Wojna gazowa z Donbasem w tle

Wojna gazowa z Donbasem w tle

Wołodymyr Zełenski
Wołodymyr Zełenski / Źródło: Newspix.pl / TEDI
By spełnić obietnicę zakończenia wojny w Donbasie, prezydent Zełenski idzie na taktyczne ustępstwa wobec Rosji. Kreml próbuje je wykorzystać do przepchnięcia projektu Nord Stream 2 w Europie.

Dla wielu weteranów batalionów ochotniczych, walczących od pięciu lat z Moskalami w Donbasie, prezydent Wołodymyr Zełenski jest zdrajcą. Wszystko dlatego, że na początku listopada zarządził wycofanie wojsk ukraińskich ze strategicznych pozycji między kontrolowanym przez Kijów Siewierodonieckiem a Ługańskiem, będącym de facto terenem Rosji. Członkowie zasłużonego dla Ukrainy batalionu Azow próbowali powstrzymać odwrót oddziałów z linii frontu, wdając się przy okazji w dyskusję z wizytującym linię frontu Zełenskim. – Ja nie jestem jakimś frajerem, mam 42 lata i jestem prezydentem, dlatego mówię wam, idźcie do domu – mówił przywódca Ukrainy rosłemu wojakowi, który w imieniu kolegów próbował odwieść Zełenskiego od porzucania posterunków.

Niewiele wskórał, bo opróżnienie tego rejonu z sił ukraińskich było jednym z warunków, od których szef rosyjskiej dyplomacji Siergiej Ławrow uzależniał zgodę Moskwy na wznowienie rozmów pokojowych. Zełenski wygrał wybory, ponieważ obiecał pokój w Donbasie, i teraz jest pod wielką presją, żeby zrealizować swoją obietnicę. Na razie kiepsko mu idzie. Negocjacje w tzw. formacie normandzkim, w których poza Ukrainą i Rosją mają brać udział także Francuzi i Niemcy, planowane były już we wrześniu i w październiku.

Potem Moskwa zasugerowała listopad, pod warunkiem że Zełenski wycofa wojska z linii frontu i zgodzi się na uznanie autonomii Donbasu w zamian za powrót kontrolowanej obecnie przez Rosję części regionu w granice Ukrainy. Zełenski się zgodził, mimo że nawet minister spraw zagranicznych w zatwierdzonym przez niego rządzie, Wadym Prystajko, nazywa tę decyzję bolesnym kompromisem. Podobnego zdania jest także większość Ukraińców. Co prawda 67 proc. z nich chce zakończenia wojny z Rosją, ale nie na warunkach niekorzystnych dla kraju, który stracił kilkanaście tysięcy zabitych i milion wysiedlonych z powodu pięcioletnich walk z Rosjanami. Aż 55 proc. Ukraińców uważa zgodę na autonomię Donbasu za zły kompromis, mając świadomość, że będzie to oznaczało przyznanie Moskwie kontroli nad przemysłowym wschodem kraju. Potwierdza to także rozwój wydarzeń na linii frontu. Zawieszenie broni po raz kolejny nie przetrwało tam długo. Jak tylko ukraińskie wojska zaczęły odwrót, tzw. donieccy separatyści, dowodzeni i wyposażani przez armię rosyjską, rozpoczęli ostrzał z ciężkiej broni, na co Ukraińcy odpowiedzieli powrotem na pozycje. Tylko dla zachowania pozorów armię zastąpiły jednostki MSW. Stratedzy w Kijowie uznali, że jest to zapowiedź ofensywy, która może zostać przeprowadzona w trakcie zapowiadanych rozmów pokojowych. Putin już raz zastosował ten manewr w roku 2015, prowadząc w Mińsku negocjacje pokojowe pod presją ofensywy na ukraińskie Debalcewe i zmuszając Ukraińców i UE do uznania jego zdobyczy w Donbasie.

Na pełnym gazie

Rosjanie doskonale wiedzą, że Zełenski stał się zakładnikiem swoich obietnic wyborczych, i nie spieszą się specjalnie z pomocą w ich realizacji. Dla nich jest to jak zwykle większa transakcja wiązana. Donbas i jego przyszłość to tylko jedno z wielu narzędzi mających zabezpieczyć interesy gazowe Putina w Europie. Ukraina odgrywa w nich kluczową rolę jako główny kraj tranzytowy dla dostaw gazu do UE. Kontrolujący ukraińskie rurociągi państwowy monopolista, firma Naftohaz, dostarcza z tego tytułu aż 15 proc. wpływów do budżetu Ukrainy. Kreml zawsze pilnował, żeby mieć wpływy w Naftohazie. Nawet jeśli aktualne władze w Kijowie nie sprzyjały Moskwie, jak np. w czasach rządów prezydenta Wiktora Juszczenki, który wdał się w wojnę gazową z Rosją, w Naftohazie zawsze siedział człowiek Kremla.

Jednym z nich był oligarcha Dmytro Firtasz. Ten stronnik Janukowycza oczekuje obecnie w Austrii na ekstradycję do USA, gdzie czeka go proces o pranie pieniędzy wyprowadzanych z Naftohazu i powiązania z Siemionem Mogilewiczem, gangsterem poszukiwanym przez FBI. Obecność USA w gazowych rozgrywkach na Ukrainie nie jest przypadkowa, bo kraj ten odgrywa od dłuższego czasu istotną rolę w amerykańskiej polityce wewnętrznej. Pamiętajmy, że toczące się obecnie postępowanie w sprawie impeachmentu Donalda Trumpa jest ściśle związane z Ukrainą. Prezydent miał złamać prawo, wstrzymując pomoc wojskową dla armii ukraińskiej, żeby wymusić na Zełenskim szukanie haków na Joego Bidena. Były wiceprezydent jest rywalem Trumpa w wyborach w przyszłym roku, a jego syn pracował kiedyś w Kijowie dla prorosyjskich oligarchów i mógł łamać prawo.

Wszczęcie dochodzenia na Ukrainie w tej sprawie bardzo by się Trumpowi przydało w kampanii. Przy okazji dochodzenia dotyczącego impeachmentu prezydenta wyszło także na jaw, że Trump nie był jedynym, który wywierał presję na władze w Kijowie. Sekretarz energetyki USA Rick Perry miał naciskać na Zełenskiego w sprawie wyczyszczenia Naftohazu z rosyjskich wpływów i umieszczenia Amerykanów w zarządzie. To akurat nie powinno być żadnym zaskoczeniem. Administracja Donalda Trumpa od dawna stara się wszelkimi sposobami ograniczyć wpływy rosyjskie w europejskiej energetyce. Poza względami geostrategicznymi chodzi także, a może przede wszystkim, o otwarcie europejskiego rynku na skroplony gaz z USA. Stąd wsparcie Białego Domu dla różnych inicjatyw idących w poprzek rosyjskich interesów gazowych w UE. Zalicza się do nich m.in. inicjatywa Trójmorza, forsowana przez polskie władze. Amerykanie mocno naciskają także w sprawie zablokowania albo chociaż opóźnienia budowy gazociągu Nord Stream 2, którym Gazprom chce dostarczać swój surowiec przez Bałtyk bezpośrednio do Niemiec. Uruchomienie tego rurociągu pozwoli Rosji zrezygnować z tranzytu gazu przez Ukrainę. Dla władz w Kijowie będzie to cios mogący mieć wpływ na prozachodni kurs państwa. Gazprom liczył, że uruchomi Nord Stream 2 pod koniec tego roku, kiedy wygaśnie 10-letnia umowa tranzytowa z Ukrainą.

Jednak presja dyplomatyczna USA, wspieranych przez działania prawne na forum UE (podejmowane przez Polskę i kraje bałtyckie), skutecznie opóźniła całą inwestycję. Wpędziło to Putina w niewygodną dla niego sytuację, w której musi starać się o przedłużenie umowy z Ukrainą, żeby utrzymać strategicznie ważne dostawy do UE w szczycie sezonu grzewczego.

