Jak Stalin i Hitler rozpętali II wojnę światową

Jak Stalin i Hitler rozpętali II wojnę światową

Spotkanie Józefa Stalina z Joachimem von Ribbentropem w Moskwie 23 sierpnia 1939 roku (fot. Bundesarchiv, Bild 183-H27337 / CC-BY-SA [CC BY-SA 3.0], via Wikimedia Commons)
80 lat temu zawarto porozumienie, które umożliwiło dokonanie największej rzezi na naszej planecie. Pakt Ribbentrop-Mołotow do dziś jest podstawą imperialnych pretensji Władimira Putina.

Rosjanie niechętnie uznają 1 września 1939 r. za datę wybuchu II wojny światowej. Nie chodzi tylko o to, że Hitler zaatakował ich dopiero dwa lata później. Jesienią 1939 r. Związek Sowiecki był głównym sojusznikiem III Rzeszy w Europie. Stalin nie tylko umożliwił Hitlerowi atak na Polskę, lecz także wziął w nim udział, a potem wspierał Niemcy na różne sposoby w podboju zachodniej Europy. Belgia, Holandia, Francja, Dania, Norwegia, Jugosławia i Grecja zostały najechane i zdobyte na rosyjskim paliwie, rosyjskiej stali, rosyjskim węglu i rosyjskim jedzeniu. Nie wspominając o zabezpieczaniu przez Armię Czerwoną niemieckich tyłów na wschodzie i ścisłej współpracy wywiadowczej obu dyktatur. Zawarty 80 lat temu pakt Ribbentrop-Mołotow także dziś wyznacza granice rosyjskich pretensji terytorialnych. Jasno pokazała to inwazja na Ukrainę i jej uzasadnianie przez Kreml zaczerpnięte wprost ze stalinowskich czasów. Przesadzam? Pół roku przed atakiem Hitlera na Polskę zawarcie przez III Rzeszę strategicznego porozumienia z sowiecką Rosją też wydawało się nie do pomyślenia.

Zachodni podżegacze

Po dojściu Hitlera do władzy Niemcy zastąpiły zachodnie demokracje w roli głównego wroga światowego komunizmu. Nie wynikało to jednak wyłącznie z trafnej diagnozy istoty hitlerowskiego reżimu. W końcu nie różnił się on zbytnio od dyktatury proletariatu, wprowadzanej żelazną ręką przez bolszewików w Rosji i doprowadzonej do perfekcji za rządów Stalina.

Hitler i jego NSDAP awansowali na wroga numer jeden także dlatego, że za jego rządów Niemcy zerwały współpracę gospodarczą i wojskową z Rosją. Rozwijała się ona świetnie od zawarcia w 1922 r. sowiecko-niemieckiego układu w Rapallo. Na jego mocy Niemcy w tajemnicy przez Zachodem i Ligą Narodów omijali z sowiecką pomocą postanowienia traktatu wersalskiego, rozbudowując swoją armię i zasilając Moskwę technologiami i milionami marek w żywej gotówce. Obsesyjnie antykomunistyczny Hitler to uciął. W 1936 r. poszedł nawet na zastępczą wojnę z Rosją w Hiszpanii, wspierając pucz gen. Franco przeciwko armii republikańskiej, zasilanej przez Moskwę ochotnikami i doradcami z NKWD. Mimo to Stalin nie porzucił myśli o wielkim sojuszu bratnich totalitarnych partii.

W marcu 1939 r. zaskoczył politbiuro, wygłaszając bardzo przychylną wobec Niemiec mowę. Hitler zdążył już wtedy wchłonąć Austrię i Czechosłowację, ale Stalinowi bardziej chodziło w tym zdaniu o zachodnie demokracje. W kwietniu 1939 r. skończyła się wojna domowa w Hiszpanii. Był to dobry pretekst do wstrzymania przez Moskwę antyniemieckiej propagandy i szukania porozumienia z III Rzeszą. Jednak szef sowieckiej dyplomacji, Maksim Litwinow, ciągle widział w Hitlerze głównego wroga światowego proletariatu i opowiadał się za stworzeniem przeciwko niemu sojuszu z Francją i Anglią. Litwinow miał szczególną pozycję na Kremlu, bo to jemu komunistyczna Rosja zawdzięczała nawiązanie relacji dyplomatycznych z USA i gigantyczne amerykańskie inwestycje. Stalin dawał mu wolną rękę, dlatego w maju 1939 r. Litwinow zaczął negocjacje z Francją i Anglią w sprawie antyhitlerowskiego sojuszu, który mógł zapobiec nowej wojnie w Europie. Hitler, który wypowiedział już Polsce pakt o nieagresji, nie ryzykowałby ataku na nasz kraj, wiedząc, że zachodnich sojuszników Polski może wesprzeć także Stalin. Ten jednak do rozmów z aliantami oddelegował komisarza obrony, Klimenta Woroszyłowa, człowieka niezbyt lotnego umysłu. Woroszyłow zażądał od aliantów prawa do przemarszu Armii Czerwonej przez Polskę. W Warszawie oczywiście nikt nie chciał o tym słyszeć, dlatego rozmowy utknęły w martwym punkcie. Za to te z Niemcami nabrały tempa.

Ustawy norymberskie na kremlu

23 sierpnia 1939 r. w Moskwie wylądowały dwa focke-wulfy ze swastykami na skrzydłach. Na ich pokładzie była 40-osobowa delegacja niemiecka, której przewodził Joachim von Ribbentrop, szef dyplomacji III Rzeszy. By przyjazd Ribbentropa był możliwy, Stalin musiał zastosować w sowieckim rządzie rasistowskie ustawy norymberskie, wprowadzone przez NSDAP w Niemczech. Stanowisko stracił komisarz spraw zagranicznych Litwinow, który był synem żydowskiego bankiera z Białegostoku. Niemcy nie chcieli negocjować z przedstawicielem niższej rasy, więc Stalin ochoczo spełnił ich życzenie.

Tekę Litwinowa przejął premier Wiaczesław Mołotow. Jako słowiański Rosjanin Mołotow też był podczłowiekiem, ale Niemcy na potrzeby nowego sojuszu odkurzyli stare legendy o germańsko-aryjskim pochodzeniu wschodnich Słowian. Rozmowy aryjskich dyplomatów, prowadzone w obecności Stalina, który jako Gruzin chyba w ogóle nie mieścił się w niemieckiej skali rasowej czystości, potoczyły się szybko. Niemcy i Rosja podpisały traktat o współpracy gospodarczej, dający Moskwie miliony marek w zamian za dostawy strategicznych surowców dla III Rzeszy. Zawarto także tajną część porozumienia. Zakładało ono podział Europy Środkowej między Niemcy i Rosję. Stalin miał zagarnąć rumuńską Besarabię, Estonię, Łotwę i wschodnią Polskę aż do linii Wisły, Narwi i Sanu z lewobrzeżną Warszawą, Lublinem i Białymstokiem.

Zachodnią Polskę i Litwę, wraz z odebranym Polsce rejonem wileńskim, mieli zająć Niemcy. Tajny protokół długo nie pozostał tajny. Hans von Herwarth, sekretarz niemieckiego ambasadora w Moskwie, już następnego dnia po podpisaniu przez Mołotowa umowy z Ribbentropem przekazał jej kopię amerykańskim dyplomatom. Ze wsparciem Stalina Hitler mógł ruszać na Polskę, nie ryzykując, że uwikła się w wojnę na dwa fronty. W nieco ponad tydzień od wizyty Ribbentropa w Moskwie II wojna światowa już trwała. Ustalony 23 sierpnia w Moskwie przebieg granicy między Niemcami a Rosją potem nieco zweryfikowano, bo Wehrmacht posuwał się tak szybko, że Rosjanie zwyczajnie nie zdążyli zagarnąć całości swojego łupu w Polsce. Obie sojusznicze armie spotkały się dalej na wschód niż planowano, przeprowadzając wspólną defiladę w Brześciu nad Bugiem. Zimą 1939 r. Stalin zaczął inwazję na Finlandię, która nie została objęta umow z Niemcami.

Alianci zachodni jednoznacznie zakwalifikowali jednak Rosję jako wroga z drugiej strony barykady. Rozważano nawet wysłanie ewakuowanych do Francji wojsk polskich do walki z Rosjanami po stronie Finów. W maju 1940 r. zaopatrywany przez Stalina Hitler ruszył na Zachód. Gdy Wehrmacht parł na Paryż, Armia Czerwona zajęła sprzymierzone z Francją Litwę, Łotwę i Estonię, a także zaanektowała rumuńską Besarabię. Komuniści w Rosji, ale i na całym świecie musieli teraz dwoić się i troić, żeby uzasadnić towarzyszom, że wódz światowej rewolucji przystąpił do wojny ramię w ramię z człowiekiem uważanym dotąd za śmiertelnego wroga komunizmu. Dla uzasadnienia tej wolty trzeba było odkurzyć stare, rewolucyjno-lewicowe epizody z początków działalności NSDAP. Prasa sowiecka zaczęła nawet tytułować Hitlera towarzyszem, chwaląc zwycięstwa światowego faszyzmu! Rosja miała w nich wielki udział.

Putin broni paktu

Niemiecki Blitzkrieg w Europie Zachodniej nie byłby możliwy bez rosyjskiego niklu, manganu i chromu, potrzebnych do produkcji wysokiej jakości stali, z której budowano czołgi rozjeżdżające Belgię, Holandię i Francję. Bez rosyjskiego paliwa nie byłyby możliwe ani naloty na Londyn w czasie bitwy o Anglię, ani kampania niemieckich U-Bootów na Atlantyku. Rosjanie wywiązywali się z umowy z Hitlerem tak skrupulatnie, że pociągi z zaopatrzeniem przekraczały granicę sowiecko-hitlerowską w Polsce jeszcze 22 czerwca 1941 r., gdy Wehrmacht ruszał już na Moskwę. Stalin był tak zaskoczony złamaniem paktu Ribbentrop-Mołotow, że z obawy przed aresztowaniem zniknął na całe trzy tygodnie, pozbawiając Armię Czerwoną dowodzenia w kluczowym momencie wojny. To wtedy sowiecka propaganda zaczęła wykonywać kolejną woltę, szyjąc legendę taktycznego zagrania, mającego odwlec wojnę. Aneksja krajów bałtyckich czy inwazja na Polskę w 1939 r. miały być uderzeniem wyprzedzającym, dla zajęcia lepszych pozycji do obrony.

Istnieniu tajnego protokołu dotyczącego wspólnego rozbioru Europy Środkowej Moskwa zaprzeczała niemal do ostatnich lat ZSRR. Amerykanie pokazali niemiecki oryginał umowy już w 1948 r., ale rosyjską wersję tajnego protokołu o rozbiorze Polski w Moskwie pokazano dopiero dwa miesiące temu. Współczesna Rosja dalej broni udziału Stalina w pierwszej części II wojny światowej po stronie III Rzeszy. To, co jest jasne w Polsce, na Litwie czy w Finlandii, którą Rosja zaatakowała zaledwie trzy miesiące po Polsce, wedle Władimira Putina było uzasadnionym odruchem samoobrony. Dziś na Kremlu mówią to samo, co w latach 40. powtarzał Stalin: Rosja zaatakowała Europę Środkową razem z Hitlerem, żeby bronić uciśnionych, bratnich narodów. Zaczerpnięta z czasów sojuszu hitlerowsko-sowieckiego retoryka jest dziś z powodzeniem wykorzystywana przez Rosję także do usprawiedliwiania inwazji na Ukrainę. Okazuje się, że tak jak w Rosji Stalina było możliwe chwalenie postępów światowego faszyzmu, tak w Rosji Putina możliwe jest połączenie mitologii pogromców III Rzeszy z obroną paktu, który umożliwił dwóm totalitarnym reżimom rozpętanie II wojny światowej.

