Jesień ludów

Jesień ludów

Zdjęcie z protestów w Hongkongu. Na ścianie hasło: "Dajcie mi demokrację, albo śmierć"
Zdjęcie z protestów w Hongkongu. Na ścianie hasło: "Dajcie mi demokrację, albo śmierć" / Źródło: Newspix.pl / ABACA
Młode pokolenie ma dość ustalonego porządku. Masowe rewolty wstrząsają systemami politycznymi od Iraku i Libanu po Hiszpanię, Chile czy Hongkong.

Zdeterminowana młodzież w różnych częściach świata pokazuje, że nic nie jest dane raz na zawsze. A już szczególnie racji bytu nie mają układy polityczne, ustalone na przełomie XX i XXI w. Jest to okres, który starsi ciągle uważają za obowiązującą teraźniejszość. Dla 20-latków to jednak historia równie odległa i równie nieprzystająca do współczesnych realiów jak wojny napoleońskie. Trudno więc się dziwić, że kolejne tygodnie tej jesieni przynoszą nowe odsłony rozpełzającej się po świecie pokoleniowej rewolty. Wiele te ruchy różni. W regionach zamożniejszych rewolucja staje się zajęciem weekendowym, czymś na kształt clubbingu, praktykowanego w czasie wolnym od nauki czy pracy, i najczęściej ma mniej krwawy, choć także brutalny przebieg. Tam, gdzie tematem numer jeden jest bieda i gdzie trwające od dziesięcioleci wojny podnoszą tolerancję na przemoc, krew leje się strumieniami, lokalnych męczenników produkuje się w zastraszającym tempie.

Niezależnie jednak od lokalnej specyfiki każdego z trwających obecnie zrywów łączy je przekonanie, że dominujące w polityce pokolenie powinno odejść, i to jak najszybciej. Świadomość ta dociera do politycznych liderów bardzo powoli, co źle wróży powodzeniu rewolty 20-latków. Starość gotowa jest w wielu miejscach świata zdławić bunt siłą, byle zachować niezmienny od dziesięcioleci stan posiadania. Tym bardziej wypada orientować się gdzie, kto, z kim i o co walczy.

Na pohybel Iranowi

Najnowszym punktem na mapie buntów stał się Irak. Rozwój wydarzeń w tym kraju śledzony jest znacznie mniej uważnie niż zamieszki w Barcelonie czy antychińskie powstanie w Hongkongu, głównie dlatego że w ciągu 16 lat, które upłynęły od obalenia Saddama Husajna, bardzo opatrzyły się nam wszelkie gwałtowne wydarzenia w Bagdadzie. A jednak to, co dzieje się tam ostatnio, zwiastuje raczej potrzebę radykalnej zmiany niż kolejną motywowaną religijnie lub narodowościowo jatkę, jakie wybuchają tam od czasu do czasu. Bunt zainicjowała w początkach października młodzież z szyickich slumsów Bagdadu, osławionego Sadr City, którego mieszkańcy wzniecili kiedyś skuteczne powstanie przeciwko amerykańskiej okupacji. Dziś ich celem nie są jednak Amerykanie, tylko rząd iracki i wspierający go Irańczycy, którzy jako szyici powinni cieszyć się wsparciem młodych irackich współwyznawców.

Ci jednak widzą w Iranie nie sojusznika, jak dotąd, ale okupanta, podtrzymującego skorumpowany do szpiku kości układ rządzący krajem od obalenia Saddama Husajna. Reprezentuje on co prawda oficjalnie szyicką większość, ostro prześladowaną przez obalonego dyktatora. W praktyce reprezentuje jednak wyłącznie interesy własne i swoich patronów w Iranie. Te zaś nie pokrywają się z oczekiwaniami pokolenia boomu demograficznego, oczekującymi nie tylko godziwej pracy, ale po prostu stałych dostaw prądu i wody. Frustracja wylała się więc na ulice, obstawione przez siły rządowe i szyickie bojówki, szkolone i wspierane przez Iran. W ciągu miesiąca starć i protestów w Bagdadzie zginęło od kul ponad 250 młodych demonstrantów. Do mieszkańców szyickich slumsów przyłączyła się także ochoczo klasa średnia, domagając się gruntownych reform politycznych i skończenia z ustalonym na początku amerykańskiej okupacji porządkiem. Dzielił on władzę w kraju między wspieraną przez Iran szyicką większość, sunnitów i niezależnych od władz w Bagdadzie Kurdów. Każda z tych grup traktuje państwo jako tymczasową strefę okupacyjną, którą trzeba łupić, zanim nie dobiorą się do niej rywale. System osiągnął poziom degrengolady, w którym spajające go dotąd lojalności religijne przestały mieć jakiekolwiek znaczenie.

W ubiegłym tygodniu wzburzony tłum szyickich demonstrantów zaatakował konsulat Iranu w Karbali, paląc irańskie flagi i krzycząc: „Precz z Iranem!”. Był to szok dla każdego, kto przywykł uważać Irak za posłuszną ajatollahom kolonię. Także dla władz w Teheranie, które od razu uznały, że nie może to być autentyczny, oddolny ruch, tylko sterowana z USA prowokacja. Podobna strategia stosowana jest także w Libanie, gdzie doszło do zrywu młodych obywateli i obalenia rządu, kontrolowanego przez sprzymierzony z Iranem Hezbollah. Tak jak Irak, Liban również podzielony jest na strefy wpływów religijnych. Trwający od lat 90. XX w. układ zakłada równowagę między sunnitami, szyitami, chrześcijanami i druzami. Dla młodych Libańczyków okazał się jednak równie trudny do zniesienia jak dla ich irackich rówieśników i dokładnie z tych samych powodów: podzielony na udzielne księstwa kraj z powodu szalejącej korupcji znalazł się na krawędzi bankructwa. Rewolucyjnego zapału młodych Libańczyków, wyrastających w trwającym od 30 lat marazmie, nie ostudziło nawet ustąpienie rządu i groźba pacyfikacji przez bojówki Hezbollahu.

Bić i przeczekać

Rebelię na Bliskim Wschodzie wywołały drobne z pozoru ruchy nielubianych władz, jak choćby pomysł libańskiego rządu, żeby opodatkować korzystanie z internetowych komunikatorów takich jak WhatsApp. Po drugiej stronie globu, w dalekim Chile, wystarczyła zapowiedź podwyżki cen biletów na metro w stołecznym Santiago, żeby wzburzone tłumy ruszyły demolować stacje miejskiej kolejki i wznosić barykady na ulicach. Zapowiedź ledwo czteroprocentowej podwyżki wydaje się błahym powodem do wszczynania buntu, który rozlał się z Santiago na cały kraj, zmuszając władze do wprowadzenia stanu wyjątkowego i wyprowadzenia wojska na ulice.

Jednak Chile, przedstawiane zasłużenie jako kraj gospodarczego cudu i jeden z najzamożniejszych krajów Ameryki Łacińskiej, ma problem ze sprawiedliwym podziałem bogactwa. Jeden procent populacji kontroluje 20 proc. PKB państwa, podczas gdy ponad połowa społeczeństwa zaledwie 2 proc. To jej puściły nerwy, szczególnie gdy w mediach społecznościowych pojawiły się relacje z ekskluzywnego przyjęcia, które prezydent Sebastián Piñera wydał z okazji urodzin jednego z wnucząt dokładnie w tym samym czasie, gdy w stolicy poszło z dymem 18 stacji metra, spalonych przez demonstrantów. To był dopiero początek, bo Chile ogarnęły najgwałtowniejsze protesty od czasów upadku dyktatury Pinocheta. Do końca października zginęło 20 osób, ponad 2,5 tys. zostało rannych, a drugie tyle aresztowanych podczas próby zmiany porządku gospodarczego i społecznego, ustalonego 30 lat temu. Większość uczestników protestów była wówczas bardzo mała albo wręcz nie było jej jeszcze na świecie.

Prezydent Piñera wycofał się z podwyżek i zdymisjonował cały rząd, ale nastrojów nie uspokoił. Więcej szczęścia miał rządzący w sąsiednim Ekwadorze lewicowy prezydent Lenín Moreno, wygnany ze stolicy przez demonstrantów, wściekłych na jego decyzję o podwyżce cen paliw. Protest zorganizowali związkowcy i konfederacja plemion indiańskich Ekwadoru. Zajęli pałac prezydencki, siedzibę policji i głównych mediów i przejęli kontrolę nad Quito do czasu, aż wezwana na pomoc armia nie zaprowadziła porządku w kraju. Siła okazuje się skuteczna nie tylko na Bliskim Wschodzie czy krajach latynoskich, nawykłych do przemocy na tle politycznym. Także w światłej i demokratycznej do szpiku kości Unii Europejskiej jest ona akceptowanym narzędziem. Szczególnie chętnie sięgają po przemoc Hiszpanie, którzy próbują za wszelką cenę wybić Katalończykom z głowy mrzonki o niepodległości. Ostatnią falę zamieszek wywołał wyrok madryckiego sądu, skazujący na kary wieloletniego więzienia politycznych działaczy, których jedyną winą było zorganizowanie referendum w sprawie niepodległości Katalonii. Przez kilka dni Barcelona była sceną walk ulicznych między młodzieżowymi bojówkami a policją, których gwałtowność nie mieściła się w żadnym z unijnych standardów. UE, chętnie zazwyczaj zabierająca głos w sprawach wydarzeń w Iraku, Libanie czy Chile, umyła jednak ręce, uznając katalońskie problemy za wewnętrzną sprawę Hiszpanii.

Żeby było tak, jak było

Czy energia, z jaką nowe pokolenie ściera się ze starym, będzie wystarczająca, żeby wymusić trwałe zmiany? Nie ma na to prostej odpowiedzi. Tam, gdzie są warunki, stary porządek reaguje brutalnie i bezwzględnie, zasłaniając się koniecznością utrzymania ładu i stawienia oporu prowokacjom i ciemnym siłom chaosu. Ciekawe, że wszędzie używa się tej samej retoryki. UE daje Hiszpanom wolną rękę w bezpardonowej rozprawie z katalońskim separatyzmem, tłumacząc, że nie jest to autentyczne dążenie części obywateli, tylko efekt niecnych knowań zagranicznych ośrodków, ze wskazaniem na Rosję. Ta sama UE z sympatią wyraża się jednocześnie o buncie młodych mieszkańców Hongkongu, którym coraz bardziej doskwiera zaciskająca się na ich gardłach chińska pętla.

Trwające od miesięcy weekendowe protesty zmieniły się w antychińskie powstanie, którego uczestnicy domagają się poszanowania niezależności miasta od Pekinu. W Pekinie z kolei są oni uważani za niebezpiecznych wywrotowców, sterowanych przez wrogów zza granicy – zupełnie jak w Europie katalońscy separatyści. Tak samo tłumaczone są też antyrządowe wystąpienia w Iraku, Libanie czy Ekwadorze, gdzie władze ukrywają swoje własne błędy i nieudolność za oskarżeniami o sterowaną z zewnątrz ingerencję. W przypadku Iraku i Libanu za sznurki mają pociągać Amerykanie, w Ekwadorze sprawcą całego zła ma być wenezuelski prezydent Maduro. To znacznie łatwiejsze niż przyznanie, że ustalony wiele dekad wcześniej XX-wieczny porządek chwieje się pod presją pokolenia, które inaczej niż starsza generacja patrzy na współczesność i lepiej rozumie problemy przyszłości.

Jakub Mielnik – szef działu Zagranica

Okładka tygodnika WPROST: 46/2019
Więcej możesz przeczytać w 46/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 46/2019 (1911)

  • W biznesie idzie młodość 11 lis 2019, 20:00 Tematem numeru najnowszego „Wprost” są młodzi i bogaci. Szef działu Biznes SZYMON KRAWIEC już po raz czwarty przygotował ranking 40 najbogatszych Polaków przed czterdziestką (s. 47). Przy okazji opisujemy nowe zjawisko, jakim jest... 4
  • Niedyskrecje parlamentarne 11 lis 2019, 20:00 MAREK SUSKI, szef gabinetu premiera MATEUSZA MORAWIECKIEGO, z ulgą porzuca rząd i wraca do Sejmu (o czym napisałyśmy jako pierwsze). Nasi informatorzy twierdzą, że Suski był sfrustrowany tym, że w rządzie niewiele miał do powiedzenia, a... 8
  • 7 dni dookoła świata 11 lis 2019, 20:00 Impeachment trumpa Izba Reprezentantów rozpoczyna w tym tygodniu publiczne przesłuchania w sprawie o odwołanie prezydenta ze stanowiska. Chodzi o zarzut wywierania presji na władze Ukrainy, żeby szukały haków na rywala Trumpa w wyborach... 10
  • Silniejszy Morawiecki 11 lis 2019, 20:00 Mateusz Morawiecki pokazał nowy rząd, w którym więcej jest znanych twarzy niż tych nowych. – Zmiany się robi, kiedy rząd się wypali i trzeba pokazać nowe otwarcie, a w tym wypadku nie ma takiej potrzeby – przekonuje polityk... 13
  • Macierewicz, czyli tam i z powrotem 11 lis 2019, 20:00 Wielki lustrator wraca jako marszałek senior Sejmu. Czy Macierewicz znów zagra w wielkiej polityce, czy tylko dostał prezencik na otarcie łez? 14
  • Polska Čaputová 11 lis 2019, 20:00 Małgorzata Kidawa-Błońska chce powtórzyć sukces Zuzany Čaputovej, która „polityką miłości” wygrała wybory prezydenckie na Słowacji. 16
  • Kto powalczy z Andrzejem Dudą? Subiektywny przegląd Jana Śpiewaka 11 lis 2019, 20:00 Rezygnacja Donalda Tuska z ubiegania się o najwyższy urząd w państwie sprawiła, że rozwiązał się worek z potencjalnymi kandydatami na prezydenta. Oto subiektywny przegląd pretendentów. 21
  • Dwie głowy Lewicy 11 lis 2019, 20:00 Już w grudniu ma się odbyć konwencja, podczas której SLD i Wiosna połączą się w jedną partię, która przez rok będzie miała podwójne przywództwo – dowiedział się „Wprost”. 24
  • Omerta 11 lis 2019, 20:00 Milion złotych – to dużo czy mało jako odszkodowanie za 18 miesięcy piekła? 549 dni i 549 nocy takich jak ta: „Siada przy stole i zaczyna jeść. Pytam: czy przywiózł mi ksiądz coś do jedzenia? Jestem bardzo głodna, od dwóch dni nic... 27
  • Zatrzymać atak patologii 11 lis 2019, 20:00 Sygnały, czym jest Fame MMA, docierały do nas od początku tych imprez. Obawę biura RPO wzbudził fakt, że osoby, które żyją z patologii, dzięki nim są wynoszone na piedestał. I zarabiają na tym w realu – mówi Zuzanna Rudzińska-Bluszcz z biura Rzecznika Praw Obywatelskich. 28
  • Podróżnicy w szponach bezpieki 11 lis 2019, 20:00 Tony Halik zgodził się na współpracę ze służbami PRL, ale nie miały one z niego pożytku. Elżbietę Dzikowską próbowano zwerbować, lecz bezskutecznie. To wnioski z lektury książki Romana Warszewskiego „Dzikowska”, która wkrótce ukaże się w księgarniach. 30
  • To, co bolesne, trzeba zostawiać 11 lis 2019, 20:00 Nic nie wiedziałam o tym, że Tony zgodził się na współpracę. Ale to, że niewiele mógł mieć służbom do powiedzenia, to akurat prawda – mówi Elżbieta Dzikowska, podróżniczka. 31
  • Skarb 11 lis 2019, 20:00 Dwaj wicepremierzy Jacek Sasin i Jarosław Gowin zapowiadają odtworzenie resortu Skarbu Państwa. Tyle że ma on teraz nosić nową, bardziej „uroczystą” i „narodową” nazwę: „Ministerstwo Zasobów Narodowych”. Wedle propagandowej... 34
  • Koniec imprezy 11 lis 2019, 20:00 Alkohol nie idzie w parze z coraz bardziej popularnym zdrowym trybem życia. To główny powód, dla którego ludzie zostają abstynentami – bo chcą, a nie dlatego, że muszą. 37
  • Mężczyźni, którzy nienawidzą kobiet 11 lis 2019, 20:00 Polska i Amazonia jeszcze nigdy nie były tak blisko. Wprawdzie tamtejsze puszcze nie bardzo nas w historii interesowały – gdy zgniły Zachód wysyłał konkwistadorów, my murowaliśmy przedmurze – teraz jednak wszystko się zmieniło.... 41
  • Zabójcze zebry 11 lis 2019, 20:00 Na przejściach dla pieszych w polskich miastach przechodnie nie mogą się czuć bezpiecznie. Giną, bo kierowcy jeżdżą za szybko. 42
  • 285 pieszych zginęło w zeszłym roku na pasach. Większości wypadków winni są kierowcy 15 lis 2019, 16:54 Na przejściach dla pieszych w polskich miastach ginie prawie najwięcej przechodniów w całej UE. Winni są pędzący kierowcy. 42
  • Ranking 40 najbogatszych przed 40 11 lis 2019, 20:00 Kilkunastu przejęło firmy od rodziców. Kilku dostało od ojca fundusze na start. Ale większość najmłodszych polskich milionerów gigantycznych pieniędzy dorobiło się samodzielnie. Nie pochodzą z bogatych domów. Nie odziedziczyli fortuny w spadku. Nie snuli się po sejmowych... 48
  • Taki młody, a już milioner 11 lis 2019, 20:00 Najbogatsi Polacy są coraz młodsi i coraz częściej budują własne fortuny od zera. 64
  • Wojna gazowa z Donbasem w tle 11 lis 2019, 20:00 By spełnić obietnicę zakończenia wojny w Donbasie, prezydent Zełenski idzie na taktyczne ustępstwa wobec Rosji. Kreml próbuje je wykorzystać do przepchnięcia projektu Nord Stream 2 w Europie. 66
  • Jesień ludów 11 lis 2019, 20:00 Młode pokolenie ma dość ustalonego porządku. Masowe rewolty wstrząsają systemami politycznymi od Iraku i Libanu po Hiszpanię, Chile czy Hongkong. 70
  • Jesień w SPA 11 lis 2019, 20:00 Może i nie mamy w Polsce najcieplejszego morza czy najwyższych gór w Europie. Z pewnością możemy się jednak cieszyć najwSPAnialszymi hotelami! Na co zwracać uwagę przy ich wyborze? 74
  • Villa Rubinstein 11 lis 2019, 20:00 Luksusowa willa o butikowym charakterze i intymnej atmosferze. Nowoczesna architektura, gra kolorów i świateł, a do tego szklane konstrukcje i oryginalne tekstylia tworzą luksusowy i niepowtarzalny klimat miejsca. Wszystkie pokoje są... 77
  • Hotel Sielanka nad Pilicą**** 11 lis 2019, 20:00 Poszukiwacze przygód i bliskiego kontaktu z naturą odnajdą swoją oazę w hotelu Sielanka nad Pilicą****, zaledwie 50 km od Warszawy. 78
  • Naturalne wsparcie 11 lis 2019, 20:00 Herbatki i napary ziołowe znane są w medycynie naturalnej od wieków. Warto po nie sięgać nie tylko w sezonie jesienno- -zimowym. Mają dobroczynny wpływ na nasze samopoczucie. 80
  • Pokolenie spadających gwiazd 11 lis 2019, 20:00 Wysyłamy w kosmos świadectwa naszego dziedzictwa i próbujemy skomunikować się z obcymi cywilizacjami, a sami między sobą nie potrafimy się porozumieć – mówi Mary Komasa. Właśnie ukazała się jej płyta „Disarm”. 82
  • Wydarzenie 11 lis 2019, 20:00 Czarna magia telewizji AppleTV debiutuje z hukiem: mocnym i aktualnym serialem o świecie mediów. Od niemal dwóch dekad miliony Amerykanów zaczynają dzień z Mitchem (Steve Carell) i Alex (powracająca na mały ekran po 15 latach Jennifer... 86
  • Film 11 lis 2019, 20:00 Wstawanie z kolan „250 DOLARÓW? TO DOKŁADNIE TYLE, ILE TRZEBA, ŻEBY ZOSTAĆ GWIAZDĄ” – mówi Rudy Ray Moore, bohater „Nazywam się Dolemite”. Eddie Murphy wcielił się w komika z lat 70., który odkrył, że Afroamerykanie nie chcą... 87
  • Muzyka 11 lis 2019, 20:00 Iść pod prąd COLD WAR KIDS NIGDY NIE ZO- STALI GWIAZDAMI. Ale w kręgach muzycznych wstyd się przyznać, jeśli się tego zespołu nie słyszało. „New Age Norms 1”, pierwsza płyta ich zapowiadanej trylogii, okazuje się zaskakująco... 88
  • Kalejdoskop 11 lis 2019, 20:00 Polskie sekrety CO RÓŻNI POLSKIE SERIALE OD AMERYKAŃSKICH? Na pewno nie zdjęcia. Te zrealizowane przez Michała Sobocińskiego w „Żmijowisku”, ekranizacji prozy Wojciecha Chmielarza, są popisowe. Opętany myślą o znalezieniu zaginionej... 89
  • Książka 11 lis 2019, 20:00 Pod walcem historii AKCJA „WISŁA” TO CIEMNY EPIZOD W HISTORII PRL-U. Zastosowano w nim na masową skalę odpowiedzialność zbiorową wobec mieszkańców południowo-wschodniego regionu Polski: wysiedlono na Ziemie Odzyskane wszystkich... 90
  • Mister Polski 11 lis 2019, 20:00 Wielu z Państwa zapewne umknął doniosły fakt, że wybrano nowego Mistera Polski, którym został ze wszech miar przeciętny Daniel Borzewski. Tym samym koronę najpiękniejszego Polaka z niechęcią oddał nieco już ciekawszy Tomasz Zarzycki.... 92
  • Świat ciekawszy niż iluzja 11 lis 2019, 20:00 Nasze występy są unikatowe, mówią Paweł Kluz i Paweł Orleański, autorzy programu „Iluzja vs. Nauka” i prowadzący galę Innowatory „Wprost”. 93
  • Dwie sceny 11 lis 2019, 20:00 Co mnie inspiruje mówi Paweł Małaszyński aktor filmowy i teatralny, wokalista i autor tekstów zespołu Cochise. Właśnie ukazała się ich szósta płyta – „Exit: A Good Day to Die”. 94
  • Nie daj się jesieni 11 lis 2019, 20:00 Opadające liście i gasnące kolory natury uzmysławiają nam, że coś się kończy. Odczuwamy typowe dla tej pory roku nostalgię, spleen, smutek. Jesienna chandra u bardziej wrażliwych może przekształcić się w depresję – wtedy konieczna jest wizyta u lekarza. Jednak typowy dla... 95
  • Nie tylko od święta 11 lis 2019, 20:00 „Na świętego Marcina dobra gęsina” – mówi staropolskie przysłowie. Ale i po 11 listopada warto pamiętać o pełnym walorów smakowych polskim hicie eksportowym. 96
  • Dieta fleksitariańska 11 lis 2019, 20:00 Fleksitarianizm to sposób odżywiania, którego głównymi zasadami są ograniczenie spożycia mięsa oraz oparcie diety na produktach roślinnych, głównie owocach i warzywach. 97
  • Zrób sobie Krystiana Lupę 11 lis 2019, 20:00 Co słychać w teatrze? Świat w kryzysie, wartości zdeptane, ludzka kondycja leci na pysk. Do tego listopad, przegrane wybory i Marsz Niepodległości. Nic, tylko uciec na Capri z Krystianem Lupą! 98

ZKDP - Nakład kontrolowany