Nietypowy informator dla konsumentów, pracowników, pracodawców i Europejczyków.
To będzie historyczny dzień, choć nie obudzimy się w innym kraju. Bardzo wiele europejskich regulacji obowiązuje w Polsce już od roku, a część nawet od kilku lat. Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej przyniesie jednak sporo zmian. Aby choć trochę je przybliżyć, BusinessWeek przygotował niecodzienny informator. Pokazujemy, co istotnego wydarzy się po 1 maja dla konsumenta, pracownika i pracodawcy. Przypominamy też najważniejsze informacje o krajach członkowskich Unii
1. Mieszkania
Stare mieszkania nie powinny drożeć. Nowo budowane tak - ze względu na wyższy VAT na materiały budowlane. Z powodu wyższego VAT podrożeją też grunty, wzrosną prowizje agencji.
2. Opłaty mieszkaniowe
Czynsz: wzrośnie ze względu na podwyżkę cen materiałów budowlanych; woda: cena nieznacznie może wzrosnąć ze względu na zaostrzenie norm ochrony środowiska i niezbędne inwestycje; prąd: wzrost o 2,4 proc. rocznie; internet: tańszy - spada do zera stawka VAT dla użytkowników indywidualnych; telefon stacjonarny: stanieją rozmowy międzymiastowe, międzynarodowe oraz połączenia do telefonów komórkowych; komórka: raczej bez zmian, dopiero pojawienie się nowych operatorów wymusi obniżki.
3. Sprzęt audio-wideo
Stanieje, spada cło na sprzęt hi-fi, DVD i zestawy kina domowego produkowane poza UE; znosi się akcyzę na drogi sprzęt, powyżej 750 euro.
4. AGD, komputer
Bez zmian.
5. Odzież, obuwie
Podrożeją tania odzież i obuwie ze Wschodu, potanieją drogie wyroby europejskich producentów.
6. Samochody
Nowe podrożeją o 10 proc., starsze, używane - potanieją, spadną także cła na wozy spoza UE - z 35 do 10 proc., ale jak zachowają się sprzedawcy, nie wiadomo. Najprawdopodobniej spadnie cena wozów bardzo drogich.
7. Wwóz alkoholu
Po wejściu do UE będziemy mogli przywieźć bez cła 110 l piwa, 90 l wina i 10 l mocniejszych alkoholi.
8. Supermarket
Chleb - cena uzależniona od cen mąki, tendencja zwyżkowa; makaron - stanieje; cukier i ryż - podrożeją; masło, mleko, sery - podrożeją, ale stopniowo; jaja - bez zmian; wędliny, mięso - podrożeje drób i wieprzowina, wołowina bez zmian.
9. Używki
Alkohol - powinny stanieć niemal wszystkie wyroby, nie tylko importowane z UE. Najbardziej stanieje wódka importowana z UE, a także dżin, whisky i likiery. Niekoniecznie spadną ceny win z UE, choć znika cło - większość obecnego importu realizowana jest w ramach bezcłowego importu;
kawa, herbata - ceny pozostaną bez zmian, uzależnione jedynie od światowych notowań; papierosy - w ciągu czterech lat znacznie podrożeją - do 2008 r. stopniowo będzie rosła akcyza. Wówczas najtańsza paczka papierosów może kosztować 6,5 zł.
10. Drogeria
Kosmetyki powinny stanieć, ponieważ spada akcyza.
11. Apteka
Niektóre leki podrożeją, bo polskie specyfiki nie mające unijnej licencji zostaną zastąpione przez zagraniczne odpowiedniki.
12. Stacja benzynowa
Samo wejście do UE nie powinno powodować zmian cenowych na rynku paliw.
13. Warsztat samochodowy
Ceny usług nie wzrosną, ceny części, podobnie jak samochodów, uzależnione są od kraju pochodzenia.
14. Bank
Otwarcie polskiego rynku dla wszystkich instytucji unijnych zaostrzy konkurencję, zwiększy się oferta, spadną opłaty za prowadzenie rachunków i oprocentowanie kredytów, będzie łatwiej otrzymać karty kredytowe.
15. Ubezpieczenia
Zwiększy się oferta polis ubezpieczeniowych.
16. Szpital
Obowiązują rozwiązania krajowe i polskie ubezpieczenie zdrowotne; po 1 maja nie trzeba kupować ubezpieczenia zdrowotnego przy wyjeździe do innego kraju UE.
17. Rozrywka
Ceny biletów do teatru, kina czy na koncert wzrosną z powodu wprowadzenia 22-proc. VAT.
18. Salon piękności
Zwiększony popyt na usługi przy zachodniej granicy może windować ceny.
19. Biuro podróży
Ceny wycieczek bez zmian, nadal obowiązkowe ubezpieczenie na wypadek leczenia.
20. Szkoła
W kraju bez zmian; lepszy dostęp do nauki w krajach UE, bo następuje zrównanie w prawach z obywatelami UE, np. niższe będzie czesne.
21.Ochrona środowiska
UE rygorystycznie przestrzega standardów ochrony środowiska, Polska musi się do nich dostosować - koszt operacji ocenia się na ponad 20 mld euro.
22. Bilety lotnicze
Zasada otwartego nieba - stale zwiększająca się oferta tanich linii lotniczych, spadek cen biletów u tradycyjnych przewoźników.
Opracowano na podstawie danych i analiz: UKIE, MGPiPS, NBP, UOKiK, MF, NFOŚ, PAP
Informator pracownika
1. Dostęp do rynku pracy UE
Po 1 maja tylko Irlandia otwiera swój rynek bez zastrzeżeń. Można też próbować w Wlk. Brytanii, Danii, Holandii i Szwecji, ale pod warunkiem, że nie będzie się korzystać z systemu świadczeń socjalnych. Najdłużej (2009-2011) pozostaną zamknięte rynki pracy w Niemczech, Austrii i Luksemburgu. Od razu można też podjąć pracę w krajach przystępujących (poza Cyprem i Maltą), pozostałe państwa znoszą bariery w 2006 r.
2. Eures
Od 1 maja będziemy mieli dostęp do unijnego systemu wymiany ofert pracy, który zawiera ok. 300 tys. ofert. Poszukiwani robotnicy budowlani, kierowcy, rolnicy, pracownicy gastronomii i hotelarstwa, lekarze, pielęgniarki, informatycy.
3. Pomoc dla bezrobotnych
Na programy pomocowe w Polsce przeznaczono z Europejskiego Funduszu Społecznego 2,2 mld euro do 2006 r.; we wszystkich funduszach strukturalnych na pomoc dla bezrobotnych przeznaczono łącznie 13,8 mld euro.
4. Emerytury i renty będą wypłacane w miejscu zamieszkania świadczeniobiorcy. Należą się z każdego państwa, w którym był on ubezpieczony przez minimum rok. Można podjąć dodatkową pracę w UE, ale według polskich przepisów, może to spowodować zmniejszenie lub zawieszenie świadczenia podstawowego.
5. Szkolenie i doskonalenie zawodowe finansowane jest z programu Leonardo da Vinci, przeznaczonego dla instytucji (szkół, firm, organizacji) organizujących staże i wymiany (ok. 8,6 mln euro rocznie) oraz podnoszących jakość kształcenia, w tym języków obcych (około 4 mln euro rocznie). Środki na podnoszenie kwalifikacji i zmianę zawodu znajdują się również w funduszach regionalnych.
6. Przepisy BHP
Wdrożenie unijnych norm będzie kosztowało polskie firmy 133 mln zł. Do końca 2005 r. okres przejściowy dla maszyn i urządzeń sprzed 2002 r.
7. Internet
Dla firm drożeje z powodu podwyżki VAT.
8. Dyplomy wyższych uczelni
Nie ma jednolitych przepisów o nostryfikacji, obowiązują umowy dwustronne (polskie dyplomy uznają Niemcy i Austria); również uczelnie zawierają umowy o wzajemnym uznawaniu dyplomów. Do 2010 r. powstanie Europejski Obszar Szkolnictwa Wyższego, już działa system ocen ECTS - europejski system transferu punktów, pozwalający na porównanie zaliczonych egzaminów.
