Etyka podróżnika

Etyka podróżnika

Miami
Miami / Źródło: LOT
Turyści często nie zdają sobie sprawy, ile szkody może przynieść ich zachowanie w egzotycznym kraju. Nie doceniają też, jak bardzo dane miejsce może wpływać na nich.

Zabierz wyłącznie zdjęcia, zostaw tylko ślady stóp”. To motto pojawiające się przy wejściach do parków narodowych to niestety za mało, gdy w podróży mamy kontakt z innymi kulturami, czyli… po prostu z ludźmi. Tych bowiem dotknąć mogą nawet wspomniane zdjęcia, zwłaszcza robione bez pytania. – Warto pamiętać, że jako przyjezdni jesteśmy w danym kraju gośćmi. Wtedy wszystko będzie prostsze – mówi Monika Witkowska, podróżniczka. Sama odwiedziła 180 krajów na wszystkich kontynentach, na swoim koncie ma też m.in. Koronę Ziemi, jest autorką książek podróżniczych oraz pilotką wycieczek zagranicznych. Co nie znaczy, że i u niej, w kontekście etycznego podróżowania, nie pojawią się wątpliwości.

W rrzymie jak rzymianin

Zasada stara jak świat, a przynajmniej jak starożytny Rzym. „Si fueris Romae, Romano vivito more” (Będąc w Rzymie, czyń jak Rzymianie). Zamiast narzucać innym swoje przyzwyczajenia i styl życia, spróbujmy zaadaptować się do miejscowych reguł. – Staram się raczej słuchać niż mówić. Jeśli już, to na zasadzie „w moim kraju jest taki zwyczaj”. Bez moralizatorstwa czy porównywania, które mogłyby kogoś dotknąć – podkreśla Witkowska. Jej zdaniem trudne tematy mogą pojawić się w rozmowie tylko wtedy, jeśli gospodarze sami je poruszą. To, co nam wydaje się oczywiste (np. tragiczny wpływ komunizmu na gospodarkę Kuby), dla gospodarzy może być trudne lub niekomfortowe.

Choćby dlatego, że rozmowy o polityce często kończą się w tym kraju problemami. „Rzymska zasada” dotyczy też ubioru. Nie chodzi o to, żeby od razu zakładać sari czy wiązać turban, ale by trzymać się podstawowych zasad panujących w danym miejscu. Przykład? Męskie szorty w Gruzji są źle widziane poza plażą i traktowane jak bielizna. Co większość polskich turystów po prostu ignoruje. Kolejna delikatna sprawa to zachowanie w świątyniach. – Gdy np. zwiedzamy meczety, turyści często mają kłopot, żeby zdjąć buty, a kobiety, żeby zakryć włosy – zauważa Witkowska. Zapominają, że w świątyniach hinduistycznych nie należy wystawiać nóg w stronę ołtarza ani tym bardziej dotykać nimi innych ludzi. Wciąż dziwią się, że nie mogą w danym miejscu narzucić swoich zwyczajów, ale poczuliby się dotknięci, gdyby podobna sytuacja miała miejsce w Polsce.

Porzuć stereotypy, otwórz oczy

Postarajmy się nawiązać partnerskie i przyjazne stosunki z lokalnymi mieszkańcami, wolne od uprzedzeń. Akceptujmy innych takimi, jakimi są. Przed wyjazdem dowiedzmy się o danym miejscu jak najwięcej. Czytajmy, oglądajmy, zaciekawmy się, a będziemy wiedzieć choćby to, że w niektórych buddyjskich krajach, np. w Nepalu, nie należy głaskać dzieci po głowie, bo – jak uważają miejscowi – to tam znajduje się dusza. W Birmie dużym nietaktem jest natomiast dotykanie brzucha ciężarnej kobiety. Ale wpadki zdarzają się najlepszym. Monika Witkowska jakiś czas temu została zaproszona na beduińskie wesele. Świetnie się bawiła, aż w pewnym momencie gospodarze wzięli ją na bok. Powiedzieli, że bardzo się cieszą z jej wizyty, ale proszą, żeby uważała, którą ręką bierze jedzenie, bo „lewa jest przecież nieczysta”. Prawdopodobnie odbierała tym gestem apetyt innym gościom. Stereotypy działają też w drugą stronę, tzn. dotyczą nas samych, turystów z Zachodu. Na przykład to, że jesteśmy bajecznie bogaci i na wszystko nas stać lub że zachodnie kobiety są wyjątkowo otwarte seksualnie. Co w takiej sytuacji robić? Według Moniki Witkowskiej należy zachowywać się po prostu fair, jak ambasador swojego kraju. – Pytanie, co to dla nas znaczy – podkreśla podróżniczka.

Nie zachowuj się jak paparazzi

Ludzie nie są częścią pejzażu. Zanim zrobimy komuś zdjęcie, zapytajmy o pozwolenie. Czasem wystarczy uśmiech i pokazanie aparatu czy komórki. Sami przecież nie lubimy, gdy ktoś fotografuje nas np. na ulicy bez uprzedzenia. Czujemy się wtedy jak na celowniku, potraktowani przedmiotowo. – Ja robię zwykle zdjęcia ludziom, których już osobiście poznałam, przynajmniej przez chwilę porozmawiałam. Taka fotografia ma dla mnie o wiele większą wartość – mówi. Według doświadczonych podróżników i fotografów nie należy za pozowanie do zdjęcia płacić. Wchodzimy wtedy w biznesową relację, od której trudno oczekiwać autentyczności. Niezależnie od tego, ile kosztowały nasze wakacje, nie domagajmy się uprzywilejowanego czy wyjątkowego traktowania.

Postarajmy się też unikać pokazywania bogactwa i luksusu kontrastującego z poziomem życia lokalnej społeczności. Korzystajmy z tych samych usług co lokalni mieszkańcy, szczególnie w przypadku transportu czy zakwaterowania. Ale nie przerzucajmy się też na drugi biegun. Nie bądźmy beggpackersami, czyli turystami żebrakami. To nowa moda wśród backpackersów, którzy podróżują niemal za darmo, wykorzystując gościnność miejscowych. – Dużo szkody narobiły programy typu „Azja Express” promujące w moim odczuciu zachowania nieetyczne, np. wymuszanie pomocy, licytowanie się, kto przejedzie taniej, za darmo – mówi Witkowska. Za co więc płacić (i ile?), a za co nie (bo możemy kogoś urazić)? Oczywiście wiele zależy od miejsca, od konkretnej sytuacji. – Gdy jesteśmy goszczeni, zawsze należy dać coś w zamian.

To nie muszą być pieniądze, ale np. przygotowanie jakiejś potrawy czy pomoc w robieniu kolacji – mówi Witkowska. Sama, gdy jest gdzieś dłużej, pracuje charytatywnie w sierocińcach. Gdy jeździ z grupami turystycznymi, zdarza im się np. wyremontować klasę w lokalnej szkole. Witkowska z zasady nie daje pieniędzy żebrzącym dzieciom. – W Etiopii mieszkałam przez dłuższy czas w jednej wiosce. Dorośli sami mnie przestrzegali, żebym nie dawała dzieciakom pieniędzy. Z tym, że te szybko zaczęły zbierać „na piłkę”. Wracałam do tej wsi kilka razy, a piłki jak nie było, tak nie było. Obserwowałam kolejne sposoby. Turyści kupowali im np. różne smakołyki czy mleko w proszku dla rodzeństwa. Tyle że okazało się, że dzieciaki miały układ z właścicielem sklepu, który dzielił się z nimi zyskiem – wspomina Witkowska. Podróżniczka zachęca natomiast do zakupów prawdziwych pamiątek i lokalnego rękodzieła. Nawet jeśli jest trochę droższe niż to „Made in China” (no, chyba że naprawdę jesteśmy w Chinach). Ile za nie płacić? Tyle, ile w naszym odczuciu są warte. I nie chodzi tylko o wartość artystyczną, ale też sentymentalną.

W Objęciach Reżimu

Czasem coś bardzo mocno nas porusza, budzi nasz sprzeciw… Tak jak np. obrzezanie dziewczynek w niektórych krajach Afryki czy tortury przeciwników politycznych. – Decydując się na wyjazd do jakiegoś kraju, wiem, że nie wszystko będzie mi się tam podobało. Zakładam to z góry – przyznaje Monika Witkowska. Jako przykład daje wyjazdy do Korei Północnej, kraju, który jest marzeniem wielu podróżników. Trzeba się liczyć ze składaniem kwiatów pod pomnikiem Kim Ir Sena. Tego, jako pilot wycieczki, po prostu nie może ominąć. – Narobiłabym kłopotu nie tylko sobie czy moim turystom, ale także lokalnym przewodnikom. Pytanie, czy do takich krajów reżimowych należy w ogóle jeździć? Moim zdaniem tak, choćby ze względu na ich mieszkańców. Jesteśmy dla nich małym okienkiem na świat. Kropla drąży skałę. Bo my, jako turyści, też zmieniamy świat. To od nas zależy, czy na lepsze, czy na gorsze – kończy.

Okładka tygodnika WPROST: 34/2019
Więcej możesz przeczytać w 34/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 34/2019 (1899)

  • Potknąć się o prawdę 18 sie 2019, 20:00 W najnowszym „Wprost” przedstawiamy historię, która nami wstrząsnęła. W ramach dziennikarskiego śledztwa SYLWESTER LATKOWSKI („Luksusowy świadek koronny”) przyjrzał się jednej z największych afer finansowych współczesnej... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 18 sie 2019, 20:00 PO TYM, JAK MICHAŁ SYSKA ODSZEDŁ Z WIOSNY, CORAZ WIĘCEJ OSÓB CHCE OPUŚCIĆ TO UGRUPOWANIE. Kilku działaczy już znalazło schronienie w Platformie Obywatelskiej. – W ostatnim czasie przyjęłam cztery osoby z lewicy do swojego sztabu –... 6
  • Obraz tygodnia 18 sie 2019, 20:00 28% Polaków przyznaje się do słuchania disco polo 250 tys. Polaków nie ma prawa do emerytury minimalnej z powodu zbyt krótkiego stażu pracy (który wynosi 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn) Wygrana Stéphanie Frappart Pierwsza... 9
  • Info radar 18 sie 2019, 20:00 krynica 10
  • Słowa dranie 18 sie 2019, 20:00 NAJWIĘKSZYM ZMARTWIENIEM CZĘSTOCHOWSKIEJ policji w zeszłym tygodniu było kierowanie ruchem ulicznym tak, aby 70 tys. pielgrzymów bezpiecznie dotarło na jasnogórskie uroczystości Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Uroczystości... 11
  • Dokąd zmierza lewica 18 sie 2019, 20:00 SLD, Wiosna i Razem wychodzą z hibernacji i zabierają się za robienie polityki. A my p ytamy: czy w Polsce możliwa jest prawdziwa lewica? 12
  • Trzej fałszywi tenorzy 18 sie 2019, 20:00 Po wyborach parlamentarnych Wiosna ma przestać istnieć i połączyć się z SLD. Z kolei Sojusz będzie przekazywał pod stołem partii Razem jedną piątą swojej subwencji z budżetu państwa. „Wprost” dotarł do tajnych dokumentów negocjacyjnych Lewicy. Zdaniem ekspertów ich zapisy to... 14
  • Koniec Biedronia i Zandberga 18 sie 2019, 20:00 Zjednoczenie lewicy pod skrzydłami Włodzimierza Czarzastego to reanimacja politycznego trupa, jakim było SLD, a jednocześnie wyrok śmierci na Wiosnę i Razem. 19
  • Luksusowy świadek koronny 18 sie 2019, 20:00 „Wprost” ujawnia, jak państwo chroni bohatera jednej z największych afer finansowych współczesnej Polski. 22