Okładka tygodnika WPROST: 34/2019
Więcej możesz przeczytać w 34/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 34/2019 (1899)

  • Potknąć się o prawdę 18 sie 2019, 20:00 W najnowszym „Wprost” przedstawiamy historię, która nami wstrząsnęła. W ramach dziennikarskiego śledztwa SYLWESTER LATKOWSKI („Luksusowy świadek koronny”) przyjrzał się jednej z największych afer finansowych współczesnej... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 18 sie 2019, 20:00 PO TYM, JAK MICHAŁ SYSKA ODSZEDŁ Z WIOSNY, CORAZ WIĘCEJ OSÓB CHCE OPUŚCIĆ TO UGRUPOWANIE. Kilku działaczy już znalazło schronienie w Platformie Obywatelskiej. – W ostatnim czasie przyjęłam cztery osoby z lewicy do swojego sztabu –... 6
  • Obraz tygodnia 18 sie 2019, 20:00 28% Polaków przyznaje się do słuchania disco polo 250 tys. Polaków nie ma prawa do emerytury minimalnej z powodu zbyt krótkiego stażu pracy (który wynosi 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn) Wygrana Stéphanie Frappart Pierwsza... 9
  • Info radar 18 sie 2019, 20:00 krynica 10
  • Słowa dranie 18 sie 2019, 20:00 NAJWIĘKSZYM ZMARTWIENIEM CZĘSTOCHOWSKIEJ policji w zeszłym tygodniu było kierowanie ruchem ulicznym tak, aby 70 tys. pielgrzymów bezpiecznie dotarło na jasnogórskie uroczystości Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Uroczystości... 11
  • Dokąd zmierza lewica 18 sie 2019, 20:00 SLD, Wiosna i Razem wychodzą z hibernacji i zabierają się za robienie polityki. A my p ytamy: czy w Polsce możliwa jest prawdziwa lewica? 12
  • Trzej fałszywi tenorzy 18 sie 2019, 20:00 Po wyborach parlamentarnych Wiosna ma przestać istnieć i połączyć się z SLD. Z kolei Sojusz będzie przekazywał pod stołem partii Razem jedną piątą swojej subwencji z budżetu państwa. „Wprost” dotarł do tajnych dokumentów negocjacyjnych Lewicy. Zdaniem ekspertów ich zapisy to... 14
  • Koniec Biedronia i Zandberga 18 sie 2019, 20:00 Zjednoczenie lewicy pod skrzydłami Włodzimierza Czarzastego to reanimacja politycznego trupa, jakim było SLD, a jednocześnie wyrok śmierci na Wiosnę i Razem. 19
  • Luksusowy świadek koronny 18 sie 2019, 20:00 „Wprost” ujawnia, jak państwo chroni bohatera jednej z największych afer finansowych współczesnej Polski. 22
  • Zróbmy referendum w sprawie euro 18 sie 2019, 20:00 W sprawie terminu wejścia do strefy euro powinno zostać przeprowadzone w Polsce referendum – proponuje Ryszard Czarnecki, europoseł PiS. 26
  • A tak dobrze się zapowiadało 18 sie 2019, 20:00 Można uznać, że walka z ociepleniem klimatu, w którą angażują się w tej chwili młodzi ludzie, to nowa forma duchowości 30
  • O niemądrych naczelnych 18 sie 2019, 20:00 Pamiętam czasy, w których każdy cytat czy przedruk gazetowego tekstu albo zamieszczenie go w przeglądzie mediów był marzeniem redaktorów 32
  • Miłość w czasach Tindera 18 sie 2019, 20:00 Korzystanie z aplikacji randkowych w rodzaju Tindera przypomina zaburzenia obsesyjno-kompulsywne. Myśli są natrętne, a działania przymusowe. 34
  • Amazonki pełne nadziei 18 sie 2019, 20:00 Mamy to! Dostałyśmy zapewnienie, że leki, o które zabiegamy, znajdą się od września na liście refundacyjnej – mówi Krystyna Wechmann, prezeska Federacji Stowarzyszeń Amazonki. 40
  • W sieci oszustów 18 sie 2019, 20:00 W świecie nowoczesnych technologii nie wolno ulegać ludzkim odruchom. Internetowi złodzieje wciąż kombinują, jak wykorzystać twoje słabości. Jeśli stracisz pieniądze albo prywatność, usłyszysz, że to na własne życzenie. 42
  • Bal u Wiedźmy 18 sie 2019, 20:00 Mówią o sobie „biebrznięci”. Podlasie staje się dla nich tym, czym dla pokolenia ich rodziców były Bieszczady. Miejscem, gdzie odnajdują spokój i sposób na życie. 46
  • Klawe życie rentiera 18 sie 2019, 20:00 Coraz więcej Polaków inwestuje w mieszkania na wynajem, marząc o „wolności finansowej”. Zderzenie oczekiwań z rzeczywistością może być jednak bolesne – lokatorzy nie zawsze płacą, rentowność wynajmu spada, a Polacy od cudzego wciąż wolą własne „M”. 50
  • Rekord w polskim Davos 18 sie 2019, 20:00 Tegoroczne Forum Ekonomiczne w Krynicy ma być rekordowe. Prawdopodobnie po raz pierwszy liczba gości uczestniczących w tym wydarzeniu przekroczy 5 tys. 54
  • Europa jutra w Krynicy 18 sie 2019, 20:00 Debaty o cyberbezpieczeństwie z generałem, który dowodził wojskami USA w Europie, rozmowy o przyszłości Ukrainy czy Unii Europejskiej. To tylko kilka z setek dyskusji, które odbędą się na tegorocznym Forum Ekonomicznym w Krynicy - mówi dr Kinga Redłowska, dyrektor programowa... 58
  • Karabiny zamiast włóczni 18 sie 2019, 20:00 Wojny plemienne wciąż zbierają krwawe żniwo. Tradycyjne konflikty eskalują z powodu łatwiejszego dostępu do nowoczesnej broni, a podsycane są przez pogłębiającą się biedę i religijnych radykałów. 60
  • Jak Stalin i Hitler rozpętali II wojnę światową 18 sie 2019, 20:00 80 lat temu zawarto porozumienie, które umożliwiło dokonanie największej rzezi na naszej planecie. Pakt Ribbentrop-Mołotow do dziś jest podstawą imperialnych pretensji Władimira Putina. 65
  • Igraszki z trucizną 18 sie 2019, 20:00 Fluorek, znajdujący się w paście do zębów, stosowany w dużej ilości staje się trucizną. Ale nie ulegajmy fake newsom na jego temat – to właśnie on w większości przypadków ratuje nasze uzębienie. 68
  • Odporność na szóstkę 18 sie 2019, 20:00 Pierwszy jesienny deszcz zwiastuje często pierwszą infekcję dziecka i jego nieobecność w szkole. Jedni machną ręką, inni zawczasu zadbają o to, by dziecko było niepodatne na choroby. 72
  • Głośniej nad tym reggae 18 sie 2019, 20:00 Niektórych ta muzyka prowokuje do drwin, innym daje ukojenie. Reggae w polskiej wersji przeżywa teraz ciężkie chwile. Ale nie z takich opresji się podnosiło. I są przesłanki, że będzie lepiej. Jedną z nich jest nowa polsko-jamajska płyta duetu I Grades. 74
