Pancerny Marian kontra PiS

Pancerny Marian kontra PiS

Marian Banaś
Marian Banaś / Źródło: Newspix.pl / Grzegorz Krzyzewski/Fotonews
Ostatnie poczynania szefa NIK wskazują, że konflikt między Marianem Banasiem a PiS może się zamienić w otwartą wojnę. Źle to wróży reelekcji Andrzeja Dudy.

Konferencje prasowe w Naczelnej Izbie Kontroli zazwyczaj nie wzbudzają wielkich emocji. Tym razem było inaczej. Tłum dziennikarzy czekał na prezentację raportu o realizacji programu „Praca dla więźniów”, sztandarowego projektu Patryka Jakiego, byłego wiceministra sprawiedliwości. Kierowana przez Mariana Banasia instytucja zapowiedziała szesnaście zawiadomień do prokuratury o działaniach resortu 16, chociaż poprzedni szef NIK Krzysztof Kwiatkowski w tym samym materiale nie dopatrzył się znamion przestępstwa. PiS odebrał ruch Banasia jako polityczny atak. Zachowanie szefa NIK wprawiło też w konsternację opozycję: Banaś może miał kontakty z półświatkiem, ale przynajmniej wali w naszych wrogów. Jeśli sytuacja będzie eskalować, niedługo szef NIK może się stać największym przyjacielem Tomasza Lisa.

Już nie takie fikołki w polskiej polityce widzieliśmy. Na razie opozycja nie zamierza pomagać partii rządzącej w odwołaniu Banasia i wiele wskazuje na to, że obóz Zjednoczonej Prawicy zostanie z nim jak Himilsbach z angielskim. O Marianie Banasiu mówi się „pancerny Marian”. Jego biografia pokazuje, że nie są to puste słowa. W młodości chciał być pilotem wojskowym. Trenował sztuki walki. Zdobył najwyższy, czarny pas w karate i był trenerem tej dyscypliny. Zamiast wojska wybrał studia prawnicze, które ukończył w 1979 r. na Uniwersytecie Jagiellońskim. Może się pochwalić piękną kartą opozycyjną. Od końca lat 70. działał w Ruchu Obrony Praw Człowieka i Obywatela i w Konfederacji Polski Niepodległej. Należał do NSZZ „Solidarność” od jej powstania w 1980 r.

Przeszkadzał reżimowi na tyle, że cztery dni po wprowadzeniu stanu wojennego nie został internowany, ale aresztowany i na prawie dwa lata trafił do więzienia. Po upadku komunizmu związał się z prawicą i rozpoczął karierę urzędnika państwowego. Wśród współpracowników uchodzi za twardego, choć dość prostego chłopa z Podhala. Zaczynał jako pełnomocnik rządu Jana Olszewskiego ds. Straży Granicznej. W 1992 r. Lech Kaczyński ściągnął go do Naczelnej Izby Kontroli. Banaś spędził tam ponad dekadę, pnąc się po szczeblach kariery, by w końcu zostać głównym specjalistą kontroli państwowej. W 2005 r., po wyborach wygranych przez Prawo i Sprawiedliwość został wiceministrem finansów i jednocześnie szefem Służby Celnej. Po upadku rządu Jarosława Kaczyńskiego wrócił do pracy w NIK.

Likwidator luki vatowskiej

Kampania wyborcza PiS w 2015 r. opierała się na haśle szerokiej redystrybucji, której kluczowym elementem był program 500+. Ekonomiści i politycy rządzącej wówczas koalicji PO i PSL przekonywali, że w budżecie państwa nie ma środków na tego typu pomysły. Jacek Rostowski powiedział wówczas: „Na te obietnice, które składa Prawo i Sprawiedliwość, pieniędzy nie ma i w ciągu czterech najbliższych lat nie będzie. Jeśli PiS je zrealizuje, to doprowadzi do katastrofy”. Zjednoczona Prawica przekonywała, że „wystarczy nie kraść”, a pieniądze się znajdą. Głównym źródłem dodatkowych dochodów miało być ograniczenie luki vatowskiej, która jest szacunkową różnicą między tym, co powinno wpływać do budżetu z tytułu VAT, a tym, co realnie wpływa.

Luka w VAT istnieje w każdym kraju, bo wszędzie działa szara strefa, nie każda transakcja jest rejestrowana. Widać to szczególnie w takich branżach, jak gastronomia czy usługi budowlane. W ostatnich latach rządów Platformy Obywatelskiej luka zwiększyła się jednak do poziomu 25 proc. Unijna średnia była o 10 punktów procentowych niższa. Oznaczało to, że budżet państwa z tytułu niezapłaconego VAT tracił rocznie nawet 40 mld zł. Tak wielka różnica między potencjalnymi a realnymi dochodami wskazywała, że sprawa ma podłoże systemowe. Po Warszawie krążył wówczas dowcip, że drobna przestępczość spada, bo wszyscy dresiarze przerzucili się na wyłudzanie VAT. Zadanie zlikwidowania luki vatowskiej Jarosław Kaczyński powierzył Marianowi Banasiowi. W 2015 r. Banaś ponownie został wiceministrem finansów. Przystąpił do konsolidacji urzędów, które miały walczyć z przestępczością gospodarczą: służby celnej, administracji podatkowej i kontroli skarbowej. Zaproponował powołanie w ich miejsce Krajowej Administracji Skarbowej. Za zmianami instytucjonalnymi szły zmiany w prawie. Wcześniej wyłudzenie VAT było tylko wykroczeniem, dzisiaj jest przestępstwem zagrożonym pozbawieniem wolności do 25 lat. Przyniosło to efekty. Luka w VAT zmniejszyła się od 2012 r. o połowę. Według danych Ministerstwa Finansów przyniosło to w latach 2016-2017 dodatkowe 42 mld zł. budżetowi państwa. Dla porównania koszt programu 500+ na każde dziecko wynosi ok. 40 mld rocznie.

Nie tylko kamienica

Banaś został nagrodzony za sukcesy i przed wyborami parlament powierzył mu stanowisko szefa NIK. Trzy tygodnie po tej nominacji TVN24 wyemitował reportaż na temat krakowskiej kamienicy Mariana Banasia. Reporterzy ujawnili, że szef NIK wynajmuje budynek osobom związanym ze światem przestępczym. Kryminaliści mieli urządzić w kamienicy hotel na godziny. To nie wszystko. Za wynajem całego budynku Banaś miał otrzymywać raptem 5 tys. zł miesięcznie, czyli mniej niż obowiązujące na rynku stawki. Te szokujące informacje potwierdził sam Marian Banaś. Znany krakowski alfons, kryminalista, recydywista i miłośnik złotych sygnetów Janusz K. ps. Paolo rzeczywiście miał jego prywatny numer i mógł w każdej chwili zadzwonić do szefa NIK.

Zwrot „zadzwoń do Banasia” wszedł do języka. Banaś wyjaśnił również, że niska cena wynajmu wynikała z tego, że podpisał przedwstępną umowę sprzedaży nieruchomości i różnica miała być zwrócona w momencie zawarcia finalnej transakcji. Wygląda to jednak na niezbyt legalną optymalizację należnych podatków. Nie był to pierwszy raz, gdy w otoczeniu Mariana Banasia działy się rzeczy co najmniej dziwne. W 2017 r. CBA zatrzymało profesora Tomasza S., który pełnił w Ministerstwie Finansów funkcję dyrektora Departamentu Administracji Podatkowej. Śledczy zarzucili mu przyjęcie 120 tys. zł łapówki w sprawie korupcji w krakowskim sądzie apelacyjnym, gdzie miał wykonywać fikcyjne zlecenia i szkolenia. Tomasz S., współtwórca Krajowej Administracji Skarbowej, uważany był za jeden z mózgów operacji walki z mafią vatowską. W styczniu aresztowano innego ważnego urzędnika, Arkadiusza B., któremu śledczy zarzucają kierowanie grupą przestępczą wyłudzającą VAT. Arkadiusz B. był dyrektorem Krajowej Szkoły Skarbowości i jednym z najbliższych współpracowników Banasia. Wraz z nim zatrzymano jeszcze zastępcę dyrektora Departamentu Kontroli Celnej.

Zdaniem śledczych panowie po godzinach pracy w ministerstwie handlowali sztuczną biżuterią i w ten sposób mieli wyłudzić prawie 5 mln zł. Po emisji reportażu o kamienicy Banasia Radio Zet ujawniło kolejną bulwersującą sprawę. Trzej dyrektorzy z Ministerstwa Finansów i Krajowej Administracji Skarbowej przekazali premierowi Mateuszowi Morawieckiemu notatkę na temat działalności międzynarodowej grupy przestępczej, która na handlu paliwami miała wyłudzić pół miliarda złotych. Zarzuty były poważne. Grupa miała mieć powiązania z oficerami służb specjalnych i mafią pruszkowską. Autorzy notatki zarzucali, że walka z tą grupą była w Ministerstwie Finansów sabotowana. Od tego czasu jeden z dyrektorów wycofał zarzuty, a dwaj pozostali stracili stanowiska.

Człowiek z samego rdzenia

Niektórzy wskazują, że kolejne zatrzymania i afery wybuchające w Ministerstwie Finansów to efekt walki między Zbigniewem Ziobrą a Mateuszem Morawieckim. Nie ma na to żadnych dowodów, ale skrajne upolitycznienie prokuratury i CBA pozwala formułować takie wnioski. Potwierdza to też pierwsze działanie Mariana Banasia jako szefa NIK. Banaś uderzył w Patryka Jakiego, najbliższego współpracownika Zbigniewa Ziobry, psując jego wizerunek szeryfa, który walczy z niegospodarnością i korupcją. Prawo i Sprawiedliwość przyjęło najgorszą z możliwych strategii. Zaraz po wybuchu skandalu broniło Banasia, żeby po wyborach go porzucić. Na negocjacje z nim udał się sam Jarosław Kaczyński w obstawie szefa służb i ministra spraw wewnętrznych Mariusza Kamińskiego.

Rozmowy nic nie dały. W ramach retorsji wyrzucono syna Banasia z państwowej posady, a CBA zawiadomiło prokuraturę o nieprawidłowościach w oświadczeniu majątkowym szefa NIK. PiS zdecydował się więc na wariant siłowy, który tylko zaostrzył sytuację. Dzisiaj Jarosław Kaczyński ryzykuje znacznie więcej niż utratę ważnej instytucji kontroli. Ryzykuje utratę Pałacu Prezydenckiego. Sprawa Banasia – człowieka z samego rdzenia „dobrej zmiany” – uderza w wizerunek partii, która walczy z mafią i układami. Co ma myśleć wyborca PiS, gdy słyszy od polityków swojej partii to samo, co od polityków opozycji. Widzi zapaść służb, które nie sprawdziły majątku i powiązań jednej z najważniejszych osób w państwie. Widzi bezsilność rządu, który nie może nic zrobić z niesfornym wybrankiem. Widzi śmieszność polityków PiS, którzy dzisiaj atakują swojego dawnego ulubieńca i zrzucają na opozycję odpowiedzialność za jego trwanie na stanowisku. Nie ma nic groźniejszego dla władzy niż moment, kiedy staje się śmieszna i bezsilna. Jarosław Kaczyński o tym wie. Wiele wskazuje na to, że będzie musiał się dogadać z „pancernym Marianem”.

Jan Śpiewak – publicysta „Wprost”, socjolog, aktywista miejski @JanSpiewak

Okładka tygodnika WPROST: 51/2019
Więcej możesz przeczytać w 51/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 2

Spis treści tygodnika Wprost nr 51/2019 (1916)

  • Wolność 15 gru 2019, 20:00 Zgłoszony w nocy z 12 na 13 grudnia przez Prawo i Sprawiedliwość projekt ustawy represyjnej wobec sędziów został nazwany próbą wprowadzenia stanu wojennego w wymiarze sprawiedliwości. Słusznie. Po 1989 r. niezawisłość sędziów... 8
  • Niedyskrecje parlamentarne 15 gru 2019, 20:00 GRZEGORZ SCHETYNA lansował w partii pomysł przesunięcia wyborów wewnętrznych na czerwiec. Plan przewodniczącego jednak się nie powiódł i mają się odbyć w normalnym terminie w styczniu. – Schetyna kombinował, żeby odsunąć od... 12
  • 365 dni dookoła świata 15 gru 2019, 20:00 PODSUMOWANIE 2019 14
  • Obraz tygodnia 15 gru 2019, 20:00 8 kobiet złożyło w katedrze na Wawelu śluby czystości po kres swoich dni Wygrana Greta Thunberg Została uznana Człowiekiem Roku przez tygodnik „Time” i otrzymała życiowe rady od prezydenta Donalda Trumpa Przegrany Karol XVI Gustaw... 17
  • Księżna jak ofiara przemocy 15 gru 2019, 20:00 Rozmowa z Anną Cieślak, aktorką 18
  • Krzyż pański 15 gru 2019, 20:00 Czy ma rację posłanka Magdalena Biejat, mówiąc, że wiszący w Sejmie krzyż powinien zostać zdjęty, bo stanowi się pod nim prawa dla wszystkich obywateli? 19
  • Pytania na Boże Narodzenie 15 gru 2019, 20:00 Przed świętami zachęcam do zadawania pytań. Nie trzeba od razu z grubej rury, sens wszechświata niech sobie poczeka. Wystarczy wziąć telefon, zadzwonić i spytać: co u ciebie? 20
  • Dziesięć kluczowych słów 15 gru 2019, 20:00 Dokładnie 20 lat temu Jerzy Pilch wspomniał w felietonie o karteczce z 10 słowami, którą odnaleziono w archiwum Alberta Camusa. Musiały one być dla francuskiego noblisty ważne. I wtedy też Pilch napisał swoją listę słów. Dzisiaj mu je przypominamy. 24
  • Okazuje się, że to modlitwa była 15 gru 2019, 20:00 – Nie mam wobec Kościoła oczekiwań – o swojej prywatnej rozmowie z Panem B. opowiada Jerzy Stuhr, aktor i reżyser. 28
  • Pora burzyć mury 15 gru 2019, 20:00 – W Polsce mamy właśnie czas stawiania murów w rodzinach, między ludźmi, między emocjami. A mury można burzyć tylko wspólnie. Może przydałoby się zatem szukanie jedności – mówi Maciej Musiał, aktor. 32
  • Dar wybaczania 15 gru 2019, 20:00 Trzeba zrobić wszystko, co możliwe, żeby atmosfera nienawiści między Polakami wreszcie zniknęła albo chociaż zelżała. Tak postąpiłby Paweł. Szukałby naprawy, a nie roztrząsał winy – mówi Magdalena Adamowicz, europosłanka, wdowa po zamordowanym w styczniu prezydencie Gdańska... 36
  • Zbiórka na WOŚP jest jak religia 15 gru 2019, 20:00 My, Polacy, jesteśmy strasznymi zrzędami. Gdyby nam z nieba spadła kasza manna, to na pewno ktoś by powiedział: „Dlaczego na mnie spadła przypalona?” – mówi Jerzy Owsiak, prezes Fundacji Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. 40
  • W święta jestem tradycjonalistą 15 gru 2019, 20:00 – Bożonarodzeniowe menu to rodzaj pomostu w przeszłość, to pokłon dla tych, którzy odeszli; myślę o nich wtedy, więc jadam to, co oni by jedli i czego jeść mnie nauczyli – mówi Robert Makłowicz. 44
  • Do serca przytul pluskwiaka 15 gru 2019, 20:00 Zwierzęta zawsze czuły tak samo jak ludzie. Czas, by ludzie zaczęli wreszcie czuć to, co zwierzęta – apeluje Dorota Sumińska, autorka popularnych książek przyrodniczych. 48
  • Tajemnice fundacji posła od Schetyny 15 gru 2019, 20:00 Fundacja Państwo Prawa otrzymała od Platformy Obywatelskiej ponad 3 mln zł. W partii ukrywano jednak to, że powołał ją Piotr Borys, prawa ręka Grzegorza Schetyny. Większość polityków PO nic nie wie o działalności tej instytucji. 51
  • Dzieci gorszego sortu 15 gru 2019, 20:00 Rzecznik praw dziecka: NSA nie zgodził się na wpisanie do polskich ksiąg aktu urodzenia dziecka, w którym rodzicami są dwie matki. Sędziów przekonały moje argumenty, że to precedens zagrażający systemowi prawnemu. Dziecko jest... 55
  • Pancerny Marian kontra PiS 15 gru 2019, 20:00 Ostatnie poczynania szefa NIK wskazują, że konflikt między Marianem Banasiem a PiS może się zamienić w otwartą wojnę. Źle to wróży reelekcji Andrzeja Dudy. 56
  • Kobietobójcy 15 gru 2019, 20:00 Sędzia Dorota Bobek z Tarnowskich Gór uniewinniła niedawno mężczyznę oskarżonego o gwałt i przemoc wobec Agnieszki, dziś już jego byłej żony. „Nie wzięto pod uwagę mnóstwa materiałów – powiedziała Agnieszka Codziennikowi... 60
  • Marzenie o Polsce 15 gru 2019, 20:00 Historia dzieci z dworca Brześć jest jednocześnie straszna i pozytywna. Pokazuje, jak państwo polskie i Polacy traktują uchodźców. Właśnie została opisana w książce. 62
  • Dla dobra rodziny 15 gru 2019, 20:00 Ci, którzy założyli rodzinę, wiedzą, ile trudu trzeba włożyć w to, aby ciepło domowego ogniska nie zgasło. Robimy wszystko, by do tego nie dopuścić – mówi Marlena Maląg, minister rodziny, pracy i polityki społecznej. 66
  • Nowy rozkład jazdy 15 gru 2019, 20:00 Więcej połączeń i pociągów, dodatkowe postoje oraz rozszerzenie oferty międzynarodowej – w niedzielę, 15 grudnia wystartował nowy rozkład PKP Intercity. Każdego dnia na tory wyjedzie ok. 400 składów. 68
  • Toy Story PRL 15 gru 2019, 20:00 9 tys. zł za zabawkowy kombajn z lat 60., 1 tys. zł za plastikowego kota-harmonijkę, 500 zł za gumowego żołnierzyka. Zakurzone zabawki z czasów PRL w chwale wracają z piwnic na internetowe aukcje. Można się nimi powzruszać albo zacząć na nich zarabiać. 70
  • Miliarderzy nie są chciwi 15 gru 2019, 20:00 Jak byłeś szczęśliwy bez dużych pieniędzy, to pieniądze cię nie zmienią. Ale jak byłeś nieszczęśliwy, to pieniądze mogą ci zrobić z życia koszmar – mówi Rafael Badziag, milioner, który odpytał 21 globalnych miliarderów. Żeby napisać o nich książkę, okrążył Ziemię i wydał... 74
  • Po wino do Polski 15 gru 2019, 20:00 W Polsce powstaje coraz więcej winnic, ludzie zaczynają widzieć w tym i zarobek, i możliwości rozwoju. Niestety, nie nadąża za tym prawo – mówi Magdalena Różniak z Winnicy Słoneczny Zakątek. 78
  • Ostre jak Finki 15 gru 2019, 20:00 Grupa młodych liderek politycznych przejęła władzę w Finlandii. Jest jednak mało prawdopodobne, żeby ich przykład został szybko skopiowany w Europie. 80
  • Medialny kryzys NATO 15 gru 2019, 20:00 Kiedy przywódcy 29 krajów zjeżdżali się do Londynu, aby celebrować 70-lecie NATO, światowe media i ośrodki analityczne prześcigały się w komentarzach na temat „przesilenia” i „kryzysu” w zachodnim sojuszu. Przyznam, że z... 84
  • Wielka obietnica medycyny 15 gru 2019, 20:00 Naukowcy i lekarze uznają leczenie komórkami macierzystymi za nowy rozdział w medycynie. I wciąż na nowo odkrywają ich potencjał. 86
  • W neuronauce jesteśmy niczym Tesla 15 gru 2019, 20:00 Akcja „Ice Bucket Challenge” przyniosła przełom. Zresztą ja sam w centrum Nowego Jorku, na Broadwayu, pozwoliłem wylać na siebie wiadro lodowatej wody – mówi dr Chris Henderson z firmy Biogen. 88
  • W poszukiwaniu natury 15 gru 2019, 20:00 Wciąż nie ma obowiązującej definicji kosmetyków naturalnych. Jak więc odróżnić ekościemę od organicznych kremów i mydeł? 90
  • Sprawa Gorgonowej 15 gru 2019, 20:00 To była Gorgonowa. Kobieta, o której media od czasów przedwojennych mówią właśnie tak. Nie ma własnego imienia, a po prawdzie i nazwiska, ponieważ „Gorgonowa” to tyle co „należąca do Gorgona”. To też nie jej, a w chwili, gdy... 92
  • Powrót legendy 15 gru 2019, 20:00 Przemysław Gintrowski, legendarny bard Solidarności, w ostatnich latach życia był nieco zapomniany. Teraz jego twórczość przeżywa niespodziewany renesans – dzięki młodym artystom, którzy sięgają po jego spuściznę. 94
  • Miałem szczęście znać Przemka osobiście 15 gru 2019, 20:00 Muniek Staszczyk otrzymał nagrodę im. Przemysława Gintrowskiego „Za wolność w kulturze”. 98
  • Gintrowski międzypokoleniowo 15 gru 2019, 20:00 W tym roku w czasie koncertu „Gintrowski – a jednak coś po nas zostanie...” po twórczość barda Solidarności sięgnęło młode pokolenie. 100
  • Artyści w hołdzie wolności 15 gru 2019, 20:00 Czym dla artystów jest wolność, także ta artystyczna? Czy ich zdaniem dziś z jej uniwersalnej wartości zdajemy sobie sprawę, wystarczająco ją pielęgnujemy? Na te pytania odpowiedzieli muzycy biorący udział w koncercie „Gintrowski – a jednak coś po nas zostanie...” 102
  • Czy wiedźmin jest Polakiem? 15 gru 2019, 20:00 Nowy serial potwierdza, że w naszej popkulturze nie było do tej pory produktu, który cieszyłby się taką światową popularnością jak „Wiedźmin”. Wątpliwe, byśmy szybko doczekali się kolejnego, więc za wszelką cenę próbujemy udowodnić, że Geralt jest nasz: polski i słowiański. 104
  • Od Tokarczuk do Glińskiego 15 gru 2019, 20:00 Nobel Olgi Tokarczuk, świetne filmowe debiuty, artystyczna młodość i mądrość Krystiana Lupy. A z drugiej strony: brak promocji polskiej muzyki za granicą i fatalne decyzje władz w niemal każdej dziedzinie sztuki. Autorzy tygodnika „Wprost” podsumowują rok 2019 w kulturze. 108
  • Siostra zakonna nauczyła mnie empatii 15 gru 2019, 20:00 W dzieciństwie największy wpływ wywarła na mnie siostra zakonna, która uczyła religii. Miała na imię Adela, była brunetką o śmiejących się oczach. 114
  • „The Crown – Korona Rzeczpospolitej” 15 gru 2019, 20:00 Wolne elekcje to już nie tylko temat lekcji historii, lecz także prawdziwe wyzwanie dla graczy. Fundacja Książąt Lubomirskich stworzyła historyczną grę online przybliżającą realia życia w dawnej Polsce. 115
  • Bigos z karpia 15 gru 2019, 20:00 Karp zasługuje na lepsze traktowanie niż banalne smażenie na patelni w bułce tartej czy zanurzanie w galarecie. 116
  • …drugie życie choinki 15 gru 2019, 20:00 Choinka nie musi, a wręcz nie powinna lądować na śmietniku. Podpowiadamy, w jaki sposób może służyć nam również po świętach. 117
  • Co musisz wiedzieć o zabezpieczeniu lakieru auta 15 gru 2019, 20:00 Powłoka ceramiczna – warto wiedzieć, jakie korzyści wynikają z jej posiadania. 118
  • Zrób sobie… karpia 15 gru 2019, 20:00 Zamiast męczyć karpia w wannie, mordować tasakiem, dusić na patelni, topić w galarecie, sami zróbmy sobie świąteczną rybę z tego, co pod ręką – na szczęście! 122

ZKDP - Nakład kontrolowany