9. Program Equal służy zwalczaniu dyskryminacji i nierówności na rynku pracy, zwłaszcza między kobietami a mężczyznami. Polskie projekty w fazie uzgodnień. Ma ułatwiać wchodzenie i powrót na rynek pracy, np. przez rozwój zatrudnienia socjalnego i promocję elastycznych form zatrudnienia.
10. Płace
Na razie bez zmian, ale w dłuższej perspektywie powinny rosnąć, w miarę rozwoju gospodarki.
11. Podatki
Płacimy tam, gdzie mieszkamy lub pracujemy. Nie ma jednolitego systemu ustalania wysokości stawek, poszczególne państwa są suwerenne.
12. Praca w instytucjach europejskich
Około 4 tys. miejsc pracy w instytucjach europejskich, w tym prawie 2 tys. w Komisji Europejskiej, czeka na osoby z wyższym wykształceniem, znajomością minimum dwóch języków obcych i tematyki unijnej.
13. Opcje na akcje
Popularna w krajach UE metoda wynagradzania i motywowania pracowników, przede wszystkim szczebla kierowniczego, zaczyna być stosowana w polskich firmach.
14. Samozatrudnienie
Każdy może założyć w dowolnym kraju UE firmę i sam (bez prawa do poszukiwania innego zatrudnienia) wykonywać działalność handlową, usługową, przemysłową, rzemieślniczą, wolny zawód. Nie ma dostępu do systemu pomocy społecznej.
15. Po 1 maja w przedsiębiorstwie, którego zarząd centralny ma siedzibę w Polsce i które zatrudnia łącznie co najmniej tysiąc pracowników w państwach członkowskich UE, musi być powołana europejska rada zakładowa. W imieniu załogi uzyskuje ona informacje i prowadzi z zarządem konsultacje na temat najważniejszych spraw firmy. Spotkania co najmniej raz w roku.
Opracowano na podstawie danych i analiz UKIE, MGPiPS, NBP, UOKiK, MF, NFOŚ, PAP
informator przedsiębiorcy
1. Rozwój sieci dróg i autostrad
finansowany jest głównie z Funduszu Spójności. Projekty mogą dotyczyć też ochrony środowiska i muszą mieć europejski zasięg. Polska w latach 2004-2006 może uzyskać ok. 4,22 mld euro. W 2006 r. fundusz wygasa.
2. Współpraca regionalna
Wspierana jest z programu Interreg III (część Funduszu Rozwoju Regionalnego). Na rozwój drobnej przedsiębiorczości, ochronę środowiska, drogi, edukację itp. jest ok. 177 mln euro do 2006 r.
3. Pomoc dla rybołówstwa
Środki w ramach Finansowego Instrumentu Wspierania Rybołówstwa UE przeznaczone są na rozwój hodowli ryb, infrastruktury portów, unowocześnienie floty, metod połowu i przetwarzania ryb. Koszt programu w Polsce latach 2004-2006 wyniesie 331,2 mln euro, w tym 178,8 mln euro z UE.
4. Dopłaty bezpośrednie dla rolników wypłacane są w systemie uproszczonym. Do roku 2006 będzie to 1,232 mld euro. Jest to 40-110 euro na hektar, w zależności od rodzaju i wielkości gospodarstwa.
5. Rozwój obszarów wiejskich
Przekształcenia w rolnictwie finansują Sekcja Orientacji w największym w UE (42 proc. jej budżetu) Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (1,8 mld euro dla Polski).
6. Oscypek i inne produkty regionalne
Rejestrowane na wyłączność w krajowym urzędzie patentowym; zgłaszają je m.in. organizacje producentów i samorządy. Te wyroby nie muszą spełniać wszystkich norm unijnych.
7. Grupy producentów rolnych
Otrzymują dopłaty do produktów przeznaczonych dla przetwórstwa oraz dofinansowanie trzy- i pięcioletnich programów operacyjnych. Rejestracja w urzędzie wojewódzkim, min. 5 osób w grupie, roczne obroty od 100 tys. euro.