  • Sztuką w mrowisko 18 sie 2019, 20:00 Pod warszawską Zachętą stanęła kapitalna „Prosta tęcza”. Współczesna sztuka w przestrzeni publicznej chce budzić debatę o tożsamości i symbolach oraz zmieniać nasze najbliższe otoczenie. Tylko czy może wygrać z barykadą politycznych podziałów? 79
  • Genialne grzebanie w koszu z bielizną 18 sie 2019, 20:00 Pisząc o kimś konkretnym, opowiada Zweig o mechanizmach nienawiści, zazdrości czy żądzy władzy w ogóle 82
  • All inclusive z komarami 18 sie 2019, 20:00 Coraz modniejszy glamping to idealne rozwiązanie dla tych, którzy, doceniając zalety biwakowego życia, nie znoszą walki o przetrwanie w czasie rozkładania namiotu i rozpalania ogniska. 84
  • Etyka podróżnika 18 sie 2019, 20:00 Turyści często nie zdają sobie sprawy, ile szkody może przynieść ich zachowanie w egzotycznym kraju. Nie doceniają też, jak bardzo dane miejsce może wpływać na nich. 88
  • Syn mafii 18 sie 2019, 20:00 „MCMAFIA” twórcy: Hossein Amini, James Watkins. Emisja: BBC First, poniedziałki, godz. 22.30 Premierowy epizod tego serialu zobaczyło prawie sześć milionów Brytyjczyków szukających następcy „Nocnego recepcjonisty”. Do nas... 90
  • Film 18 sie 2019, 20:00 Książę i potwór Wielu ludziom znajomość z Harveyem wydawała się ścieżką do rzeczywistości, o której wcześniej mogli tylko fantazjować. Do świata kina festiwali, przepychu” – mówi w „Nietykalnym” badaczka show-biznesu.... 91
  • Muzyka 18 sie 2019, 20:00 Między operą a metalem Według wielu psychologów muzyka może pomagać w radzeniu sobie z emocjami. Jeśli to prawda, album „Caligula” powinien być sprzedawany na receptę ludziom walczącym z bólem, samotnością, poczuciem wyobcowania.... 92
  • Książka 18 sie 2019, 20:00 Zabawy Eco Porażająca erudycja była podstawą, na której Umberto Eco wzniósł swój pomnik. Miał ledwie 30 lat, gdy pracą „Dzieło otwarte” zdobył sławę jako uczony literaturoznawca, ale nie zamknął się w uniwersyteckim świecie... 93
  • Kalejdoskop 18 sie 2019, 20:00 Mumio na 102 MUMIO FESTIVAL Teatr Śląski, Katowice 6 września, Przybora na 102 7 września, Welcome Home Boys 8 września – Ktoś zapukał mi do buta, spektakl finałowy Od kilku lat (sic!) Mumio obchodzi 21. rocznicę swego powstania. Z... 94
  • Nie ulegam inspiracjom 18 sie 2019, 20:00 Fotografia jest walką z przemijaniem, a moją obsesją jest właśnie czas. 95
  • Rzymskie wakacje 18 sie 2019, 20:00 Przyzwyczajeni do stereotypów dotyczących włoskiej kuchni często nie wiemy, jakie sekretne smaki kryją się w sercu Rzymu. 96
  • 5 sposobów na przetrwanie po kradzieży za granicą 18 sie 2019, 20:00 Szybkie zażegnanie kryzysu, zorganizowanie sobie pieniędzy i dokumentu pozwalającego wrócić do kraju to wyzwanie. Oto, co robić, gdy za granicą ktoś nas okradnie. 97
  • Zrób sobie... Markowskiego 18 sie 2019, 20:00 Dla wakacyjnych podróżników jeżdżących BlaBlaCarem człowiek, który wylansował ich zmotoryzowaną wspólnotę. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany