów? 79
  • Genialne grzebanie w koszu z bielizną 18 sie 2019, 20:00 Pisząc o kimś konkretnym, opowiada Zweig o mechanizmach nienawiści, zazdrości czy żądzy władzy w ogóle 82
  • All inclusive z komarami 18 sie 2019, 20:00 Coraz modniejszy glamping to idealne rozwiązanie dla tych, którzy, doceniając zalety biwakowego życia, nie znoszą walki o przetrwanie w czasie rozkładania namiotu i rozpalania ogniska. 84
  • Etyka podróżnika 18 sie 2019, 20:00 Turyści często nie zdają sobie sprawy, ile szkody może przynieść ich zachowanie w egzotycznym kraju. Nie doceniają też, jak bardzo dane miejsce może wpływać na nich. 88
  • Syn mafii 18 sie 2019, 20:00 „MCMAFIA” twórcy: Hossein Amini, James Watkins. Emisja: BBC First, poniedziałki, godz. 22.30 Premierowy epizod tego serialu zobaczyło prawie sześć milionów Brytyjczyków szukających następcy „Nocnego recepcjonisty”. Do nas... 90
  • Film 18 sie 2019, 20:00 Książę i potwór Wielu ludziom znajomość z Harveyem wydawała się ścieżką do rzeczywistości, o której wcześniej mogli tylko fantazjować. Do świata kina festiwali, przepychu” – mówi w „Nietykalnym” badaczka show-biznesu.... 91
  • Muzyka 18 sie 2019, 20:00 Między operą a metalem Według wielu psychologów muzyka może pomagać w radzeniu sobie z emocjami. Jeśli to prawda, album „Caligula” powinien być sprzedawany na receptę ludziom walczącym z bólem, samotnością, poczuciem wyobcowania.... 92
  • Książka 18 sie 2019, 20:00 Zabawy Eco Porażająca erudycja była podstawą, na której Umberto Eco wzniósł swój pomnik. Miał ledwie 30 lat, gdy pracą „Dzieło otwarte” zdobył sławę jako uczony literaturoznawca, ale nie zamknął się w uniwersyteckim świecie... 93
  • Kalejdoskop 18 sie 2019, 20:00 Mumio na 102 MUMIO FESTIVAL Teatr Śląski, Katowice 6 września, Przybora na 102 7 września, Welcome Home Boys 8 września – Ktoś zapukał mi do buta, spektakl finałowy Od kilku lat (sic!) Mumio obchodzi 21. rocznicę swego powstania. Z... 94
  • Nie ulegam inspiracjom 18 sie 2019, 20:00 Fotografia jest walką z przemijaniem, a moją obsesją jest właśnie czas. 95
  • Rzymskie wakacje 18 sie 2019, 20:00 Przyzwyczajeni do stereotypów dotyczących włoskiej kuchni często nie wiemy, jakie sekretne smaki kryją się w sercu Rzymu. 96
  • 5 sposobów na przetrwanie po kradzieży za granicą 18 sie 2019, 20:00 Szybkie zażegnanie kryzysu, zorganizowanie sobie pieniędzy i dokumentu pozwalającego wrócić do kraju to wyzwanie. Oto, co robić, gdy za granicą ktoś nas okradnie. 97
  • Zrób sobie... Markowskiego 18 sie 2019, 20:00 Dla wakacyjnych podróżników jeżdżących BlaBlaCarem człowiek, który wylansował ich zmotoryzowaną wspólnotę. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany