Nokautowanie genów

Nokautowanie genów

Rozmowa z prof. Oliverem Smithiesem, tegorocznym laureatem Nagrody Nobla w dziedzinie medycyny
„Wprost": Podobno marzył pan, by zostać wynalazcą.
Oliver Smithies: Mówiłem o tym, kiedy byłem jeszcze dzieckiem i nie wiedziałem, co oznacza słowo „naukowiec". Nawet nie znałem takiego słowa. Ale kiedy zacząłem studia, uświadomiłem sobie, że rzeczywiście chcę prowadzić badania naukowe. Byłem studentem medycyny i najpierw otrzymałem dyplom z fizjologii, a następnie z biochemii i dopiero wtedy zająłem się biologią molekularną. Nie nazwałbym swojej drogi zawodowej splotem przypadków, ale raczej delikatną progresją, spokojnym dojrzewaniem.
– Jak doszło do odkrycia, że możliwe jest dokonywanie zmian w genie i takie manipulowanie DNA, by go naprawić?
– Wiele lat temu, jako młody naukowiec, pracowałem w laboratorium medycznym na uniwersytecie w Toronto. Tam odkryłem różnice w białkach krwi. Doszedłem do wniosku, że występują one powszechnie u ludzi i są dziedziczne. Kiedy pracowaliśmy nad tymi białkami, zauważyliśmy, że gen ma pewne charakterystyczne cechy. To sugerowało, że można znaleźć inną część genu, która byłaby podobna i połączyć z sobą obie te części. Innymi słowy, zobaczyliśmy, że jeśli weźmiemy kawałek DNA, który jest podobny do innego kawałka DNA lub taki sam jak on, to oba fragmenty można z sobą połączyć. I to doprowadziło mnie do wniosku, że mogę wyciągnąć fragment DNA z komórki i włożyć go do innej komórki, gdzie będzie on potrafił odnaleźć pasujące sekwencje DNA w materiale genetycznym. Taki odcinek jest się w stanie dopasować do genu mającego taką samą sekwencję. Wtedy pojawiła się myśl, że można zmienić lub naprawić wadliwy gen przez wprowadzenie do niego fragmentu DNA, który namierzy podobną sobie sekwencję i dopasuje ją do siebie.
– Jak długo pracował pan nad odkryciem metody nazywanej genowym celowaniem?
– Odkrycie, że jesteśmy w stanie tego dokonać, zajęło nam trzy lata. Kolejnych czterech lat potrzebowaliśmy, by pierwszy raz wykorzystać komórki macierzyste, które odkrył Martin Evans. Dzięki jego odkryciu mogliśmy użyć tych komórek i wprowadzić zmieniony gen do modelu myszy, zamiast prowadzić eksperymenty z pojedynczymi komórkami. To był przełom.
– Czy już wtedy myślał pan o zastosowaniu tej metody do leczenia chorób genetycznych, do poznawania ich przyczyn?
– Oczywiście. Właśnie dlatego zacząłem prowadzić te badania. Miałem nadzieję, że stanie się to możliwe. Niestety, choć minęło dwadzieścia lat, nadal nie potrafimy tego robić. Proces, którego jestem odkrywcą, jeśli mogę tak to określić, jest zbyt mało wydajny. Albo też nie jest wystarczająco wydajny, żeby używać tej metody do leczenia chorób genetycznych. Myślę jednak, że w przyszłości będziemy w stanie na przykład pobierać szpik kostny od chorego, który ma genetyczną wadę związaną z wytwarzaniem immunoglobiny. Wtedy leczenie będzie polegało na naprawieniu wadliwego genu i ponownym wszczepieniu zmodyfikowanego szpiku, co pozwoli takiej osobie na normalne, zdrowe życie.
– Terapię genową stosuje się od wielu lat, ale nadal jest to raczej eksperymentalna metoda.
– Wierzę, że w przyszłości będziemy potrafili naprawiać wszystkie wady genetyczne. Ale to zadanie należy do kolejnego pokolenia naukowców. Wiele zespołów pracuje nad zwiększeniem efektywności i bezpieczeństwa naszej metody. W moim laboratorium powstał pierwszy zwierzęcy model mukowiscydozy. Już potrafimy modyfikować ten gen u myszy.
– Na co pozwala metoda celowania genowego?
– Z pewnością nasze odkrycie spowodowało przełom w badaniach i jest to nie tylko moja zasługa, ale w takim samym stopniu także Mario Capecchiego i Martina Evansa. Coraz więcej badaczy na świecie wykorzystuje tę metodę do badania roli poszczególnych genów, do tworzenia modeli myszy naśladujących różne wady i choroby genetyczne ludzi. Modyfikując albo wyłączając jakieś geny, możemy badać ich wpływ na pracę organizmu, próbować zrozumieć, jak i dlaczego na przykład komórki nowotworowe w pewnym stadium rozwoju zaczynają się wymykać spod kontroli. Opublikowano już tysiące artykułów opisujących badania wykorzystujące tę metodę i wciąż powstają nowe.
– Ostatnie lata poświęcił pan badaniu przyczyn nadciśnienia. Uporamy się z tą chorobą?
– Próbuję zrozumieć genetykę tej choroby – to, jakie geny są zaangażowane w jej rozwój. Ale nadciśnienie jest dość skomplikowaną chorobą, bo nie jest wywoływane zmianą w jednym genie czy w dwóch, ale prawdopodobnie w wielu. Dodatkowo nie zawsze te geny muszą występować w takiej samej kombinacji. I każdy z genów ma pewien wpływ na powstawanie wysokiego ciśnienia. Próbuję dociec, które to geny i jaki jest ich wpływ. W końcu, mam nadzieję, zrozumiem ten problem.
– Czy prowadząc ważne badania, myśli się o perspektywie zdobycia Nagrody Nobla?
– Moje pierwsze eksperymenty nie zapowiadały takiego sukcesu, ale później pojawiały się takie myśli. Zacząłem sobie uświadamiać, że to możliwe, od kiedy zacząłem otrzymywać wiele różnych nagród. Razem z Mario Capecchim i Martinem Evansem zostaliśmy wyróżnieni m.in. amerykańską nagrodą Lasker Foundation [nagroda nazywana amerykańskim Noblem, ponieważ aż 71 jej laureatów otrzymało Nobla].
– Jako laureatowi Nagrody Nobla będzie panu łatwiej prowadzić badania?
– Nie chciałbym, by ta nagroda odebrała mi coś z mojego życia, sprawiła, że nagle będę musiał robić to, czego do tej pory nie musiałem. Wciąż uwielbiam moją codzienną pracę w laboratorium. Ciągle tak samo cieszą mnie weekendy, kiedy latam swoim samolotem, a potem zabieram żonę na lunch. Tak spędziłem ostatnią niedzielę. I nie potrzebuję, nie chcę zmian. A Nobla uczciłem zjedzeniem lodów w laboratorium i to była cała nasza uroczystość. Poza tym starałem się pracować tak jak codziennie.


PROF. OLIVIER SMITHIES
Ma 82 lata, ale wciąż wczesnym rankiem pojawia się w laboratorium na University of North Carolina w USA. Pochodzi z Wielkiej Brytanii. Studiował fizjologię i doktoryzował się z biochemii na Uniwersytecie Oksfordzkim. Jego największym osiągnięciem jest odkrycie metody umożliwiającej wprowadzenie zmian w genach i tworzenie zmutowanych myszy dzięki wykorzystaniu zarodkowych komórek macierzystych, czyli metody tzw. celowania genowego, nazwanej tez genetycznym nokautem. Takie zmutowane myszy są "modelami" ludzkich chorób. Dotychczas wyhodowano ponad 500 takich gryzonii, a liczbę "znokautowanych" w nich genów ocenia się na ponad 10 tys. Smithies tegoroczną nagrodę Nobla podzielił z prof. Mario Capecchim, pracującym na University of Utah, oraz prof. Martinem Evansem z uniwerstytetu w Cardiff w Wielkiej Brytanii, którzy w takim samym stopniu przyczynili się do odkrycia i rozwinięcia tej metody.

 

 
Okładka tygodnika WPROST: 42/2007
Więcej możesz przeczytać w 42/2007 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 42/2007 (1295)

  • Na stronie - Nawalam się, więc jestem 14 paź 2007, 22:00 Z wyborców robi się jełopów, którzy nawet jeśli coś kumają, to nie wiedzą, co jest dla nich dobre 3
  • Wprost od czytelników - Czarna dziura na białym ekranie 14 paź 2007, 22:00 Autor artykułu „Czarna dziura na białym ekranie" (nr 40) słusznie skrytykował Polski Instytut Sztuki Filmowej. Może wreszcie jego członkowie zrozumieją, że jak ktoś płaci podatki, to chce zobaczyć dobry film. Ja z tego tekstu... 3
  • Sawicka powoływała się na szefów PO 14 paź 2007, 22:00 CBA 6
  • Skaner 14 paź 2007, 22:00 6
  • Dochodzenie w sprawie Olszewskiego 14 paź 2007, 22:00 PiS 6
  • Szyszko zielony 14 paź 2007, 22:00 Ekologia 7
  • Dossier 14 paź 2007, 22:00 „A ja się cieszę, że zasady dobrego wychowania weszły pod strzechy" Jolanta Kwaśniewska w „Dzienniku", pytana o wykorzystywanie przez PiS w kampanii jej słynnej lekcji o jedzeniu bezy łyżeczką„Gdybym miał... 8
  • PYTANIA NIEPOLITYCZNE - Nie mam szczęścia w kartach 14 paź 2007, 22:00 Rozmowa z Tomaszem Latosem, posłem PiS, najlepszym w Polsce brydżystą wśród parlamentarzystów i lekarzy 8
  • Ludzie 14 paź 2007, 22:00 Kraśko z USA na wybory Piotr Kraśko poprowadzi wieczór wyborczy w TVP 1. Specjalnie na tę okazję wrócił do Polski z Waszyngtonu, gdzie pracuje jako korespondent. 21 października w studiu wyborczym Kraśce będzie partnerować Małgorzata... 9
  • Kampania na ślubnym kobiercu 14 paź 2007, 22:00 Obyczaje 9
  • Donald Tusk i Nelli Rokita balastami kampanii 14 paź 2007, 22:00 Wybory 10
  • Polka w Hollywood 14 paź 2007, 22:00 Kariery 10
  • Zapytaj Wprost - Edyta Górniak 14 paź 2007, 22:00 Edyta Górniak – druga gwiazda po Dodzie, która zgodziła się odpowiadać na pytania internautów i fanów w naszej rubryce „Zapytaj wprost”– gdy dostała zestaw pytań, odmówiła odpowiedzi. 12
  • Robot pogodnej starości 14 paź 2007, 22:00 Wynalazki 12
  • Biegnący z ogniem 14 paź 2007, 22:00 Olimpiada 14
  • Michael Jackson i Tyskie 14 paź 2007, 22:00 Piwo 14
  • Listy do führera 14 paź 2007, 22:00 Niemcy 14
  • Sawka czatuje 14 paź 2007, 22:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 14
  • Poczta 14 paź 2007, 22:00 100 najbogatszych Europy Środkowej i Wschodniej W tegorocznym rankingu „100 najbogatszych Europy Środkowej i Wschodniej" (nr 39) pojawił się Chorwat Ante Vlahović, którego majątek niewłaściwie oszacowano na kwotę 645 milionów... 16
  • Playback 14 paź 2007, 22:00 Przewodniczący SLD Wojciech Olejniczak i Janusz Palikot (PO) 16
  • Z życia koalicji 14 paź 2007, 22:00 PiS najpierw wystrzeliło, ale za wcześnie, bo do wyborczego spełnienia zostało jeszcze trochę czasu. Potem opadło i mimo intensywnych wysiłków nie chce się znowu podnieć. Panie premierze, współczujemy. To wszak dwie rzeczy, których... 18
  • Z życia opozycji 14 paź 2007, 22:00 Okazało się, że Aleksandrowi Kwaśniewskiemu nie służą nie tylko wizyty na wschodzie, ale i na ziemiach zachodnich. Ostatnio w Szczecinie mikroklimat mu zaszkodził i miał kłopoty z aparatem mowy oraz mimiką. Tam coś musi wisieć w... 19
  • Wprost przeciwnie - Zmiękczanie Merkel 14 paź 2007, 22:00 Między Odrą a Renem narasta świadomość, że Kaczyńscy nie są takimi nielotami, jak ich malują 20
  • Fotoplastykon 14 paź 2007, 22:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 21
  • Wirus III RP 14 paź 2007, 22:00 W czasie swej prezydentury Kwaśniewski po prostu lubił wypić, teraz może mieć z alkoholem realny problem 22
  • Stan kawalerski jest Bogu miły 14 paź 2007, 22:00 Rozmowa z Jarosławem Kaczyńskim, premierem 26
  • Nie będę miał oporów, by objąć tekę premiera 14 paź 2007, 22:00 Rozmowa z Donaldem Tuskiem, przewodniczącym Platformy Obywatelskiej 30
  • Wariant Sarkozy’ego 14 paź 2007, 22:00 Wynik wyborów rozstrzygnie się nie przy urnach, lecz w gabinetach polityków 36
  • Taśmy Rusaka 14 paź 2007, 22:00 Oficerowie WSI bezprawnie inwigilowali parlamentarzystów 40
  • Prawo ostatniej nocy 14 paź 2007, 22:00 Bomb ostatniego tygodnia kampanii nie da się zapomnieć i zneutralizować 42
  • Polityczny GPS 14 paź 2007, 22:00 Nie wiesz, na kogo głosować? Rozwiąż przedwyborczy test 44
  • Ryba po polsku - Nieszczęścia stołeczności 14 paź 2007, 22:00 Elitarni politycy deklarują, że spotykają się ze zwykłymi ludźmi. A potem wracają do grona niezwykłych 48
  • Giełda 14 paź 2007, 22:00 50
  • Ofensywa Orlenu 14 paź 2007, 22:00 PKN Orlen nie rezygnuje z ekspansji w krajach bałtyckich. W ciągu kilku lat koncern chce wydać ćwierć miliarda euro na rozwój sieci paliw na Litwie i Łotwie. W obu krajach ma powstać po 100 stacji tej firmy. Niewykluczone, że Orlen... 50
  • Sklep ze smakiem 14 paź 2007, 22:00 Satysfakcja gwarantowana albo zwrot pieniędzy – taką zasadę wprowadziły sklepy spożywcze drugiej co do wielkości norweskiej sieci handlowej Coop. Jeśli klientowi nie będzie smakować żywność zakupiona w sklepie Coop, będzie... 50
  • Szósta sieć 14 paź 2007, 22:00 Polsce przybędzie szósty operator komórkowy. Do Ery, Plusa, Orange, Play i Centernetu (spółki Romana Karkosika, która pod koniec września wygrała przetarg na wolne częstotliwości) dołączy Tolpis. Ta spółka złożyła wniosek o... 50
  • Krezus wszech czasów 14 paź 2007, 22:00 Alan Rufus, żołnierz żyjący w XI w., był najbogatszym Brytyjczykiem w historii – twierdzi Philip Beresford w książce „Najbogatsi z bogatych". Rufus przybył na Wyspy z Normandii w 1066 r., by pomóc swemu wujowi Wilhelmowi... 51
  • Stolice biznesu 14 paź 2007, 22:00 Londyn znów zwiększył dystans wobec Paryża jako najlepsze europejskie miasto, w którym warto prowadzić działalność gospodarczą. Miasto prowadzi w 6 z 12 kategorii uwzględnianych przez ekspertów Cushman & Wakefield. 19. w rankingu... 51
  • Kobietonomika 14 paź 2007, 22:00 Polki są europejskimi liderkami w małym i średnim biznesie 52
  • Hipermarket e-Polska 14 paź 2007, 22:00 III ranking sklepów internetowych „Wprost” 56
  • Stabilizator świata 14 paź 2007, 22:00 Edward P. LazearSzef zespołu doradców ekonomicznych prezydenta George’a W. Busha, członek Instytutu Hoovera, profesor Uniwersytetu Stanforda Nie mają racji ci, którzy dziś mówią: „Goodbye dollar, goodbye America". USA ma... 64
  • 2x2=4 - Polityka zamiast nauki 14 paź 2007, 22:00 Zinformatyzowana gospodarka nie znosi czekania na decyzje urzędników państwowych 68
  • Know - How 14 paź 2007, 22:00 70
  • Pszczołami w słonie 14 paź 2007, 22:00 Afrykańskie słonie panicznie boją się pszczół. Wystarczy, że usłyszą brzęczenie tych owadów i natychmiast rzucają się do ucieczki – odkryła dr Lucy King z Oxford University. Uczona sprawdziła to, umieszczając na drzewach... 70
  • Lek na raka 14 paź 2007, 22:00 Czy uczeni są bliscy opracowania leku na raka? Prof. Robert Weinberg przyczynił się do opracowania jednego z najważniejszych preparatów onkologicznych nowej generacji, ale nie chce o tym rozmawiać. W latach 80. odkrył, że jednym z powodów... 71
  • Małżeński wskaźnik zdrowia 14 paź 2007, 22:00 Sposób, w jaki małżonkowie rozwiązują konflikty, ma równie duży wpływ na ich zdrowie, jak dieta czy aktywność fizyczna. Większość badanych kobiet, które podczas kłótni kryły swoje emocje, zmarła w ciągu 10 lat od badania.... 71
  • Banał stworzenia 14 paź 2007, 22:00 Można już konstruować żywe organizmy, które w naturze nie istnieją 72
  • Nokautowanie genów 14 paź 2007, 22:00 Rozmowa z prof. Oliverem Smithiesem, tegorocznym laureatem Nagrody Nobla w dziedzinie medycyny 78
  • Choroba dla zdrowia 14 paź 2007, 22:00 Niektóre schorzenia są niezbędne dla zachowania ludzkiego gatunku 82
  • Mit eutanazji 14 paź 2007, 22:00 Już 37 proc. Polaków chce, by lekarze uśmiercali pacjentów na życzenie 86
  • Zamach we śnie 14 paź 2007, 22:00 Przejecie władzy przez bolszewików było łatwe jak "podniesienie piórka" 88
  • Bez granic 14 paź 2007, 22:00 92
  • Nie możemy być antyamerykańscy 14 paź 2007, 22:00 Rozmowa z BERNARDEM KOUCHNEREM, ministrem spraw zagranicznych Francji 92
  • Kłamstwa Gore'a 14 paź 2007, 22:00 Radość z Pokojowej Nagrody Nobla nie trwała długo. Sąd Najwyższy Anglii i Walii zdecydował, że film Ala Gore’a „Niewygodna prawda", promujący walkę z ociepleniem, nie może służyć jako pomoc dydaktyczna w szkołach.... 93
  • Cytat tygodnia 14 paź 2007, 22:00 „Nie mamy danych wskazujących na to, że Iran chce wyprodukować broń atomową. Tego po prostu nie ma" WŁADIMIR PUTIN po rozmowach z prezydentem Francji Nicolasem Sarkozym 93
  • Imperium braci Karamazow 14 paź 2007, 22:00 W kampanii wyborczej w Rosji nikt się z nikim nie kłóci. Bo i tak wiadomo, kto wygra 94
  • Prezydent w trzecim pokoleniu 14 paź 2007, 22:00 Klany rodzinne - precz z Białego Domu! 98
  • Doktryna jednego procentu 14 paź 2007, 22:00 Ile kosztuje Amerykę wojna z terroryzmem? 102
  • Kieszeniowcy 14 paź 2007, 22:00 Niemieccy deputowani zarabiają niewiele w porównaniu z wysokością przyjmowanych łapówek 108
  • Pasaż 14 paź 2007, 22:00 110
  • Portfel z wkładką 14 paź 2007, 22:00 Październik to miesiąc oszczędzania. Z tej okazji przedstawiamy jednak nie oferty usług bankowych, ale nowe kolekcje portfeli i portmonetek. 110
  • Portmonetka a la kosmetyczka 14 paź 2007, 22:00 Najnowsza kolekcja odzieży damskiej Burberry inspirowana jest – jak twierdzi Christopher Bailey, projektant marki – „prawdziwym, brytyjskim luksusem". Znajdziemy tu także czarne i brązowe pikowane portfele, w których... 110
  • Portfelowe przesądy 14 paź 2007, 22:00 Portfela nie powinniśmy kupować sobie sami. Dostatek zapewni dopiero portfel podarowany. Prezent w postaci pustego portfela skazuje obdarowanego na biedę i nieszczęście. Dlatego kiedy Konrad Ciesiołkiewicz, były rzecznik rządu, brał ślub... 110
  • Blask luksusu 14 paź 2007, 22:00 Złoto i srebro nie wychodzą z mody – dlatego w najnowszej kolekcji firmy Batycki nie mogło zabraknąć złotych i srebrnych portfeli. Aby jeszcze bardziej błyszczały, pokryto je lakierem. Dla tych, którzy nie chcą aż tak błyszczeć,... 110
  • Kasa w Arizonie 14 paź 2007, 22:00 W tym sezonie Wittchen, znana polska firma galanteryjna, stawia na klasykę. Arizona, kolekcja akcesoriów w odcieniu starego złota, została wzbogacona o tradycyjne, czarne portfele z jedwabnymi podszewkami. Z kolei Italy, kolekcja, w której... 111
  • Krokodyla daj mi, luby 14 paź 2007, 22:00 Spełnienie takiego życzenia nie jest już trudne – fi rma galanteryjna Vittorio Vito produkuje akcesoria m.in. ze skóry krokodyla, pytona, węża morskiego i płaszczki, a także strusich piór. Najnowsza propozycja fi rmy to m.in.... 111
  • Kraina lateksu 14 paź 2007, 22:00 Umberto Eco, pisząc "Historie brzydoty", mógł dużą część poświęcić Polsce 114
  • Premia geriatryczna 14 paź 2007, 22:00 Nagroda Nobla honoruje albo pewniaków, albo miernoty, które i tak przepadną 118
  • Inforozrywka 14 paź 2007, 22:00 Wkrótce telewizyjne dzienniki będą otwierać wiadomości o skandalach gwiazd, a nie o premierze 120
  • 7 godzin na kulturę 14 paź 2007, 22:00 Mały problemRemy przyjechał do Paryża z francuskiej prowincji, aby zrealizować swoje największe marzenie – zostać szefem kuchni w prestiżowej restauracji. Ma jednak jeden mały problem. Jest szczurem, co w żadnej restauracji nie jest... 122
  • Laser 14 paź 2007, 22:00 122
  • Krótko po Wolsku - Żółta alternatywa 14 paź 2007, 22:00 Coraz nas mniej. Wprawdzie jeszcze nie doszliśmy do takiej sytuacji jak w Rumunii, gdzie pozostały głównie sieroty emigracyjne, czyli dzieci i starcy, ale już dziś, żeby zobaczyć większą grupę polskiej młodzieży, politycy muszą... 124
  • Ranking tygodnia 14 paź 2007, 22:00 Najchętniej oglądane programy telewizyjne5-11 października 2007tytuł/liczba widzów1. M jak miłość9 069 3622. Na dobre i na złe6 354 5393. Taniec z gwiazdami4 868 4104. Familiada4 682 48015. Gwiazdy tańczą na lodzie4 678 675POZA... 124
  • Hit w obrazkach 14 paź 2007, 22:00 Jeśli wideoklip jest głupi, to znaczy, że artysta też jest głupi 126
  • Wencel gordyjski - Biblioteka aleksandryjska 14 paź 2007, 22:00 Pan Zagłoba w „Trylogii” non stop ochoczo zaraża się tropikalną chorobą z Filipin 128
  • Ueorgan Ludu 14 paź 2007, 22:00 Jolanta Szczypińska już wybrała. A ty? *Jarosław Kaczyński dał na zapowiedzi * PO walczy z łżeliberałami * Kurski rękę w rękę z niemieckim koncernem * Działania antypoślizgowe w MSWiA * Wejdź! Nie pożałujesz! 129
  • Skibą w mur - Nasz horror powszedni 14 paź 2007, 22:00 Badania włosa Kwaśniewskiego nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że jest on wilkołakiem 130

ZKDP - Nakład kontrolowany