Wkusny zakazany owoc

Wkusny zakazany owoc

Książka „Resortowe dzieci” trójki autorów Doroty Kani, Jerzego Targalskiego i Macieja Marosza wywołała dawno nienotowane emocje. Na tapetę powróciły kwestie tak zwanego dobrego smaku, a także zdałoby się już zapomniane pytanie o odpowiedzialność dzieci za grzechy popełnione przez ojców. Tak więc znowu słyszymy, czy w dobrym stylu jest wypominać dzieciom ojcowskie przewiny, czy też należy na nie na zawsze spuścić zasłonę milczenia. Pytania, pytania.

Wyznam szczerze, że podobnego do „Resortowych dzieci” tekstu z pewnością sam bym nie popełnił, co nie oznacza od razu, że zalecałbym posłanie autorów na stos. Książka ta nie jest – wbrew temu, co twierdzi wielu – nekrofilią polityczną, ale coś dwuznacznego moralnie przy okazji popełnienia takiego przedsięwzięcia pewnie ma miejsce. Z jednej strony rzecz jest samograjem czytelniczym, bo tego typu elukubracje zawsze mogły i mogą liczyć na poklask. Jak dotąd sprzedało się, jak czytałem, 100 tys. egzemplarzy „Dzieci...” i książka nadal jest dodrukowywana. Z drugiej strony, poniekąd w rewanżu, autorzy czytają o sobie teksty, których by im z pewnością zaoszczędzono, gdyby byli bardziej wstrzemięźliwi. Znamienne, że mimo ostrzeżeń wytoczono im jak dotąd zaledwie jedną sprawę sądową. Tak więc z zapowiadanej dużej chmury szykuje się mały deszcz.

RODZINNE ZAPLECZE

W tej sytuacji chyba warto spojrzeć na całą sprawę z dystansu. Jeśli sie spojrzy z szerszej perspektywy, widać, że przy okazji tego dziełka trójki wyżej wymienionych autorów w gruncie rzeczy nie zostało naruszone istotne tabu. Bo tabu nie sposób ustanowić na podstawie chyba wyświechtanego już stwierdzenia, że dzieci nie odpowiadają za winy, a nawet zbrodnie rodziców. Na dowód przypomnę, że naczytaliśmy się wielu książek traktujących o rodzinach zbrodniarzy nazistowskich, a także Stalina i jego popleczników. Ten dział piśmiennictwa, można powiedzieć dokumentalnego, nie wzbudza oporów, jedynie zaciekawienie, mimo że dzieci, jak to dzieci, nie wybierały sobie tatusiów i gdy się pojawiały na świecie, ojcowie ich już byli w pełni ukształtowanymi osobami. Skoro więc opinia publiczna, i to międzynarodowa, uznała, że można tak pisać o wielkich zbrodniarzach, to tym bardziej jest to chyba dozwolone, gdy próbuje się, sięgając do dokumentów, opisać ich zaledwie poślednich pomocników. Z tym że spór, jaki się u nas zarysował, w gruncie rzeczy dotyczy problemu szerszego, bo roli rodziny jako zaplecza pokoleń wstępujących w dorosłe życie. I to zaplecza, dodajmy, na dobre i na złe.

Przy okazji powiem, że zapominamy, iż karanie ludzi za tak zwane niewłaściwe pochodzenie wcale nie było XX-wiecznym, a więc komunistycznym bądź faszystowskim wynalazkiem. Listy proskrypcyjne jako częsty w sumie element walki politycznej – a zamieszczano na nich notabli rzymskich wraz z rodzinami jeszcze przed Chrystusem – były pierwowzorem dla wielu późniejszych powtórek z historii. Można wręcz powiedzieć, że właściwie każda władza przychodząca w rezultacie przewrotu czy rewolucji zwykle po nie z chęcią sięgała. A co powiedzieć o tak niegdyś częstych walkach rodowych stanowiących formę zemsty za niewłaściwe rodzinnie pochodzenie, z wendetą na czele? Przypomnijmy, że mordowanych dzieci nikt przy takich okazjach nie pyta o grzechy ich ojców. Są po prostu mordowane, aby w przyszłości z chęci zemsty nie próbowały wyrżnąć dzisiejszych zwycięzców. Nawet w Polsce, uważanej za kraj z raczej spokojną pod tym względem historią, mieliśmy straszliwą wojnę Grzymalitów z Nałęczami. W jej rezultacie dwa wielkie wielkopolskie rody w XIV w. nawzajem się wymordowały w bezsensownych walkach. Sięgnąłem po odległe i skrajne przykłady, bo gdy w skrócie telegraficznym przypomina się dzieje ludzkie, to na truizm wygląda przypominanie, co wynikało z faktu urodzenia w kurnej chacie, a co oznaczało przyjście na świat w pałacu.

Obywatele Polski Ludowej ponosili nie tylko negatywne konsekwencje swego pochodzenia. Przed 1989 r. pewne przywileje – jak choćby punkty za pochodzenie na egzaminach na studia – dawało urodzenie w rodzinie chłopskiej bądź robotniczej, natomiast ujrzenie światła dziennego we dworze czy w fabrykanckiej kamienicy groziło w oficjalnym życiu ostracyzmem blokującym przyszłe awanse. Mój szkolny przyjaciel na przykład nie został w 1952 r. przyjęty do liceum ogólnokształcącego, ponieważ jego ojciec miał w Zakopanem warsztat rzemieślniczy i sklepik z pamiątkami. Ba, nie szukając daleko, warto przypomnieć, jakie problemy ze swoim pochodzeniem miał w początkowym okresie wielkiej kariery Wojciech Jaruzelski. Jego biografowie odkryli, że w ankietach personalnych, aby nie podać się za ziemiańskiego syna, pisał, że był synem inteligenta (ojciec miał skończone studia), a w najgorszym razie – dzierżawcy. Te wybiegi pozwoliły mu się skutecznie wymykać kontrolom umundurowanych kadrowców, preferujących kandydatów pochodzenia robotniczo- -chłopskiego, a nie ziemiańskiego, zwanego wówczas pasożytniczym.

W tym miejscu w charakterze kontrapunktu warto przypomnieć, że władze peerelowskie po pełnym opierzeniu się dowartościowały nomenklaturową progeniturę. W latach 70. – za średniego Gierka – wydano kuriozalne zarządzenie prezesa Rady Ministrów zabezpieczające byt materialny dzieciom obecnych i przyszłych przedstawicieli najwyższych władz partyjnych i państwowych. Dotyczyło ono dzieci członków i zastępców Biura Politycznego, sekretarzy Komitetu Centralnego PZPR, a także wicepremierów i ministrów kluczowych, głównie resortów siłowych. Stanowiło ono między innymi, że dzieci, a nawet i wnuków przywódców nie wolno ani teraz, ani w przyszłości wyrzucać z pracy. Zarządzenie to było na poły nieoficjalne, bo niepublikowane w Monitorze, ale za to znane kadrowcom instytucji państwowych.

NIEOBOWIĄZKOWE POCZUCIE SMAKU

Z tych zabezpieczeń, jak wykazała historia – nieskutecznych, tworzonych przez władców Polski Ludowej z myślą o przyszłości ich latorośli, niewiele jednak wynikło. Dzieje ludzkie są zmienne i rewolucje gonią rewolucje. Niemniej dobre urodzenie, jak wynika z natury ludzkiej, zawsze było, jest i będzie ważne i cenione. Dzisiaj nieprzypadkowo dzieci legitymujące się nim także dobrze się mają i ich przyszłość zabezpieczana jest na wiele sposobów. I tak na przykład chłopcy ministra Radosława Sikorskiego mają podobno uczęszczać do szkoły Opus Dei i mają tam za kolegów dzieci Romana Giertycha. W tej superelitarnej szkole wykuwają oni, można powiedzieć, swój lepszy los. Czy należy im bądź ich ojcom z tego powodu robić specjalne wyrzuty? Oczywiście nie – w końcu poczucie smaku nie jest obowiązkowe – ale w dobie dzisiejszej nie sposób na to całkiem przymykać oczu i nie dostrzegać sięgania przez ludzi z pierwszych stron gazet po te ekstrapreferencje życiowe.

W tym miejscu warto przypomnieć, jak media, dziś zwalczające z całego serca „Resortowe dzieci”, walczyły z kumoterstwem na wydziale prawniczym Uniwersytetu Gdańskiego. Tam kilka lat temu, jak stwierdzili dziennikarze, egzaminy wstępne zdawali w pierwszej kolejności potomkowie uczelnianego establishmentu. Można powiedzieć, że ich ojcowie, walcząc o swoje dzieci, robili to, co zawsze robią tatusiowie, o ile tylko mogą i potrafią. Zdarza się co prawda, wiemy o tym z literatury, że trafiają się ojcowie, którzy protekcji dla swoich latorośli odważnie mówią „nie”. Ale oni są w mniejszości.

Życie – nasz los zbiorowy, mówiąc patetycznie – co raz wyczynia korekty w odwiecznych ludzkich zabiegach usłania dzieciom życia różami. Dlatego dobre urodzenie pełni nie raz i nie dwa funkcję broni obosiecznej. Gdy rodzina i ojcowie są na politycznej i materialnej fali, nosi charakter świetnej przepustki do wygodnego życia, a gdy koleje losu się odwracają – staje się źródłem udręki. Na koniec warto więc zauważyć, że zarówno powodzenie wynikające z dobrego urodzenia, jak i klęski życiowe z niego się biorące, zazwyczaj nie są ani zasłużone, ani też zawinione przez same dzieci. À propos, jako przeciwstawienie tej zasadzie pojawiło się amerykańskie pojęcie self-made mana, czyli człowieka z nizin bez protekcji, umiejącego się skutecznie wykreować. Mówiąc prościej, twardziela umiejącego dojść z nędzy do pieniędzy albo z niebytu do rozgłosu.

Dlatego dla samej zasady nie potępiajmy takich książek jak „Resortowe dzieci”. Jeśli już, to oceniajmy je wedle zręczności autorskiej. Potępianie w czambuł takich prac kreuje, chcąc nie chcąc, zakazane owoce, a one, jak dowodzi życie, przede wszystkim są zawsze bardziej wkusne. ■

Okładka tygodnika WPROST: 6/2014
Więcej możesz przeczytać w 6/2014 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 6/2014 (1614)

  • Miss w mieście Rydzyka 2 lut 2014, 20:00 Toruńscy żacy postanowili w lutym zorganizować wybory miss uczelni. Na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika to już tradycja. Od ośmiu lat aktywność tamtejszego samorządu przejawia się m.in. w tego typu działaniach. Impreza jest popularna,... 4
  • Skaner 2 lut 2014, 20:00 ŚWIAT Superpapa zdjęty ze ściany Nie można już oglądać muralu przedstawiającego papieża Franciszka jako Supermana. Wizerunek był namalowany na murze jednej z kamienic przy znanej uliczce Borgo Pio, tuż obok placu Świętego Piotra w... 6
  • Jak zostałem adwokatem Trynkiewicza 2 lut 2014, 20:00 Zamierzam reprezentować pana Trynkiewicza, wykorzystując całą moją wiedzę i zdolności – MÓWI „WPROST” MARCIN LEWANDOWSKI, adwokat z Rzeszowa. 10
  • Przywództwo to liczba pojedyncza 2 lut 2014, 20:00 Grzegorz Schetyna chciał osłabić przywództwo Tuska – MÓWI JACEK PROTASIEWICZ, wiceprzewodniczący Parlamentu Europejskiego, szef dolnośląskiej PO i prawa ręka premiera. 16
  • Grzechów zamiatanie 2 lut 2014, 20:00 Przez strategię ochraniania KSIĘŻY AGENTÓW SB Kościół stracił autorytet. 20
  • Wkusny zakazany owoc 2 lut 2014, 20:00 Książka „Resortowe dzieci” trójki autorów Doroty Kani, Jerzego Targalskiego i Macieja Marosza wywołała dawno nienotowane emocje. Na tapetę powróciły kwestie tak zwanego dobrego smaku, a także zdałoby się już zapomniane... 24
  • Szczęśliwa siódemka 2 lut 2014, 20:00 W KLINICE BUDZIK w ciągu pół roku obudziło się już siedmioro dzieci. Siedem historii zakończonych happy endem. Ale wybudzenie nie wygląda jak w hollywoodzkim filmie. To długi proces. 26
  • Dzień dobry, to ja, warzywko 2 lut 2014, 20:00 Nie można słuchać, że z dziecka nic już nie będzie. Trzeba walczyć – mówi Regina Suszczyk, matka Amandy z Lublina, siódmego dziecka obudzonego w Budziku. 29
  • Ostatni cichociemny 2 lut 2014, 20:00 Andrzej Wajda mówił, że ŻYCIE GEN. STEFANA „STARBY” BAŁUKA nie nadaje się na film, bo widzowie nie uwierzyliby, że jeden człowiek może mieć tyle przygód. Gen. Bałuk zmarł w zeszłym tygodniu, miał 100 lat. 30
  • Maryla, Daniel i inni 2 lut 2014, 20:00 Gwiazdorskie związki, głośne rozwody, scena, film i wielka polityka. Polska Ludowa też miała swoich celebrytów. Publikujemy fragmenty książki „SŁAWNE PARY PRL” SŁAWOMIRA KOPRA. 32
  • Coraz młodsi emeryci 2 lut 2014, 20:00 Zamiast ciepłych kapci wolą wygodne adidasy, zamiast serialu – solidną porcję ruchu. Pokolenie seniorów też ogarnia MODA NA SPORT. 36
  • Płać mniej za ogrzewanie! 2 lut 2014, 20:00 Zima może uderzyć nas po kieszeni. Po to, by obniżyć rachunki za ogrzewanie, warto wymienić okna na energooszczędne. 39
  • Kultura czy biznes 2 lut 2014, 20:00 Jak Totalizator Sportowy i jego prezes WOJCIECH SZPIL łączą sztukę z biznesem? Pieniędzmi z budżetu na reklamę. 40
  • Igrzyska Putina 2 lut 2014, 20:00 To będą NAJDROŻSZE ZIMOWE IGRZYSKA OLIMPIJSKIE w historii. W dodatku organizowane w jednym z najcieplejszych miejsc w Rosji. 44
  • Polskie szanse 2 lut 2014, 20:00 REPREZENTACJA POLSKI NA IGRZYSKA W SOCZI składa się z 60 sportowców i jest najliczniejsza w historii olimpijskich zimowych startów. Z jakimi szansami jedziemy nad Morze Czarne? 48
  • Operacja Soczi 2014 2 lut 2014, 20:00 MARCIN GORTAT ZAROBIŁ W 2013 R. W NBA OKOŁO 23 MLN ZŁ. Niewiele mniej zarobili w Bundeslidze Robert Lewandowski, a na kortach Agnieszka Radwańska. 50
  • Panczenista ze straży 2 lut 2014, 20:00 BĘDĘ CELOWAŁ W MEDAL OLIMPIJSKI – mówi Zbigniew Bródka, panczenista, zdobywca Pucharu Świata na dystansie 1500 m, jeden z kandydatów do medalu w Soczi. 51
  • Kot Schrödingera 2 lut 2014, 20:00 Oprócz niezliczonych wad bycie zawodowym scenarzystą filmowym ma też kilka zalet. Jedną z nich jest umiejętność przyglądania się życiu jako fabule. Tak właśnie przyglądam się od lat istnieniu Antoniego Macierewicza. Jego... 53
  • Obrońca ładu i porządku 2 lut 2014, 20:00 Ofiara przemocy domowej odważyła się wystąpić o rozwód. Tuż przed decydującym posiedzeniem sądu Ktoś ją oblał benzyną i podpalił. 54
  • Trzej przyjaciele z Majdanu 2 lut 2014, 20:00 Bokser, inteligent i antysemita. Czy Kliczkę, Jaceniuka i Tiahnyboka łączy coś poza chęcią obalenia prezydenta? 58
  • Poza prawem 2 lut 2014, 20:00 IDĄC NA UKŁAD Z CIA, polscy politycy powinni byli wiedzieć, że jej grzechy po latach wychodzą na jaw. Firma nie bierze za nie odpowiedzialności i często pogrąża dawnych przyjaciół. 62
  • Dwie pamięci o Zagładzie 2 lut 2014, 20:00 Pamięć o Holocauście jest przez wielu polityków w Izraelu wykorzystywana do zbijania punktów wśród elektoratu. NOWA USTAWA MA Z TYM SKOŃCZYĆ. 66
  • Plan na miłość 2 lut 2014, 20:00 Do Soczi zjadą na igrzyska nie tylko sportowcy, ale też milionerzy. A za nimi POSZUKIWACZKI ZŁOTA - dziewczyny z byłego ZSRR wytresowane do polowania na bogaczy. 68
  • Plotka o bogatym życiu 2 lut 2014, 20:00 Bogaty biznesmen czy zwykły bajerant? Kim jest Mariusz Raduszewski, ukochany Natalii Siwiec – najjaśniejszej gwiazdy serwisów plotkarskich? 70
  • Biznes ponad używanym prawem 2 lut 2014, 20:00 Skarbówka i prokuratura przymykają oko. Brudna wojna w branży HANDLU UŻYWANĄ ODZIEŻĄ trwa w najlepsze. 74
  • Czech, który Polski nie lubi 2 lut 2014, 20:00 Niedawno ANDREJ BABISZ polską żywność nazwał gównem. Właśnie został wicepremierem Czech. Nasi przedsiębiorcy przeczuwają najgorsze. 76
  • Klątwa spod żołądka 2 lut 2014, 20:00 NOWOTWÓR TRZUSTKI potrafi uśmiercić człowieka w ciągu kilku tygodni po rozpoznaniu choroby. Na szczęście na ratunek chorym zmierzają duńscy naukowcy. 78
  • Moda, glamour, trupy i grabarze 2 lut 2014, 20:00 Miałem być na jednej sekcji zwłok, a zaliczyłem pięćdziesiąt, tak mi się spodobało – mówi Michał Witkowski. Wkrótce wychodzi jego nowa książka „Zbrodniarz i dziewczyna”. 80
  • Kalejdoskop kulturalny 2 lut 2014, 20:00 FILM W poszukiwaniu piękna Najważniejsza po 65. urodzinach była dla mnie myśl, że nie mam już czasu na robienie tego, czego nie chcę” – mówi główny bohater „Wielkiego piękna” Paolo Sorrentino. Intelektualista,... 86
  • Idealny hotel 2 lut 2014, 20:00 Pieniądze zebrane, kierunek wyprawy określony, urlop zaakceptowany – czas na wybór hotelu. Wbrew pozorom decyzja do łatwych nie należy. 92
  • Bomba tygodnia 2 lut 2014, 20:00 Dobro czynności Nic tak nie cieszy oka jak piesek, kotek i dziecko. Serce się raduje na widok takich zdjęć. Zdjęcie z kotkiem – mam serce. Fotka z pieskiem – jestem ekologiem, a z dzieckiem – kocham świat. Polscy celebryci... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany