Rób pączki, nie wojnę

Rób pączki, nie wojnę

LGBT, tęczowa flaga
LGBT, tęczowa flaga / Źródło: Fotolia / jgolby
Każda epoka ma swój faszyzm, jak pisał Primo Levi, ale nie każda wiedziała o nim tyle, co nasza. Szczepionkę na tę chorobę już wynaleziono. Brzmi ona: nie bądź obojętny.

Megafony na tzw. Patelni, jak warszawiacy nazywają ruchliwy placyk w pobliżu Pałacu Kultury i Nauki, ostrzegają ludzi idących do metra, autobusów i pociągów podmiejskich: „Musimy zebrać 100 tys. podpisów, żeby uchronić przyszłość naszych dzieci przed biedą i ubóstwem. Twój podpis pod obywatelskim projektem zakaże polskim urzędnikom i władzy jakiejkolwiek współpracy w sprawie bezpodstawnych roszczeń organizacji żydowskich. Od twojej odwagi zależy przyszłość Polski!”. Jest grudzień, kilka dni przed Chanuką, która zbiegła się w czasie z Bożym Narodzeniem. Przez Patelnię idą 13-letnia Pola Sokolińska i jej 15-letni brat Szymon. – Należymy do społeczności żydowskiej, słowa, że Żydzi krzywdzą dzieci, zraniły mnie – wspomina dziś tamten przedświąteczny czas Pola.

Kto sieje strach, ten nie tańczy

Projekt, pod którym ludzie z megafonem zbierali podpisy, to odpowiedź polskich narodowców na ustawę zwaną JUST lub 447, uchwaloną przez Kongres USA w 2017 r. Znajduje się w niej zapis dotyczący konieczności monitorowania na świecie zwrotu majątku, jaki należał do ofiar Holokaustu. Narodowcy głoszą, że na podstawie tej ustawy Żydzi chcą „wyłudzić od Polski” 300 mld dolarów, czyli tyle, ile wynoszą w sumie polskie emerytury i renty wypłacane przez pięć lat. Przygotowali projekt Stop 447, pod którym zbierali podpisy w całym kraju. Ich ostrzeżenia przed roszczeniami, mającymi rzekomo zrujnować państwo, słychać było na wiecach wyborczych, marszach i pikietach. Od strony prawnej to demagogia. Od strony emocjonalnej, którą tak dobrze wyczuły dzieci, sianie strachu, judzenie i wskazywanie wroga. – Nie wiem zbyt dużo o ustawie, przeciwko której protestowali ci ludzie, ale to, co mówili, dotknęło mnie i Szymona, więc chcieliśmy temu przeciwdziałać – mówi Pola. Wymyśliła wraz z bratem hasło „Czyń pokój, nie wojnę”, a że zbliżała się Chanuka, w czasie której tradycyjnie je się pączki, nazwali swoją akcję „Rób pączki, nie wojnę”.

Rodzice pomogli im nagłośnić wydarzenie na Facebooku. 21 grudnia na Patelnię przyszli znajomi i wszyscy, którzy dowiedzieli się o akcji. Wspólnie odśpiewali oraz odtańczyli „Shalom aleichem”, czyli „Niech pokój będzie z nami”. Szczekaczki tego dnia milczały. Reakcje przechodniów? Życzliwe.

– Przechodziłem codziennie koło tych ludzi zbierających podpisy i ich megafonu – mówi prof. Michał Bilewicz, psycholog społeczny zajmujący się problematyką antysemityzmu, kierownik Centrum Badań nad Uprzedzeniami Uniwersytetu Warszawskiego. – Ich sposób uzasadnienia sprzeciwu wobec ustawy 447 był w bezpośredni sposób antysemicki. W centralnym miejscu Warszawy przez aparaty nagłaśniające sugerowano złe intencje Żydów wobec państwa polskiego, ich odpowiedzialność za śmierć Polaków po wojnie. To przykre widzieć wzrastającą obecność antysemityzmu i to, że nie spotkała się z reakcją policji ani przechodniów. Ja też nie zareagowałem, byłem obojętny, śpiesząc się do metra, zamiast zatrzymać się i zaprotestować.

Ławka dla samych swoich

Kiedy Pola i jej brat organizowali na Patelni swojego flash moba, Polska nie usłyszała jeszcze przemówienia Mariana Turskiego wygłoszonego podczas obchodów rocznicy wyzwolenia obozu w Auschwitz. Były więzień tego obozu zagłady, 94-letni historyk i dziennikarz wygłosił mowę, którą cytowały media na całym świecie. „Auschwitz nie spadło z nieba” – powiedział. Przywołał Berlin lat 30.: prawie w centrum miasta, trzy przystanki od ogrodu zoologicznego, gdzie dziś jest stacja metra, park bawarski. I ławki, na których pojawia się napis „Żydom nie wolno siadać”. „Można powiedzieć: nieprzyjemne, nie fair, to nie jest OK, ale w końcu jest tyle ławek dookoła, można usiąść gdzieś indziej, nie ma nieszczęścia” – mówił Marian Turski. – „Potem w pływalni pojawia się napis: Żydom zabroniony wstęp do tej pływalni. Można znów powiedzieć, nie jest to przyjemne, ale w końcu Berlin ma tyle miejsc, gdzie można się kąpać”. Wymieniał dalej, by w końcu zawołać: „Uwaga, uwaga! Zaczynamy się oswajać z myślą, że można kogoś wykluczyć, że można kogoś stygmatyzować, że można kogoś wyalienować. I tak powolutku, powolutku, stopniowo, dzień za dniem, ludzie zaczynają się oswajać z tym. I ofiary, i oprawcy, i widzowie, i świadkowie zaczynają przywykać do myśli i do idei, że ta mniejszość jest inna, że może być wypchnięta ze społeczeństwa, że to są ludzie obcy, że to są ludzie, którzy roznoszą zarazki, epidemie. To już jest straszne, niebezpieczne. To jest początek tego, co za chwilę może nastąpić”.

Przemówienie obiegło media społecznościowe i poruszyło Polaków. Niektórzy zaczęli się zastanawiać, czy mamy już ławki, na których komuś nie wolno siadać? Miejsca, w których nie chcemy, żeby przebywali ci inni, obcy? Czy dzieje się coś, wobec czego nie można pozostać obojętnym, bo jest zalążkiem zła?

Historia nie lubi się powtarzać

Kiedy metropolita krakowski Marek Jędraszewski wygłosił kazanie o zarazie LGBT, która na wzór tej dawnej, komunistycznej, ogarnia kraj, część Polaków oburzyła się, a część, łącznie z przedstawicielami władzy, nazwała to oburzenie napaścią i okazała arcybiskupowi publiczne wsparcie. Wśród tych ostatnich był m.in. wiceminister sprawiedliwości Michał Wójcik, który uznał kazanie nie tylko za godne uwagi, lecz także inspirujące. Od tej pory duchowny powtarza co jakiś czas kontrowersyjne tezy, np. o niebezpieczeństwach „ekologizmu”, a im częściej to robi, tym bardziej one powszednieją. Coraz więcej oburzonych reaguje więc na nie szyderstwem, nie traktując słów arcybiskupa poważnie. Podobnie jest z ojcem czy publicystami w jego mediach, którzy puszczają w obieg antysemickie, ksenofobiczne komentarze. I z narodowcami głoszącymi przez megafony nieprawdopodobne scenariusze na temat skutków roszczeń żydowskich.

Artykuł został opublikowany w 7/2020 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 7/2020 (1923)

  • Siła i słabość IV władzy 9 lut 2020, 20:00 Nie mamy swojej policji ani straży, nie wsadzamy do więzień, nie mamy armii urzędników. To jest nasza słabość. A jednak IV władza, jaką są media, nie jest całkowicie bezbronna. Może dlatego jest ciągle atakowana przez pozostałe trzy. 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 9 lut 2020, 20:00 Krzysztof Szczerski, szef gabinetu prezydenta Andrzeja Dudy, ku zdziwieniu polityków PiS chce cały czas uciec od głowy państwa. – Cała brukselska placówka jest zaangażowana, żeby znaleźć dla niego jakąś posadę w Europie – mówi podenerwowany polityk PiS. – To jest bardzo... 6
  • 7 dni dookoła świata 9 lut 2020, 20:00 USA Koniec zabawy w impeachment Tę notkę dedykuję wszystkim, którzy dopytywali się, kiedy w końcu odwołają Donalda Trumpa? Impeachment zakończył się zgodnie z oczekiwaniami – porzuceniem zarzutów wobec prezydenta USA. Szacuje się,... 8
  • Obraz tygodnia 9 lut 2020, 20:00 577 koni mechanicznych kryje się pod maską terenowego mercedesa AMG G63, którego, ozdobionego czerwoną kokardą, otrzymał na urodziny Cristiano Ronaldo od swojej życiowej partnerki 3 000 000 000 zł – na tyle eksperci Polskiego Instytutu... 11
  • Koniec plastikowych słomek 9 lut 2020, 20:00 Polska jest pierwszym krajem, w którym McDonald’s wprowadza papierowe produkty jednorazowego użytku w miejsce plastikowych. 12
  • Cała Polska pomaga Zuzi 9 lut 2020, 20:00 Ministerstwo Sprawiedliwości, rzecznik praw dziecka, a nawet prezydent zareagowali na sprawę 11-letniej Zuzi z Libiąża. Po naszej interwencji komornik przeprosił dziewczynkę i przyjechał do niej z rowerem. Ale to nie koniec historii. 13
  • Ranking Ludzi Roku „Wprost” 9 lut 2020, 20:00 Już wkrótce poznamy Człowieka Roku „Wprost” 2019. To prestiżowe wyróżnienie zostanie przyznane już po raz 28.! Kto w największym stopniu na nie zasłużył? 14
  • Pożądanie na ekranie 9 lut 2020, 20:00 Rozmowa z Barbarą Białowąs, reżyserką filmu „365 dni” na podstawie prozy Blanki Lipińskiej 16
  • Zelig wśród inteligentów 9 lut 2020, 20:00 Andrzej Duda nie wykluczył, że podpisałby ustawę o związkach partnerskich. Prawda czy kampania? 17
  • Wyśnione życie Polaków 9 lut 2020, 20:00 Disco polo wróciło i cieszy się drugą młodością. Nie wykończyły go mody, trendy ani zagraniczni wykonawcy. Ta muzyka przeżyje wszystko. 18
  • Pasuje mi tak, jak jest 9 lut 2020, 20:00 Niewielu polskich piosenkarzy wzbudza tak dużo emocji jak Zenon Martyniuk. I niewielu ma tak mało filmowe życie, które właśnie doczekało się ekranizacji. 26
  • Skazany za laptop 9 lut 2020, 20:00 Pamiętacie państwo słynną scenę z wyrywaniem laptopa redaktorowi Latkowskiemu przez agentów ABW? No więc w ostatni poniedziałek sprawa miała swój mały finał. Sąd skazał mnie za przeszkadzanie w odebraniu Latkowskiemu tego laptopa. 30
  • Politykom już dziękujemy 9 lut 2020, 20:00 Skazanie dziennikarza „Wprost”, który bronił wolności słowa, pokazuje, że polscy sędziowie nie rozumieją, na czym polega demokracja. Jednak wojna między PiS a opozycją oddala szansę na prawdziwą reformę sądownictwa. Dlatego potrzebny jest w tej sprawie obywatelski okrągły stół. 33
  • Jestem feministką 9 lut 2020, 20:00 – Moja babcia uczyła mnie, że trzeba być samodzielną, mieć wykształcenie, pracę – bo liczenie na mężczyzn jest niewystarczające: biorą udział w powstaniach, giną na wojnach – mówi Małgorzata Kidawa-Błońska, kandydatka Platformy Obywatelskiej na prezydenta. 37
  • Nowe porządki Budki 9 lut 2020, 20:00 Układając na nowo Platformę Obywatelską, Borys Budka chce pozbawić Grzegorza Schetynę ostatnich wpływów w partii. 43
  • PiS sam sobie bruździ 9 lut 2020, 20:00 Jarosław Kaczyński wie, że nie ma dziś większości za Andrzejem Dudą. Dlatego chce tak daleko posunąć władzę PiS, by odkręcanie zmian było dużo trudniejsze – mówi Michał Kamiński, wicemarszałek Senatu. 46
  • Po stronie kobiet 9 lut 2020, 20:00 Sylwia Spurek: – To kolejna próba grzebania przy prawach kobiet. Polki mają ograniczone prawo do aborcji, więc jak rozumiem, trzeba im to jeszcze bardziej utrudnić. A przecież legalna i bezpieczna aborcja to prawa człowieka. Pani... 49
  • Triumfalny marsz Solidarnej Polski 9 lut 2020, 20:00 W pierwszych dniach kampanii prezydenckiej Solidarna Polska Zbigniewa Ziobry zorganizowała konwencję poświęconą reformie sądownictwa, czyli najbardziej kontrowersyjnemu przedsięwzięciu Zjednoczonej Prawicy. 50
  • Niezły bajzel 9 lut 2020, 20:00 Nigel Farage, ojciec brexitu, ogłosił, że następnym krajem po Wielkiej Brytanii będzie Polska. Nikt już nie może być w Polsce pewny wyroku sądu, ani wygrani, ani przegrani. Każde orzeczenie można podważyć, każdego sędziego... 53
  • Rób pączki, nie wojnę 9 lut 2020, 20:00 Każda epoka ma swój faszyzm, jak pisał Primo Levi, ale nie każda wiedziała o nim tyle, co nasza. Szczepionkę na tę chorobę już wynaleziono. Brzmi ona: nie bądź obojętny. 54
  • Sadzić, pić, zarabiać 9 lut 2020, 20:00 Polska wyrasta na lidera w uprawie konopi. Wytwarzane z nich oleje CBD to już nie tylko panaceum na najcięższe choroby, ale przede wszystkim suplementy diety. Handlujące nimi firmy zarabiają miliony, a uprawy w ciągu dwóch lat zwiększyły się trzykrotnie. 58
  • Hossa bessa 9 lut 2020, 20:00 Ognisko za milion 55-letni Kanadyjczyk Bruce McConville spalił milion dolarów w gotówce, byleby tylko nie dzielić się pieniędzmi z byłą żoną. Tak przynajmniej twierdził przed kanadyjskim Sądem Najwyższym, do którego trafił już... 61
  • Frankofonia czy kakofonia 9 lut 2020, 20:00 Wizyta prezydenta Macrona w Warszawie nie była żadnym przełomem, tylko rozpoznaniem przed finałem negocjacji nad nowym budżetem UE. Od czasu do czasu nawet Francuzi zdają sobie sprawę, że muszą z Polakami rozmawiać, niezależnie od tego, czy rządzi nami prawicowy reżim czy... 63
  • Cytaty przeciw realiom 9 lut 2020, 20:00 W kwestii „przełomowości” wizyty Macrona w Polsce mylą się, niestety, zarówno prezydent Duda, jak i premier Morawiecki. Ten ostatni myli się nie po raz pierwszy, gdyż już raz, tuż po wyborze Macrona na głowę państwa francuskiego,... 66
  • Know-how 9 lut 2020, 20:00 Kask przyszłości Vozz Helmet to najnowsza innowacja w świecie motocykli. Kaski opracowywane przez dekadę w Australii są już dostępne również w Polsce. Vozz oferuje kilka rozmiarów skorupy, co przekłada się na jeszcze lepsze przyleganie... 67
  • Krok w dobrą stronę 9 lut 2020, 20:00 Dlaczego na skutek „awarii” układu odpornościowego ciało atakuje samo siebie? To jedna z największych tajemnic medycyny. 69
  • Nowy lek, nowe życie 9 lut 2020, 20:00 Nawet kilka razy dziennie pięcioletni Leon musi dostawać dożylnie leki, które powinny zapobiegać bolesnym krwawieniom niszczącym stawy. Podobnie jak inni chorzy na hemofilię powikłaną inhibitorem czeka na lek, który ma szansę odmienić jego życie. 72
  • Ballada o Żbiku 9 lut 2020, 20:00 Przez lata rozwiązał dziesiątki spraw kryminalnych. Stał się idolem młodych ludzi, pragnących pod jego wpływem podjąć pracę w milicji. Teraz kapitan Żbik szuka swojego miejsca w nowej rzeczywistości. 74
  • Historia jednej portmonetki 9 lut 2020, 20:00 Za wydanie Żyda można było dostać butelkę wódki i kilogram cukru, może smalec, może trochę pieniędzy. Dodatkowy zysk. Dziadek potrafił liczyć – mówi Mirosław Tryczyk, autor książki „Drzazga. Kłamstwa silniejsze niż śmierć”. 80
  • Wydarzenie 9 lut 2020, 20:00 „Locke & Key” Zastanawialiśmy się, czy da się nakręcić horror dla całej rodziny – mówił mi w Los Angeles producent Carlton Cuse. To karkołomne zadanie udało się całkiem nieźle. Oparty na komiksie Joego Hilla (syn Stephena... 83
  • Film 9 lut 2020, 20:00 Bez wytchnienia „Nieoszlifowane diamenty” wycieńczają. To film mocny, rozedrgany, krzykliwy. Tak jak jego bohater: uzależniony od hazardu szemrany sprzedawca diamentów. Jego życie to nieustanna „ostra jazda bez trzymanki”.... 84
  • Muzyka 9 lut 2020, 20:00 Kraina marzeń Wciąż nie widać na horyzoncie nowego albumu kultowego francuskiego Air. Ratunkiem dla fanów takich albumów jak płyta „Moon Safari” może stać się drugi album współtwórcy duetu – Nicolasa Godina. „Concrete and... 85
  • Książka 9 lut 2020, 20:00 DJ w Berlinie Kto zachwycił się dwiema wydanymi już w Polsce książkami Paula Beatty („Sprzedawczyk” i „Białoczarny”), ten z przyjemnością przeczyta poprzedzającą je – „Slumberland”. To świetna powieść. Szalona i zarazem... 86
  • Kalejdoskop 9 lut 2020, 20:00 Jest rok 2060. Hugh Laurie gra Clarka, kapitana tytułowego turystycznego statku kosmicznego, który w wyniku feralnej awarii zbacza z kursu. Efekt? Śmierć jedynej kompetentnej osoby z załogi i wydłużenie lotu o trzy lata. Kiedy okazuje się,... 87
  • Plastic fantastic i buhaj rozpłodowy 9 lut 2020, 20:00 Wybrałem się na film „365 dni”, na motywach powieści Blanki Lipińskiej. Może bardziej dlatego, że wypadało się już w końcu gdzieś pokazać publicznie niż dla wzruszeń kinomatograficznych, ponieważ od samego początku pachniało... 88
  • Lalka z misją 9 lut 2020, 20:00 Zabawka, która przez dekady lansowała i utrwalała nierealne wzorce kobiecego piękna, dziś ma uczyć akceptacji dla inności. Ale nie tylko producent Barbie zaczął dostrzegać to, że świat ma więcej odcieni niż cukierkowy róż. Dziś w modzie są zabawki zaangażowane społecznie. 90
  • Homiłki z nutką nostalgii 9 lut 2020, 20:00 Wyobraźcie sobie słoik wypełniony olejem, a w nim smakowite białe kulki serowe. To właśnie homiłki, znane też jako homyłky. 94
  • Duchowy kompas: 7 sposobów na lepsze rozpoczęcie dnia 9 lut 2020, 20:00 Każdy dzień jest najważniejszy. I każdy dzień warto przeżyć najlepiej, jak się da. Od samego początku. 95
  • W muzyce pokora to podstawa 9 lut 2020, 20:00 Jako kilkuletni chłopiec byłem wpatrzony w Rambo. Symbol męskości i siły spoglądał na mnie z plakatu nad łóżkiem. 96
  • Zrób sobie Żaryna 9 lut 2020, 20:00 Minister Piotr Gliński powołuje do życia Narodową Pralnię im. Paderewskiego i Dmowskiego. A w charakterze praczki Jana Żaryna, specjalistę od prania brudów ONR-u. 98