Między Usa i UE

Pozycja negocjacyjna Zełenskiego w rozgrywce z Moskwą nie jest więc wcale tak beznadziejna, jak wydaje się krewkim członkom ochotniczych batalionów i uczestnikom antyprezydenckich protestów w Kijowie. Wiele zależy od tego, jak zachowają się Berlin i Paryż, których przedstawiciele także mają brać udział w negocjacjach pokojowych. Nastawienie polityków z tych państw do Rosji jest znane i niestety niezbyt korzystne dla Ukrainy. Francuski prezydent Emmanuel Macron to zwolennik zniesienia europejskich sankcji, nałożonych na Rosję po aneksji Krymu i inwazji na Donbas. Jest też jednym z tych przywódców europejskich, którzy przyjmują u siebie z honorami Władimira Putina.

Niemcy w zasadzie zachowują się podobnie. Kanclerz Angela Merkel opiera się, co prawda, naciskom na zniesienie sankcji i wyraża ostatnio pełne zrozumienie dla rosyjskich szantaży gazowych wobec Ukrainy. Niemieckiej polityki wobec Gazpromu zasadniczo to jednak nie zmienia. W ubiegłym tygodniu wyszło na jaw, że rząd niemiecki próbuje uzyskać dla Rosjan wyłączenie z unijnej dyrektywy, mającej zapobiec stworzeniu rosyjskiego monopolu gazowego w UE. Przepisy unijne, wprowadzone m.in. z inicjatywy Polski, nakazują oddzielenie własności sieci przesyłowych od dystrybucji gazu. Tymczasem Gazprom jest jednocześnie właścicielem Nord Stream 2 i surowca, który nim płynie.

Żeby wejść na rynek unijny przez Bałtyk, Rosjanie musieliby wydzielić dwie osobne spółki do jego obsługi. Jest to kosztowne i czasochłonne, a przy okazji korzystne dla ukraińskiej pozycji w negocjacjach z Rosją, zmuszoną do przedłużania tranzytu przez ten kraj. Dlatego do Bundestagu trafiła ustawa pozwalająca na ominięcie unijnej dyrektywy wszystkim nowym projektom powstającym w Niemczech, takim jak Nord Stream 2. Wysiłki te niczego na szczęście nie przesądzają. Komisja Europejska wynik głosowania w Bundestagu może zaskarżyć, szczególnie w sytuacji, jeśli zimą dojdzie do wojny gazowej Rosji z Ukrainą. Jej skutki odczuć mogą odbiorcy w całej UE. Miało to już miejsce w styczniu 2009 r., gdy pół Europy zostało pozbawione paliwa, bo Kijów i Moskwa nie mogły się porozumieć w kwestiach gazowych. Zawarta wtedy pod presją UE umowa wygasa już za kilka tygodni. Na razie nic nie wskazuje na to, żeby została szybko i gładko przedłużona.

Ukraińcy dobrze się przygotowali do groźby wojny na froncie gazowym, wypełniając po brzegi strategiczne składy gazu pozwalające im przetrwać zimę bez dostaw z Rosji. Dla Niemiec rozlanie się konfliktu rosyjsko-ukraińskiego także na energetykę jest bardzo groźne. Ich gospodarka znalazła się na krawędzi recesji, która grozi rozpadem koalicji rządzącej w Berlinie. Zachwianie dostaw strategicznego dla niemieckiego przemysłu paliwa z Rosji może mieć więc poważne konsekwencje dla stabilności władzy Angeli Merkel. To zaś oznacza, że będzie ona zmuszona zapomnieć o naciskach prorosyjskiego lobby biznesowego w Niemczech i zająć się doprowadzeniem do porozumienia między Rosją a Ukrainą. Nie tylko gazowego, ale także tego dotyczącego zakończenia wojny w Donbasie. Rosjanie od dawna łączą te dwie kwestie, co oznacza, że wojnie gazowej może też towarzyszyć powrót do działań zbrojnych na pełną skalę. Chyba że Ukraińcom uda się wykorzystać rosyjską strategię łączenia polityki z energetyką do przekonania UE, żeby tym razem w podejściu do Rosji zmienić nieco front.

Źródłem statystyk załączonych w tekście jest Centrum im. Razumkowa w Kijowie

Jakub Mielnik – szef działu Zagranica

Okładka tygodnika WPROST: 46/2019
Więcej możesz przeczytać w 46/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 46/2019 (1911)

  • W biznesie idzie młodość 11 lis 2019, 20:00 Tematem numeru najnowszego „Wprost” są młodzi i bogaci. Szef działu Biznes SZYMON KRAWIEC już po raz czwarty przygotował ranking 40 najbogatszych Polaków przed czterdziestką (s. 47). Przy okazji opisujemy nowe zjawisko, jakim jest... 4
  • Niedyskrecje parlamentarne 11 lis 2019, 20:00 MAREK SUSKI, szef gabinetu premiera MATEUSZA MORAWIECKIEGO, z ulgą porzuca rząd i wraca do Sejmu (o czym napisałyśmy jako pierwsze). Nasi informatorzy twierdzą, że Suski był sfrustrowany tym, że w rządzie niewiele miał do powiedzenia, a... 8
  • 7 dni dookoła świata 11 lis 2019, 20:00 Impeachment trumpa Izba Reprezentantów rozpoczyna w tym tygodniu publiczne przesłuchania w sprawie o odwołanie prezydenta ze stanowiska. Chodzi o zarzut wywierania presji na władze Ukrainy, żeby szukały haków na rywala Trumpa w wyborach... 10
  • Silniejszy Morawiecki 11 lis 2019, 20:00 Mateusz Morawiecki pokazał nowy rząd, w którym więcej jest znanych twarzy niż tych nowych. – Zmiany się robi, kiedy rząd się wypali i trzeba pokazać nowe otwarcie, a w tym wypadku nie ma takiej potrzeby – przekonuje polityk... 13
  • Macierewicz, czyli tam i z powrotem 11 lis 2019, 20:00 Wielki lustrator wraca jako marszałek senior Sejmu. Czy Macierewicz znów zagra w wielkiej polityce, czy tylko dostał prezencik na otarcie łez? 14
  • Polska Čaputová 11 lis 2019, 20:00 Małgorzata Kidawa-Błońska chce powtórzyć sukces Zuzany Čaputovej, która „polityką miłości” wygrała wybory prezydenckie na Słowacji. 16
  • Kto powalczy z Andrzejem Dudą? Subiektywny przegląd Jana Śpiewaka 11 lis 2019, 20:00 Rezygnacja Donalda Tuska z ubiegania się o najwyższy urząd w państwie sprawiła, że rozwiązał się worek z potencjalnymi kandydatami na prezydenta. Oto subiektywny przegląd pretendentów. 21
  • Dwie głowy Lewicy 11 lis 2019, 20:00 Już w grudniu ma się odbyć konwencja, podczas której SLD i Wiosna połączą się w jedną partię, która przez rok będzie miała podwójne przywództwo – dowiedział się „Wprost”. 24
  • Omerta 11 lis 2019, 20:00 Milion złotych – to dużo czy mało jako odszkodowanie za 18 miesięcy piekła? 549 dni i 549 nocy takich jak ta: „Siada przy stole i zaczyna jeść. Pytam: czy przywiózł mi ksiądz coś do jedzenia? Jestem bardzo głodna, od dwóch dni nic... 27
  • Zatrzymać atak patologii 11 lis 2019, 20:00 Sygnały, czym jest Fame MMA, docierały do nas od początku tych imprez. Obawę biura RPO wzbudził fakt, że osoby, które żyją z patologii, dzięki nim są wynoszone na piedestał. I zarabiają na tym w realu – mówi Zuzanna Rudzińska-Bluszcz z biura Rzecznika Praw Obywatelskich. 28
  • Podróżnicy w szponach bezpieki 11 lis 2019, 20:00 Tony Halik zgodził się na współpracę ze służbami PRL, ale nie miały one z niego pożytku. Elżbietę Dzikowską próbowano zwerbować, lecz bezskutecznie. To wnioski z lektury książki Romana Warszewskiego „Dzikowska”, która wkrótce ukaże się w księgarniach. 30
  • To, co bolesne, trzeba zostawiać 11 lis 2019, 20:00 Nic nie wiedziałam o tym, że Tony zgodził się na współpracę. Ale to, że niewiele mógł mieć służbom do powiedzenia, to akurat prawda – mówi Elżbieta Dzikowska, podróżniczka. 31
  • Skarb 11 lis 2019, 20:00 Dwaj wicepremierzy Jacek Sasin i Jarosław Gowin zapowiadają odtworzenie resortu Skarbu Państwa. Tyle że ma on teraz nosić nową, bardziej „uroczystą” i „narodową” nazwę: „Ministerstwo Zasobów Narodowych”. Wedle propagandowej... 34
  • Koniec imprezy 11 lis 2019, 20:00 Alkohol nie idzie w parze z coraz bardziej popularnym zdrowym trybem życia. To główny powód, dla którego ludzie zostają abstynentami – bo chcą, a nie dlatego, że muszą. 37
  • Mężczyźni, którzy nienawidzą kobiet 11 lis 2019, 20:00 Polska i Amazonia jeszcze nigdy nie były tak blisko. Wprawdzie tamtejsze puszcze nie bardzo nas w historii interesowały – gdy zgniły Zachód wysyłał konkwistadorów, my murowaliśmy przedmurze – teraz jednak wszystko się zmieniło.... 41
  • Zabójcze zebry 11 lis 2019, 20:00 Na przejściach dla pieszych w polskich miastach przechodnie nie mogą się czuć bezpiecznie. Giną, bo kierowcy jeżdżą za szybko. 42
  • 285 pieszych zginęło w zeszłym roku na pasach. Większości wypadków winni są kierowcy 15 lis 2019, 16:54 Na przejściach dla pieszych w polskich miastach ginie prawie najwięcej przechodniów w całej UE. Winni są pędzący kierowcy. 42
  • Ranking 40 najbogatszych przed 40 11 lis 2019, 20:00 Kilkunastu przejęło firmy od rodziców. Kilku dostało od ojca fundusze na start. Ale większość najmłodszych polskich milionerów gigantycznych pieniędzy dorobiło się samodzielnie. Nie pochodzą z bogatych domów. Nie odziedziczyli fortuny w spadku. Nie snuli się po sejmowych... 48
  • Taki młody, a już milioner 11 lis 2019, 20:00 Najbogatsi Polacy są coraz młodsi i coraz częściej budują własne fortuny od zera. 64
  • Wojna gazowa z Donbasem w tle 11 lis 2019, 20:00 By spełnić obietnicę zakończenia wojny w Donbasie, prezydent Zełenski idzie na taktyczne ustępstwa wobec Rosji. Kreml próbuje je wykorzystać do przepchnięcia projektu Nord Stream 2 w Europie. 66
  • Jesień ludów 11 lis 2019, 20:00 Młode pokolenie ma dość ustalonego porządku. Masowe rewolty wstrząsają systemami politycznymi od Iraku i Libanu po Hiszpanię, Chile czy Hongkong. 70
  • Jesień w SPA 11 lis 2019, 20:00 Może i nie mamy w Polsce najcieplejszego morza czy najwyższych gór w Europie. Z pewnością możemy się jednak cieszyć najwSPAnialszymi hotelami! Na co zwracać uwagę przy ich wyborze? 74
  • Villa Rubinstein 11 lis 2019, 20:00 Luksusowa willa o butikowym charakterze i intymnej atmosferze. Nowoczesna architektura, gra kolorów i świateł, a do tego szklane konstrukcje i oryginalne tekstylia tworzą luksusowy i niepowtarzalny klimat miejsca. Wszystkie pokoje są... 77
  • Hotel Sielanka nad Pilicą**** 11 lis 2019, 20:00 Poszukiwacze przygód i bliskiego kontaktu z naturą odnajdą swoją oazę w hotelu Sielanka nad Pilicą****, zaledwie 50 km od Warszawy. 78
  • Naturalne wsparcie 11 lis 2019, 20:00 Herbatki i napary ziołowe znane są w medycynie naturalnej od wieków. Warto po nie sięgać nie tylko w sezonie jesienno- -zimowym. Mają dobroczynny wpływ na nasze samopoczucie. 80
  • Pokolenie spadających gwiazd 11 lis 2019, 20:00 Wysyłamy w kosmos świadectwa naszego dziedzictwa i próbujemy skomunikować się z obcymi cywilizacjami, a sami między sobą nie potrafimy się porozumieć – mówi Mary Komasa. Właśnie ukazała się jej płyta „Disarm”. 82
  • Wydarzenie 11 lis 2019, 20:00 Czarna magia telewizji AppleTV debiutuje z hukiem: mocnym i aktualnym serialem o świecie mediów. Od niemal dwóch dekad miliony Amerykanów zaczynają dzień z Mitchem (Steve Carell) i Alex (powracająca na mały ekran po 15 latach Jennifer... 86
  • Film 11 lis 2019, 20:00 Wstawanie z kolan „250 DOLARÓW? TO DOKŁADNIE TYLE, ILE TRZEBA, ŻEBY ZOSTAĆ GWIAZDĄ” – mówi Rudy Ray Moore, bohater „Nazywam się Dolemite”. Eddie Murphy wcielił się w komika z lat 70., który odkrył, że Afroamerykanie nie chcą... 87
  • Muzyka 11 lis 2019, 20:00 Iść pod prąd COLD WAR KIDS NIGDY NIE ZO- STALI GWIAZDAMI. Ale w kręgach muzycznych wstyd się przyznać, jeśli się tego zespołu nie słyszało. „New Age Norms 1”, pierwsza płyta ich zapowiadanej trylogii, okazuje się zaskakująco... 88
  • Kalejdoskop 11 lis 2019, 20:00 Polskie sekrety CO RÓŻNI POLSKIE SERIALE OD AMERYKAŃSKICH? Na pewno nie zdjęcia. Te zrealizowane przez Michała Sobocińskiego w „Żmijowisku”, ekranizacji prozy Wojciecha Chmielarza, są popisowe. Opętany myślą o znalezieniu zaginionej... 89
  • Książka 11 lis 2019, 20:00 Pod walcem historii AKCJA „WISŁA” TO CIEMNY EPIZOD W HISTORII PRL-U. Zastosowano w nim na masową skalę odpowiedzialność zbiorową wobec mieszkańców południowo-wschodniego regionu Polski: wysiedlono na Ziemie Odzyskane wszystkich... 90
  • Mister Polski 11 lis 2019, 20:00 Wielu z Państwa zapewne umknął doniosły fakt, że wybrano nowego Mistera Polski, którym został ze wszech miar przeciętny Daniel Borzewski. Tym samym koronę najpiękniejszego Polaka z niechęcią oddał nieco już ciekawszy Tomasz Zarzycki.... 92
  • Świat ciekawszy niż iluzja 11 lis 2019, 20:00 Nasze występy są unikatowe, mówią Paweł Kluz i Paweł Orleański, autorzy programu „Iluzja vs. Nauka” i prowadzący galę Innowatory „Wprost”. 93
  • Dwie sceny 11 lis 2019, 20:00 Co mnie inspiruje mówi Paweł Małaszyński aktor filmowy i teatralny, wokalista i autor tekstów zespołu Cochise. Właśnie ukazała się ich szósta płyta – „Exit: A Good Day to Die”. 94
  • Nie daj się jesieni 11 lis 2019, 20:00 Opadające liście i gasnące kolory natury uzmysławiają nam, że coś się kończy. Odczuwamy typowe dla tej pory roku nostalgię, spleen, smutek. Jesienna chandra u bardziej wrażliwych może przekształcić się w depresję – wtedy konieczna jest wizyta u lekarza. Jednak typowy dla... 95
  • Nie tylko od święta 11 lis 2019, 20:00 „Na świętego Marcina dobra gęsina” – mówi staropolskie przysłowie. Ale i po 11 listopada warto pamiętać o pełnym walorów smakowych polskim hicie eksportowym. 96
  • Dieta fleksitariańska 11 lis 2019, 20:00 Fleksitarianizm to sposób odżywiania, którego głównymi zasadami są ograniczenie spożycia mięsa oraz oparcie diety na produktach roślinnych, głównie owocach i warzywach. 97
  • Zrób sobie Krystiana Lupę 11 lis 2019, 20:00 Co słychać w teatrze? Świat w kryzysie, wartości zdeptane, ludzka kondycja leci na pysk. Do tego listopad, przegrane wybory i Marsz Niepodległości. Nic, tylko uciec na Capri z Krystianem Lupą! 98

ZKDP - Nakład kontrolowany