Billa Gatesa w Polsce nie będzie

Billa Gatesa w Polsce nie będzie

Pieniądze, zdjęcie ilustracyjne
Pieniądze, zdjęcie ilustracyjne / Źródło: Fotolia / Tomasz Zajda
Po koronawirusie nierówności dochodowe wzrosną w wielu krajach. Biedni będą biednieć, a bogaci się bogacić – mówi dr hab. Michał Brzeziński, jeden z niewielu polskich ekonomistów, który bada nierówności.

W czasie epidemii koronawirusa fortuny amerykańskich miliarderów urosły o prawie pół biliona dolarów. Zdziwiło to Pana?

Nie zdziwiło. Majątek najbogatszych, jak Jeffa Bezosa od Amazona czy Marka Zuckerberga od Facebooka to przede wszystkim pakiety akcji ich spółek giełdowych. Kiedy na świecie tnie się stopy procentowe, to nie opłaca się inwestować w obligacje czy inne bezpieczne aktywa. Rośnie więc popyt na akcje, ich ceny rosną, a wraz z nimi majątki giełdowych graczy.

Bogaci wzbogacą się na tej epidemii?

W krótkim okresie na pewno tak. Jest artykuł naukowy przywoływany dzisiaj często przez badaczy, który analizuje wszystkie pandemie, jakie przetoczyły się przez świat w ciągu ostatnich kilkuset lat. Wynika z niego, że w dłuższym okresie – powiedzmy kilkudziesięciu lat – to po pandemiach zwrot z aktywów najbogatszych spadał i biednieli. W krótkim zaś okresie się bogacili. Ale poprzednie pandemie mogą być przecież inne od tej, którą mamy teraz. Niektórzy odwołują się nawet do dżumy z XIV wieku, kiedy zginęła połowa populacji Europy, rynek pracy przeżył ogromny szok, ale to były przecież zupełnie inne czasy i inna skala.

Co działo się z gospodarką po dżumie?

Przy bardzo dużej śmiertelności wzrosła podaż pracy, więc wzrosły i pensje pracowników. Ogólnie, dominujący pogląd jest taki, że po dawnych pandemiach płace i dochody rosły szybciej, bo mało kto mógł pracować. Ale dzisiaj tak nie będzie. Mamy inny poziom medycyny. Żyjemy dłużej. Zastosowaliśmy restrykcje, żeby ograniczyć pandemię. Płace mogą nawet i rosnąć, ale nie tak szybko jak wcześniej.

Nierówności się pogłębią?

W krótkim okresie nierówności dochodowe wzrosną w wielu krajach. Grupy, które były nieuprzywilejowane przed kryzysem, będą jeszcze bardziej nieuprzywilejowane po nim. Nierówności dotkną przede wszystkim osób na umowach śmieciowych, branż, w których mało się zarabia.

Wszędzie tak będzie?

Niekoniecznie. Już są ciekawe badania na przykład dla Irlandii, gdzie na krótko po wybuchu epidemii nierówności najprawdopodobniej nawet spadły. Wszystko dzięki szybkiej interwencji państwa i pakietach pomocowych. Podobne badanie opracowano dla Włochów, kraju, który był przecież zdziesiątkowany przez epidemię. Po zamknięciu gospodarki dochody najbiedniejszych rzeczywiście obniżyły się tam o 10 proc. A dochody najbogatszych spadły tylko o 5 proc. Ale wprowadzone przez państwo programy wsparcia, między innymi rekompensaty utraconych dochodów, spowodowały, że różnice się nie pogłębiły.

A w USA?

Stany Zjednoczone chociaż są bogatym krajem, to nierówności są tam potężne. Mniej testowano tam biedniejszych, więcej bogatych z dobrym ubezpieczeniem. Zresztą symboliczne jest to, jak zamożni Amerykanie uciekali na przykład z bogatych dzielnic Nowego Jorku do swoich podmiejskich rezydencji. W Brazylii również panują gigantyczne nierówności. Może Brazylijczycy są sami sobie temu winni, bo wybrali takiego, a nie innego prezydenta, który długo lekceważył zagrożenie związane z wirusem. W krajach biedniejszych, gdzie nierówności są większe, wirus ma bardziej podatny grunt. Biedni umierają, bogaci się izolują albo leczą. W innych krajach południowoamerykańskich nierówności są potężne. Między innymi dlatego, że poza siłami rynkowymi, że jest tam dużo biznesu i bogatych ludzi, to system redystrybucji tego bogactwa mało redukuje nierówności.

Thomas Piketty powiedział niedawno, że pandemia spowoduje ogromny dług publiczny i trzeba będzie poprosić najbogatszych, żeby go zasypali.

Podatki zapewne będą musiały wzrosnąć w krajach silnie dotkniętych epidemią, ale nie muszą być to podatki dla najbogatszych, a raczej podniesienie średniego opodatkowania.

Opodatkowywanie najbogatszych nie pomoże biednym?

Podniesienie opodatkowania tylko od wysokich dochodów lub majątków nie przyniesie wystarczających dochodów. Będzie musiało mu towarzyszyć podniesienie średniego opodatkowania dla większości podatników. Z różnych badań wiadomo również, że bogaci są dość mobilni - niepomijalna część opuszcza kraje, w których podniesiono im podatki. To będzie zniechęcało do znacznego wzrostu takiego opodatkowania.

Jeżeli kryzys będzie długi i głęboki, a dodatkowo okaże się, że bogaci przechodzą go relatywnie łatwiej, niż klasa średnia i biedni, to prawdopodobieństwo wzrostu podatków dla bogatych będzie rosło. Bywało w historii, że po okresach gdy większość społeczeństwa ponosiła duże straty materialne lub ludzkie, jak w czasach Wielkiego Kryzysu czy II wojny światowej, społeczeństwo domagało się, a bogaci godzili się na to, by podnieść im znacząco opodatkowanie. Jeżeli zaś kryzys zdrowotny i ekonomiczny będzie płytszy i krótszy, pojawi się mniejsza szansa na takie rozwiązanie.

W Polsce to realne, żeby opodatkować najbogatszych? Niektórzy politycy mają na sztandarach takie hasła.

Artykuł został opublikowany w 19/2020 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

-
 2

Spis treści tygodnika Wprost nr 19/2020 (1935)

  • Wirus nierówności 5 cze 2020, 15:00 Derek Chauvin z Minneapolis w roli mordercy bezbronnego George’a Floyda nie wziął się znikąd. Tak jak znikąd nie wzięli się ignoranci smarujący sprejami anarchistyczne hasła na pomniku Tadeusza Kościuszki, który cały swój majątek... 2
  • Przyczajony Ziobro 5 cze 2020, 15:00 Jeśli Andrzej Duda wygra, Morawiecki zachowa fotel premiera. Jeśli przegra, PiS szykuje rewolucję, w której ważnym elementem będzie Zbigniew Ziobro. Ale minister sprawiedliwości ma ambicje, które są nie na rekę Jarosławowi Kaczyńskiemu 14
  • Rafał „Obama” Trzaskowski 4 cze 2020, 11:41 Rafał Trzaskowski chce radykalnie zmienić wizerunek Platformy Obywatelskiej, wykorzystać społeczną potrzebę zmiany i pokonać Prawo i Sprawiedliwość w sferze wartości. Pytania są dwa: czy zdoła zrobić to w zaledwie trzy tygodnie i czy Polacy uwierzą w tę wielką przemianę. 24
  • Ustawki wyborcze 3 cze 2020, 17:00 Myślisz, że jeżdżą komunikacją miejską, ćwiczą w parkach i mają tłumy na spotkaniach. Dałeś się złapać. Zobaczcie, jak politycy robią show dla wyborców ze sobą w rolach głównych. 38
  • Brawurowy Jurek 31 maj 2020, 15:21 Wszyscy go znali i wszyscy lubili, bo był fajnym facetem – Jerzego Pilcha wspomina krytyk Leszek Bugajski, kolega z kawiarnianego stolika literackiego, który zorganizował pisarz. 44
  • Nerwy w sztabie 4 cze 2020, 15:00 Jeśli niewinny wpis Tuska sprowokował szefa sztabu Andrzeja Dudy do tak chamskiej reakcji, to wiedz, że coś się dzieje. 54
  • Mieliśmy więcej szczęścia niż rozumu 1 cze 2020, 15:10 Pani prezes jest dziś mocno przyparta do muru. Kuba nie będzie miał problemów z tym, żeby nie odebrać od niej telefonu – mówi w rozmowie z „Wprost” wieloletni dziennikarz Trójki Ernest Zozuń. I dodaje: – Mieliśmy więcej szczęścia niż rozumu. 57
  • Billa Gatesa w Polsce nie będzie 5 cze 2020, 15:00 Po koronawirusie nierówności dochodowe wzrosną w wielu krajach. Grupy, które były nieuprzywilejowane przed kryzysem, będą jeszcze bardziej nieuprzywilejowane po nim. Biedni będą biednieć, a bogaci się bogacić – mówi dr hab. Michał Brzeziński z Uniwersytetu Warszawskiego, jeden... 74
  • Polska cofa się do PRL 1 cze 2020, 17:22 Charakterystyczne dla państw dyktatorskich zawsze było to, że narzędziem represji mogła stać się właściwie każda instytucja. Popatrzmy na ostatnie działania sanepidu. Dlatego przeciwstawiam się pełzającemu zamachowi stanu, jaki PiS robi w Polsce – mówi prof. Leszek Balcerowicz. 90
  • Życie po życiu 2 cze 2020, 18:10 Prąd musi płynąć bez względu na wirusa. I na pewno będzie płynął w przyszłości – mówi Piotr Woźniak, tancerz, choreograf, instruktor tanga argentyńskiego z Warszawy, który właśnie zaczyna od zera swoje zawodowe życie. Ludzi postawionych przed koniecznością zamknięcia firmy,... 108
  • Klątwa’56: witaj w grupie ryzyka 2 cze 2020, 13:40 Ochrona przedemerytalna działa, ale często na wspak. Miała być dobrodziejstwem, stała się przekleństwem. 121
  • Czego podczas pandemii dowiecie się o znajomych 2 cze 2020, 18:07 Spotkanie na warszawskiej Saskiej Kępie, w ogródku knajpki otwartej po długiej przerwie. Na wizytę jadę taksówką. Kierowca hermetycznie odizolowany od reszty pasażerów, niczym pacjenci w szpitalu zakaźnym. Przezroczysta folia starannie... 129
  • Kogo biją w Ameryce 4 cze 2020, 11:07 Przekaz o wielkim ludowym powstaniu jest umiejętnie wzmacniany przez farmy trolli z Rosji i chińskich dyplomatów mających dostęp do Facebooka i Twittera. Służy wielkim politycznym graczom bo rzeczywistość nie jest im na rękę. 135
  • Nawróceni przez koronawirusa 3 cze 2020, 13:15 Gwałtowny wzrost religijności zanotowała Wielka Brytania, Włochy, USA i Australia. Na ile to efekt strachu, a na ile trwała przemiana? 156
  • Brednie w blasku reflektorów 5 cze 2020, 15:00 Bill Gates chce nas zaczipować. Szczepionki powodują łysienie. Koronawirusa można zabić cebulą. Ranking 7 największych bzdur wygłaszanych przez polskich celebrytów z milionami fanów w internecie. 168
  • Internet powinien być częściowo ocenzurowany 3 cze 2020, 17:14 Lekarzy, którzy głoszą spiskowe teorie i działają przeciwko zdrowiu publicznemu, należy pozbawiać prawa wykonywania zawodu. I mówić wprost, że niektóre poglądy są medyczną bzdurą, np. że „Bill Gates daje pieniądze na szczepionkę, bo chce mieć władzę nad światem i nas... 185
  • Przebieg COVID-19 zależy od genów 2 cze 2020, 9:35 Stan niektórych chorych na COVID-19 pogarsza się w ciągu kilku godzin, inni mają tylko gorączkę i kaszel. Gdy pacjent trafia na izbę przyjęć, trudno przewidzieć, jak będzie u niego przebiegać choroba. Może w tym pomóc test genetyczny, który będzie można wykonać od razu na... 197
  • Dziesięć kluczowych słów 22 mar 2020, 20:00 Ostatni wywiad Jerzego Pilcha dla „Wprost” był osnuty wokół słów nazywających rzeczy dla niego najważniejsze: dom, nałóg, dotyk, matka. – Ojciec staje się mi bliższy – mówił pisarz 213
  • Bezkarność na sprzedaż 4 cze 2020, 0:23 „Nic mi nie zrobią” – miał często powtarzać Epstein, który przekupywał ofiary i szantażował dziennikarzy. Inny wpływowy Amerykanin, Robert Durst, ekipie filmowej wyznał: „Oczywiście, że zabiłem ich wszystkich”. Co sprawiło, że przez lata byli bezkarni? 226
  • Pomnażacze złotówek 5 cze 2020, 15:00 Były największe polskie firmy, byli giganci eksportu. Czas na ranking polskich gepardów, czyli tych przedsiębiorców, którzy są mistrzami w powiększaniu zysków. 238