Komputer z futerkiem

Komputer z futerkiem

Rozmowa z Dorotą Koziarą, cenioną polską projektantką, jurorką konkursu Machina Design
WPROST: Niedawno zakończyły się najważniejsze targi wzornictwa przemysłowego – Salone del Mobile w Mediolanie. Można było podczas nich obejrzeć wystawę prac polskich designerów „Young Creative Poland". Pokazali się z dobrej strony?

Dorota Koziara: Wystawa była świetna – bardzo dobrze zaaranżowana w  barwach biało-czerwonych. Najbardziej podobały mi się stół grupy Kompott, lampy Tomka Rygalika, ławka i siedziska Oskara Zięty, a także projekt drewnianego kościoła studia Beton, którym zainteresował się sam Alessandro Mendini. Znakomite były też prace graficzne m.in. Grzegorza Laszuka i Tomasza Walenty – grafików zawsze mieliśmy bardzo dobrych. „Young Creative Poland" to zresztą niejedyny polski akcent na Salone del Mobile. Ja pokazałam swoje prace na wystawie Ospiti Inaspettati (Niezapowiedziani goście), której ideą było wkomponowanie współczesnego wzornictwa w dawne wnętrza czterech mediolańskich muzeów. Zaprezentowałam krzesło-rzeźbę Angelo. W wystawie udział wzięli także m.in. Philippe Starck, Patricia Urquiola, Steven Hool, Konstantin Grcic i Ron Arad.

Jaki jest współczesny polski design? Co go wyróżnia? 

W 1994 r., po studiach, założyłam grupę designerów Start, w której prowadziliśmy niekończące się dyskusje na ten temat – zastanawialiśmy się, czy polskie wzornictwo ma mieć charakter narodowy, skąd ma czerpać inspiracje. Dziś widzę, że wielu młodych designerów szuka ich w sztuce ludowej. Też uważam ją za kopalnię pomysłów, ale nie można się ograniczać do tradycji. Myślę, że w dobie globalizacji nie ma sensu tworzyć designu narodowego. Tempo życia jest szybsze, podróżujemy, mamy internet, a także poważniejsze problemy niż charakter narodowy designu, choćby takie jak ekologia. Poza tym za dużo po drodze straciliśmy. Polscy projektanci przez długi czas w ogóle nie mogli się wykazać, bo  firmy nie chciały z nimi współpracować. W latach 90. upadło wiele fabryk, dużą część firm sprywatyzowano i zmieniano zakres ich działalności, z kolei nowo powstałe małe firmy wolały kupić niemieckie krzesło, rozebrać je na części i zrobić coś podobnego, zamiast zamówić oryginalny projekt.

Jak jest teraz?

O współpracę z firmami wciąż nie jest łatwo, więc pomysły projektantów często nie mogą być zrealizowane. Z drugiej strony, nie znam drugiego państwa w Europie, które miałoby tyle festiwali designu. Od kiedy jesteśmy w Unii, są dotacje i łatwiej organizować takie przedsięwzięcia. Jestem optymistką – producenci też zrozumieją, że warto współpracować z  designerami, że to szansa na wyróżnienie się i na większe pieniądze.

Zgadza się pani ze swoim mistrzem Alessandro Mendinim, że nie da się już zaprojektować nic całkowicie nowego, bo wszystko już było?

Nie, tu się z nim nie zgadzam. To prawda, że np. wszystkie krzesła mają określoną formę i siadamy na nich w podobnej pozycji. Może się jednak zdarzyć, że ta pozycja się zmieni w zależności od rodzaju pracy, jaką wykonujemy, i zadaniem projektanta jest wymyślić, jaka zmiana mogłaby być korzystna. Gdyby nic nie dało się już wymyślić, świat nie szedłby do  przodu, a przecież wciąż idzie. Nie powstałby chociażby tomograf, w  którego konstruowaniu też mają swój udział designerzy, nie powstałby iPod. Cały czas rozwija się technologia, ale to projektanci muszą znaleźć dla niej formę.

Design coraz częściej idzie w kierunku żartu – mamy kubek dla osoby nieśmiałej zasłaniający twarz podczas picia i pluszową klawiaturę, na  której można pospać, gdy padniemy przy komputerze ze zmęczenia.

Ironia i poczucie humoru to jedne z najfajniejszych aspektów dzisiejszego designu. Takie projektowanie jednak też niesie z sobą pewne niebezpieczeństwo. Jeśli rola przedmiotu ogranicza się do wywołania jednorazowej reakcji, rozbawienia, zaskoczenia, to staje się on tylko gadżetem. A przecież nie chodzi o to, żebyśmy zapełniali świat śmiesznymi, ale niepotrzebnymi gadżetami. Wartościowe są projekty, w  których ironia nie jest jedynym celem. Tak jak przedmioty Philippe’a Starcka – są ironiczne, ale też praktyczne.

Czy dekoracyjność może stanowić o wartości przedmiotu?

Dyskusja na ten temat trwa od lat, choć odpowiedź jest prosta: istnieją dwa różne rodzaje designu. W jednym najważniejsza jest funkcja – nie  można zaprojektować wspomnianego tomografu z myślą wyłącznie o estetyce. Podobnie jest z łóżkiem szpitalnym, które nie może być asymetryczne. Jeśli projektując wiertarkę, skupimy się nie na ergonomii i funkcji, ale  na estetyce, może to być nawet niebezpieczne. Ale już przy meblach można sobie pozwolić na fantazję i wszystko zależy od porozumienia między designerem a producentem. I od klienta – zależy, na ile ktoś się chce poświęcić dla awangardy: czy jest skłonny pić z kubka, z którego się wylewa, ale za to ten kubek dobrze wygląda. Projektanci wymyślają różne przedmioty o ekstrawaganckich formach, które nie są łatwe w obsłudze, a  nie można całkiem lekceważyć przyzwyczajeń i tradycji. Zresztą – kto wie – może w przyszłości będziemy pili inne napoje i np. kwadratowy kubek okaże się lepszy.

Jak projektować ekologicznie?

Trzeba być odpowiedzialnym i nie tworzyć projektów, które mogą być niebezpieczne dla przyrody, a także szukać nowych surowców. Wystawa „Alice Visin", którą zorganizowaliśmy w moim studiu w ramach Salone del Mobile, była okazją do ogłoszenia międzynarodowego konkursu Re-book. Dotyczy on tego, co można zaprojektować z przemielonego papieru i  książek, które do niczego się nie nadają, bo zawierają błędy. Współautorem pomysłu jest wydawnictwo Minimum Fax, które zwróciło uwagę na problem z takimi książkami. Chciałabym, żeby i polscy projektanci wzięli udział w konkursie.

Czego by pani nigdy nie zaprojektowała?

Broni.

A które ze swoich prac ceni sobie pani najbardziej?

Te, które są ponadczasowe – rzeźby z instalacji „12 Angeli", wazy dla  firmy Venini, które projektowałam jeszcze w czasie Atelier Mendini, lampy dla włoskiej firmy Slamp i polskiej firmy WitroLight. Te  przedmioty tworzą atmosferę we wnętrzu. Poza tym dla mnie bardzo ważne jest realizowanie się w różnych dziedzinach. Cenię sobie współpracę przy spektaklu „70 Angels on the Faćade” w reżyserii Roberta Wilsona. Było to  pierwsze przedstawienie o historii architektury i projektowania –  zajęłam się w nim scenografią i dramaturgią dotyczącą lat 80. i 90. Później pracowałam też z Wilsonem przy spektaklu „The Days Before” opartym na książce Umberto Eco, w którym wykorzystano moje rzeźby. Fotografia z tego spektaklu była plakatem zachęcającym do odwiedzenia wystawy „Tutti al Tavolo!” (Wszyscy do stołu!), która odbywała się w  ramach tegorocznego Salone del Mobile. Miło było zobaczyć zdjęcie własnej scenografii w całym mieście. Ważna jest też dla mnie rzeźba Dino z roku 2000, zrobiona z Mendinim i japońską architekt Yumiko Kobayashi dla Muzeum Dinozaurów w Fukui w Japonii.

W zeszłym roku zaprojektowała pani puszkę piwa Redd’s promowanego jako piwo kobiece. Czy istnieje coś takiego jak design kobiecy?

Tak, ale dotyczy to raczej odbiorców wzornictwa niż jego twórców. Niektóre panie chcą mieć coś bardziej kobiecego, co może dla nich oznaczać np. komputer z różowym futerkiem. A jeśli chodzi o  projektantów, to kobiety projektują często dla mężczyzn rzeczy bardzo męskie. Patricia Urquiola bywa uznawana za kobiecą designerkę, ale jej ostatnia kolekcja mebli mogłaby być równie dobrze dziełem jakiegoś twardziela. 10-15 lat temu budynki Zahy Hadid wydawały się bardziej damskie, bo były takie „miękkie" i „rozrzeźbione”. Dziś podobny styl jest jednak powszechny. Może mężczyźni upodobnili się do kobiet?

Dorota Koziara – jedna z najbardziej cenionych polskich designerek. Pracowała w Atelier Mendini założonym przez Alessandro Mendiniego, jednego z najsłynniejszych projektantów na świecie. Projektowała dla  takich marek jak Fiat, Alessi, Swarovski, HermŹs czy Swatch.

Okładka tygodnika WPROST: 21/2010
Więcej możesz przeczytać w 21/2010 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 21/2010 (1424)

  • POCZTA 16 maj 2010, 11:00 Kto nie lubi konkurować Najpierw myślałem, że mnie oczy mylą. Potem wydawało mi się, że „Wprost" zaatakowało stado drukarskich chochlików. Ostatecznie doczytałem, że to prawda: ani Jagiellonka, ani Uniwersytet Warszawski,... 4
  • Zdolność świecenia 16 maj 2010, 11:00 „My wszyscy jesteśmy robaczkami.Ale ja, myślę, jestem robaczkiem świętojańskim” – powiedział kiedyś Brytyjczyk Winston Churchill. Nie mylił się. Jego blask trwa do dziś. Czy kiedy my lub nasze dzieci będziemy spoglądać na Polskę 2010 z historycznej... 6
  • Z życia koalicji, z zycia opozycji 16 maj 2010, 11:00 Kandydatką platfusów na rzecznika praw obywatelskich jest Irena Lipowicz, o której nie da się pisać bez ciepłej sympatii. Irenka – pozwolimy sobie tak ją poufale nazywać – była jedną z najlepszych parlamentarzystek III RP.... 8
  • Powrót Tuska 16 maj 2010, 11:00 „Pamięta o tragicznej przeszłości, ale zapatrzony jest we wspólną przyszłość. Potrafi współpracować z innymi krajami i tworzyć kompromisy” – mówiła o Donaldzie Tusku kanclerz Niemiec Angela Merkel, wręczając mu w Akwizgranie prestiżową nagrodę Karola... 10
  • SKANER 16 maj 2010, 11:00 16
  • Odkurzanie PO-PiSu? 16 maj 2010, 11:00 Jarosław Kaczyński wraz ze swoim sztabem poważnie rozważa możliwość złożenia Platformie propozycji powrotu do rozmów o wielkiej koalicji PO-PiS – wynika z ustaleń „Wprost”. – To byłaby zagrywka wyborcza – twierdzi poseł PO Jarosław Gowin. 16
  • Ile trwa wyjaśnianie katastrof lotniczych 16 maj 2010, 11:00 Tempo wyjaśniania powodów smoleńskiej katastrofy budzi w Polsce kontrowersje. A ile trwało dochodzenie przyczyn innych głośnych wypadków lotniczych? 16
  • Przegląd prasy zagranicznej 16 maj 2010, 11:00 Komorowski oszukany Novaja GazetaPełniący obowiązki polskiego prezydenta Bronisław Komorowski przyjechał do Moskwy po Katyń. I już na wstępie został brutalnie oszukany. W błysku fleszy prezydent Miedwiediew wręczył mu 67 tomów akt... 20
  • Puls gospodarki 16 maj 2010, 11:00 Szkoła wynalazcówPolskie uczelnie techniczne nie kształcą wynalazców. W ocenie Komisji Europejskiej pod względem innowacyjności zajmujemy w Unii piąte miejsce od końca. Politechnika Warszawska chce to zmienić i uruchamia Studium... 22
  • Cisi bohaterowie 16 maj 2010, 11:00 Politycy traktują ich często jak członków rodziny, choć czasem nie znają ich nazwisk. Dziewięciu z nich zginęło pod Smoleńskiem. Ich koledzy, którzy na lotnisku czekali na prezydencki samolot, od pierwszych chwil po katastrofie otoczyli opieką ciało prezydenta i zapobiegli... 24
  • Coś drgnęło w filmie 16 maj 2010, 11:00 Ustawa o kinematografii powołująca Polski Instytut Sztuki Filmowej rodziła się w ogniu krytyki i protestów. Dziś nawet najbardziej zagorzali jej oponenci przyznają, że dzięki niej polskie kino odżyło. W ubiegłym tygodniu został ogłoszony konkurs na nowego dyrektora PISF. 28
  • Zapytaj wprost - Zawsze byłem stronniczy 16 maj 2010, 11:00 Jan Pospieszalski, dziennikarz i muzyk, autor filmu „Solidarni 2010” odpowiada na wybrane pytania czytelników internetowego wydania „Wprost”. Nie ustosunkował się do wszystkich na znak protestu wobec niektórych nieprzychylnych komentarzy na stronie... 30
  • Lud głupi wszystko kupi 16 maj 2010, 11:00 Ten barwny cytat z klasyka marketingu politycznego Jacka K. najlepiej opisuje trwającą od kilkunastu dni kampanię wyborczą na urząd prezydenta w wykonaniu Prawa i Sprawiedliwości. 32
  • Rozmowa niepolityczna - Mistrz parkietu 16 maj 2010, 11:00 Rozmowa z Andrzejem Klesykiem, prezesem PZU 34
  • Portret współczesnego przestępcy 16 maj 2010, 11:00 Cztery razy rzadziej niż dziesięć lat temu kradnie i włamuje się do mieszkań. Pięć razy rzadziej jego łupem padają samochody – tak wynika z policyjnych statystyk. Zamiast napadać na banki czy rabować tiry, woli handlować narkotykami. Chętnie okrada skarb państwa z... 37
  • Prezes do zadań specjalnych 16 maj 2010, 11:00 Jacek Krawiec, szef PKN Orlen, mówi o sobie, że nie boi się robienia porządków. Nie uporządkował jeszcze wszystkiego, ale paliwowy gigant odzyskał zaufanie inwestorów i znów przynosi zyski. W pracy Krawcowi pomaga wytrwałość – cecha, którą wykształcił, trenując sport. 42
  • Zrzutka na Grecję 16 maj 2010, 11:00 Decyzja o przeznaczeniu 750 mld euro na pomoc zagrożonym kryzysem państwom zajęła politykom europejskim i przedstawicielom MFW dwa dni. Rozpatrzenie standardowego wniosku kredytowego w banku trwa przynajmniej dwa miesiące. Skąd dokładnie pomysłodawcy zamierzają wziąć pieniądze... 44
  • Akropol nad Wisłą 16 maj 2010, 11:00 Przyjęcie Grecji do Unii Europejskiej w styczniu 1981 roku podyktowane było chęcią stabilizacji wstrząsanego kryzysami kraju i ostatecznego przezwyciężenia skutków dyktatury „czarnych pułkowników”. Pośpiech, w którym Bruksela toczyła łagodne negocjacje z... 45
  • Głos z Ameryki - Nie warto pomagać 16 maj 2010, 11:00 Amerykanie są proszeni o to, by wsparli udziałowców banków japońskich, kanadyjskich i europejskich. Samo w sobie jest to co najmniej dyskusyjne i może budzić sprzeciwy, a poza tym takie dotowanie jest niepotrzebne. Na dłuższą metę przyniesie to prawdopodobnie więcej złego niż... 46
  • Kredyt nasz powszedni 16 maj 2010, 11:00 9,2 tys. zł – tyle statystyczny Polak, bez względu na to, czy chodzi do przedszkola, czy właśnie obchodzi setne urodziny, jest winny bankom. Łącznie jesteśmy zapożyczeni w instytucjach finansowych na ponad 350 mld zł. I każdego roku suma ta powiększa się o kolejne... 48
  • Kredyty, łączcie się! 16 maj 2010, 11:00 Kredyty, łączcie się! Czy kredyt konsolidacyjny to sposób na ułatwienie sobie życia, czy na wzięcie na plecy dodatkowego ciężaru? To zależy. Przed wyborem trzeba poważnie rozważyć, czy pomoc tego typu jest nam naprawdę potrzebna. 51
  • Wyrok: odroczenie 16 maj 2010, 11:00 W filmie „Wrota piekieł” pracownica amerykańskiego banku odmawia przesunięcia spłaty hipoteki starszej kobiecie. I zostaje za to szybko ukarana – kobieta okazuje się żądnym zemsty demonem. Choć demony z reguły nie biorą kredytów i polscy bankowcy mogą spać... 52
  • Dotacje z unii 16 maj 2010, 11:00 Aby skorzystać z unijnych dotacji, trzeba mieć nie tylko dobry pomysł na biznes, porządnie przygotowany wniosek i trochę szczęścia, ale także wkład własny w planowany projekt. A co, jeśli nasze kieszenie są puste? Wtedy pomocne mogą się okazać tzw. kredyty pomostowe. 54
  • Polską wódkę piłem na własnym weselu 16 maj 2010, 11:00 Rozmowa z Bruce’em Willisem, aktorem, twarzą kampanii reklamowej wódki Sobieski, udziałowcem Grupy Belvedere 55
  • Trzeba znać swoje miejsce w szeregu 16 maj 2010, 11:00 Rozmowa z Janem Kulczykiem, właścicielem Kulczyk Holding, najbogatszym człowiekiem w Polsce 56
  • Alergia na łupki 16 maj 2010, 11:00 Polska ma duże zasoby gazu – to wiadomo od dawna. Największa firma w branży nie chce go jednak wydobywać. Dostawy rosyjskie są obciążone ryzykiem, ale i tak bardziej opłacalne. 58
  • Regionalnie wywarzone 16 maj 2010, 11:00 Piwo najlepiej się sprzedaje wokół komina – głosi stare przysłowie piwowarów. Potwierdził je ostatni kryzys, który przetrzepał kieszenie największych producentów piw, a umocnił browary lokalne. Wszystko dzięki powracającej modzie na piwa regionalne, o nietypowym smaku i... 61
  • Jak kupić mieszkanie 16 maj 2010, 11:00 Decyzja o kupnie mieszkania lub domu bywa jedną z najważniejszych w życiu. To duże obciążenie finansowe, więc zwykle kupującym towarzyszy lęk. Boimy się, że oszuka nas deweloper lub agencja nieruchomości. Nie wiemy, jakie dokumenty sprawdzić i jak je zweryfikować. Dodatek... 64
  • Wiosna dewiantów 16 maj 2010, 11:00 Wiosną i latem więcej jest zachowań ekshibicjonistycznych, podglądactwa, ocieractwa i usiłowań zgwałcenia. Z badań międzynarodowych i polskich wynika, że od 20 do 30 proc. kobiet doświadczyło tego typu zachowań ze strony mężczyzn. 71
  • Wojna o piersi 16 maj 2010, 11:00 Polskie Towarzystwo Ginekologiczne podobnie jak Światowa Organizacja Zdrowia zaleca, by kobiety po 40. roku życia profilaktycznie wykonywały badania piersi co dwa lata, a po pięćdziesiątce – nawet co roku. Przekonanie, że tylko tak można w porę wykryć raka piersi, jest... 72
  • Różne płcie, te same mózgi 16 maj 2010, 11:00 Rozmowa z prof. Lise Eliot, neurobiologiem i autorką książki „Pink Brain, Blue Brain” (Różowy mózg, niebieski mózg) 74
  • Seks z neandertalczykiem 16 maj 2010, 11:00 Neandertalczyk całkowicie nie wyginął, wielu z nas nosi go w sobie. Nie ma już wątpliwości, że nasz wymarły kuzyn uprawiał seks z Homo sapiens. Co więcej, mieli oni także płodne potomstwo, które przekazało dalej mieszankę ich genów. 76
  • Kochliwy jak mężczyzna 16 maj 2010, 11:00 Komedie romantyczne przekonują, że d pierwszego wejrzenia zakochują się zwykle kobiety. Najczęściej roztrzepane blondynki. Nic podobnego, to mężczyzna zakochuje się pierwszy! 79
  • Kaczyńscy ante portas 16 maj 2010, 11:00 Kaczyńscy ante portas Wczoraj „kartofel” i „jadowity karzeł”, dziś „waleczny patriota” i „wielki proeuropejczyk”. Po śmierci prezydent Lech Kaczyński doczekał się w Niemczech szacunku i uznania. Jaką prasę będzie miał drugi... 80
  • Dmitrij Innowator 16 maj 2010, 11:00 Aby zobaczyć rosyjską Dolinę Krzemową, trzeba mieć dobre gumowce. Ogromny teren w Skolkowie pod Moskwą to na razie pola i łąki. Po wiosennych roztopach trudno tam przejść suchą stopą. „Kiedy przyjedziesz za kilka lat, wszędzie będą stały supernowoczesne budynki, w... 82
  • Ławeczki i cokoły 16 maj 2010, 11:00 Postawienie pomnika nie jest prostą sprawą. Najpierw trzeba ustalić, komu go wznieść, potem jaki. Czy ma być bardziej pompatyczny, czy też przyjazny obywatelowi, taki na ludzką skalę… Od czego to zależy? 84
  • Komputer z futerkiem 16 maj 2010, 11:00 Rozmowa z Dorotą Koziarą, cenioną polską projektantką, jurorką konkursu Machina Design 86
  • Nie lubię walczyć 16 maj 2010, 11:00 Rozmowa z Kazikiem Staszewskim 88
  • Świadectwo epoki 16 maj 2010, 11:00 Marek Nowakowski w ciągu 52 lat swej literackiej działalności zawsze znajdował chętnych, życzliwych czytelników. W gorszej sytuacji byli owi czytelnicy pragnący kompletować dzieła ulubionego autora. 89
  • Przyczajony kotek, ukryty tygrys 16 maj 2010, 11:00 Nie lekceważ wątłego kotka, może się stać bezwzględnym tygrysem – mówi przysłowie mongolskie. Jego prawdziwość potwierdzają losy osieroconego w dzieciństwie Temudżyna, który stał się Czyngis-chanem, ojcem imperium Mongołów. Za tydzień we „Wprost” nominowana... 90
  • Pierwszoligowy aktor drugoplanowy 16 maj 2010, 11:00 W ubiegły wtorek, 11 maja, zmarł Maciej Kozłowski, świetny aktor, zapalony piłkarz i bezinteresowny społecznik. 92
  • Krynica-Zdrój: raj dla elit 16 maj 2010, 11:00 Pijalnia wód mineralnych w Krynicy-Zdroju musi zostać zmodernizowana; jeśli nie, zostanie wyburzona – po tym oświadczeniu burmistrza na początku roku rozgorzała dyskusja o zabytkowej architekturze uzdrowiska. Obrońcy obiektu ze szkła i stali z 1971 r. przypominają, że... 94
  • Wariat prezydentem 16 maj 2010, 11:00 Jak zwykle oprócz liczących się kandydatów swój akces do walki o urząd prezydenta zgłosili także kandydaci zwani przez media egzotycznymi. Próbował swych sił m.in. kapitan Józef Wójcik, autor książek marynistycznych, Bogdan Szpryngiel, właściciel zamku, Roman Włos, sprzedawca... 97

ZKDP - Nakład kontrolowany