Dzięki epidemii pokolenie młodych będzie silniejsze

Dzięki epidemii pokolenie młodych będzie silniejsze

Kobieta w masce
Kobieta w masce / Źródło: Unsplash / Flavio Gasperini
Mam nadzieję, że ta epidemia nauczy młode osoby pokory, bo pokora i myślenie: „Nie jestem nieomylny, coś się może wydarzyć” buduje dojrzalsze mechanizmy obronne – mówi prof. Małgorzata Janas-Kozik, psychiatra dzieci i młodzieży.

Jeszcze przed epidemią koronawirusa nawet co piąty młody człowiek miał zaburzenia depresyjne, lękowe. Jak na psychikę młodych ludzi wpłynęła konieczność izolacji?

Przypadków depresji, zaburzeń lękowych może być znacznie więcej.

Jednak paradoksalnie młodzi ludzie, którzy wcześniej mieli zaburzenia lękowe, depresyjne, w obecnej sytuacji często czują się lepiej.

Zwłaszcza jeśli problemem była dla nich szkoła. Odpadł stres codziennego chodzenia do niej, lekcje online im pasują, nie mają zaległości. To samo dotyczy też np. osób z zaburzeniami ze spektrum autyzmu, mających problem z nawiązywaniem relacji, rozpoznawaniem emocji. Dla nich ten czas izolacji jest całkiem niezły.

W najgorszej sytuacji mogą więc ci, którzy do tej pory nie mieli problemów z psychiką?

Tak. Pokolenie obecnych licealistów, maturzystów, studentów żyło w sytuacji, w której nie było żadnych ograniczeń. Postanowili sobie, że spędzą weekend w Barcelonie? Kupowali tani bilet i wsiadali w samolot. To się nagle skończyło. Nie mogą się swobodnie spotkać, muszą chodzić w maskach.

Ale przecież to pokolenie i tak jeszcze przed epidemią kontaktowało się ze sobą częściej przez smartfon niż w realu. Teraz też tak mogą.

To prawda, potrafili siedzieć obok siebie na ławce nie rozmawiając, każdy coś robił na swoim telefonie. Ale mogli usiąść obok siebie, zobaczyć się, być razem bez ograniczeń, a dla młodych ludzi brak ograniczeń jest bardzo ważny. W takim wieku największe znaczenie ma grupa rówieśnicza bo to ona uczy żyć w społeczności. A teraz tej grupy nie ma, jest izolacja. Dla nastolatka sytuacja, gdy jest non stop w domu, nie może swobodnie spotykać się z rówieśnikami, to dramat.

W najgorszej sytuacji są dziś ósmoklasiści, maturzyści, osoby na studiach. Wielu z nich nie wie, co robić dalej. Mam wiele takich interwencji: maturzyści zadają sobie pytanie, czy iść na studia. Duża część z nich deklaruje, że poczeka rok i zobaczy, co będzie.

Nie mają motywacji by wybierać sobie studia, wybiegać w przyszłość?

Wielu z nich miało plany by studiować za granicą. To teraz stało się nierealne, przestało mieć rację bytu.

Dla młodych ludzi to bardzo trudna sytuacja. Sporo zachowań lękowych i depresyjnych pojawiło się u osób, które nigdy wcześniej nie miały żadnych problemów, nie potrzebowało wsparcia psychologa, psychoterapeuty. Niestety, może zwiększyć się też liczba młodych ludzi sięgających po alkohol i inne środki psychoaktywne. Jest pokusa: „poprawię sobie nastrój, inaczej popatrzę na świat”.

Z młodymi ludźmi trzeba rozmawiać i to zawsze musi być szczera rozmowa. Nie zaszkodzi, jeśli w takiej sytuacji rodzic powie: „Słuchaj, mnie też jest trudno. Ta sytuacja u mnie też generuje lęk, burzy moje poczucie bezpieczeństwa. Jednak przebrnęliśmy przez trudne chwile, daliśmy radę i teraz też damy radę”.

W podobnej sytuacji są młodzi ludzie kończący studia. Obawiają się, czy będą mieli pracę, ze wszystkich stron słyszą o recesji.

Trzeba próbować, wysyłać CV najpierw tam, gdzie praca byłaby marzeniem. Może nie za granicę, bo nie wiemy, jak będzie wyglądała sytuacja, ale w Polsce trzeba próbować.

Powinniśmy przestać budować perspektywy na lata w przód. Bo nie wiemy, co będzie latem, jesienią, a co dopiero za rok. Musimy nauczyć się zwracać uwagę na „tu i teraz”.

Część młodych osób działa w wolontariacie, ale są też tacy, którzy mają duże wątpliwości, gdy słyszą, że można już powoli wracać do szkoły, na uczelnie. Spora grupa uważa z kolei, że koronawirus nie jest problemem a to, co się dzieje od marca, jest przesadzone. Skąd takie postawy?

Postawy młodych osób mogą być różne, zależą również od predyspozycji osobowościowych, przekazów wyniesionych z domów rodzinnych, własnej oceny sytuacji. Stąd jedni chętnie angażują się w wolontariat, a inni obawiają się zakażenia.

Twierdzenie, że koronawirus nie jest problemem, a nadmierna reakcja na niego jest przesadzona, może wynikać z mechanizmu zaprzeczenia.

To potężny mechanizm obronny, który uruchamia się w sytuacji, gdy inne dojrzałe mechanizmy obronne już z jakichś powodów nie działają.

Jeśli ktoś mówi, że COVID-19 to taka infekcja jak każda inna, to właśnie jest zaprzeczenie. Trzeba rozmawiać z młodymi otwarcie, nie przytakiwać im na siłę. Tłumaczyć, że występuje zwiększona zachorowalność, że ta infekcja ma inny przebieg, jednak są procedury, wytyczne sanitarne, jak się zachowywać.

Nauczmy się z tym żyć. Popatrzmy na osoby starsze: wbrew pozorom one nieźle sobie radzą, bo mają za sobą różne trudne sytuacje: stanu wojennego, niektórzy II Wojny Światowej. To były okresy nieprzewidywalne, w których trzeba się było odnaleźć.

Młodzi ludzie pierwszy raz mają styczność z taką sytuację niepewności.

Trudną i dla nich niewyobrażalną. Dla nas wszystkich jest ona niewyobrażalna, bo byliśmy zadufani. Uważaliśmy, że nic nas nie pokona, tymczasem zawsze pokona nas natura, jeśli nie będziemy jej szanować.

Czy taka sytuacja paradoksalnie może młodych ludzi czegoś nauczyć, wzmocnić?

Mam nadzieję. Po pierwsze rodziny muszą teraz bardziej o siebie dbać, nawet online: dziadkowie, rodzice, dzieci. Mam nadzieję, że powróci wsparcie generacyjne. Przez ostatnie lata model rodziny to był zwykle dwa plus jeden: tzw. rodzina nuklearna, skupiona na sobie, mieszkająca sama, bez dziadków, babć. Nie wspieraliśmy się międzypokoleniowo lub wspieraliśmy się słabo.

Mam nadzieję, że po tej epidemii pokolenie młodych ludzi będzie silniejsze dzięki temu, że zda sobie sprawę, że nie jest niepokonane. Że w tych młodych ludziach będzie więcej troski – o rosnące drzewo, o czystą wodę w rzece, o segregację śmieci, o powietrze, o drugą istotę żywą. Mam nadzieję, że ta epidemia nauczy młode osoby pokory, a pokora i branie pod uwagę: „Nie jestem nieomylny, może się coś wydarzyć”, buduje dojrzalsze mechanizmy obronne. Świat, który dążył w kierunku globalizacji, nie sprawdził się.


Prof. Małgorzata Janas-Kozik specjalista psychiatrii dzieci i młodzieży i specjalista pediatrii. Jest kierownikiem Katedry Psychiatrii i Psychoterapii Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach oraz kierownikiem Oddziału Klinicznego Psychiatrii i Psychoterapii Wieku Rozwojowego Centrum Pediatrii im. Jana Pawła II w Sosnowcu

Artykuł został opublikowany w 17/2020 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

-
 1

Spis treści tygodnika Wprost nr 17/2020 (1933)

  • Koronialsi 22 maj 2020, 15:00 Bez dotyku, bez kontaktu, w izolacji. Bez ustnych matur, bez możliwości poprawek na studiach, bez planów na wakacje, bez szans na pracę. Tak żyją młodzi Polacy. 2
  • Nie współczuję Kazikowi 22 maj 2020, 15:00 Polityk twierdzi, że za poparcie niekonstytucyjnych wyborów Platforma wynegocjowała możliwość zmiany kandydata na prezydenta i że niedługo telewizja publiczna tak zbombarduje Trzaskowskiego, że nie pomogą mu palety wypoczynkowe za milion złotych. 13
  • Trzaskowski albo śmierć 22 maj 2020, 15:00 Rafał Trzaskowski może sobie pozwolić na porażkę w wyścigu prezydenckim. Platforma Obywatelska takiego komfortu nie ma. Klęska prezydenta Warszawy będzie dla niej oznaczać polityczny wyrok śmierci. 28
  • Trójka skończy tragicznie 22 maj 2020, 15:00 O kultowej Trójce i jej smutnym końcu opowiada Cezary Łazarewicz, dziennikarz, pisarz, laureat nagrody Nike za książkę „Żeby nie było śladów”. 43
  • Wystarczy być 22 maj 2020, 15:00 Prezeska Polskiego Radia drżącym głosem zaprasza na specjalnie zwołanej konferencji prasowej każdego, kto – jak kiedyś Staszek w biznesie – chce się sprawdzić w radiu. I pewnie będzie tłum chętnych, bo też poprzeczka nie mogła zostać zawieszona niżej – wystarczy chcieć... 58
  • Układ Krystka, czyli jak sprowadzano dziewczyny do klubów 5 lip 2016, 15:14 Biznesmeni, celebryci, handel kobietami. Krystek z Trójmiasta, który krzywdził młode dziewczyny, nie działał w osamotnieniu. Tak naprawdę był tylko płotką. 61
  • Maturzyści z zamrażarki 22 maj 2020, 15:00 Odwołane ustne egzaminy, przełożone pisemne. Niepewność, chaos, zamieszanie. Jeszcze nigdy tak wielu maturzystów nie miało poczucia, że zależy od nich tak niewiele. Czy to ich zmobilizuje i doda im skrzydeł, czy je podetnie? 73
  • Młodzi uciekają w samotność 22 maj 2020, 15:00 Co z nich wyrośnie? Freaki samotniki, zanurzone w świecie pięknym, lecz uznawanym za nierealny? Czy liderzy (oby!)? Generalnie uczniowie, których znam, rzadko mają chęć przewodzenia innym – pisze o pokoleniu Z pedagog i publicysta Jan Wróbel 87
  • Generacja Z: pokolenie Instagrama w czasach kryzysu 22 maj 2020, 15:00 Pokoleniem Z nazywa się ludzi, którzy urodzili się po 1995 r. Dorastali w czasach eksplozji technologii cyfrowych, a wchodzą w dorosłość w czasach pandemii. Wiele wskazuje na to, że będą mieli jeszcze trudniejszy start niż starsi od nich o dekadę millenialsi. 94
  • Dzięki epidemii pokolenie młodych będzie silniejsze 22 maj 2020, 15:00 Maturzyści dziś zadają sobie pytanie, czy chcą iść na studia. Duża część mówi, że poczeka rok i zobaczy, co będzie. Więcej jest zaburzeń depresyjnych u osób, które wcześniej nie miały problemów. Jednak w dłuższej perspektywie ta trudna sytuacja może młodych ludzi wzmocnić –... 105
  • Pieniędzy nie ma. I to w momencie, gdy są najbardziej potrzebne 22 maj 2020, 15:00 Pieniędzy nie ma. Nie ma ich w momencie, w którym są najbardziej potrzebne – tak komentuje stan finansów państwa Jacek Rostowski, wicepremier i minister finansów w rządzie Donalda Tuska, który zmagał się z ostatnim kryzysem z 2008 roku. 119
  • Antykryzysowy Poradnik dla Przedsiębiorców cz. 3. Bankructwo to stan umysłu 22 maj 2020, 15:00 Krzysztof Oppenheim powraca z trzecią częścią swojego poradnika dla tych przedsiębiorców, których pandemia koronawirusa wpędziła w finansowe tarapaty. 133
  • Kino covidove 22 maj 2020, 15:00 Kultura w ekspresowym tempie wychodzi z narzuconej przez epidemię izolacji. Pojawiają się kina samochodowe, w Europie i USA zaczęto organizować także koncerty, a nawet msze dla zmotoryzowanych. Rusza też pierwsza w historii internetowa edycja jednej z najstarszych imprez... 149
  • Palcem po mapie 22 maj 2020, 15:00 Niedawno ukazały się dwa „prywatne” przewodniki po dwóch fascynujących europejskich miastach napisane przez dwójkę znanych pisarzy: „Wenecja. Miasto, któremu się powodzi” Gretkowskiej i „Osobisty przewodnik po Pradze” Szczygła. 162
  • Ranking 200 największych polskich firm 22 maj 2020, 15:00 Jeszcze nigdy w sześcioletniej historii naszego rankingu polskie firmy nie sprzedały tak dużo. Produkują leki, odlewają sz taby złota, szyją buty i ubrania. Oto dwusetka gigantów polskiego biznesu. 171