Srebrni buntownicy są szczęśliwi

Srebrni buntownicy są szczęśliwi

Para seniorów
Para seniorów / Źródło: Fotolia / Studio Mike
Wstali z kanap, odłożyli krzyżówki, wymówili usługi dorosłym dzieciom. Sami urządzili sobie Dzień Babci i Dziadka – tak, żeby trwał przez cały rok.

Sandy, bohater serialu „Kominsky Method” (Michael Douglas, grubo po siedemdziesiątce), gdy zaczyna poważnie chorować, a jego dorosła córka upiera się, żeby z nią zamieszkał, gwałtownie protestuje. „Nie mógłbym umawiać się w domu na randki” – tłumaczy później przyjacielowi z tej samej półki wiekowej, który dopiero co uderzał w konkury do dawnej miłości. Obaj odmawiają przyjęcia życiowej roli staruszka. Sandy chce jak zawsze dobrze wyglądać i romansować, a kiedy z racji wieku ma z tym problemy, sięga po tabletki na erekcję. Zamiast czarno widzieć swoją przyszłość, woli komentować ją z czarnym humorem. Powodzenie serialu, nagrodzonego Złotymi Globami, i sympatia do Kominsky’ego to nie przypadek. Społeczeństwa Stanów Zjednoczonych i Europy się starzeją. W samej Polsce jest 12 mln osób powyżej 55. roku życia. Dlaczego nadal nie mieliby korzystać z życia tak jak wtedy, gdy byli młodsi? Oni też się buntują. Wolą się śmiać z żartów Kominsky’ego, niż dyskutować o rwie kulszowej. Wstali z kanap, odłożyli krzyżówki, wymówili usługi dorosłym dzieciom i podobnie jak bohaterowie serialu postanowili żyć dla siebie.

Przyjemność kontra posługa

„Zawsze na pierwszym miejscu były dzieci, ja na końcu, jak to u matki” – mówi Małgorzata Król, 68-letnia emerytka, która odchowała czwórkę. Ma także siedmioro wnuków, jednak do stereotypowego modelu babci, która wszystko im poświęca, już jej daleko. „Lubię spędzać z nimi czas, ale żyję po swojemu” – stwierdza. Małgorzata mieszkała w okolicy Dębicy, tam wychowała dzieci, pracowała w zakładzie chemicznym. Na emeryturze przeprowadziła się do Krakowa, gdzie mąż odziedziczył dom po rodzicach. Od tej pory wszystko się zmieniło: nowi znajomi, nowe środowisko, nowe życie.

Młodsza od niej o sześć lat Elżbieta Tomczyk-Miczka, autorka rubryki kulinarnej „Wprost”, dziennikarka i podróżniczka, nigdy nie planowała, że na emeryturze będzie bawić wnuki. – Trzy lata temu zdecydowałam się wypłynąć w trzytygodniowy rejs katamaranem po Karaibach – opowiada. – Gotowałam dla pasażerów i załogi, prowadziłam autorską kuchnię na bazie lokalnych produktów, które sama wybierałam na targach. Nie było łatwo przygotować trzy posiłki dziennie na malutkiej przestrzeni, ale poradziłam sobie. A kiedy skończył się rejs, za zarobione pieniądze objechałam Belize i Gwatemalę.

Innym razem wsiadła z kolegami w Kolej Transsyberyjską, by podróżować wzdłuż brzegów Bajkału. A w tym roku wybrała się w pojedynkę do Peru, gdzie najpierw przez pięć tygodni uczyła angielskiego w lokalnej szkole, a potem ruszyła w dalszą podróż po Boliwii, Argentynie i Chile. – Pytano mnie, czym się zajmuję i czy mam wnuki, ale nikt się nie dziwił, że jestem tam, a nie z nimi – mówi. Odchowała trzech synów, którym zawdzięcza troje wnuków: najmłodszy ma sześć, najstarszy siedemnaście lat. – Nigdy nie siedziałam z nimi codziennie po szkole – mówi Elżbieta. – Wolę zabierać je na krótkie wyjazdy w ferie czy wakacje. To o wiele cenniejszy kontakt niż codzienne niańczenie.

Dawniej obsługiwanie dzieci było sensem życia seniorów, zwykle babć. Chciały się czuć potrzebne, opieka nad wnukami mobilizowała je do wyjścia z domu. Teraz odkryły, że mogą osiągnąć ten sam efekt, skupiając się na sobie. Wybierają przyjemność, nie posługę. Buntują się przeciw tradycyjnej roli, która każe im zapominać o marzeniach akurat wtedy, kiedy mogą je realizować, bo wyszły z codziennego kieratu domowo-zawodowych obowiązków. W ich ślady idą dziadkowie, zwyczajowo mniej aktywni i częściej unieruchomieni przed telewizorem. I chociaż wciąż im daleko do luzu, na który potrafią się zdobyć Polki, oni również pojawiają się na dodatkowych zajęciach, np. treningu pamięci.

– Zjawisko, które pani nazywa buntem, ja w mojej pracy naukowej nazywam emancypacją seniorów – mówi Edyta Bonk, psychogerontolożka z Uniwersytetu SWPS w Sopocie, która bada wzorce starzenia się w Polsce, a od 2002 r. organizuje zajęcia aktywizacyjne i terapie dla seniorów. Potwierdza: – Rośnie grupa wyemancypowanych seniorów, którzy wychodzą ze stereotypowych ról. To jest bardzo silny trend, zwłaszcza wśród kobiet, które poświęcały życie innym i mają potrzebę powiedzieć: teraz ja.

Senioritki bez fałszywej skromności

Kiedy Małgorzata Król zamieszkała w Krakowie, zaczęła szukać jakichś zajęć dla siebie. – Znalazłam w internecie stronkę z informacją o kursach pozytywnego myślenia – opowiada. – I tak trafiłam do miejsca, w którym zaczęła się moja przygoda.

To miejsce to Centrum Aktywności Seniorów „Żeglarz” nad zalewem Bagry w Krakowie, jedno z kilkudziesięciu finansowanych przez miasto. CAS, do którego należy Małgorzata, prowadzi Elżbieta Tomczyk-Miczka. Jest tam koordynatorką, organizuje nieodpłatne wycieczki i zajęcia. Seniorzy chodzą na taniec, jogę, uczą się języków obcych, obsługi komputera, żeglują. – Nigdy wcześniej nie myślałam o nauce żeglarstwa – śmieje się Małgorzata i precyzuje: – Może dla synów, ale nie dla siebie.

Senior w sieci

Polska starzeje się najszybciej w Europie. W 2018 r. osoby w wieku 60 lat i więcej stanowiły 24 proc. społeczeństwa. W 2050 r. będzie ich niemal połowa (40 proc.). Kiedyś emerytalny etap życia trwał ok. 5 lat. Teraz 20. Im młodsza jest grupa seniorów, tym młodszy jest jej styl życia i korzystania z usług.

  • 46 proc. 70-latków i starszych posiada konto bankowe (w grupie 55-59-latków aż 73 proc.).
  • 45 proc. seniorów korzysta z internetu.
  • 59 proc. 60-65-latków robi zakupy w internecie i obsługuje tam swoje finanse.
  • 62 proc. osób w wieku 55+ korzysta z portali społecznościowych. Siedem lat temu było ich zaledwie 30 proc.
  • 56 proc. osób w wieku 55 lat i więcej czyta gazety w internecie (siedem lat temu 32 proc.).

Seniorzy czują się młodsi, niż są w rzeczywistości, mają dużo energii, lubią ruch i działanie. Nie chcą siedzieć bezczynnie – wynika z raportu Silver Book 2019 Krajowego Instytutu Gospodarki Senioralnej i Kantar.


Elżbieta przesyła filmik, na którym widać, jak ubrani w kapoki seniorzy pływają żaglówkami po zalewie Bagry. Jednocześnie na lądzie grupa z kijkami żwawo przemierza alejkę. Akcja filmiku przenosi się do klubowej sali. Stylistka i malarka Joanna Monasterska przekonuje: – Chodzi mi o to, żeby każda starsza dziewczyna, czyli senioritka, znalazła swój styl. Nasza generacja żyje w czasach fałszywej skromności: że o wyglądzie nie powinno się mówić, wystarczy, jak człowiek jest czysty. A to niebagatelne, żeby dobrze się czuć w tym, co ma się na sobie, to zmienia myślenie.

W tle widać, jak kobiety poprawiają fryzury, wymieniają się ubraniami, przymierzają sukienki. Hanka Napora, aktorka Teatru Łaźnia Nowa, która chodzi do CAS na jogę, opowiada: – Najważniejsza jest ekipa, ludzie; ja mam tu kawałek podłogi, leżę na macie, oddycham i jestem tak cholernie szczęśliwa, że... Nie wiem, czy ktoś sobie wyobraża takie szczęście.

Danuta Węglińska: – Całe życie wypełniała mi praca na uczelni, później trafiłam do CAS. Zaczęłam pływać. Poznałam stylistkę, zainteresowałam się modą, tego naprawdę się nie spodziewałam.

– Emancypacja seniorów zaczęła się od miast, bo tam powstawały instytucje prosenioralne. Starsi ludzie zaczęli korzystać z bogatej oferty różnych instytucji. Jeszcze 10 lat temu nie mieli takiej szansy – zauważa Edyta Bonk. – To zjawisko kiełkuje też w mniejszych ośrodkach. Tam aktywizacja może odbywać się poprzez tradycję, seniorki spotykają się na haftowaniu, szyciu, pieczeniu. Rośnie świadomość, jak ważny dla zdrowia jest ruch i kontakty towarzyskie, panuje społeczne przyzwolenie na aktywną starość.

Małgorzata Król przypomina sobie mamę, kiedy była w jej wieku: – Chodziła z ojcem na spacery, odwiedzały się nawzajem z sąsiadkami, jednak nie miała znajomych w takim wymiarze, jak ja teraz – mówi. – Życie starszych osób się odmieniło.

Anarchiści wiecznie żywi

Książka „Małe eksperymenty ze szczęściem, sekretny dziennik Hendrika Groena, lat 83 i 1/4” opisuje przygody mieszkańca domu spokojnej starości w Amsterdamie. Hendrik zakłada w ośrodku anarchistyczny Klub Jeszcze Żywych Staruszków, zakochuje się i choć ma siłę na coraz krótsze spacery, nie zamierza zastygnąć w formie człowieka w zaawansowanym wieku. Jest stary, ale nie martwy. Książka przez 30 tygodni utrzymywała się na holenderskich listach bestsellerów, sprzedano ją do 25 krajów, także do Polski. W planach jest serial na jej podstawie. Starzejące się społeczeństwa potrzebują swoich bohaterów na miarę Bridget Jones. Masową wyobraźnią zaczynają rządzić 80-latkowie.

– Łatwiej jest się emancypować, kiedy ma się siły, zdrowie i pieniądze, jednak przemiany zachodzące w mentalności seniorów to także kwestia ich postaw, przekonań – przekonuje Edyta Bonk. Pod wpływem tych zmian kruszeją stare nawyki, skrępowanie, że czegoś nie wypada. – Widać to po pasjach, fryzurach, kolorze włosów, stroju. Sprzyjają temu także przemiany technologiczne. W grupach na portalach społecznościowych nie obowiązuje kryterium wiekowe, wszyscy rozmawiają jak równy z równym. Przemianom sprzyja też zmieniający się model rodziny. Rośnie liczba jedynaków. Dzieci coraz częściej migrują, wnuki mieszkają daleko.

Koncentracja na sobie to często nie wybór, a konieczność. Biznesowy potencjał dostrzegły w tym wyspecjalizowane biura podróży, kluby fitness, kina. Paulina Braun, organizatorka Dancingu Międzypokoleniowego, wspomina, jak dziewięć lat temu organizowała w Warszawie pierwsze imprezy taneczne z udziałem dziadków i wnuków. – Menedżerowie klubów nie rozumieli wtedy, dlaczego chcę zaprosić do nich seniorów. Zaryzykowali i zobaczyli, że imprezy cieszą się zainteresowaniem. Teraz to do mnie dzwonią marki, które chcą zatrudnić moich znajomych seniorów, np. do reklam kosmetyków. Społeczeństwo się starzeje i firmy chcą trafić do nowego klienta.

Aktywni, ciekawi świata seniorzy to w języku specjalistów od marketingu silver generation – srebrna generacja. Czy znaleźli złoty środek na swoją starość? Filmik o ludziach z krakowskiego CAS kończy scena, w której Bożena Wydziałkiewicz, jedna z seniorek, recytuje wierszyk o swoim klubie. Siedzi przy stole, wydaje się, że patrzy na kartkę. Po chwili widać, że to smartfon, na którym przewija treść. – Mamy dusze z marzeń utkane – czyta.

Okładka tygodnika WPROST: 3/2020
Artykuł został opublikowany w 3/2020 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 3/2020 (1919)

  • Gang Olsena 12 sty 2020, 20:00 Dlaczego kilkunastu posłów PiS nie było na piątkowych głosowaniach? – Byli w tym czasie w sejmowej kaplicy. Modlili się za opozycję, by się nie zmieniała, bo jest świetna! 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 12 sty 2020, 20:00 Kota nie ma, to myszy harcują. Mowa o Jarosławie Kaczyńskim, który przechodzi rekonwalescencję po operacji, a tymczasem klub PiS jakoś wymyka się spod kontroli. Na ostatnich głosowaniach w Sejmie znowu nie było siedmiu posłów i mało... 6
  • 7 dni dookoła dni świata 12 sty 2020, 20:00 USA Producent przed sądem Harvey Weinstein stanął przed sądem w Nowym Jorku pod zarzutem gwałtów i molestowania seksualnego. Jeden z najważniejszych hollywoodzkich producentów odrzuca oskarżenia, twierdząc, że pozywające go kobiety... 8
  • Obraz tygodnia 12 sty 2020, 20:00 35 mln zł tyle oszczędności (zdaniem „Super Expressu”) przepuścił Michał Wiśniewski w ciągu 25 lat liderowania zespołowi Ich Troje. 2,4 lekarza przypada w Polsce na 100 tys. mieszkańców, co daje nam ostatnie miejsce w Europie. Dla... 11
  • Być albo nie być w Jerozolimie 12 sty 2020, 20:00 W cale nie jest tak, że odmawiając udziału w Światowym Forum Holokaustu, Andrzej Duda wymknął się z zastawionej przez Rosjan pułapki. Jego nieobecność może zostać przedstawiona jako lekceważenie przez Polskę pamięci Holokaustu. Pole... 12
  • Polska racja stanu 12 sty 2020, 20:00 Andrzej Duda nie pojedzie do Izraela na obchody 75. rocznicy wyzwolenia Auschwitz-Birkenau, bo w ich programie nie uwzględniono wystąpienia polskiego prezydenta. Czy Polska na tym straci? 13
  • Jak zostałam dziewczyną z poprawczaka 12 sty 2020, 20:00 – Bohaterka, którą zagrałam, jest zupełnie inna niż ja. Łączą nas chyba tylko upór i siła – mówi Zofia Domalik, aktorka. 14
  • Finansowe kłopoty Platformy 12 sty 2020, 20:00 Na Platformę Obywatelską padł blady strach. Politycy największej opozycyjnej partii boją się, że PKW odbierze im budżetowe pieniądze – ustalił „Wprost” 17
  • Walka o schedę po Schetynie 12 sty 2020, 20:00 Jeśli Borys Budka zostanie szefem Platformy Obywatelskiej, stanowisko sekretarza partii ma obiecane poseł Marcin Kierwiński – ustalił „Wprost” 20
  • CBA na służbie 12 sty 2020, 20:00 Centralne Biuro Antykorupcyjne apeluje do osób, które dały się uwikłać w korupcyjny proceder i wręczyły korzyść majątkową, o zgłaszanie się do szczecińskiej delegatury biura. Chodzi o śledztwo dotyczące korupcji w szczecińskim szpitalu”. 21
  • Operacja „odzyskać Senat” 12 sty 2020, 20:00 – Być może PiS wyobrażał sobie, że będę łatwym przeciwnikiem, bo jestem miły i kulturalny. To nie znaczy, że nie potrafię być stanowczy – mówi Tomasz Grodzki, marszałek Senatu. 22
  • Robert – reaktywacja 12 sty 2020, 20:00 Założyciel Wiosny wraca z europejskiej emigracji, by stanąć do gry o najwyższy urząd w państwie – niestety raczej przymuszony niż z prawdziwą pasją. 26
  • 7 rad dla Biedronia 12 sty 2020, 20:00 Robert Biedroń startuje w wyborach prezydenckich w momencie, gdy jego gwiazda mocno przygasła. Oto siedem rad, dzięki którym może odzyskać swoją szansę na sukces. 30
  • Nie wrzucam na FB zdjęć spalonych kangurów 12 sty 2020, 20:00 Mój ojciec miał oswojonego prosiaka o imieniu Mikuś. Mikuś odprowadzał go do szkoły, wychodził na drogę, gdy wracał, aportował piłeczki, kąpał się w łazience, spał pod łóżkiem. Przyszedł czas wyprowadzki ze wsi. Na Boże... 33
  • Wzywam seniorów do rewolucji 12 sty 2020, 20:00 – Wyrzućmy na śmietnik stereotypy. Zacznijmy żyć od nowa. Nauczmy się głośno mówić o swoich potrzebach – materialnych, miłosnych, seksualnych – mówi Urszula Dudziak, wokalistka jazzowa. 34
  • Srebrni buntownicy są szczęśliwi 12 sty 2020, 20:00 Wstali z kanap, odłożyli krzyżówki, wymówili usługi dorosłym dzieciom. Sami urządzili sobie Dzień Babci i Dziadka – tak, żeby trwał przez cały rok. 38
  • Politycy w kryzysie niepłodności 12 sty 2020, 20:00 – Państwo zmusza nas do ukrywania czegoś, co jest zupełnie naturalne i normalne – mówi Małgorzata Rozenek, która właśnie założyła fundację, by wspierać pary korzystające z zabiegów in vitro. 42
  • Za mundurem łowcy sznurem 12 sty 2020, 20:00 Polska jest kopalnią rzeczy z czasów wojennych. Biznes się kręci dzięki szperaczom, którzy drenują rynek i windują ceny. Działają ponad granicami państw, ale często na granicy prawa. 46
  • Śmiech to pieniądz 12 sty 2020, 20:01 Amerykańscy mistrzowie stand-upu to królowie życia, z którymi liczy się nawet prezydent. Ale polscy też nie mogą narzekać. Za jeden występ potrafią zgarnąć z biletów nawet milion złotych. 50
  • Boeing leci 12 sty 2020, 20:00 Czy katastrofa lotnicza w Iranie będzie gwoździem do trumny Boeinga? Dwie wcześniejsze pogrążyły liczącą 104 lata firmę w największym w jej historii kryzysie. 54
  • Hossa bessa 12 sty 2020, 20:00 Auto stop Na Zachodzie bez zmian. Postępujące spowolnienie gospodarcze bije w Niemcy. Ich produkcja samochodów spadła do najniższego poziomu od 23 lat. W zeszłym roku z niemieckich fabryk wyjechało 4,66 mln pojazdów, czyli o prawie jedną... 57
  • Pożytki z globalnego ocieplenia 12 sty 2020, 20:00 To, co dla jednych krajów jest ekologiczną i gospodarczą tragedią, dla innych może być wielką szansą na złoty interes. 58
  • Moda na czarno-zielone 12 sty 2020, 20:00 „Mostem dla przyszłości” nazwał Werner Kogler umowę koalicyjną, dzięki której w Wiedniu powstał precedensowy czarno-zielony rząd. W Austrii jest to nowość, gdyż od niepamiętnych czasów wszystko – nie tylko polityka, lecz także... 62
  • Kosmetyki 12 sty 2020, 20:00 ZO® Skin Health Growth Factor Serum Preparat o żelowej konsystencji, w której zostały skoncentrowane składniki aktywne. Ich połączenie z prekursorem kwasu hialuronowego wzmacnia produkcję kolagenu i kwasu hialuronowego, zapobiegając... 63
  • Wojna na niby 12 sty 2020, 20:00 Obawy przed szybkim wybuchem wielkiej wojny z Iranem okazały się przesadzone. Omyłkowe zestrzelenie ukraińskiego samolotu pasażerskiego nad Teheranem to dla Irańczyków wygodny pretekst do wycofania się z gróźb rozpętania konfliktu, którego nie mają szans wygrać. 64
  • Śmierć generała 12 sty 2020, 20:00 Nie ma chyba we współczesnym nam świecie bardziej doświadczanego wojnami kraju niż Irak. Praktycznie od blisko 30 lat przez ten kraj przewalają się nawały wojenne, doszczętnie go niszcząc. Liczba ofiar jest nie do oszacowania, ale na... 67
  • Styczniowy detoks 12 sty 2020, 20:00 Organizm potrzebuje czasem swoistego restartu, by stanąć na wysokości zadania i wspomóc cię w twoich postanowieniach. 68
  • Mocne wsparcie dla polskiej medycyny 12 sty 2020, 20:00 Jak przełożyć potencjał polskiej nauki na osiągnięcia naukowe i doprowadzić do ich komercjalizacji mówią Piotr Dardziński, prezes Sieci Badawczej Łukasiewicz, i Radosław Sierpiński, p.o. prezesa Agencji Badań Medycznych. 70
  • Cyrografy XXI wieku 12 sty 2020, 20:00 – Dobrze, że seriale stają się coraz bardziej wysublimowane. Ale czasem, gdy oglądam film w pustej sali kinowej, robi mi się zwyczajnie żal. Bo wierzę, że kino to nie tylko „content”, lecz także poczucie wspólnoty – mówi Jeremy Irons. 72
  • Co dalej z platformą, czyli Jeremy Irons jako ostatni dinozaur 12 sty 2020, 20:00 Co pan/pani sądzi o Netfliksie?” – to, obok „Jak pan/pani skomentuje sytuację kobiet w showbiznesie?”, standardowe pytanie, które od kilku lat z automatu dziennikarze zadają na każdej konferencji prasowej. Ale prawdą jest, że boom... 75
  • Gwiazda bez asekuracji 12 sty 2020, 20:00 Wystawa rysunków i obrazów Miriam Cahn zostawia widzów warszawskiego Muzeum Sztuki Nowoczesnej w milczeniu. Wstrząsające i piękne malarstwo trafi a w sam splot słoneczny dzisiejszej refleksji o świecie. 76
  • Internet to my 12 sty 2020, 20:00 Jeśli jakiś system źle działa, trzeba go zrozumieć i naprawić, a nie odwrócić się i powiedzieć: „O, popsuł całe pokolenie!” – mówi Michał R. Wiśniewski, autor książki „Wszyscy jesteśmy cyborgami”. 80
  • Wydarzenie 12 sty 2020, 20:00 Powrót klasyka. Wiśniowy sad”, „Trzy siostry”, „Wujaszek Wania”, „Mewa”, „Iwanow”, „Płatonow” – te sztuki Antona Czechowa zna każdy miłośnik teatru. Powiedzieć „klasyka” to powiedzieć za mało. Bez nich nie... 83
  • Film 12 sty 2020, 20:00 Dziennik reżysera Elia Suleiman uważnie przygląda się współczesnemu światu. Nie tylko zza kamery: jako główny bohater „Tam gdzieś musi być niebo” w milczeniu przemierza ulice najpierw rodzinnego Nazaretu, potem Paryża i Nowego... 84
  • Muzyka 12 sty 2020, 20:00 Pióro i fortepian Na marginesie przemysłu muzycznego bardzo prężnie działa w Polsce scena dedykowana – jak to mawialiśmy dawniej – „piosenkom z tekstem”. Na płycie Andrzeja Jagodzińskiego i Agnieszki Wilczyńskiej „Wilcze... 85
  • Książka 12 sty 2020, 20:00 Strażnik Koniec roku/początek nowego to dla wielu spośród nas czas podejmowania budujących postanowień, ale też zadumy nad tym, czy one (jak i całe życie) mają jakiś sens. No i od tej zadumy najczęściej ogarnia nas smutek, więc wtedy... 86
  • Kalejdoskop 12 sty 2020, 20:00 Daj się ugryźć! Choć za oba seriale odpowiadają ci sami twórcy, „Drakula” nie dorównuje „Sherlockowi”. Jednak mimo położonego zakończenia i grubych nielogiczności to wciąż rozrywka na poziomie. Oferuje komiczne spojrzenie na... 87
  • Urodziny na trzeźwo 12 sty 2020, 20:00 Co tam wojna w Iranie, co tam pożary w Australii, kiedy ja za tydzień kończę 45 lat i wreszcie muszę gdzieś wyjechać, zaszyć się w lasach, przemyśleć wszystko, zastanowić się, czy leci z nami pilot i jaki kurs obrać w tym życiu. Bo... 88
  • Wielki format 12 sty 2020, 20:00 Murale wyrosły z kultury niezależnej, ale dziś są formą sztuki zinstytucjonalizowanej i skomercjalizowanej. A Polacy chcieliby właśnie tej formy sztuki widzieć jeszcze więcej. 90
  • Być jak Steve Jobs 12 sty 2020, 20:00 Nie był mądry jak Einstein ani wybitnie odkrywczy, nie był także bogaty z domu. Na dodatek wielokrotnie popełniał błędy. Jak więc udało mu się stworzyć najbardziej dochodową fi rmę świata? Ci, którzy analizowali jego osobowość,... 94
  • „Piżamę Jandy” zakładam na specjalne okazje 12 sty 2020, 20:00 Nocowałyśmy w jednym pokoju. Po zameldowaniu w hotelu ruszyłam w miasto szukać piżamy, w końcu Krystyna Janda zasługuje na coś lepszego niż widok zwykłej piżamy zabranej na narty. 95
  • Ślepe ryby 12 sty 2020, 20:00 Nazwa tej potrawy jest niezwykle myląca, ale też uruchamia wyobraźnię. Gdzie tu ryby, skoro próżno ich szukać wśród składników potrawy 96
  • Skitouring za granicą 12 sty 2020, 20:00 Skitouring, połączenie górskiej wędrówki z narciarstwem, staje się powoli numerem trzy wśród sportów zimowych, zaraz po nartach i snowboardzie. Gdzie za granicą można znaleźć najlepsze warunki do jego uprawiania? 97
  • Zrób sobie… Sapkowskiego 12 sty 2020, 20:00 Jest jak Midas – wszystko, czego tylko się dotknie, zamienia w szczere złoto i banknoty sumujące się w milionowe kwoty. Masz w szufladzie własną sagę fantasy i chcesz, żeby autor „Wiedźmina” dotknął jej swoim złotonośnym palcem? Zrób sobie własnego Sapkowskiego. Przy... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany