Okazuje się, że to modlitwa była

Okazuje się, że to modlitwa była

Jerzy Stuhr
Jerzy Stuhr / Źródło: Newspix.pl / Artur Widak
– Nie mam wobec Kościoła oczekiwań – o swojej prywatnej rozmowie z Panem B. opowiada Jerzy Stuhr, aktor i reżyser.

Chodzi pan do kościoła tylko w poniedziałki?

Byle nie w niedzielę. Wolę chodzić w tygodniu, bo wtedy kościół jest pusty.

Dlaczego woli pan pusty kościół?

W takim najlepiej potrafię się skupić. Na sobie, na architekturze tego miejsca, na jego zabytkach. Poza tym jak jestem w pełnym kościele, to wszyscy się na mnie gapią. I komentują, a szczególnie jak jestem na wsi: nie poszedł do spowiedzi, do komunii, pewnie dużo grzechów, wiadomo, artyści. Nie lubię być pod pręgierzem spojrzeń akurat w tym miejscu, wystarczy, że co wieczór jestem pod pręgierzem spojrzeń widowni w teatrze. Dlatego chodzę sobie do pustego kościoła i wtedy czuję więź z Bogiem. Niedawno opowiadałem ks. Andrzejowi Lutrowi, z którym wspólnie napisaliśmy książkę („Myśmy się uodpornili. Rozmowy o dojrzałości” – red.), że w czasie choroby wyznaczałem sobie trasy, które muszę przejść, i zawsze była to trasa do kościoła. Dochodziłem tam zasapany, siadałem w pustej ławce. Ksiądz pyta: „I co pan wtedy robił?”. Nic szczególnego, myślałem o rodzinie, o dzieciach. A on mówi: „Czyli pan się modlił”. To była modlitwa, okazuje się. Dlatego lubię puste kościoły.

Nie oczekuje pan wskazówek, jak żyć?

Nie. Od ósmego roku życia byłem ministrantem. Dzięki temu precyzyjnie oddzielam teatr w kościele od wiary i nie mieszam tych dwóch kwestii. Miałem świetnego księdza katechetę, u którego służyliśmy do mszy. Kiedy było podniesienie, wydzwanialiśmy na dzwonkach symfonie. Tu szybszy rytm, tam wolniejszy, głośniej, ciszej, wyżej, niżej, bawiło nas to. A ksiądz w tym ważnym momencie mszy, podczas przeistoczenia, patrzył na nas i groził paluchem. Potem w zakrystii dawał burę: nie robić mi teatru z kościoła! W kościele zazwyczaj robi się spektakl. Wiara jest gdzie indziej.

Nie łączy pan wiary z kościołem?

W ogóle. To znaczy, żeby być ścisłym: czasem tak, gdy oglądam tam wielkie dzieła. Niedawno jeszcze raz poszedłem do bazyliki Santa Maria Maggiore w Rzymie zobaczyć mozaiki. Kiedy myślę, że na jednym metrze kwadratowym ułożonych jest 40 tys. kamyczków, to czuję, że chciałbym tak wierzyć jak artysta, który to wykonał. Dzieła artystów działają na mnie najbardziej,bo przecież robili je w wierze. Wtedy nie było PR, konferencji prasowych, recenzji, oni nie robili tego dla sławy; robili to w wierze. Fascynuje mnie Michał Anioł, który całe życie miał straszliwe wyrzuty sumienia, że wyginał trupy. Musiał chodzić do prosektorium, żeby zobaczyć, jak układają się mięśnie, kiedy zegnie się nogę albo rękę. Był głęboko wierzącym człowiekiem i wiedział, że popełnia grzech, więc cierpiał. Spowiadał się z tego, a jednak mimo to chodził. Wola artystyczna była silniejsza od wiary. Caravaggio, wiadomo, bandyta – nie patyczkował się, dał Madonnie twarz prostytutki utopionej w Tybrze. A jednak malował, żeby odkupić swoje winy. Rafael, erotoman, oddawał swoją sztukę Bogu. Byłem też niedawno w kościele San Pietro in Vincoli, czyli św. Piotra w Okowach w Rzymie. Są tam łańcuchy, w które zakuty był św. Piotr, kiedy był więziony w Jerozolimie. No, te łańcuchy, to jest jednak teatr. Ale kolumny pochodzą z rzymskiej świątyni, która stała wcześniej na tym miejscu. I to już robi wrażenie.

Bo?

Bo jest autentyczne. A łańcuchy? Można spreparować. Również we Włoszech jest relikwia, chyba najświętsza ze wszystkich. Napletek Chrystusa. Pozostał po obrzezaniu i nie wstąpił z Chrystusem do nieba. To jeszcze nic, są też inne kościoły, które przyznają się do posiadania tego napletka. No, widzi pani, znam ten teatr kościelny.

Katolicy coraz częściej protestują przeciw temu, co budzi ich sprzeciw w Kościele. Też ma pan taką potrzebę?

Nie, bo kiedy grzebię w historii, to widzę, że wszystko już było. Kiedy Mieszko przyjmował chrzest, Watykanem rządziły kurtyzany. I tak to się przewala, miele nieustannie. Czasem zapamiętam głos jakiegoś hierarchy, który mi nie odpowiada, ale nie przejmuje mnie to. Nie mam wobec Kościoła oczekiwań.

A przejmuje pana mądry głos duchownego?

Gdy Jan Paweł II napisał list do artystów w 1999 r., byłem akurat rektorem w krakowskiej szkole teatralnej i często ten list cytowałem studentom. Tam było przesłanie, które umocniło mnie na całe życie. Że umiejętności, którymi jesteśmy obdarzeni, nie powinny być traktowane w kategorii pychy czy dumy, ale obowiązku. Oddajemy je ludziom dla ich relaksu, zadumy, refleksji, przeżycia, tak powiedział papież. Mnie to bardzo zapadło w pamięć i od tego momentu stałem się skromniejszym człowiekiem. Gdy słucham śpiewaczki czy śpiewaka, to myślę, że są muśnięci przez Boga, potrafią z siebie wydobyć to, czego ja nigdy bym nie umiał. Oni służą. Właśnie takie przesłanie duchownego utwierdza mnie w wierze.

Aktorstwo jest dla pana służbą?

To mój obowiązek, że uszczęśliwię ludzi w teatrze.

Robi pan to samo w szpitalach dziecięcych. Odwiedza pan dzieci na oddziałach onkologicznych.

Teraz mniej, ale gdy jestem wolny, to jak najczęściej, kiedy tylko mogę. W Warszawie, Wrocławiu, Krakowie.

Dlaczego pan to robi?

To moja działalność charytatywna, ona też jest moim obowiązkiem. Ludzie chorzy czasem bardziej słuchają mnie niż lekarzy, dlatego że też przez to przeszedłem. Odbieram telefon z Nowego Sącza: „Panie Stuhr, mam tu pacjenta, niech mu pan coś powie, bo on mnie nie chce słuchać!”. Ledwo zdążę zapytać, na co on jest chory.

Co pan mówi wtedy ludziom?

To są dziwne rozmowy. Z dorosłymi gada się inaczej, z dziećmi inaczej. Z dziećmi najbardziej mi się sprawdza, jak mówię: „Ty, gdzie byśmy chcieli pojechać?”. A ponieważ w tylu miejscach na świecie byłem, to zawsze potrafię opowiedzieć jakąś anegdotkę, szczególik: „Posłuchaj, w Kolumbii podszedł do mnie facet z zielonymi kamykami i mówi, że jeden jest wart 1500 dolarów. Takie zielone kamyczki miał, jak szmaragd, i twierdził, że są prawdziwe. A okazało się, że wziął zielone światło z ulicy i porąbał”. No, takie rzeczy mówię. Dzieci słuchają i śmieją się. I już dostają nadzieję.

A jeśli dziecko zapyta: „Czy ja umrę?”, to co mu pan odpowie?

Jeszcze takiego pytania nie usłyszałem. Ale nie, dziecko zawsze będzie chciało żyć. Z tego, co wiem, dzieci zawsze chcą żyć, bawić się. Chłopak prawie nie miał płuc, wycięli mu większą część, i mama prosi: niech mu pan coś powie „osiołkiem”. No dobra, gadam coś osiołkiem ze „Shreka” i widzę, że chłopak spazmów dostaje. Szwy go bolą, a jak się śmieje, to jeszcze bardziej. Pytam, czy mówić tym „osiołkiem”, czy nie, bo widzę, że boli. A on: „mówić”. Dziewczynka, którą opiekuje się Fundacja Mam Marzenie, napisała, żeby pan Stuhr nagrał jej audiobooka. Musiałem więc nagrać wiersze na płytę. To są rzeczy, które dają nadzieję.

Bóg też daje nadzieję. Umie pan zawierzyć Bogu?

Post factum dziękować potrafię. A zawierzać nie. Bo zawierzając, traciłbym siły. Przestałbym walczyć. A ja w chorobie muszę mieć ogromne siły, muszę skupić się na pokonaniu słabości. Gdy to się stanie, przynajmniej w dużej części, to dziękuję. Wtedy wiem, że pomogła mi w tym jakaś siła. Siła spersonifikowana w mojej mamie.

Nieżyjącej. Ciągle myślę, że ona gdzieś tam nade mną jest. Trzy razy umierałem w życiu, zawsze się wykaraskałem.

To ona pana ratowała, nie Bóg?

No, ona tam gdzieś prosiła u Pana Boga. Nie o siebie przecież, tylko o syna. O siebie nigdy. Jak w tej francuskiej piosence – zabił matkę, niesie trupa i przewrócił się, a trup pyta: „Nic ci się nie stało, synku?”. W szkole teatralnej dawali tę piosenkę studentom, którzy byli najgorsi ze śpiewu, bo wiedzieli, że i tak wzruszą publiczność.

Więcej możesz przeczytać w 51/2019 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 51/2019 (1916)

  • Wolność 15 gru 2019, 20:00 Zgłoszony w nocy z 12 na 13 grudnia przez Prawo i Sprawiedliwość projekt ustawy represyjnej wobec sędziów został nazwany próbą wprowadzenia stanu wojennego w wymiarze sprawiedliwości. Słusznie. Po 1989 r. niezawisłość sędziów... 8
  • Niedyskrecje parlamentarne 15 gru 2019, 20:00 GRZEGORZ SCHETYNA lansował w partii pomysł przesunięcia wyborów wewnętrznych na czerwiec. Plan przewodniczącego jednak się nie powiódł i mają się odbyć w normalnym terminie w styczniu. – Schetyna kombinował, żeby odsunąć od... 12
  • 365 dni dookoła świata 15 gru 2019, 20:00 PODSUMOWANIE 2019 14
  • Obraz tygodnia 15 gru 2019, 20:00 8 kobiet złożyło w katedrze na Wawelu śluby czystości po kres swoich dni Wygrana Greta Thunberg Została uznana Człowiekiem Roku przez tygodnik „Time” i otrzymała życiowe rady od prezydenta Donalda Trumpa Przegrany Karol XVI Gustaw... 17
  • Księżna jak ofiara przemocy 15 gru 2019, 20:00 Rozmowa z Anną Cieślak, aktorką 18
  • Krzyż pański 15 gru 2019, 20:00 Czy ma rację posłanka Magdalena Biejat, mówiąc, że wiszący w Sejmie krzyż powinien zostać zdjęty, bo stanowi się pod nim prawa dla wszystkich obywateli? 19
  • Pytania na Boże Narodzenie 15 gru 2019, 20:00 Przed świętami zachęcam do zadawania pytań. Nie trzeba od razu z grubej rury, sens wszechświata niech sobie poczeka. Wystarczy wziąć telefon, zadzwonić i spytać: co u ciebie? 20
  • Dziesięć kluczowych słów 15 gru 2019, 20:00 Dokładnie 20 lat temu Jerzy Pilch wspomniał w felietonie o karteczce z 10 słowami, którą odnaleziono w archiwum Alberta Camusa. Musiały one być dla francuskiego noblisty ważne. I wtedy też Pilch napisał swoją listę słów. Dzisiaj mu je przypominamy. 24
  • Okazuje się, że to modlitwa była 15 gru 2019, 20:00 – Nie mam wobec Kościoła oczekiwań – o swojej prywatnej rozmowie z Panem B. opowiada Jerzy Stuhr, aktor i reżyser. 28
  • Pora burzyć mury 15 gru 2019, 20:00 – W Polsce mamy właśnie czas stawiania murów w rodzinach, między ludźmi, między emocjami. A mury można burzyć tylko wspólnie. Może przydałoby się zatem szukanie jedności – mówi Maciej Musiał, aktor. 32
  • Dar wybaczania 15 gru 2019, 20:00 Trzeba zrobić wszystko, co możliwe, żeby atmosfera nienawiści między Polakami wreszcie zniknęła albo chociaż zelżała. Tak postąpiłby Paweł. Szukałby naprawy, a nie roztrząsał winy – mówi Magdalena Adamowicz, europosłanka, wdowa po zamordowanym w styczniu prezydencie Gdańska... 36
  • Zbiórka na WOŚP jest jak religia 15 gru 2019, 20:00 My, Polacy, jesteśmy strasznymi zrzędami. Gdyby nam z nieba spadła kasza manna, to na pewno ktoś by powiedział: „Dlaczego na mnie spadła przypalona?” – mówi Jerzy Owsiak, prezes Fundacji Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. 40
  • W święta jestem tradycjonalistą 15 gru 2019, 20:00 – Bożonarodzeniowe menu to rodzaj pomostu w przeszłość, to pokłon dla tych, którzy odeszli; myślę o nich wtedy, więc jadam to, co oni by jedli i czego jeść mnie nauczyli – mówi Robert Makłowicz. 44
  • Do serca przytul pluskwiaka 15 gru 2019, 20:00 Zwierzęta zawsze czuły tak samo jak ludzie. Czas, by ludzie zaczęli wreszcie czuć to, co zwierzęta – apeluje Dorota Sumińska, autorka popularnych książek przyrodniczych. 48
  • Tajemnice fundacji posła od Schetyny 15 gru 2019, 20:00 Fundacja Państwo Prawa otrzymała od Platformy Obywatelskiej ponad 3 mln zł. W partii ukrywano jednak to, że powołał ją Piotr Borys, prawa ręka Grzegorza Schetyny. Większość polityków PO nic nie wie o działalności tej instytucji. 51
  • Dzieci gorszego sortu 15 gru 2019, 20:00 Rzecznik praw dziecka: NSA nie zgodził się na wpisanie do polskich ksiąg aktu urodzenia dziecka, w którym rodzicami są dwie matki. Sędziów przekonały moje argumenty, że to precedens zagrażający systemowi prawnemu. Dziecko jest... 55
  • Pancerny Marian kontra PiS 15 gru 2019, 20:00 Ostatnie poczynania szefa NIK wskazują, że konflikt między Marianem Banasiem a PiS może się zamienić w otwartą wojnę. Źle to wróży reelekcji Andrzeja Dudy. 56
  • Kobietobójcy 15 gru 2019, 20:00 Sędzia Dorota Bobek z Tarnowskich Gór uniewinniła niedawno mężczyznę oskarżonego o gwałt i przemoc wobec Agnieszki, dziś już jego byłej żony. „Nie wzięto pod uwagę mnóstwa materiałów – powiedziała Agnieszka Codziennikowi... 60
  • Marzenie o Polsce 15 gru 2019, 20:00 Historia dzieci z dworca Brześć jest jednocześnie straszna i pozytywna. Pokazuje, jak państwo polskie i Polacy traktują uchodźców. Właśnie została opisana w książce. 62
  • Dla dobra rodziny 15 gru 2019, 20:00 Ci, którzy założyli rodzinę, wiedzą, ile trudu trzeba włożyć w to, aby ciepło domowego ogniska nie zgasło. Robimy wszystko, by do tego nie dopuścić – mówi Marlena Maląg, minister rodziny, pracy i polityki społecznej. 66
  • Nowy rozkład jazdy 15 gru 2019, 20:00 Więcej połączeń i pociągów, dodatkowe postoje oraz rozszerzenie oferty międzynarodowej – w niedzielę, 15 grudnia wystartował nowy rozkład PKP Intercity. Każdego dnia na tory wyjedzie ok. 400 składów. 68
  • Toy Story PRL 15 gru 2019, 20:00 9 tys. zł za zabawkowy kombajn z lat 60., 1 tys. zł za plastikowego kota-harmonijkę, 500 zł za gumowego żołnierzyka. Zakurzone zabawki z czasów PRL w chwale wracają z piwnic na internetowe aukcje. Można się nimi powzruszać albo zacząć na nich zarabiać. 70
  • Lista 100 najbogatszych: Polak rozmawiał z 21 dolarowymi miliarderami. Wydał milion złotych i napisał o nich książkę. „Miliarderzy nie są chciwi” 15 gru 2019, 20:00 Jak byłeś szczęśliwy bez dużych pieniędzy, to pieniądze cię nie zmienią. Ale jak byłeś nieszczęśliwy, to pieniądze mogą ci zrobić z życia koszmar – mówi Rafael Badziag, milioner, który odpytał 21 globalnych miliarderów. Żeby napisać o nich książkę, okrążył Ziemię i wydał... 74
  • Po wino do Polski 15 gru 2019, 20:00 W Polsce powstaje coraz więcej winnic, ludzie zaczynają widzieć w tym i zarobek, i możliwości rozwoju. Niestety, nie nadąża za tym prawo – mówi Magdalena Różniak z Winnicy Słoneczny Zakątek. 78
  • Ostre jak Finki 15 gru 2019, 20:00 Grupa młodych liderek politycznych przejęła władzę w Finlandii. Jest jednak mało prawdopodobne, żeby ich przykład został szybko skopiowany w Europie. 80
  • Medialny kryzys NATO 15 gru 2019, 20:00 Kiedy przywódcy 29 krajów zjeżdżali się do Londynu, aby celebrować 70-lecie NATO, światowe media i ośrodki analityczne prześcigały się w komentarzach na temat „przesilenia” i „kryzysu” w zachodnim sojuszu. Przyznam, że z... 84
  • Wielka obietnica medycyny 15 gru 2019, 20:00 Naukowcy i lekarze uznają leczenie komórkami macierzystymi za nowy rozdział w medycynie. I wciąż na nowo odkrywają ich potencjał. 86
  • W neuronauce jesteśmy niczym Tesla 15 gru 2019, 20:00 Akcja „Ice Bucket Challenge” przyniosła przełom. Zresztą ja sam w centrum Nowego Jorku, na Broadwayu, pozwoliłem wylać na siebie wiadro lodowatej wody – mówi dr Chris Henderson z firmy Biogen. 88
  • W poszukiwaniu natury 15 gru 2019, 20:00 Wciąż nie ma obowiązującej definicji kosmetyków naturalnych. Jak więc odróżnić ekościemę od organicznych kremów i mydeł? 90
  • Sprawa Gorgonowej 15 gru 2019, 20:00 To była Gorgonowa. Kobieta, o której media od czasów przedwojennych mówią właśnie tak. Nie ma własnego imienia, a po prawdzie i nazwiska, ponieważ „Gorgonowa” to tyle co „należąca do Gorgona”. To też nie jej, a w chwili, gdy... 92
  • Powrót legendy 15 gru 2019, 20:00 Przemysław Gintrowski, legendarny bard Solidarności, w ostatnich latach życia był nieco zapomniany. Teraz jego twórczość przeżywa niespodziewany renesans – dzięki młodym artystom, którzy sięgają po jego spuściznę. 94
  • Miałem szczęście znać Przemka osobiście 15 gru 2019, 20:00 Muniek Staszczyk otrzymał nagrodę im. Przemysława Gintrowskiego „Za wolność w kulturze”. 98
  • Gintrowski międzypokoleniowo 15 gru 2019, 20:00 W tym roku w czasie koncertu „Gintrowski – a jednak coś po nas zostanie...” po twórczość barda Solidarności sięgnęło młode pokolenie. 100
  • Artyści w hołdzie wolności 15 gru 2019, 20:00 Czym dla artystów jest wolność, także ta artystyczna? Czy ich zdaniem dziś z jej uniwersalnej wartości zdajemy sobie sprawę, wystarczająco ją pielęgnujemy? Na te pytania odpowiedzieli muzycy biorący udział w koncercie „Gintrowski – a jednak coś po nas zostanie...” 102
  • Czy wiedźmin jest Polakiem? 15 gru 2019, 20:00 Nowy serial potwierdza, że w naszej popkulturze nie było do tej pory produktu, który cieszyłby się taką światową popularnością jak „Wiedźmin”. Wątpliwe, byśmy szybko doczekali się kolejnego, więc za wszelką cenę próbujemy udowodnić, że Geralt jest nasz: polski i słowiański. 104
  • Od Tokarczuk do Glińskiego 15 gru 2019, 20:00 Nobel Olgi Tokarczuk, świetne filmowe debiuty, artystyczna młodość i mądrość Krystiana Lupy. A z drugiej strony: brak promocji polskiej muzyki za granicą i fatalne decyzje władz w niemal każdej dziedzinie sztuki. Autorzy tygodnika „Wprost” podsumowują rok 2019 w kulturze. 108
  • Siostra zakonna nauczyła mnie empatii 15 gru 2019, 20:00 W dzieciństwie największy wpływ wywarła na mnie siostra zakonna, która uczyła religii. Miała na imię Adela, była brunetką o śmiejących się oczach. 114
  • „The Crown – Korona Rzeczpospolitej” 15 gru 2019, 20:00 Wolne elekcje to już nie tylko temat lekcji historii, lecz także prawdziwe wyzwanie dla graczy. Fundacja Książąt Lubomirskich stworzyła historyczną grę online przybliżającą realia życia w dawnej Polsce. 115
  • Bigos z karpia 15 gru 2019, 20:00 Karp zasługuje na lepsze traktowanie niż banalne smażenie na patelni w bułce tartej czy zanurzanie w galarecie. 116
  • …drugie życie choinki 15 gru 2019, 20:00 Choinka nie musi, a wręcz nie powinna lądować na śmietniku. Podpowiadamy, w jaki sposób może służyć nam również po świętach. 117
  • Co musisz wiedzieć o zabezpieczeniu lakieru auta 15 gru 2019, 20:00 Powłoka ceramiczna – warto wiedzieć, jakie korzyści wynikają z jej posiadania. 118
  • Zrób sobie… karpia 15 gru 2019, 20:00 Zamiast męczyć karpia w wannie, mordować tasakiem, dusić na patelni, topić w galarecie, sami zróbmy sobie świąteczną rybę z tego, co pod ręką – na szczęście! 122