Wypisani z rodziny

Wypisani z rodziny

Księżna Meghan i książę Harry
Księżna Meghan i książę Harry / Źródło: Newspix.pl / ZUMA
Wydaje się, że synem lub córką jest się na całe życie. A jednak bywają powody, dla których dorosłe dzieci mówią rodzicom: ja wysiadam.

Kiedy książę i księżna Sussex postanowili uwolnić się od rodziny królewskiej, zrzec swoich publicznych ról i spakować walizki do Kanady, opinia publiczna się podzieliła.

Ci przekonani o skostniałych relacjach w monarchii przyklasnęli małżonkom. Pozostali stanęli po stronie królowej, zarzucając Meghan wyrachowanie, a Harry’emu brak pokory. W jednym z wywiadów książę powiedział: „Nie mieliśmy wyjścia”. Czy chodziło o jego napięte relacje z ojcem i dyskryminację Meghan?

Czym królewska rodzina zasłużyła sobie na „megxit”? Patrząc na to z polskiej perspektywy, młodzi wykazali się odwagą – rodzina wciąż jest dla nas podstawową wartością i celem życia. Aż 87 proc. Polaków badanych przez CBOS uważa, że potrzebuje jej do szczęścia. Tylko że szczęście i rodzina to pojęcia, które potrafią wzajemnie się wykluczać.

Udawajmy, że nic się nie stało

Nie ma statystyk, ile osób w Polsce zrywa więzi z rodzicami, ani badań, dlaczego tak się dzieje. To szara strefa relacji rodzinnych i nawet w gabinetach terapeutycznych temat często wypływa przy okazji. Adriana Klos, psycholog i terapeutka z ośrodka Strefa Zmiany, opowiada, że pacjenci zgłaszają się z nerwicą, depresją, atakami lęku, zaniżoną samooceną, zachowaniami autoagresywnymi, szukając przyczyn wszędzie, ale nie na linii rodzic – dorosłe dziecko. Część wycofuje się z terapii, gdy zaczynają rozumieć, że źródło problemów może tkwić w relacji z matką czy ojcem: – Tak podpowiadają im religia i kultura, które nakazują bezwzględnie szanować rodzica – mówi terapeutka.

Podobnie było w przypadku Katarzyny, która przez lata chodziła na terapię, bo nie mogła ułożyć sobie życia osobistego, sypały się jej relacje z mężczyznami.

Z polskiej perspektywy Harry i Meghan wykazali się nie lada odwagą. 87 proc. Polaków nie wyobraża sobie szczęścia bez rodziny

Jako dziewczynka była molestowana przez wujka. Kiedy już po trzydziestce (dziś ma 35 lat) odważyła się wyznać to rodzicom, od ojca usłyszała: „Jak śmiesz?!”, a od matki, że psychologia namieszała jej w głowie. Nie spodziewała się, że zamiast uznać jej krzywdę, wyliczą zasługi wujka: uczynny, powszechnie szanowany, każdy w rodzinie coś mu zawdzięcza. – Twierdzili, że zmyślam, by wytłumaczyć fakt, że nie mam męża – mówi Katarzyna. – Czułam, jakby ktoś ponownie zdeptał moją godność.

Dziś, kiedy spotyka matkę na ulicy, obie odwracają wzrok i idą w swoją stronę.

Nie masz prawa mi tego robić

Rozmowy o tematach tabu to pięta achillesowa polskich rodzin. Zdaniem terapeutki Jiriny Prekop, autorki książki „Rodzina żyje miłością”, powodem rozpadu jest często przemilczanie trudnych spraw, brak umiejętności skonfrontowania się z nimi. Zablokowane emocje: żal, ból, gniew, smutek, kumulują się jak chmura burzowa. Niewypowiedziane, tworzą niezabliźnioną ranę i utrudniają funkcjonowanie w dorosłym życiu.

– W Dekalogu jest przykazanie: „Czcij ojca swego i matkę swoją”, ale nie ma słowa o dzieciach. Zabrakło zdania: „Szanuj swoje dziecko, nie rań, nie bij, wychowaj tak, by czuło się pełnowartościowym człowiekiem” – mówi Adrian, 45-letni internista z Krakowa. Od 10 lat nie utrzymuje kontaktu z rodzicami. Wspomnienia z dzieciństwa? Ołówek, który wieczorami wkładał między futrynę a drzwi swojego pokoju, by zostawić szparę i z łóżka nasłuchiwać odgłosów domu. Czy pijany ojciec, ordynator szpitala, znowu nie pobije matki? Czy matka będzie wołać go na pomoc? – Wielokrotnie musiałem ją ratować. W piżamie wybiegałem na korytarz, waliłem do drzwi sąsiadów, a gdy nie otwierali, bo nie chcieli narazić się doktorowi, wylatywałem boso do budki telefonicznej i dzwoniłem do ciotki. Strach, to pamiętam z dzieciństwa.

Nie minął, gdy ojciec przestał pić. W liceum Adrian przygotowywał się do egzaminów na medycynę, żeby też zostać lekarzem. Ojciec wstawał o czwartej nad ranem, budził go i odpytywał z anatomii. Zła odpowiedź? Po pokoju latały książki. Nie chciał wstawać? Polewał go zimną wodą po nogach albo po twarzy. Do dziś ma na udach blizny po pasie. – Matka nigdy nie stawała w mojej obronie. Gdy wieczorami ojciec sprawdzał mi zeszyty i wrzeszczał, tak że zastygałem, szła się kąpać. Puszczała wodę w łazience, aby zagłuszyć wrzaski.

Paweł ma 50 lat, mieszka w Łodzi. Nie znosi, gdy w urzędowych formularzach musi wpisywać imiona rodziców. Przypomina mu to osoby, o których od pięciu lat stara się zapomnieć. – Późno zdecydowałem się na separację od rodziców – mówi. – Musiałem dojrzeć, żeby zrozumieć, że kochali mnie warunkowo, dopóki spełniałem ich oczekiwania: byłem mężem kobiety, której nie kochałem, robiłem karierę jako finansista i co niedzielę siadałem obok nich na mszy, udając katolika.

Kiedy córka poszła na studia i przestał się czuć odpowiedzialny za dom, dojrzał do tego, żeby wyprostować podwójne życie. Żona i córka przyjęły jego coming out lepiej niż rodzice. Od matki usłyszał, że nie ma prawa im tego robić, od ojca, że ma się zmienić i przestać być gejem, jeśli nadal chce być jego synem. – Poczułem się przy nich nikim – mówi Paweł.

Życie w paraliżu

Książka Susan Forward „Toksyczni rodzice. Jak się uwolnić od bolesnej spuścizny i rozpocząć nowe życie” od lat utrzymuje się w Polsce na top liście poradników psychologicznych. Opowiada o dzieciach krytykowanych, dręczonych, napastowanych, które próbują wyjść na prostą. Ale nie brakuje też opinii, że ci, którzy wracają do trudnego dzieciństwa, przykrywają terapią własne nieudacznictwo. – W przypadku osób skrzywdzonych przez matkę czy ojca to nieprawdziwa i raniąca teza – uważa Adriana Klos. – W terapii nie chodzi o to, by żyć pretensjami do rodziców, tylko by przestać funkcjonować według niszczących wzorców, które wynieśliśmy z domu i których nie jesteśmy świadomi. Dorośli, którzy w dzieciństwie byli poniżani, niedostrzegani, doświadczyli przemocy albo musieli zamienić się z rodzicem rolami, często sami nie potrafią poradzić sobie z ciężarem doświadczeń. Odbijają się one na ich dorosłym życiu i bywa, że je paraliżują lub niszczą.

„Byłam z nim dla ciebie! Żeby nie rozbijać rodziny”, powiedziała Adrianowi matka, gdy poszedł na studia. – Zastępowałem jej partnera – mówi dzisiaj syn. Zawsze szukała u niego wsparcia. Przyzwyczaił się, że ma być na każde jej wezwanie, np. gdy źle się czuła. Jechali do lekarza, a na miejscu okazywało się, że jest w dobrej formie, potrzebowała tylko uwagi. W obecności ojca nadal się kurczył. Nie reagował, gdy ten wypominał mu: „Nie osiągnąłbyś niczego beze mnie”. Relacje z rodzicami odbijały się na jego rodzinie. Po niedzielnych obiadach u mamy, często samotnych, bo nie akceptowała synowej, wracał rozdrażniony. Zdarzało mu się wrzeszczeć na dzieci. Ulgę znajdował w alkoholu.

Katarzyna, która w dzieciństwie była molestowana przez wujka, nie szukała lekarstwa w używkach, ale latami męczyły ją lęki. Czuła się winna. – Sądziłam, że to we mnie jest coś strasznego, skoro mnie to spotkało. Cierpiałam z powodu ataków paniki, które w ostrej fazie potrafiły zatrzymać mnie na kilka miesięcy w domu.

Gdy opowiedziała rodzicom o swojej traumie, poczuła się ponownie opuszczona, bo zarzucili jej kłamstwo. – Po tej rozmowie nie mogłam ich znieść – mówi Katarzyna. – Nie odbierałam telefonów, nie przyjechałam na święta. W Wigilię, którą spędzałam u przyjaciół, dostałam SMS: „Jak możesz mi to robić? Własnej matce”. To ja byłam tą złą.

Moja bardzo wielka wina

Nie da się formalnie zerwać więzi z rodzicami ani wypisać z rodziny. Można zmienić nazwisko czy odrzucić spadek, ale nie wymazać imiona rodziców z dokumentów. Adrian, syn przemocowego ojca i zaborczej matki, rozstanie z rodzicami porównuje do rozwodu. – Jeśli znajdziesz się w trudnym związku i mimo lat starań sytuacja się nie polepsza, a ty zaczynasz chorować, pić albo w inny sposób siebie niszczyć, to wiesz, że musisz odejść – mówi. – W pewnym momencie dostałem od żony ultimatum: albo ona i dzieci, albo toksyczni rodzice. Poszedłem na terapię. Zrozumiałem, że kluczowymi postaciami w moim życiu są rodzice. Mimo że ich nie znoszę, jeżdżę do nich, wysłuchuję, a potem karmię się swoim żalem i nienawiścią.

Po roku pracy z terapeutą Paweł zdecydował się wyznać matce i ojcu, że ma dość obelg i szantażowania. Powiedział, że jeśli nie zaczną go szanować, nie będzie mógł się z nimi spotykać. – Ojciec odparł, że nie zasługuję na szacunek. Matka milczała, wreszcie zapytała, komu dolać zupy.

Przestał do nich dzwonić w nadziei, że się zreflektują, zobaczą, że tracą jedynego syna. Rezultat? – Mama w tajemnicy przed ojcem pyta, co u mnie, albo przekonuje, żebym choć udawał, że jest jak dawniej. Gdy ojciec zachorował na nowotwór, chciałem odwiedzić go w szpitalu. Napisałem SMS, ale dostałem odpowiedź: „Ja syna już nie mam”.

– Ludzie rzadko przychodzą z myślą, by definitywnie odsunąć się od rodziców. W mojej praktyce nie spotkałam nikogo, kto chciałby to zrobić z błahego powodu: „Bo tata zbyt dużo pracował, a mama bywała poirytowana” – mówi Adriana Klos. – Oni chcą tę relację skleić, uleczyć. Jeśli się odsuwają, to żeby zostali wreszcie wysłuchani i przyjęci. Pragną usłyszeć od ojca czy matki: „Masz prawo być sobą”, „Wierzę ci”, „Nie wiedziałam, że tak to przeżywasz”. Pragną, by rodzic się zmienił. Przestał wytykać, że przynoszą wstyd albo są rozczarowaniem.

Pacjenci mówią: „Chcę wyjść z emocjonalnego klinczu, bo matka, ojciec nie pozwala mi żyć po swojemu, każdy telefon i wizyta są przykrym obowiązkiem”.

Wymazywanie, sklejanie

Dorosłe dzieci zapisują się na terapię, czytają poradniki, próbują rozsupłać powikłane relacje. Ich rodzice już rzadziej. W grupie osób powyżej 57. roku życia zaledwie 4 proc. jest zainteresowanych korzystaniem z pomocy psychologicznej (dane ARC Rynek i Opinia). – Niektórzy, czasem ze strachu przed samotnością, wyciągają do dziecka rękę. Starają się być milsi, mniej oceniający, jest szansa na zbudowanie czegoś od nowa – uważa Adriana Klos.

A jeśli relacji nie da się skleić? Zerwanie więzi początkowo przynosi ulgę, daje siłę i poczucie wolności, ale z czasem nadchodzi także poczucie straty. Adriana Klos tłumaczy, że taki radykalny ruch, bez przepracowania emocji, sprawi, że nadal będziemy przeżywać niezabliźnione krzywdy. Zamiast doprowadzać do rozwodu z orzeczeniem winy, można poszukać rozwiązania w dobrej separacji. – Dostrzec, że mimo wszystko coś od rodziców dostaliśmy, że tak zupełnie nas nie zniszczyli – radzi terapeutka. – Może nie okazywali nam uczuć, ale np. dogadują się teraz z wnukami? Warto zobaczyć ich nie tylko jako rodziców, ale też jako czyjeś dzieci, razem z ich biografią, przeżyciami.

– Pogodziłem się w jakiś sposób ze stratą ojca, gdy uświadomiłem sobie, że krzywdził mnie, bo sam też był krzywdzony przez swojego tatę, przenosił wzorzec zachowania z pokolenia na pokolenie – mówi Adrian, syn ordynatora, który zdecydował się na terapię również dla swoich dzieci, żeby przerwać sztafetę przemocy w rodzinie.

Małe są szanse, że rodzic jeszcze się zmieni, zrozumie i pogłaszcze po głowie. Można ograniczyć z nim kontakty, można widywać się, nie licząc na naprawienie krzywd, wreszcie można starać się pomóc przede wszystkim sobie, żeby wyjść z roli skrzywdzonego dziecka.

– Jeśli nie da się odbudować relacji i jedynym rozwiązaniem jest zerwanie kontaktu, możemy uznać, że decydujemy się na to z troski o własne dobro – uważa Adriana Klos. Wtedy stajemy się sami dla siebie rodzicem, którego zabrakło.

Okładka tygodnika WPROST: 6/2020
Artykuł został opublikowany w 6/2020 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 6/2020 (1922)

  • Prezydent na start 2 lut 2020, 20:00 Rusza prezydencka kampania wyborcza, dlatego tygodnik „Wprost” publikuje wywiad z urzędującą głową państwa Andrzejem Dudą. 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 2 lut 2020, 20:00 Małgorzata Kidawa-Błońska, kandydatka na prezydenta Koalicji Obywatelskiej, podobno nie lubi feminatywów. Panią polityk tak bardzo drażni używanie żeńskich wariantów nazw zawodów i stanowisk, że ostatnio była poirytowana nawet zaproszeniem, jakie wystosował do niej KOD z... 6
  • 7 dni dookoła świata 2 lut 2020, 20:00 USA Wirus sprzyja Ameryce Koronawirus może mieć pozytywny wpływ na amerykańską gospodarkę. Tak uważa sekretarz handlu USA Wilbur Ross, twierdząc, że powszechny strach przed epidemią przyspieszy powrót miejsc pracy do Stanów... 8
  • Obraz tygodnia 2 lut 2020, 20:00 10 tys. zł wpłacił na konto Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy Ireneusz Bukrabo za możliwość zjedzenia kolacji w towarzystwie aktorki Julii Wieniawy. 39 dni – takie ferie – jak wyliczył „Super Express” – zaplanowali sobie... 11
  • Bycie sobą wymaga odwagi 2 lut 2020, 20:00 Aktualnie można panią oglądać w aż siedmiu tytułach na deskach Teatru Kwadrat, a teraz pojawia się ósmy: „Nie książka zdobi człowieka”. To współczesna komedia, mówiąca o świecie show-biznesu, celebrytów i gwiazd. Jedną z... 12
  • Brudne ręce pana Tomka 2 lut 2020, 20:00 Agent Tomek oskarża szefów i przeprasza za prowokację. Czy jego zeznania zaszkodzą PiS? 13
  • Wyłamuję pręty w złotej klatce 2 lut 2020, 20:00 Wyłamuję pręty w złotej klatce Ludzie nie wybrali mnie po to, żebym zabiegał o względy warszawskiego salonu – mówi Andrzej Duda, prezydent RP. 14
  • Borys Budka, czyli w Platformie bez zmian 2 lut 2020, 20:00 Borys Budka odmienia słowo „energia” przez wszystkie przypadki. Na razie jednak nic nie wskazuje, by nowy szef PO miał inny pomysł na walkę o władzę w Polsce niż bycie energicznym antypisem. 20
  • Molestowanie względne 2 lut 2020, 20:00 Jerzy Owsiak: Niech pani spróbuje seksu. Poczuje pani motyle w brzuchu, poczuje pani rozluźnione plecy. Poczuje pani kwiat we włosach, a przez to w głowie też się może poukładać. Za takie słowa pod adresem Krystyny Pawłowicz warszawski... 24
  • Zarządzanie strachem 2 lut 2020, 20:00 Strach przed nową zarazą z Chin znacznie wyprzedza realne zagrożenie chorobą. Jest za to użyteczny dla każdego, kto chciałby ograniczyć chińskie wpływy gospodarcze w świecie. 26
  • To nie apokalipsa 2 lut 2020, 20:00 Nowy wirus jest nawet 10 razy mniej zabójczy niż SARS – mówi prof. Ali S. Khan, epidemiolog, ekspert WHO. 29
  • Zabójcze wirusy 2 lut 2020, 20:00 Jest tylko kwestią czasu, kiedy koronawirus z Wuhanu znajdzie się w Polsce. Pytanie, czy będą to pojedyncze przypadki, jak groźne i czy nasz system będzie dobrze do tego przygotowany. 30
  • Dziewczynka z odsetkami 2 lut 2020, 20:00 11-letnia Zuzia ma do spłacenia milion złotych długu. Dzieciństwo spędziła w sklepie przy opuszczonej hurtowni. Teraz wychowuje się z mamą na 20 mkw. Komornik zajął jej rentę po zmarłym tacie. Zuzia ma jedno marzenie – chciałaby mieć rower. 32
  • Nie pracują, bo prasują 2 lut 2020, 20:00 O to, żeby Polki z małych miasteczek i wsi mogły pójść do pracy, muszą postarać się inni: państwo, pracodawcy, a przede wszystkim mężowie. 36
  • Sprawy, które nie przeszkadzają 2 lut 2020, 20:00 Wiele ważnych i mądrych słów powiedziano podczas obchodów 75. rocznicy wyzwolenia obozu w Oświęcimiu. 39
  • Wypisani z rodziny 2 lut 2020, 20:00 Wydaje się, że synem lub córką jest się na całe życie. A jednak bywają powody, dla których dorosłe dzieci mówią rodzicom: ja wysiadam. 40
  • Po pierwsze przyjaciele 2 lut 2020, 20:00 Kilka lat temu umarł Tomasz, mój przyjaciel. 43
  • Z biglem i bez kantów 2 lut 2020, 20:00 Kaletnik był już zawodem na wymarciu, ale zakochało się w nim kolejne pokolenie. Teraz powraca do życia, chociaż częściej jako hobby niż profesja. 44
  • Hossa bessa 2 lut 2020, 20:00 Wirus paraliżuje biznes Pod koniec ubiegłego tygodnia Ikea ogłosiła, że zamyka ponad 30 swoich chińskich sklepów. To niemal połowa wszystkich punktów, które Szwedzi prowadzą w Państwie Środka. W obawie przez koronawirusem swoją... 48
  • Opolskie Orły rozdane 2 lut 2020, 20:00 Gala Orłów Wprost jest jednym z najważniejszych wydarzeń organizowanych przed redakcję naszego tygodnika. 50
  • Rolnik menedżerem 2 lut 2020, 20:00 Walka o rynek i lepsze ceny skupu, zmieniające się warunki pogodowe i problem sukcesji to tylko niektóre wyzwania, które stoją przed rolnictwem. Gospodarstwa rolne to często duże innowacyjne firmy. 52
  • Odzyskają każdy dług 2 lut 2020, 20:00 Jesteśmy jednym z liderów wzrostu na rynku windykacji – mówi Marek Olszewski, który współtworzył m-Windykację, innowacyjne przedsiębiorstwo zajmujące się odzyskiwaniem należności. 54
  • Hotel Ilan – tradycja i nowoczesność 2 lut 2020, 20:00 W zabytkowym gmachu Jeszywas Chachmej Lublin, dawnej największej oraz najbardziej prestiżowej szkole rabinackiej na świecie, mieści się hotel Ilan, który łączy tradycję żydowską z nowoczesnością. 55
  • Szprychy zamachowe 2 lut 2020, 20:00 Dzisiaj jeździmy koleją po torach zbudowanych przez zaborców. To używany garnitur, który nosił ktoś inny. Centralny Port Komunikacyjny to garnitur uszyty na polską miarę u dobrego krawca – mówili uczestnicy debaty o CPK. 56
  • Kolej na inwestycje 2 lut 2020, 20:00 Dzięki wielomiliardowym inwestycjom, największym w historii Grupy PKP, polska kolej przeżywa renesans – modernizowane są dworce, linie kolejowe, rośnie znaczenie przewozów towarowych. 58
  • Miliony dla strażaków 2 lut 2020, 20:00 PKN ORLEN i Fundacja ORLEN przeznaczą kolejne 2 mln zł na wsparcie państwowych i ochotniczych straży pożarnych w całej Polsce. Wnioski o dofinansowanie można składać do 16 marca br. 60
  • Know-how 2 lut 2020, 20:00 Avatar na kółkach Mercedes-Benz na targach CES 2020 w Las Vegas pokazał swój samochód przyszłości – Vision AVTR. Sam koncern swój koncept przedstawia jako połączenie człowieka, maszyny i natury, którego dotąd świat motoryzacji nie... 62
  • Pochwała odwagi i Johnsona 2 lut 2020, 20:00 Kiedy pół roku temu Boris Johnson obejmował urząd brytyjskiego premiera, niemal cały świat sądził, iż jego misja jest beznadziejna. 63
  • Polska się mną nie interesuje 2 lut 2020, 20:00 Tygodnikowi „Wprost” jako jedynemu udało się przeprowadzić wywiad z Jakubem Skrzypskim, więźniem politycznym odsiadującym wyrok siedmiu lat więzienia w Indonezji. Rozmowę musieliśmy przeprowadzić w zakonspirowany sposób, za pośrednictwem adwokatów i przyjaciół skazanego. 64
  • Nadzieja w tabletce, czyli ranking nowych superleków 2 lut 2020, 20:00 Od terapii genowej do niebieskiej tabletki dla kobiet: czy te leki zmienią medycynę? 70
  • Jedz i chudnij 2 lut 2020, 20:00 Jeśli 1 stycznia zaczęłaś się odchudzać, powinnaś już widzieć pierwsze efekty. Waga ani drgnęła, a może wręcz wzrosła? Czas zmienić taktykę. 74
  • Śpiew rozpaczy 2 lut 2020, 20:00 Śpiew rozpaczy Nastoletnia Billie Eilish zgarnęła nagrody Grammy w najważniejszych kategoriach. Z jej problemami psychologicznymi, chropowatym wizerunkiem i mrocznymi, mamrotanymi piosenkami idealnie nadaje się na gwiazdę współczesnych czasów. 76
  • Kobieta na zakręcie 2 lut 2020, 20:00 Danuta Stenka, jako dwubiegunowa Raniewska z „Wiśniowego sadu”, zbiera w Szwajcarii wspaniałe recenzje. Krytycy uważają, że przedstawienie Yany Ross jest jednym z dziesięciu najlepszych niemieckojęzycznych spektakli minionego roku. 80
  • Wydarzenie 2 lut 2020, 20:00 Przełomy Licząca ponad 600 stronic książka „Paryż 1938” to – jak deklaruje autor – ostatnia część cyklu, w skład którego wchodzą jeszcze „Wiedeń 1913” i „Londyn 1967”. Ów autor to profesor z Polskiej Akademii Nauk,... 83
  • Film 2 lut 2020, 20:00 Śmieszny Hitler Niegdyś Roberto Benigni skakał po krzesłach, aby odebrać Oscara za „obozową” komedię „Życie jest piękne”. Teraz sześć nominacji do nagród Akademii zdobył „Jojo Rabbit”. Taika Waititi portretuje chłopca z... 84
  • Muzyka 2 lut 2020, 20:00 Małe tęsknoty Julia Marcell to jedna z najbardziej niedocenionych i zarazem najzdolniejszych polskich artystek. Choć w przeszłości romansowała z popem („Manners”, „Tarantino”), z nową płytą artystka robi daleki krok w stronę... 85
  • Książka 2 lut 2020, 20:00 Kobiety w akcji W górach rozbija się awionetka, ginie pilot, a pasażerka ucieka z miejsca katastrofy. Dlaczego? Tego czytelnik dowiaduje się z rekonstrukcji jej przeszłości, która przeplata się z opisami dramatycznej wędrówki przez... 86
  • Kalejdoskop 2 lut 2020, 20:00 Postmodernistyczna fantazja Liga Niezwykłych Dżentelmenów: Burza” ma być ostatnim dziełem Alana Moore’a, bodaj najwybitniejszego żyjącego scenarzysty komiksowego, który jakiś czas temu ogłosił przejście na emeryturę. To... 87
  • Jak ochrzciłem królewskie dziecko 2 lut 2020, 20:00 Muszę wam się przyznać, że dobijają mnie moje – delikatnie mówiąc – rojalistyczne sny. Zwykle zaczyna się tak, że nie da się już dłużej ukrywać tego, iż moja rodzina jest spokrewniona z angielską rodziną królewską. To, co... 88
  • W poszukiwaniu zimy 2 lut 2020, 20:00 Białe kombinezony, narty all mountain, trasy w aplikacji oraz Gruzja, jak się okazuje, najmodniejszy kierunek wypraw narciarzy w tym roku. Oto zimowe trendy 2020. 90
  • Śmierć Ciechowskiego podcięła mi skrzydła 2 lut 2020, 20:00 Oczami wyobraźni widziałem, jak tworzymy coś razem. Czułem, że straciłem kogoś wyjątkowego. 93
  • Dzieciństwo we włoskim stylu 2 lut 2020, 20:00 Produkty z Włoch nie przypadkiem są uznawane za synonim luksusu i najwyższej jakości. Wyróżniają się interesującym wzornictwem i są produkowane ze starannie wyselekcjonowanych materiałów. Również wyroby dla dzieci. 94
  • Król Migdał Pierwszy 2 lut 2020, 20:00 To karnawałowe ciasto ma być lekko wilgotne i chrupiące, a masa migdałowa lepka i uwodzicielsko słodka. 96
  • 5 sposobów na... kiszone superfoods 2 lut 2020, 20:00 Moda na kiszonki trwa w najlepsze. I dobrze, bo próżno szukać przekąski zdrowszej, bogatszej w witaminę C, a także witaminy z grupy B, wapń, magnez i choćby błonnik pokarmowy. Co kisić? 97
  • Zrób sobie… Budkę 2 lut 2020, 20:00 Stary szyld już nie nęci, a w karcie odgrzewane kotlety. Czy Borys Budka zrobi w Platformie kuchenne rewolucje? 98

ZKDP - Nakład kontrolowany