Zatrzymać atak patologii

Zatrzymać atak patologii

Zuzanna Rudzińska-Bluszcz
Zuzanna Rudzińska-Bluszcz / Źródło: YouTube
Sygnały, czym jest Fame MMA, docierały do nas od początku tych imprez. Obawę biura RPO wzbudził fakt, że osoby, które żyją z patologii, dzięki nim są wynoszone na piedestał. I zarabiają na tym w realu – mówi Zuzanna Rudzińska-Bluszcz z biura Rzecznika Praw Obywatelskich.

Po publikacji w naszym tygodniku („Wprost” nr 45) reportażu „Klatka, jatka i fejm” o gali Fame MMA napisała pani na Twitterze: „To świat, który ciężko zrozumieć dorosłym, większość dzieci z nikim o pato nie rozmawia”.

Nawiązałam do raportu „Patotreści w internecie”, który pod patronatem RPO przygotowała Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę. Wynika z niego, że 87 proc. badanych nastolatków doskonale wie, że patotreści – a gala Fame MMA do nich należy – są szkodliwe i mogą zachęcać do nagannych zachowań. Niemniej jedna trzecia z nich takie treści regularnie ogląda. Z ciekawości, żeby być na czasie, żeby nie odstawać od grupy. Problem nie leży więc w tym, że młodzież nie jest świadoma zagrożeń, ale raczej chodzi o pewną bezradność: dzieci, ale także dorośli nie do końca wiedzą, jak na takie zagrożenia reagować. Z badań wynika, że co trzeci nastolatek, któremu w świecie online dzieje się jakaś krzywda, nie podejmuje żadnych działań. Nawet nie rozmawia o tym z nikim dorosłym. Dzieci po prostu zostają z tym same.

Jak powinniśmy reagować?

Metod jest kilka – od rozmowy przez zgłoszenie treści do administratorów po zgłoszenie sprawy na policję. W najbliższych miesiącach w biurze RPO przeprowadzimy kampanię informacyjną o tym problemie i o tym, co konkretnie może zrobić rodzic, wychowawca, trener, każdy przyjaciel i opiekun dziecka.

Ale to właśnie dorośli przyprowadzili dzieci na galę Fame MMA.

Według regulaminu nie powinny znaleźć się tam dzieci poniżej 14. roku życia. Jeśli byli młodsi, powinien za to odpowiedzieć organizator.

Nie dziwi pani, że taki proceder w ogóle ma miejsce?

Sygnały, czym jest Fame MMA, docierały do biura RPO od początku powstania takich imprez. Naszą obawę wzbudził fakt, że osoby, które żyją z patologii, dzięki takim imprezom są wynoszone na piedestał. I zarabiają na tym w realu. Zaczęliśmy się zastanawiać, co zrobić, aby ten proceder po prostu przestał się opłacać. To trudne, bo przecież ekscytacja przemocą sięga czasów rzymskich igrzysk. Zawsze znajdą się tacy, którzy zapłacą za takie widowisko.

Po naszej publikacji pojawiły się mocne głosy w obronie takich imprez.

Ich zwolennicy argumentują np., że w większości uczestnikami gali byli prawdziwi sportowcy, a patostreamerów tylko kilku. Sama trenowałam boks i nie mam nic przeciwko sztukom walki, przeciwnie. Ale w mojej ocenie udział choćby jednego patostreamera powoduje, że taka impreza jest nieuprawniona i szkodliwa.

Czy według prawa można to ukrócić?

Mamy dwie wartości. Jedna to ochrona młodzieży, a druga to wolność organizowania imprez masowych. Chyba nie chciałabym, żeby w ustawie był zapis, na jakie imprezy mogą chodzić 14-latki, a na jakie 16-latki. Obawiam się, że pewnych rzeczy nie da się na sztywno zapisać w prawie. No bo jak jednoznacznie sformułować i zapisać definicję patotreści? Czy jeśli ktoś raz powie przekleństwo, to już jest pato i należy blokować mu kanał? Czy jeśli ktoś ma wyzywający strój, to nie może uprawiać sztuki walki na oczach młodych widzów? Tu wchodzimy na ryzykowny grunt cenzury. Prawo to świetne narzędzie regulowania stosunków społecznych, ale nie zawsze jest w stanie zastąpić wychowawczą rolę rodziców, opiekunów i szkoły.

RPO od dawna monitoruje zjawisko patostreamingu w internecie. Dlaczego?

W sierpniu 2018 r. na moje biurko trafiła skarga obywatela, który mieszkał obok patostreamera. Jego sąsiad uczynił sobie z ciągłych libacji źródło zarobkowania i na żywo nadawał transmisję z meliny, gdzie alkohol lał się strumieniami, dochodziło do bijatyk, przemocy. Policja i straż pożarna interweniowała, nic z tego jednak nie wynikało. Wtedy jeszcze nie wiedzieliśmy, na czym dokładnie polega zjawisko patostreamingu. A więc ja, w ramach obowiązków służbowych, doszłam do końca internetu, a im głębiej reaserchowałam temat, tym bardziej włos jeżył mi się na głowie. W biurze powołaliśmy okrągły stół RPO do walki z patotreściami w internecie. Zaprosiliśmy do debaty przedstawicieli Ministerstwa Cyfryzacji i Ministerstwa Sprawiedliwości, organizacje pozarządowe, policję, prokuraturę, prawników, dziennikarzy, wykładowców akademickich. Nie zabrakło youtuberów i przedstawicieli platform internetowych.

Co wyniknęło z rozmów?

Ustaliliśmy, że patostreaming to tylko jedna z form szerzenia patologicznych treści. Przede wszystkim należy zrozumieć, czym internet jest dla młodzieży. To jest podwórko XXI w., gdzie bez kontroli dziecko się rozwija, bada granice, czasami je przekracza. Niestety, często nikt dziecka nie ostrzega, jakie będą konsekwencje przekroczenia tych granic. Świadomość dorosłych wobec zagrożeń w sieci wciąż jest znikoma. Rodzice nadal mają poczucie, że dziecko jest najbezpieczniejsze, gdy siedzi w pokoju obok, przed komputerem.

Tymczasem patotwórcy promują realną krzywdę.

Część patotreści podlega pod konkretne artykuły Kodeksu karnego, czyli jest niezgodna z prawem. To np. naruszenie nietykalności cielesnej, zniewaga, groźby karalne, zmuszanie do innych czynności seksualnych. Ale jest też druga część, która wprawdzie nie podlega pod Kodeks wykroczeń, ale jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Narusza to, co jest w naszej kulturze i moralności dozwolone.

Wielu osobom wydaje się, że w internecie można więcej.

To nie jest prawda. W Sądzie Najwyższym w kwietniu 2018 r. zapadł ważny wyrok, który dotyczył umieszczenia w internecie przez prezesa stowarzyszenia Duma i Nowoczesność znaku „zakazu pedałowania”. Treść znaku miała charakter homofobiczny, obrażający osoby LGBT+. Mimo to sąd niższej instancji powiedział, że w internecie jest jedynie zapis danych, w związku z tym nie nastąpiło wykroczenie zamieszczania wulgarnych treści w miejscu publicznym. Na skutek naszej kasacji SN orzekł, że to wcale nie jest tylko zapis danych, bo internet jest miejscem publicznym. A więc jeśli zastanawiamy się nad tym, co powinno być dozwolone online, to pomyślmy, jakich zachowań życzylibyśmy sobie na przystanku autobusowym, na ulicy, w parku miejskim, na placu zabaw. Wszystko, co jest zabronione w realu, jest także zabronione w internecie.

Zuzanna Rudzińska-Bluszcz – główna koordynatorka ds. strategicznych postępowań sądowych w biurze Rzecznika Praw Obywatelskich. Koordynuje także Okrągły Stół RPO do Walki z Patotreściami w internecie.
Okładka tygodnika WPROST: 46/2019
Więcej możesz przeczytać w 46/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 46/2019 (1911)

  • W biznesie idzie młodość 11 lis 2019, 20:00 Tematem numeru najnowszego „Wprost” są młodzi i bogaci. Szef działu Biznes SZYMON KRAWIEC już po raz czwarty przygotował ranking 40 najbogatszych Polaków przed czterdziestką (s. 47). Przy okazji opisujemy nowe zjawisko, jakim jest... 4
  • Niedyskrecje parlamentarne 11 lis 2019, 20:00 MAREK SUSKI, szef gabinetu premiera MATEUSZA MORAWIECKIEGO, z ulgą porzuca rząd i wraca do Sejmu (o czym napisałyśmy jako pierwsze). Nasi informatorzy twierdzą, że Suski był sfrustrowany tym, że w rządzie niewiele miał do powiedzenia, a... 8
  • 7 dni dookoła świata 11 lis 2019, 20:00 Impeachment trumpa Izba Reprezentantów rozpoczyna w tym tygodniu publiczne przesłuchania w sprawie o odwołanie prezydenta ze stanowiska. Chodzi o zarzut wywierania presji na władze Ukrainy, żeby szukały haków na rywala Trumpa w wyborach... 10
  • Silniejszy Morawiecki 11 lis 2019, 20:00 Mateusz Morawiecki pokazał nowy rząd, w którym więcej jest znanych twarzy niż tych nowych. – Zmiany się robi, kiedy rząd się wypali i trzeba pokazać nowe otwarcie, a w tym wypadku nie ma takiej potrzeby – przekonuje polityk... 13
  • Macierewicz, czyli tam i z powrotem 11 lis 2019, 20:00 Wielki lustrator wraca jako marszałek senior Sejmu. Czy Macierewicz znów zagra w wielkiej polityce, czy tylko dostał prezencik na otarcie łez? 14
  • Polska Čaputová 11 lis 2019, 20:00 Małgorzata Kidawa-Błońska chce powtórzyć sukces Zuzany Čaputovej, która „polityką miłości” wygrała wybory prezydenckie na Słowacji. 16
  • Kto powalczy z Andrzejem Dudą? Subiektywny przegląd Jana Śpiewaka 11 lis 2019, 20:00 Rezygnacja Donalda Tuska z ubiegania się o najwyższy urząd w państwie sprawiła, że rozwiązał się worek z potencjalnymi kandydatami na prezydenta. Oto subiektywny przegląd pretendentów. 21
  • Dwie głowy Lewicy 11 lis 2019, 20:00 Już w grudniu ma się odbyć konwencja, podczas której SLD i Wiosna połączą się w jedną partię, która przez rok będzie miała podwójne przywództwo – dowiedział się „Wprost”. 24
  • Omerta 11 lis 2019, 20:00 Milion złotych – to dużo czy mało jako odszkodowanie za 18 miesięcy piekła? 549 dni i 549 nocy takich jak ta: „Siada przy stole i zaczyna jeść. Pytam: czy przywiózł mi ksiądz coś do jedzenia? Jestem bardzo głodna, od dwóch dni nic... 27
  • Zatrzymać atak patologii 11 lis 2019, 20:00 Sygnały, czym jest Fame MMA, docierały do nas od początku tych imprez. Obawę biura RPO wzbudził fakt, że osoby, które żyją z patologii, dzięki nim są wynoszone na piedestał. I zarabiają na tym w realu – mówi Zuzanna Rudzińska-Bluszcz z biura Rzecznika Praw Obywatelskich. 28
  • Podróżnicy w szponach bezpieki 11 lis 2019, 20:00 Tony Halik zgodził się na współpracę ze służbami PRL, ale nie miały one z niego pożytku. Elżbietę Dzikowską próbowano zwerbować, lecz bezskutecznie. To wnioski z lektury książki Romana Warszewskiego „Dzikowska”, która wkrótce ukaże się w księgarniach. 30
  • To, co bolesne, trzeba zostawiać 11 lis 2019, 20:00 Nic nie wiedziałam o tym, że Tony zgodził się na współpracę. Ale to, że niewiele mógł mieć służbom do powiedzenia, to akurat prawda – mówi Elżbieta Dzikowska, podróżniczka. 31
  • Skarb 11 lis 2019, 20:00 Dwaj wicepremierzy Jacek Sasin i Jarosław Gowin zapowiadają odtworzenie resortu Skarbu Państwa. Tyle że ma on teraz nosić nową, bardziej „uroczystą” i „narodową” nazwę: „Ministerstwo Zasobów Narodowych”. Wedle propagandowej... 34
  • Koniec imprezy 11 lis 2019, 20:00 Alkohol nie idzie w parze z coraz bardziej popularnym zdrowym trybem życia. To główny powód, dla którego ludzie zostają abstynentami – bo chcą, a nie dlatego, że muszą. 37
  • Mężczyźni, którzy nienawidzą kobiet 11 lis 2019, 20:00 Polska i Amazonia jeszcze nigdy nie były tak blisko. Wprawdzie tamtejsze puszcze nie bardzo nas w historii interesowały – gdy zgniły Zachód wysyłał konkwistadorów, my murowaliśmy przedmurze – teraz jednak wszystko się zmieniło.... 41
  • Zabójcze zebry 11 lis 2019, 20:00 Na przejściach dla pieszych w polskich miastach przechodnie nie mogą się czuć bezpiecznie. Giną, bo kierowcy jeżdżą za szybko. 42
  • 285 pieszych zginęło w zeszłym roku na pasach. Większości wypadków winni są kierowcy 15 lis 2019, 16:54 Na przejściach dla pieszych w polskich miastach ginie prawie najwięcej przechodniów w całej UE. Winni są pędzący kierowcy. 42
  • Ranking 40 najbogatszych przed 40 11 lis 2019, 20:00 Kilkunastu przejęło firmy od rodziców. Kilku dostało od ojca fundusze na start. Ale większość najmłodszych polskich milionerów gigantycznych pieniędzy dorobiło się samodzielnie. Nie pochodzą z bogatych domów. Nie odziedziczyli fortuny w spadku. Nie snuli się po sejmowych... 48
  • Taki młody, a już milioner 11 lis 2019, 20:00 Najbogatsi Polacy są coraz młodsi i coraz częściej budują własne fortuny od zera. 64
  • Wojna gazowa z Donbasem w tle 11 lis 2019, 20:00 By spełnić obietnicę zakończenia wojny w Donbasie, prezydent Zełenski idzie na taktyczne ustępstwa wobec Rosji. Kreml próbuje je wykorzystać do przepchnięcia projektu Nord Stream 2 w Europie. 66
  • Jesień ludów 11 lis 2019, 20:00 Młode pokolenie ma dość ustalonego porządku. Masowe rewolty wstrząsają systemami politycznymi od Iraku i Libanu po Hiszpanię, Chile czy Hongkong. 70
  • Jesień w SPA 11 lis 2019, 20:00 Może i nie mamy w Polsce najcieplejszego morza czy najwyższych gór w Europie. Z pewnością możemy się jednak cieszyć najwSPAnialszymi hotelami! Na co zwracać uwagę przy ich wyborze? 74
  • Villa Rubinstein 11 lis 2019, 20:00 Luksusowa willa o butikowym charakterze i intymnej atmosferze. Nowoczesna architektura, gra kolorów i świateł, a do tego szklane konstrukcje i oryginalne tekstylia tworzą luksusowy i niepowtarzalny klimat miejsca. Wszystkie pokoje są... 77
  • Hotel Sielanka nad Pilicą**** 11 lis 2019, 20:00 Poszukiwacze przygód i bliskiego kontaktu z naturą odnajdą swoją oazę w hotelu Sielanka nad Pilicą****, zaledwie 50 km od Warszawy. 78
  • Naturalne wsparcie 11 lis 2019, 20:00 Herbatki i napary ziołowe znane są w medycynie naturalnej od wieków. Warto po nie sięgać nie tylko w sezonie jesienno- -zimowym. Mają dobroczynny wpływ na nasze samopoczucie. 80
  • Pokolenie spadających gwiazd 11 lis 2019, 20:00 Wysyłamy w kosmos świadectwa naszego dziedzictwa i próbujemy skomunikować się z obcymi cywilizacjami, a sami między sobą nie potrafimy się porozumieć – mówi Mary Komasa. Właśnie ukazała się jej płyta „Disarm”. 82
  • Wydarzenie 11 lis 2019, 20:00 Czarna magia telewizji AppleTV debiutuje z hukiem: mocnym i aktualnym serialem o świecie mediów. Od niemal dwóch dekad miliony Amerykanów zaczynają dzień z Mitchem (Steve Carell) i Alex (powracająca na mały ekran po 15 latach Jennifer... 86
  • Film 11 lis 2019, 20:00 Wstawanie z kolan „250 DOLARÓW? TO DOKŁADNIE TYLE, ILE TRZEBA, ŻEBY ZOSTAĆ GWIAZDĄ” – mówi Rudy Ray Moore, bohater „Nazywam się Dolemite”. Eddie Murphy wcielił się w komika z lat 70., który odkrył, że Afroamerykanie nie chcą... 87
  • Muzyka 11 lis 2019, 20:00 Iść pod prąd COLD WAR KIDS NIGDY NIE ZO- STALI GWIAZDAMI. Ale w kręgach muzycznych wstyd się przyznać, jeśli się tego zespołu nie słyszało. „New Age Norms 1”, pierwsza płyta ich zapowiadanej trylogii, okazuje się zaskakująco... 88
  • Kalejdoskop 11 lis 2019, 20:00 Polskie sekrety CO RÓŻNI POLSKIE SERIALE OD AMERYKAŃSKICH? Na pewno nie zdjęcia. Te zrealizowane przez Michała Sobocińskiego w „Żmijowisku”, ekranizacji prozy Wojciecha Chmielarza, są popisowe. Opętany myślą o znalezieniu zaginionej... 89
  • Książka 11 lis 2019, 20:00 Pod walcem historii AKCJA „WISŁA” TO CIEMNY EPIZOD W HISTORII PRL-U. Zastosowano w nim na masową skalę odpowiedzialność zbiorową wobec mieszkańców południowo-wschodniego regionu Polski: wysiedlono na Ziemie Odzyskane wszystkich... 90
  • Mister Polski 11 lis 2019, 20:00 Wielu z Państwa zapewne umknął doniosły fakt, że wybrano nowego Mistera Polski, którym został ze wszech miar przeciętny Daniel Borzewski. Tym samym koronę najpiękniejszego Polaka z niechęcią oddał nieco już ciekawszy Tomasz Zarzycki.... 92
  • Świat ciekawszy niż iluzja 11 lis 2019, 20:00 Nasze występy są unikatowe, mówią Paweł Kluz i Paweł Orleański, autorzy programu „Iluzja vs. Nauka” i prowadzący galę Innowatory „Wprost”. 93
  • Dwie sceny 11 lis 2019, 20:00 Co mnie inspiruje mówi Paweł Małaszyński aktor filmowy i teatralny, wokalista i autor tekstów zespołu Cochise. Właśnie ukazała się ich szósta płyta – „Exit: A Good Day to Die”. 94
  • Nie daj się jesieni 11 lis 2019, 20:00 Opadające liście i gasnące kolory natury uzmysławiają nam, że coś się kończy. Odczuwamy typowe dla tej pory roku nostalgię, spleen, smutek. Jesienna chandra u bardziej wrażliwych może przekształcić się w depresję – wtedy konieczna jest wizyta u lekarza. Jednak typowy dla... 95
  • Nie tylko od święta 11 lis 2019, 20:00 „Na świętego Marcina dobra gęsina” – mówi staropolskie przysłowie. Ale i po 11 listopada warto pamiętać o pełnym walorów smakowych polskim hicie eksportowym. 96
  • Dieta fleksitariańska 11 lis 2019, 20:00 Fleksitarianizm to sposób odżywiania, którego głównymi zasadami są ograniczenie spożycia mięsa oraz oparcie diety na produktach roślinnych, głównie owocach i warzywach. 97
  • Zrób sobie Krystiana Lupę 11 lis 2019, 20:00 Co słychać w teatrze? Świat w kryzysie, wartości zdeptane, ludzka kondycja leci na pysk. Do tego listopad, przegrane wybory i Marsz Niepodległości. Nic, tylko uciec na Capri z Krystianem Lupą! 98

ZKDP - Nakład kontrolowany