  • Zróbmy referendum w sprawie euro 18 sie 2019, 20:00 W sprawie terminu wejścia do strefy euro powinno zostać przeprowadzone w Polsce referendum – proponuje Ryszard Czarnecki, europoseł PiS. 26
  • A tak dobrze się zapowiadało 18 sie 2019, 20:00 Można uznać, że walka z ociepleniem klimatu, w którą angażują się w tej chwili młodzi ludzie, to nowa forma duchowości 30
  • O niemądrych naczelnych 18 sie 2019, 20:00 Pamiętam czasy, w których każdy cytat czy przedruk gazetowego tekstu albo zamieszczenie go w przeglądzie mediów był marzeniem redaktorów 32
  • Miłość w czasach Tindera 18 sie 2019, 20:00 Korzystanie z aplikacji randkowych w rodzaju Tindera przypomina zaburzenia obsesyjno-kompulsywne. Myśli są natrętne, a działania przymusowe. 34
  • Amazonki pełne nadziei 18 sie 2019, 20:00 Mamy to! Dostałyśmy zapewnienie, że leki, o które zabiegamy, znajdą się od września na liście refundacyjnej – mówi Krystyna Wechmann, prezeska Federacji Stowarzyszeń Amazonki. 40
  • W sieci oszustów 18 sie 2019, 20:00 W świecie nowoczesnych technologii nie wolno ulegać ludzkim odruchom. Internetowi złodzieje wciąż kombinują, jak wykorzystać twoje słabości. Jeśli stracisz pieniądze albo prywatność, usłyszysz, że to na własne życzenie. 42
  • Bal u Wiedźmy 18 sie 2019, 20:00 Mówią o sobie „biebrznięci”. Podlasie staje się dla nich tym, czym dla pokolenia ich rodziców były Bieszczady. Miejscem, gdzie odnajdują spokój i sposób na życie. 46
  • Klawe życie rentiera 18 sie 2019, 20:00 Coraz więcej Polaków inwestuje w mieszkania na wynajem, marząc o „wolności finansowej”. Zderzenie oczekiwań z rzeczywistością może być jednak bolesne – lokatorzy nie zawsze płacą, rentowność wynajmu spada, a Polacy od cudzego wciąż wolą własne „M”. 50
  • Rekord w polskim Davos 18 sie 2019, 20:00 Tegoroczne Forum Ekonomiczne w Krynicy ma być rekordowe. Prawdopodobnie po raz pierwszy liczba gości uczestniczących w tym wydarzeniu przekroczy 5 tys. 54
  • Europa jutra w Krynicy 18 sie 2019, 20:00 Debaty o cyberbezpieczeństwie z generałem, który dowodził wojskami USA w Europie, rozmowy o przyszłości Ukrainy czy Unii Europejskiej. To tylko kilka z setek dyskusji, które odbędą się na tegorocznym Forum Ekonomicznym w Krynicy - mówi dr Kinga Redłowska, dyrektor programowa... 58
  • Karabiny zamiast włóczni 18 sie 2019, 20:00 Wojny plemienne wciąż zbierają krwawe żniwo. Tradycyjne konflikty eskalują z powodu łatwiejszego dostępu do nowoczesnej broni, a podsycane są przez pogłębiającą się biedę i religijnych radykałów. 60
  • Jak Stalin i Hitler rozpętali II wojnę światową 18 sie 2019, 20:00 80 lat temu zawarto porozumienie, które umożliwiło dokonanie największej rzezi na naszej planecie. Pakt Ribbentrop-Mołotow do dziś jest podstawą imperialnych pretensji Władimira Putina. 65
  • Igraszki z trucizną 18 sie 2019, 20:00 Fluorek, znajdujący się w paście do zębów, stosowany w dużej ilości staje się trucizną. Ale nie ulegajmy fake newsom na jego temat – to właśnie on w większości przypadków ratuje nasze uzębienie. 68
  • Odporność na szóstkę 18 sie 2019, 20:00 Pierwszy jesienny deszcz zwiastuje często pierwszą infekcję dziecka i jego nieobecność w szkole. Jedni machną ręką, inni zawczasu zadbają o to, by dziecko było niepodatne na choroby. 72