8. Obowiązuje certyfikat CE Deklaracja zgodności produktu z normami bezpieczeństwa, ochrony zdrowia i ochrony środowiska UE. Dofinansowanie kosztów uzyskania z Wieloletniego Programu dla Przedsiębiorstw i Przedsiębiorczości, z Innovation Scoreboard na korzystanie z IT; dodatkowa pomoc na wdrożenie norm ochrony środowiska.
9. Przewozy towarowe
Swobodny dostęp do rynku UE (poza małym kabotażem, np. przewóz towarów między Paryżem a Lyonem).
VAT od przewożonych towarów płaci się w kraju nabywcy wg miejscowej stawki. Niezbędne są licencja wspólnotowa i certyfikat kompetencji zawodowych (dla jednej osoby z zarządu firmy).
10. Utylizacja i recykling odpadów
Stopniowe zaostrzanie przepisów: do końca 2007 r. 50 proc. opakowań powinno być odzyskiwane, a 25 proc. przetworzone na nowe opakowania. Do końca 2012 r. wejdą normy co do przerobu odpadów stałych (jedno nowoczesne składowisko na powiat).
11. Energia elektryczna
Swoboda wyboru dostawcy od 1 lipca 2004 r.
12. Zawieranie kontraktów
Brak jednolitego kodeksu cywilnego, kontrahenci wybierają dla danej umowy porządek prawny jednego z krajów.
13. Certyfikaty jakości (ISO)
Są dobrowolne, ale ich posiadanie zwiększa konkurencyjność produktu na wspólnym rynku.
14. Rynek mediów
Wolna konkurencja po zniesieniu ograniczeń co do wielkości udziału kapitału zagranicznego w mediach elektronicznych.
15. Fermy hodowlane
Pomoc w ramach Wspólnej Polityki Rolnej: interwencje w celu utrzymania stałych cen skupu, dopłaty do eksportu na rynki trzecie, zamknięcie rynku na import spoza UE. Dla producentów mleka 800 zł/ha na dostosowanie do standardów sanitarnych.
16. Rolnictwo ekologiczne
Będą dotacje do upraw biodynamicznych. Jednak niezbędne jest uzyskanie certyfikatu i poddanie się kontroli. Wysokość dotacji ustala minister rolnictwa. Możliwe też wsparcie dla gospodarstw niskotowarowych (1250 euro rocznie przez 3 lata) oraz terenów o niekorzystnych warunkach gospodarowania - 34-52 euro/ha na nizinie i 55-68 euro/ha w górach.
17. Produkcja żywności
Zaostrzone przepisy. Obowiązkowy HACCP (Analiza Zagrożeń w Krytycznych Punktach Kontroli) - system służący do identyfikacji, oceny i kontroli zagrożeń powstałych w toku produkcji żywności. Koszt zależny od wielkości firmy.
18. Kontrole paszportowe
Na zewnętrznych granicach UE. Po 1 maja do podróżowania po UE wystarczy dowód osobisty. Zdeklarowani Europejczycy mogą już wyrobić sobie paszport unijny.
19. Przepisy celne UE
Obowiązuje wspólna zewnętrzna taryfa celna (średnia stawka na towary przemysłowe z krajów objętych klauzulą najwyższego uprzywilejowania spadnie z 6,2 proc. do 2,6 proc.), wspólna polityka handlowa (cła antydumpingowe i antysubsydyjne).
20. Bazarowy handel
Przygraniczny na Wschodzie będzie zamierał z powodu zaostrzonych kontroli na granicy; zdobyte doświadczenia i kontakty będą wykorzystane do oficjalnego handlu na większą skalę.
21. Polska składka
Do UE wyniesie 6,5 mld euro do 2006 r., w tym 1,579 mld w 2004 r., 2,454 w 2005 r. i 2,519 w 2006 r.
22. Zamówienia publiczne
Duże przetargi, od 167 tys. euro na dostawy i usługi oraz 5,34 mln euro na roboty budowlane, są otwarte dla dostawców i wykonawców z całej Unii. Informacje o przetargach w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich.
23. Zakładanie firmy w UE
W każdym kraju członkowskim zgodnie z prawem miejscowym, ale Polacy mogą być zatrudnieni tylko jako personel kluczowy. Firmy działające co najmniej w dwóch krajach UE mogą założyć spółkę europejską: kapitał zakładowy min. 120 tys. euro może działać na terenie całej UE, jednolita księgowość i zarządzanie, podatki w miejscu rejestracji.
Opr. na podstawie danych i analiz: UKIE, MGPiPS, NBP, UOKiK, MF, NFOŚ, PAP
1. Mieszkania
Stare mieszkania nie powinny drożeć. Nowo budowane tak - ze względu na wyższy VAT na materiały budowlane. Z powodu wyższego VAT podrożeją też grunty, wzrosną prowizje agencji.
2. Opłaty mieszkaniowe
Czynsz: wzrośnie ze względu na podwyżkę cen materiałów budowlanych; woda: cena nieznacznie może wzrosnąć ze względu na zaostrzenie norm ochrony środowiska i niezbędne inwestycje; prąd: wzrost o 2,4 proc. rocznie; internet: tańszy - spada do zera stawka VAT dla użytkowników indywidualnych; telefon stacjonarny: stanieją rozmowy międzymiastowe, międzynarodowe oraz połączenia do telefonów komórkowych; komórka: raczej bez zmian, dopiero pojawienie się nowych operatorów wymusi obniżki.
3. Sprzęt audio-wideo
Stanieje, spada cło na sprzęt hi-fi, DVD i zestawy kina domowego produkowane poza UE; znosi się akcyzę na drogi sprzęt, powyżej 750 euro.
4. AGD, komputer
Bez zmian.
5. Odzież, obuwie
Podrożeją tania odzież i obuwie ze Wschodu, potanieją drogie wyroby europejskich producentów.
6. Samochody
Nowe podrożeją o 10 proc., starsze, używane - potanieją, spadną także cła na wozy spoza UE - z 35 do 10 proc., ale jak zachowają się sprzedawcy, nie wiadomo. Najprawdopodobniej spadnie cena wozów bardzo drogich.
7. Wwóz alkoholu
Po wejściu do UE będziemy mogli przywieźć bez cła 110 l piwa, 90 l wina i 10 l mocniejszych alkoholi.
8. Supermarket
Chleb - cena uzależniona od cen mąki, tendencja zwyżkowa; makaron - stanieje; cukier i ryż - podrożeją; masło, mleko, sery - podrożeją, ale stopniowo; jaja - bez zmian; wędliny, mięso - podrożeje drób i wieprzowina, wołowina bez zmian.
9. Używki
Alkohol - powinny stanieć niemal wszystkie wyroby, nie tylko importowane z UE. Najbardziej stanieje wódka importowana z UE, a także dżin, whisky i likiery. Niekoniecznie spadną ceny win z UE, choć znika cło - większość obecnego importu realizowana jest w ramach bezcłowego importu;
kawa, herbata - ceny pozostaną bez zmian, uzależnione jedynie od światowych notowań; papierosy - w ciągu czterech lat znacznie podrożeją - do 2008 r. stopniowo będzie rosła akcyza. Wówczas najtańsza paczka papierosów może kosztować 6,5 zł.
10. Drogeria
Kosmetyki powinny stanieć, ponieważ spada akcyza.
11. Apteka
Niektóre leki podrożeją, bo polskie specyfiki nie mające unijnej licencji zostaną zastąpione przez zagraniczne odpowiedniki.
12. Stacja benzynowa
Samo wejście do UE nie powinno powodować zmian cenowych na rynku paliw.
13. Warsztat samochodowy
Ceny usług nie wzrosną, ceny części, podobnie jak samochodów, uzależnione są od kraju pochodzenia.
14. Bank
Otwarcie polskiego rynku dla wszystkich instytucji unijnych zaostrzy konkurencję, zwiększy się oferta, spadną opłaty za prowadzenie rachunków i oprocentowanie kredytów, będzie łatwiej otrzymać karty kredytowe.
15. Ubezpieczenia
Zwiększy się oferta polis ubezpieczeniowych.
16. Szpital
Obowiązują rozwiązania krajowe i polskie ubezpieczenie zdrowotne; po 1 maja nie trzeba kupować ubezpieczenia zdrowotnego przy wyjeździe do innego kraju UE.
17. Rozrywka
Ceny biletów do teatru, kina czy na koncert wzrosną z powodu wprowadzenia 22-proc. VAT.
18. Salon piękności
Zwiększony popyt na usługi przy zachodniej granicy może windować ceny.
19. Biuro podróży
Ceny wycieczek bez zmian, nadal obowiązkowe ubezpieczenie na wypadek leczenia.
20. Szkoła
W kraju bez zmian; lepszy dostęp do nauki w krajach UE, bo następuje zrównanie w prawach z obywatelami UE, np. niższe będzie czesne.
21.Ochrona środowiska
UE rygorystycznie przestrzega standardów ochrony środowiska, Polska musi się do nich dostosować - koszt operacji ocenia się na ponad 20 mld euro.
22. Bilety lotnicze
Zasada otwartego nieba - stale zwiększająca się oferta tanich linii lotniczych, spadek cen biletów u tradycyjnych przewoźników.
Opracowano na podstawie danych i analiz: UKIE, MGPiPS, NBP, UOKiK, MF, NFOŚ, PAP
Informator pracownika
1. Dostęp do rynku pracy UE
Po 1 maja tylko Irlandia otwiera swój rynek bez zastrzeżeń. Można też próbować w Wlk. Brytanii, Danii, Holandii i Szwecji, ale pod warunkiem, że nie będzie się korzystać z systemu świadczeń socjalnych. Najdłużej (2009-2011) pozostaną zamknięte rynki pracy w Niemczech, Austrii i Luksemburgu. Od razu można też podjąć pracę w krajach przystępujących (poza Cyprem i Maltą), pozostałe państwa znoszą bariery w 2006 r.
2. Eures
Od 1 maja będziemy mieli dostęp do unijnego systemu wymiany ofert pracy, który zawiera ok. 300 tys. ofert. Poszukiwani robotnicy budowlani, kierowcy, rolnicy, pracownicy gastronomii i hotelarstwa, lekarze, pielęgniarki, informatycy.
3. Pomoc dla bezrobotnych
Na programy pomocowe w Polsce przeznaczono z Europejskiego Funduszu Społecznego 2,2 mld euro do 2006 r.; we wszystkich funduszach strukturalnych na pomoc dla bezrobotnych przeznaczono łącznie 13,8 mld euro.
4. Emerytury i renty będą wypłacane w miejscu zamieszkania świadczeniobiorcy. Należą się z każdego państwa, w którym był on ubezpieczony przez minimum rok. Można podjąć dodatkową pracę w UE, ale według polskich przepisów, może to spowodować zmniejszenie lub zawieszenie świadczenia podstawowego.
5. Szkolenie i doskonalenie zawodowe finansowane jest z programu Leonardo da Vinci, przeznaczonego dla instytucji (szkół, firm, organizacji) organizujących staże i wymiany (ok. 8,6 mln euro rocznie) oraz podnoszących jakość kształcenia, w tym języków obcych (około 4 mln euro rocznie). Środki na podnoszenie kwalifikacji i zmianę zawodu znajdują się również w funduszach regionalnych.
6. Przepisy BHP
Wdrożenie unijnych norm będzie kosztowało polskie firmy 133 mln zł. Do końca 2005 r. okres przejściowy dla maszyn i urządzeń sprzed 2002 r.
7. Internet
Dla firm drożeje z powodu podwyżki VAT.
8. Dyplomy wyższych uczelni
Nie ma jednolitych przepisów o nostryfikacji, obowiązują umowy dwustronne (polskie dyplomy uznają Niemcy i Austria); również uczelnie zawierają umowy o wzajemnym uznawaniu dyplomów. Do 2010 r. powstanie Europejski Obszar Szkolnictwa Wyższego, już działa system ocen ECTS - europejski system transferu punktów, pozwalający na porównanie zaliczonych egzaminów.
9. Program Equal służy zwalczaniu dyskryminacji i nierówności na rynku pracy, zwłaszcza między kobietami a mężczyznami. Polskie projekty w fazie uzgodnień. Ma ułatwiać wchodzenie i powrót na rynek pracy, np. przez rozwój zatrudnienia socjalnego i promocję elastycznych form zatrudnienia.
10. Płace
Na razie bez zmian, ale w dłuższej perspektywie powinny rosnąć, w miarę rozwoju gospodarki.
11. Podatki
Płacimy tam, gdzie mieszkamy lub pracujemy. Nie ma jednolitego systemu ustalania wysokości stawek, poszczególne państwa są suwerenne.
12. Praca w instytucjach europejskich
Około 4 tys. miejsc pracy w instytucjach europejskich, w tym prawie 2 tys. w Komisji Europejskiej, czeka na osoby z wyższym wykształceniem, znajomością minimum dwóch języków obcych i tematyki unijnej.
13. Opcje na akcje
Popularna w krajach UE metoda wynagradzania i motywowania pracowników, przede wszystkim szczebla kierowniczego, zaczyna być stosowana w polskich firmach.
14. Samozatrudnienie
Każdy może założyć w dowolnym kraju UE firmę i sam (bez prawa do poszukiwania innego zatrudnienia) wykonywać działalność handlową, usługową, przemysłową, rzemieślniczą, wolny zawód. Nie ma dostępu do systemu pomocy społecznej.
15. Po 1 maja w przedsiębiorstwie, którego zarząd centralny ma siedzibę w Polsce i które zatrudnia łącznie co najmniej tysiąc pracowników w państwach członkowskich UE, musi być powołana europejska rada zakładowa. W imieniu załogi uzyskuje ona informacje i prowadzi z zarządem konsultacje na temat najważniejszych spraw firmy. Spotkania co najmniej raz w roku.
Opracowano na podstawie danych i analiz UKIE, MGPiPS, NBP, UOKiK, MF, NFOŚ, PAP
informator przedsiębiorcy
1. Rozwój sieci dróg i autostrad
finansowany jest głównie z Funduszu Spójności. Projekty mogą dotyczyć też ochrony środowiska i muszą mieć europejski zasięg. Polska w latach 2004-2006 może uzyskać ok. 4,22 mld euro. W 2006 r. fundusz wygasa.
2. Współpraca regionalna
Wspierana jest z programu Interreg III (część Funduszu Rozwoju Regionalnego). Na rozwój drobnej przedsiębiorczości, ochronę środowiska, drogi, edukację itp. jest ok. 177 mln euro do 2006 r.
3. Pomoc dla rybołówstwa
Środki w ramach Finansowego Instrumentu Wspierania Rybołówstwa UE przeznaczone są na rozwój hodowli ryb, infrastruktury portów, unowocześnienie floty, metod połowu i przetwarzania ryb. Koszt programu w Polsce latach 2004-2006 wyniesie 331,2 mln euro, w tym 178,8 mln euro z UE.
4. Dopłaty bezpośrednie dla rolników wypłacane są w systemie uproszczonym. Do roku 2006 będzie to 1,232 mld euro. Jest to 40-110 euro na hektar, w zależności od rodzaju i wielkości gospodarstwa.
5. Rozwój obszarów wiejskich
Przekształcenia w rolnictwie finansują Sekcja Orientacji w największym w UE (42 proc. jej budżetu) Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (1,8 mld euro dla Polski).
6. Oscypek i inne produkty regionalne
Rejestrowane na wyłączność w krajowym urzędzie patentowym; zgłaszają je m.in. organizacje producentów i samorządy. Te wyroby nie muszą spełniać wszystkich norm unijnych.
7. Grupy producentów rolnych
Otrzymują dopłaty do produktów przeznaczonych dla przetwórstwa oraz dofinansowanie trzy- i pięcioletnich programów operacyjnych. Rejestracja w urzędzie wojewódzkim, min. 5 osób w grupie, roczne obroty od 100 tys. euro.
8. Obowiązuje certyfikat CE Deklaracja zgodności produktu z normami bezpieczeństwa, ochrony zdrowia i ochrony środowiska UE. Dofinansowanie kosztów uzyskania z Wieloletniego Programu dla Przedsiębiorstw i Przedsiębiorczości, z Innovation Scoreboard na korzystanie z IT; dodatkowa pomoc na wdrożenie norm ochrony środowiska.
9. Przewozy towarowe
Swobodny dostęp do rynku UE (poza małym kabotażem, np. przewóz towarów między Paryżem a Lyonem).
VAT od przewożonych towarów płaci się w kraju nabywcy wg miejscowej stawki. Niezbędne są licencja wspólnotowa i certyfikat kompetencji zawodowych (dla jednej osoby z zarządu firmy).
10. Utylizacja i recykling odpadów
Stopniowe zaostrzanie przepisów: do końca 2007 r. 50 proc. opakowań powinno być odzyskiwane, a 25 proc. przetworzone na nowe opakowania. Do końca 2012 r. wejdą normy co do przerobu odpadów stałych (jedno nowoczesne składowisko na powiat).
11. Energia elektryczna
Swoboda wyboru dostawcy od 1 lipca 2004 r.
12. Zawieranie kontraktów
Brak jednolitego kodeksu cywilnego, kontrahenci wybierają dla danej umowy porządek prawny jednego z krajów.
13. Certyfikaty jakości (ISO)
Są dobrowolne, ale ich posiadanie zwiększa konkurencyjność produktu na wspólnym rynku.
14. Rynek mediów
Wolna konkurencja po zniesieniu ograniczeń co do wielkości udziału kapitału zagranicznego w mediach elektronicznych.
15. Fermy hodowlane
Pomoc w ramach Wspólnej Polityki Rolnej: interwencje w celu utrzymania stałych cen skupu, dopłaty do eksportu na rynki trzecie, zamknięcie rynku na import spoza UE. Dla producentów mleka 800 zł/ha na dostosowanie do standardów sanitarnych.
16. Rolnictwo ekologiczne
Będą dotacje do upraw biodynamicznych. Jednak niezbędne jest uzyskanie certyfikatu i poddanie się kontroli. Wysokość dotacji ustala minister rolnictwa. Możliwe też wsparcie dla gospodarstw niskotowarowych (1250 euro rocznie przez 3 lata) oraz terenów o niekorzystnych warunkach gospodarowania - 34-52 euro/ha na nizinie i 55-68 euro/ha w górach.
17. Produkcja żywności
Zaostrzone przepisy. Obowiązkowy HACCP (Analiza Zagrożeń w Krytycznych Punktach Kontroli) - system służący do identyfikacji, oceny i kontroli zagrożeń powstałych w toku produkcji żywności. Koszt zależny od wielkości firmy.
18. Kontrole paszportowe
Na zewnętrznych granicach UE. Po 1 maja do podróżowania po UE wystarczy dowód osobisty. Zdeklarowani Europejczycy mogą już wyrobić sobie paszport unijny.
19. Przepisy celne UE
Obowiązuje wspólna zewnętrzna taryfa celna (średnia stawka na towary przemysłowe z krajów objętych klauzulą najwyższego uprzywilejowania spadnie z 6,2 proc. do 2,6 proc.), wspólna polityka handlowa (cła antydumpingowe i antysubsydyjne).
20. Bazarowy handel
Przygraniczny na Wschodzie będzie zamierał z powodu zaostrzonych kontroli na granicy; zdobyte doświadczenia i kontakty będą wykorzystane do oficjalnego handlu na większą skalę.
21. Polska składka
Do UE wyniesie 6,5 mld euro do 2006 r., w tym 1,579 mld w 2004 r., 2,454 w 2005 r. i 2,519 w 2006 r.
22. Zamówienia publiczne
Duże przetargi, od 167 tys. euro na dostawy i usługi oraz 5,34 mln euro na roboty budowlane, są otwarte dla dostawców i wykonawców z całej Unii. Informacje o przetargach w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich.
23. Zakładanie firmy w UE
W każdym kraju członkowskim zgodnie z prawem miejscowym, ale Polacy mogą być zatrudnieni tylko jako personel kluczowy. Firmy działające co najmniej w dwóch krajach UE mogą założyć spółkę europejską: kapitał zakładowy min. 120 tys. euro może działać na terenie całej UE, jednolita księgowość i zarządzanie, podatki w miejscu rejestracji.
Opr. na podstawie danych i analiz: UKIE, MGPiPS, NBP, UOKiK, MF, NFOŚ, PAP