W neuronauce jesteśmy niczym Tesla

W neuronauce jesteśmy niczym Tesla

Akcja „Ice Bucket Challenge” przyniosła przełom. Zresztą ja sam w centrum Nowego Jorku, na Broadwayu, pozwoliłem wylać na siebie wiadro lodowatej wody – mówi dr Chris Henderson z firmy Biogen.

Statystyki nie zostawiają złudzeń. Według Światowej Organizacji Zdrowia chorobami neurologicznymi dotkniętych jest aż miliard ludzi. Tymczasem wiele osób nie ma nawet pojęcia, co tak naprawdę kryje się pod tym pojęciem.

Choroby neurologiczne to obszerne pojęcie. Część z nich dotyczy ośrodkowego układu nerwowego, czyli mózgu i rdzenia kręgowego. Inne wpływają na obwodowy układ nerwowy oraz mięśnie. Choroby neurologiczne mogą być albo neurodegeneracyjne – czyli takie, w których podstawowym zjawiskiem jest utrata komórek nerwowych, np. choroba Alzheimera, Parkinsona, stwardnienie zanikowe boczne czy też stwardnienie rozsiane – albo choroby neuropsychiatryczne, w których występuje dysfunkcja obwodów neuronowych.

Jakie są pierwsze symptomy tego typu chorób?

Nie sposób wymienić prostych objawów dla ogółu chorób neurologicznych. Każda ma inne symptomy. Na szczęście w ciągu ostatniego stulecia neurolodzy bardzo dokładnie sklasyfikowali każdą z nich. Wiemy już więc bardzo dużo o chorobie Alzheimera, chorobie Parkinsona, stwardnieniu zanikowym bocznym (ALS) czy rdzeniowym zaniku mięśni (SMA). Przypisujemy do nich pewne symptomy, ponieważ dotykają określonych regionów mózgu. Wiemy więc, że choroba Alzheimera charakteryzuje się utratą neuronów i synaps kory mózgu, a jej objawami są m.in. problemy z pamięcią czy postępujące otępienie. Przyczyną choroby Parkinsona również jest obumieranie komórek nerwowych, a typowymi objawami są zaburzenia równowagi, trudności ze wstawaniem czy drżenie rąk.

Co możemy zrobić, aby ich uniknąć lub zredukować ryzyko zachorowania?

Co prawda czynniki środowiskowe odgrywają istotną rolę, to nie ma dowodów na to, by jakieś konkretne zachowania mogły uchronić przed zachorowaniem. Z pewnością pomaga jednak zdrowy tryb życia, a także utrzymywanie aktywności mózgu.

Terapie są coraz skuteczniejsze, ale są też niewiarygodnie drogie. Czy Biogen podejmuje jakieś działania, aby leki te były bardziej dostępne, zwłaszcza w krajach takich jak Polska?

W Biogen zdajemy sobie sprawę, że musimy dostosowywać ceny do możliwości danego kraju, bo to problem nie tylko Polski, ale wielu państw na całym świecie. Z drugiej strony mamy też świadomość, jak wielkich nakładów finansowych wymaga opracowanie leku, jeszcze zanim będziemy w stanie wprowadzić go na rynek.

Oczywiście, ilość pieniędzy i czasu, które trzeba poświęcić na opracowanie nowej terapii, zależą od wielu czynników. W przypadku opracowywania leków na chorobę Alzheimera, gdzie trzeba zorganizować długotrwałe badania kliniczne na dużą skalę, mówimy o kosztach rzędu miliardów dolarów. Na szczęście dla innych chorób, w przypadku których badania kliniczne nie trwają aż tak długo, koszty mogą być niższe. Tak czy owak w Biogen robimy wiele, aby nasze leki były dostępne dla każdego.

Staramy się być jak najbardziej efektywni. Niestety, część kosztownych projektów kończy się porażką. Jednym ze sposobów na redukcję kosztów jest więc inwestowanie głównie w te innowacje, które dają największe szanse na sukces.

Prezes Biogen Michel Vounatsos stwierdził nawet niedawno, że chcecie być jak Tesla w kwestii modelu wyceny leków.

To prawda. W neuronauce już jesteśmy niczym Tesla. Ich samochody znane są z tego, że błyskawicznie przyspieszają – podobnie jest z naszymi lekami, które mają nie tylko błyskawiczne działanie w przypadku różnych schorzeń, ale które – zwłaszcza jeśli chodzi o najnowszą generację leków biopodobnych – staramy się jak najszybciej opracowywać i wprowadzać na rynek. Robimy to dla naszych pacjentów, a także dla naszych inwestorów. Samochody Tesli znane są również z tego, że potrafią sprawnie manewrować między pasami ruchu na drodze. Podobnie jest z nami. Dzięki temu, że jako

Biogen mamy bardzo rozwinięte partnerstwo ze środowiskiem naukowym oraz medycznym, sami też zbudowaliśmy zespół składający się z wielu naukowców i klinistów, możemy być elastyczni i szybko reagować w różnych sytuacjach. Potrafimy omijać korki i być prawdziwymi liderami.

Wielu znanych liderów – polityków, biznesmenów, aktorów czy dziennikarzy – na całym świecie kilka lat temu brało udział w akcji o nazwie „Ice Bucket Challenge”. Wyzwanie polegające na oblewaniu się wodą z lodem miało zwrócić uwagę na los cierpiących na stwardnienie zanikowe boczne (ALS). Według ALS Association dzięki akcji udało się zebrać ponad 100 mln dolarów i zidentyfikować nowy gen związany z tą wciąż nieuleczalną chorobą. Czy oblewanie się zimną wodą rzeczywiście zmieniło los chorych?

Tak. Akcja „Ice Bucket Challenge” przyniosła przełom. Zresztą ja sam w centrum Nowego Jorku, na Broawayu, pozwoliłem wylać na siebie wiadro lodowatej wody. Swoją karierę zaczynałem jako naukowiec i badacz neuronauki. Tego typu działania są niezwykle potrzebne. W większości krajów, w tym w Polsce, są prowadzone podstawowe badania, firmy są gotowe angażować się w nowe projekty, ale brakuje edukacji w sprawie stwardnienia zanikowego bocznego. Akcje takie jak „Ice Bucket Challenge” zwiększają wiedzę na temat ALS, co jest bardzo ważne dla pacjentów, którzy nie chcą się czuć wyobcowani. Istnieje też spora luka w finansowaniu. I wiele tych potrzeb jest wspieranych przez różnego rodzaju fundacje. Biogen już zainwestował bardzo wiele w badania nad stwardnieniem zanikowym bocznym, ale w nasze ślady powinny też pójść inne firmy.

Podczas badań odkrywacie kolejne tajemnice ludzkiego mózgu. Jaka pana zdaniem jest największa z nich?

Jest mnóstwo nierozwiązanych tajemnic związanych z ludzkim mózgiem. Szczerze mówiąc, musimy z wielką pokorą podchodzić do prób leczenia chorób neurologicznych, bo chociaż nasza wiedza na temat mózgu rosła w ostatnich latach wykładniczo, to i tak bardzo mało o nim wiemy. Jest oczywiste, że np. nasza wiedza na temat niektórych procesów poznawczych jest wciąż w powijakach. I to byłaby jedna z wielkich tajemnic, na którą bym wskazał. Drugą wielką tajemnicą – i to mimo że od bardzo dawna próbujemy dowiedzieć się na ten temat czegoś więcej – jest zdolność mózgu do adaptacji, samonaprawy ireorganizacji, którą nazywamy neuroplastycznością. Gdybyśmy potrafili lepiej poznać ten element, to byłby to ogromny przełom umożliwiający opracowanie rewolucyjnych sposobów terapii.

Dr Chris Henderson – jest neurologiem, wiceprezesem ds. badań nad zaburzeniami wczesnego rozwoju chorób nerwowo-mięśniowych i ruchowych w Biogen. Ukończył prestiżowy brytyjski Uniwersytet Cambridge, gdzie zdobył tytuł doktora. Wiele lat pracował we Francji. W 2005 r. rozpoczął pracę na nowojorskim Uniwersytecie Columbia, gdzie założył Centre for Motor Neuron Biology and Disease specjalizujące się w badaniach nad stwardnieniem zanikowym bocznym (ALS) oraz rdzeniowym zanikiem mięśni (SMA). W 2013 r. był głównym doradcą fundacji Target ALS zajmującej się badaniami nad ALS. W październiku 2014 r. przeszedł do firmy Biogen, gdzie pracuje nad programami terapii ALS, SMA i innych chorób neurologicznych.
Więcej możesz przeczytać w 51/2019 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 51/2019 (1916)

  • Wolność 15 gru 2019, 20:00 Zgłoszony w nocy z 12 na 13 grudnia przez Prawo i Sprawiedliwość projekt ustawy represyjnej wobec sędziów został nazwany próbą wprowadzenia stanu wojennego w wymiarze sprawiedliwości. Słusznie. Po 1989 r. niezawisłość sędziów... 8
  • Niedyskrecje parlamentarne 15 gru 2019, 20:00 GRZEGORZ SCHETYNA lansował w partii pomysł przesunięcia wyborów wewnętrznych na czerwiec. Plan przewodniczącego jednak się nie powiódł i mają się odbyć w normalnym terminie w styczniu. – Schetyna kombinował, żeby odsunąć od... 12
  • 365 dni dookoła świata 15 gru 2019, 20:00 PODSUMOWANIE 2019 14
  • Obraz tygodnia 15 gru 2019, 20:00 8 kobiet złożyło w katedrze na Wawelu śluby czystości po kres swoich dni Wygrana Greta Thunberg Została uznana Człowiekiem Roku przez tygodnik „Time” i otrzymała życiowe rady od prezydenta Donalda Trumpa Przegrany Karol XVI Gustaw... 17
  • Księżna jak ofiara przemocy 15 gru 2019, 20:00 Rozmowa z Anną Cieślak, aktorką 18
  • Krzyż pański 15 gru 2019, 20:00 Czy ma rację posłanka Magdalena Biejat, mówiąc, że wiszący w Sejmie krzyż powinien zostać zdjęty, bo stanowi się pod nim prawa dla wszystkich obywateli? 19
  • Pytania na Boże Narodzenie 15 gru 2019, 20:00 Przed świętami zachęcam do zadawania pytań. Nie trzeba od razu z grubej rury, sens wszechświata niech sobie poczeka. Wystarczy wziąć telefon, zadzwonić i spytać: co u ciebie? 20
  • Dziesięć kluczowych słów 15 gru 2019, 20:00 Dokładnie 20 lat temu Jerzy Pilch wspomniał w felietonie o karteczce z 10 słowami, którą odnaleziono w archiwum Alberta Camusa. Musiały one być dla francuskiego noblisty ważne. I wtedy też Pilch napisał swoją listę słów. Dzisiaj mu je przypominamy. 24
  • Okazuje się, że to modlitwa była 15 gru 2019, 20:00 – Nie mam wobec Kościoła oczekiwań – o swojej prywatnej rozmowie z Panem B. opowiada Jerzy Stuhr, aktor i reżyser. 28
  • Pora burzyć mury 15 gru 2019, 20:00 – W Polsce mamy właśnie czas stawiania murów w rodzinach, między ludźmi, między emocjami. A mury można burzyć tylko wspólnie. Może przydałoby się zatem szukanie jedności – mówi Maciej Musiał, aktor. 32
  • Dar wybaczania 15 gru 2019, 20:00 Trzeba zrobić wszystko, co możliwe, żeby atmosfera nienawiści między Polakami wreszcie zniknęła albo chociaż zelżała. Tak postąpiłby Paweł. Szukałby naprawy, a nie roztrząsał winy – mówi Magdalena Adamowicz, europosłanka, wdowa po zamordowanym w styczniu prezydencie Gdańska... 36
  • Zbiórka na WOŚP jest jak religia 15 gru 2019, 20:00 My, Polacy, jesteśmy strasznymi zrzędami. Gdyby nam z nieba spadła kasza manna, to na pewno ktoś by powiedział: „Dlaczego na mnie spadła przypalona?” – mówi Jerzy Owsiak, prezes Fundacji Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. 40
  • W święta jestem tradycjonalistą 15 gru 2019, 20:00 – Bożonarodzeniowe menu to rodzaj pomostu w przeszłość, to pokłon dla tych, którzy odeszli; myślę o nich wtedy, więc jadam to, co oni by jedli i czego jeść mnie nauczyli – mówi Robert Makłowicz. 44
  • Do serca przytul pluskwiaka 15 gru 2019, 20:00 Zwierzęta zawsze czuły tak samo jak ludzie. Czas, by ludzie zaczęli wreszcie czuć to, co zwierzęta – apeluje Dorota Sumińska, autorka popularnych książek przyrodniczych. 48
  • Tajemnice fundacji posła od Schetyny 15 gru 2019, 20:00 Fundacja Państwo Prawa otrzymała od Platformy Obywatelskiej ponad 3 mln zł. W partii ukrywano jednak to, że powołał ją Piotr Borys, prawa ręka Grzegorza Schetyny. Większość polityków PO nic nie wie o działalności tej instytucji. 51
  • Dzieci gorszego sortu 15 gru 2019, 20:00 Rzecznik praw dziecka: NSA nie zgodził się na wpisanie do polskich ksiąg aktu urodzenia dziecka, w którym rodzicami są dwie matki. Sędziów przekonały moje argumenty, że to precedens zagrażający systemowi prawnemu. Dziecko jest... 55
  • Pancerny Marian kontra PiS 15 gru 2019, 20:00 Ostatnie poczynania szefa NIK wskazują, że konflikt między Marianem Banasiem a PiS może się zamienić w otwartą wojnę. Źle to wróży reelekcji Andrzeja Dudy. 56
  • Kobietobójcy 15 gru 2019, 20:00 Sędzia Dorota Bobek z Tarnowskich Gór uniewinniła niedawno mężczyznę oskarżonego o gwałt i przemoc wobec Agnieszki, dziś już jego byłej żony. „Nie wzięto pod uwagę mnóstwa materiałów – powiedziała Agnieszka Codziennikowi... 60
  • Marzenie o Polsce 15 gru 2019, 20:00 Historia dzieci z dworca Brześć jest jednocześnie straszna i pozytywna. Pokazuje, jak państwo polskie i Polacy traktują uchodźców. Właśnie została opisana w książce. 62
  • Dla dobra rodziny 15 gru 2019, 20:00 Ci, którzy założyli rodzinę, wiedzą, ile trudu trzeba włożyć w to, aby ciepło domowego ogniska nie zgasło. Robimy wszystko, by do tego nie dopuścić – mówi Marlena Maląg, minister rodziny, pracy i polityki społecznej. 66
  • Nowy rozkład jazdy 15 gru 2019, 20:00 Więcej połączeń i pociągów, dodatkowe postoje oraz rozszerzenie oferty międzynarodowej – w niedzielę, 15 grudnia wystartował nowy rozkład PKP Intercity. Każdego dnia na tory wyjedzie ok. 400 składów. 68
  • Toy Story PRL 15 gru 2019, 20:00 9 tys. zł za zabawkowy kombajn z lat 60., 1 tys. zł za plastikowego kota-harmonijkę, 500 zł za gumowego żołnierzyka. Zakurzone zabawki z czasów PRL w chwale wracają z piwnic na internetowe aukcje. Można się nimi powzruszać albo zacząć na nich zarabiać. 70
  • Lista 100 najbogatszych: Polak rozmawiał z 21 dolarowymi miliarderami. Wydał milion złotych i napisał o nich książkę. „Miliarderzy nie są chciwi” 15 gru 2019, 20:00 Jak byłeś szczęśliwy bez dużych pieniędzy, to pieniądze cię nie zmienią. Ale jak byłeś nieszczęśliwy, to pieniądze mogą ci zrobić z życia koszmar – mówi Rafael Badziag, milioner, który odpytał 21 globalnych miliarderów. Żeby napisać o nich książkę, okrążył Ziemię i wydał... 74
  • Po wino do Polski 15 gru 2019, 20:00 W Polsce powstaje coraz więcej winnic, ludzie zaczynają widzieć w tym i zarobek, i możliwości rozwoju. Niestety, nie nadąża za tym prawo – mówi Magdalena Różniak z Winnicy Słoneczny Zakątek. 78
  • Ostre jak Finki 15 gru 2019, 20:00 Grupa młodych liderek politycznych przejęła władzę w Finlandii. Jest jednak mało prawdopodobne, żeby ich przykład został szybko skopiowany w Europie. 80
  • Medialny kryzys NATO 15 gru 2019, 20:00 Kiedy przywódcy 29 krajów zjeżdżali się do Londynu, aby celebrować 70-lecie NATO, światowe media i ośrodki analityczne prześcigały się w komentarzach na temat „przesilenia” i „kryzysu” w zachodnim sojuszu. Przyznam, że z... 84
  • Wielka obietnica medycyny 15 gru 2019, 20:00 Naukowcy i lekarze uznają leczenie komórkami macierzystymi za nowy rozdział w medycynie. I wciąż na nowo odkrywają ich potencjał. 86
  • W neuronauce jesteśmy niczym Tesla 15 gru 2019, 20:00 Akcja „Ice Bucket Challenge” przyniosła przełom. Zresztą ja sam w centrum Nowego Jorku, na Broadwayu, pozwoliłem wylać na siebie wiadro lodowatej wody – mówi dr Chris Henderson z firmy Biogen. 88
  • W poszukiwaniu natury 15 gru 2019, 20:00 Wciąż nie ma obowiązującej definicji kosmetyków naturalnych. Jak więc odróżnić ekościemę od organicznych kremów i mydeł? 90
  • Sprawa Gorgonowej 15 gru 2019, 20:00 To była Gorgonowa. Kobieta, o której media od czasów przedwojennych mówią właśnie tak. Nie ma własnego imienia, a po prawdzie i nazwiska, ponieważ „Gorgonowa” to tyle co „należąca do Gorgona”. To też nie jej, a w chwili, gdy... 92
  • Powrót legendy 15 gru 2019, 20:00 Przemysław Gintrowski, legendarny bard Solidarności, w ostatnich latach życia był nieco zapomniany. Teraz jego twórczość przeżywa niespodziewany renesans – dzięki młodym artystom, którzy sięgają po jego spuściznę. 94
  • Miałem szczęście znać Przemka osobiście 15 gru 2019, 20:00 Muniek Staszczyk otrzymał nagrodę im. Przemysława Gintrowskiego „Za wolność w kulturze”. 98
  • Gintrowski międzypokoleniowo 15 gru 2019, 20:00 W tym roku w czasie koncertu „Gintrowski – a jednak coś po nas zostanie...” po twórczość barda Solidarności sięgnęło młode pokolenie. 100
  • Artyści w hołdzie wolności 15 gru 2019, 20:00 Czym dla artystów jest wolność, także ta artystyczna? Czy ich zdaniem dziś z jej uniwersalnej wartości zdajemy sobie sprawę, wystarczająco ją pielęgnujemy? Na te pytania odpowiedzieli muzycy biorący udział w koncercie „Gintrowski – a jednak coś po nas zostanie...” 102
  • Czy wiedźmin jest Polakiem? 15 gru 2019, 20:00 Nowy serial potwierdza, że w naszej popkulturze nie było do tej pory produktu, który cieszyłby się taką światową popularnością jak „Wiedźmin”. Wątpliwe, byśmy szybko doczekali się kolejnego, więc za wszelką cenę próbujemy udowodnić, że Geralt jest nasz: polski i słowiański. 104
  • Od Tokarczuk do Glińskiego 15 gru 2019, 20:00 Nobel Olgi Tokarczuk, świetne filmowe debiuty, artystyczna młodość i mądrość Krystiana Lupy. A z drugiej strony: brak promocji polskiej muzyki za granicą i fatalne decyzje władz w niemal każdej dziedzinie sztuki. Autorzy tygodnika „Wprost” podsumowują rok 2019 w kulturze. 108
  • Siostra zakonna nauczyła mnie empatii 15 gru 2019, 20:00 W dzieciństwie największy wpływ wywarła na mnie siostra zakonna, która uczyła religii. Miała na imię Adela, była brunetką o śmiejących się oczach. 114
  • „The Crown – Korona Rzeczpospolitej” 15 gru 2019, 20:00 Wolne elekcje to już nie tylko temat lekcji historii, lecz także prawdziwe wyzwanie dla graczy. Fundacja Książąt Lubomirskich stworzyła historyczną grę online przybliżającą realia życia w dawnej Polsce. 115
  • Bigos z karpia 15 gru 2019, 20:00 Karp zasługuje na lepsze traktowanie niż banalne smażenie na patelni w bułce tartej czy zanurzanie w galarecie. 116
  • …drugie życie choinki 15 gru 2019, 20:00 Choinka nie musi, a wręcz nie powinna lądować na śmietniku. Podpowiadamy, w jaki sposób może służyć nam również po świętach. 117
  • Co musisz wiedzieć o zabezpieczeniu lakieru auta 15 gru 2019, 20:00 Powłoka ceramiczna – warto wiedzieć, jakie korzyści wynikają z jej posiadania. 118
  • Zrób sobie… karpia 15 gru 2019, 20:00 Zamiast męczyć karpia w wannie, mordować tasakiem, dusić na patelni, topić w galarecie, sami zróbmy sobie świąteczną rybę z tego, co pod ręką – na szczęście! 122