  • Głośniej nad tym reggae 18 sie 2019, 20:00 Niektórych ta muzyka prowokuje do drwin, innym daje ukojenie. Reggae w polskiej wersji przeżywa teraz ciężkie chwile. Ale nie z takich opresji się podnosiło. I są przesłanki, że będzie lepiej. Jedną z nich jest nowa polsko-jamajska płyta duetu I Grades. 74
  • Sztuką w mrowisko 18 sie 2019, 20:00 Pod warszawską Zachętą stanęła kapitalna „Prosta tęcza”. Współczesna sztuka w przestrzeni publicznej chce budzić debatę o tożsamości i symbolach oraz zmieniać nasze najbliższe otoczenie. Tylko czy może wygrać z barykadą politycznych podziałów? 79
  • Genialne grzebanie w koszu z bielizną 18 sie 2019, 20:00 Pisząc o kimś konkretnym, opowiada Zweig o mechanizmach nienawiści, zazdrości czy żądzy władzy w ogóle 82
  • All inclusive z komarami 18 sie 2019, 20:00 Coraz modniejszy glamping to idealne rozwiązanie dla tych, którzy, doceniając zalety biwakowego życia, nie znoszą walki o przetrwanie w czasie rozkładania namiotu i rozpalania ogniska. 84
  • Etyka podróżnika 18 sie 2019, 20:00 Turyści często nie zdają sobie sprawy, ile szkody może przynieść ich zachowanie w egzotycznym kraju. Nie doceniają też, jak bardzo dane miejsce może wpływać na nich. 88
  • Syn mafii 18 sie 2019, 20:00 „MCMAFIA” twórcy: Hossein Amini, James Watkins. Emisja: BBC First, poniedziałki, godz. 22.30 Premierowy epizod tego serialu zobaczyło prawie sześć milionów Brytyjczyków szukających następcy „Nocnego recepcjonisty”. Do nas... 90
  • Film 18 sie 2019, 20:00 Książę i potwór Wielu ludziom znajomość z Harveyem wydawała się ścieżką do rzeczywistości, o której wcześniej mogli tylko fantazjować. Do świata kina festiwali, przepychu” – mówi w „Nietykalnym” badaczka show-biznesu.... 91
  • Muzyka 18 sie 2019, 20:00 Między operą a metalem Według wielu psychologów muzyka może pomagać w radzeniu sobie z emocjami. Jeśli to prawda, album „Caligula” powinien być sprzedawany na receptę ludziom walczącym z bólem, samotnością, poczuciem wyobcowania.... 92
  • Książka 18 sie 2019, 20:00 Zabawy Eco Porażająca erudycja była podstawą, na której Umberto Eco wzniósł swój pomnik. Miał ledwie 30 lat, gdy pracą „Dzieło otwarte” zdobył sławę jako uczony literaturoznawca, ale nie zamknął się w uniwersyteckim świecie... 93
  • Kalejdoskop 18 sie 2019, 20:00 Mumio na 102 MUMIO FESTIVAL Teatr Śląski, Katowice 6 września, Przybora na 102 7 września, Welcome Home Boys 8 września – Ktoś zapukał mi do buta, spektakl finałowy Od kilku lat (sic!) Mumio obchodzi 21. rocznicę swego powstania. Z... 94
  • Nie ulegam inspiracjom 18 sie 2019, 20:00 Fotografia jest walką z przemijaniem, a moją obsesją jest właśnie czas. 95
  • Rzymskie wakacje 18 sie 2019, 20:00 Przyzwyczajeni do stereotypów dotyczących włoskiej kuchni często nie wiemy, jakie sekretne smaki kryją się w sercu Rzymu. 96
  • 5 sposobów na przetrwanie po kradzieży za granicą 18 sie 2019, 20:00 Szybkie zażegnanie kryzysu, zorganizowanie sobie pieniędzy i dokumentu pozwalającego wrócić do kraju to wyzwanie. Oto, co robić, gdy za granicą ktoś nas okradnie. 97
  • Zrób sobie... Markowskiego 18 sie 2019, 20:00 Dla wakacyjnych podróżników jeżdżących BlaBlaCarem człowiek, który wylansował ich zmotoryzowaną wspólnotę. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany