Banki stawiają wnioskującym o kredyt firmom wiele wymagań, ale o przyznaniu finansowania decyduje jedna rzecz - dobry biznesplan
Jaka jest różnica między klientem indywidualnym szukającym kredytu a przedsiębiorcą? Pierwszy musi szukać najlepszego kredytu dla siebie. Drugi musi szukać jakiegokolwiek kredytu. Taką anegdotę powtarzają brokerzy kredytów i coś w niej jest. Bank jest pierwszą instytucją, do której przedsiębiorca powinien się kierować po pieniądze. Tyle że do tej pory nie był tam mile widzianym gościem.
Niechęć banków do drobnych i średnich przedsiębiorstw nie ma racjonalnego wytłumaczenia. Na szczęście dziś one same zaczynają wreszcie dostrzegać klientów w firmach z sektora MSP. - Na rynku jest mało produktów dla małych i średnich firm poszukujących kapitału. Wkrótce się to zmieni - mówi Monika Pogorzelska, analityk finansowy w Open Finance. Skąd ta pewność? Z ankiety przeprowadzonej w styczniu przez NBP wynika, że banki zamierzają w najbliższym czasie złagodzić restrykcyjne przepisy regulujące politykę kredytową wobec sektora MSP. Dwa lata temu takie samo zjawisko miało miejsce na rynku leasingowym, który zdominowały firmy nastawione na obsługę małych i średnich firm - na przykład Europejski Fundusz Leasingowy i Raiffeisen Leasing. Teraz banki zamierzają wykorzystać prognozowane zwiększenie nakładów inwestycyjnych związane z rozwojem gospodarczym.
Przedsiębiorcy nie powinni się jednak spodziewać szybkiej rewolucji. Największym problemem były i pozostaną zabezpieczenia, jakich wymagają banki. Właściciele firm zwykle pukają się w czoło, kiedy bank zgadza się przyznać kredyt, ale jako zabezpieczenie żąda zablokowania na koncie środków porównywalnych do wartości kredytu albo wręcz wpłacenia jako zabezpieczenie kwoty odpowiadającej wartości kredytu. Gama akceptowanych przez banki zabezpieczeń jest szeroka, ale z praktyki brokerów wynika, że lista sprowadza się do jednej pozycji - hipoteki. Takie zabezpieczenie jest przez banki najchętniej akceptowane i przedsiębiorca planujący pozyskanie kredytu powinien o nim pomyśleć w pierwszej kolejności.
Według Moniki Pogorzelskiej, zdecydowana większość kredytów inwestycyjnych udzielonych w ostatnim czasie była zabezpieczona właśnie w ten sposób. - Zwykle jest to kredyt złotówkowy udzielany na 5-10 lat. Banki niechętnie finansują inwestycje na dłuższy okres - mówi Monika Pogorzelska - choć zdarza się, jak w wypadku BPH, że spłata kredytu może zostać rozłożona nawet na 25 lat.
Klienci indywidualni, którzy mogą przebierać w bardzo bogatej ofercie, wybierając kredyt hipoteczny, kierują się przede wszystkim wysokością oprocentowania. Dla właściciela firmy, dla którego uzyskanie kredytu jest sukcesem samym w sobie, oprocentowanie nie jest tak istotne. Zresztą oprocentowanie kredytów złotówkowych w większości banków jest porównywalne. W praktyce złotówkowe kredyty inwestycyjne z dobrymi zabezpieczeniami (hipoteka) są oprocentowane na minimum 9,5 proc. Zwykle jest to 10-11 proc. Oprocentowanie kredytów obrotowych jest średnio o 1 pkt procentowy wyższe. Dla przedsiębiorcy ubiegającego się o kredyt drugorzędne znaczenie mają również prowizje pobierane przez bank.
O tym, czy bank przyzna kredyt, w dużej mierze decyduje biznesplan.
- Jeżeli jest kiepski, przedsiębiorca nie dostanie pieniędzy, nawet jeżeli spełni wszystkie formalne warunki - mówi Monika Pogorzelska. I na odwrót: autor dobrze przygotowanego biznesplanu może liczyć na finansowanie, nawet jeżeli jest daleki od spełnienia niektórych kryteriów, jakimi kierują się banki przy przyznawaniu kredytu, na przykład prowadzi firmę zbyt krótko albo prowadzi niepełną księgowość.
Biznesplan można przygotować na własną rękę albo powierzyć wyspecjalizowanej firmie. Nie każdemu będzie się to jednak opłacać. Jerzy Bagiński, partner w spółce Indygo Polska, przyznaje, że przygotowanie profesjonalnego planu biznesowego kosztuje około 10 tys. zł. Przedsiębiorcy, którzy chcą pożyczyć od banku sumę mniejszą niż 300 tys. zł, powinni więc raczej się zdać na własne siły i inwencję.
Zabezpieczenia akceptowane przez banki
- Hipoteka - banki akceptują hipoteki ustanowione na nieruchomości należącej do firmy, do jej właściciela, a nawet osób trzecich. Banki żądają zwykle ubezpieczenia danej nieruchomości i przelania na nie praw do odszkodowania, np. za skutki pożaru
- Oświadczenie o poddaniu się egzekucji w trybie przepisów prawa bankowego oraz weksle in blanco (dla firm mających osobowość prawną wymagane są poręczenia weksla przez współwłaścicieli firmy wraz z małżonkami)
- Nieodwołalne pełnomocnictwo do dysponowania rachunkiem bieżącym w danym banku
- Gwarancja udzielona przez bank albo inny podmiot
- Poręczenie osób prawnych i fizycznych według prawa cywilnego i wekslowego
- Blokada Środków na rachunkach bankowych, także w innych bankach
- Przewłaszczenie na zabezpieczenie - w razie niewypłacalności klienta bank staje się właścicielem przedmiotu stanowiącego zabezpieczenie kredytu, np. samochodu
Źródło: Open Finance
Prowizje banku
- rozpatrzenie wniosku - 0,1-2 proc.
- administrowanie udzielonym kredytem - 0,1-0,3 proc.
- wcześniejsza spłata - 0,2-1,5 proc.
- przewalutowanie - 1-2 proc.
Źródło: Open Finance
Pięć elementów dobrego biznesplanu
1) Charakterystyka przedsiębiorstwa
- ta część powinna zawierać opis działalności firmy. Warto napisać, na jakim rynku firma działa i jakie są jej udziały
2) Opis inwestycji - w tej części należy określić, na co mają zostać przeznaczone pieniądze z kredytu. Nie wystarczy napisać, że chodzi np. o zakup linii technologicznej do produkcji chrupek, ważne są skutki, jakie ta inwestycja wywoła, o ile zwiększy przychody, jak wpłynie na wynik finansowy firmy
3) Plan marketingowy - najbardziej niedoceniany przez przedsiębiorców wątek biznesplanu. Nie chodzi o nakreślenie planu promocji nowego produktu na rynku, ale o solidne przesłanki, które przekonają bank, że nasz pomysł jest odpowiedzią na potrzeby klientów. Najlepiej wykorzystać badania rynkowe. Niestety, najprostsze kosztuje 10 tys. zł
4) Wyniki finansowe - tu zamieszczamy dane finansowe i wskaźniki, które udokumentują rozwój firmy w perspektywie kilku lat
5) Projekcja finansowa - prognoza wyników finansowych z uwzględnieniem kosztów obsługi kredytu
Źródło: Indygo Polska
Inne wymagania banków
- wkład własny - średnio 20-40 proc. Fortis Bank i Bank Millennium oferują kredyty nawet przy zerowym wkładzie własnym wnioskodawcy, należy jednak sprawdzić, czy nie kryją się tu jakieś niespodzianki, np. czy przy budowie hali produkcyjnej bank nie zażąda, aby wnioskodawca był już właścicielem działki
- zwykle banki wymagają, aby firma funkcjonowała nie krócej niż 24 miesiące (BGŻ i Millennium 6 miesięcy), PKO BP dopuszcza nawet finansowanie w fazie start up)
- rodzaj rozliczeń z urzędem skarbowym: przedsiębiorcy działający na zasadach ryczałtu albo karty podatkowej (np. taksówkarze) muszą się liczyć z tym, że bank nie zaakceptuje ich wniosku - w wyjątkowych sytuacjach banki udzielają kredytów, ale niższych (do 50 tys. zł), i tylko podmiotom z dłuższym od wymaganego stażem. W praktyce minimum akceptowanym przez banki jest księga przychodów i rozchodów. Niektóre banki, jak na przykład Deutsche Bank, od podmiotu prowadzącego księgę mogą zażądać sporządzenia bilansów, na przykład za trzy poprzednie lata
- wynik finansowy - banki nie udzielają kredytów firmom przynoszącym straty. Wyjątkiem jest Fortis Bank, który przyznaje finansowanie spółkom dochodzącym do progu rentowności
- brak zaległości z ZUS i urzędem skarbowym
- firma i jej właściciele nie mogą figurować w rejestrze dłużników prowadzonym przez Związek Banków Polskich
- ani wobec firmy, ani wobec właściciela nie może być prowadzone postępowanie egzekucyjne
Spółki celowe
Banki, podobnie jak firmy leasingowe, używają spółek celowych do kredytowania (leasingowania) nieruchomości. Spółka celowa nabywa nieruchomość (leasinguje) i nie prowadzi żadnej innej działalności. To wpływa na obniżenie ryzyka ponoszonego przez stronę finansującą przedsięwzięcie (firma leasingowa, bank). Na sytuację spółki nie wpływa np. niewypłacalność partnerów handlowych wnioskodawcy. Zabezpieczeniem takiego kredytu jest oczywiście hipoteka na danej nieruchomości (niektóre banki żądają dodatkowej hipoteki na innej nieruchomości) albo zastaw na udziałach spółki celowej. Bank jako zabezpieczenia może zażądać dodatkowo cesji praw do umów najmu (w wypadku lokali komercyjnych), a także ubezpieczenia nieruchomości.
Uwaga
Samo założenie spółki celowej sporo kosztuje - minimalny kapitał zakładowy w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością to 50 tys. zł!
Słownik
etapy finansowania:
Faza ekspansji
(ang. expansion capital)
- finansowanie wzrostu i rozwoju spółki, zarówno po osiągnięciu progu rentowności, jak i przed nim. Kapitał tego typu może zostać spożytkowany na: finansowanie zwiększenia mocy produkcyjnych, rozwój rynku lub produktu bądź finansowanie kapitału obrotowego.
Faza startu (ang. start-up)
- faza obejmująca finansowanie rozwoju produktu i wstępnego marketingu. Spółki korzystające z takiego finansowania mogą być w trakcie tworzenia lub na progu działalności, jednak przed sprzedażą produktu na znaczącą skalę.
Faza zasiewu
(ang. seed stage) - finansowanie wstępnych, potencjalnie zyskownych pomysłów, jeszcze przed założeniem przedsiębiorstwa. Środki z reguły przeznaczone są na badania, ocenę i rozwój pomysłu do fazy komercyjnej.
Venture capital/risk capital - kapitał na przedsięwzięcie zwany kapitałem ryzyka - fundusze wykorzystywane w przedsiębiorstwach na inwestycje, w których istnieje wysoki stopień ryzyka finansowego we wstępnych fazach ich działalności, często w firmach wykorzystujących nowe procesy technologiczne.
Banki unikają
- finansowania inwestycji developerskich związanych z rolnictwem, budową hoteli lub restauracji, ze względu na problemy z ewentualną odsprzedażą po windykacji
- udzielania kredytów na zakup linii produkcyjnych i technologicznych.
Kwota kredytu
Kredyt inwestycyjny - zwykle nie może przekraczać sumy bilansowej, nie powinien także być wyższy od wartości inwestycji pomniejszonej o wkład własny wnioskodawcy.
Kredyt obrotowy - jego wysokość ogranicza poziom przychodów, wysokość kredytu tego typu zwykle nie przekracza kilkukrotności miesięcznych przychodów spółki.
Kredyt w rachunku bieżącym - uzależniony od przychodów firmy i transferów na prowadzonym przez bank rachunku, zwykle nie przekracza wartości 2-3 miesięcznych wpłat na konto.
Uwaga!
Niektóre banki stosują ograniczenia w wysokości kredytów dla klientów prowadzących najprostsze formy księgowości.
Niechęć banków do drobnych i średnich przedsiębiorstw nie ma racjonalnego wytłumaczenia. Na szczęście dziś one same zaczynają wreszcie dostrzegać klientów w firmach z sektora MSP. - Na rynku jest mało produktów dla małych i średnich firm poszukujących kapitału. Wkrótce się to zmieni - mówi Monika Pogorzelska, analityk finansowy w Open Finance. Skąd ta pewność? Z ankiety przeprowadzonej w styczniu przez NBP wynika, że banki zamierzają w najbliższym czasie złagodzić restrykcyjne przepisy regulujące politykę kredytową wobec sektora MSP. Dwa lata temu takie samo zjawisko miało miejsce na rynku leasingowym, który zdominowały firmy nastawione na obsługę małych i średnich firm - na przykład Europejski Fundusz Leasingowy i Raiffeisen Leasing. Teraz banki zamierzają wykorzystać prognozowane zwiększenie nakładów inwestycyjnych związane z rozwojem gospodarczym.
Przedsiębiorcy nie powinni się jednak spodziewać szybkiej rewolucji. Największym problemem były i pozostaną zabezpieczenia, jakich wymagają banki. Właściciele firm zwykle pukają się w czoło, kiedy bank zgadza się przyznać kredyt, ale jako zabezpieczenie żąda zablokowania na koncie środków porównywalnych do wartości kredytu albo wręcz wpłacenia jako zabezpieczenie kwoty odpowiadającej wartości kredytu. Gama akceptowanych przez banki zabezpieczeń jest szeroka, ale z praktyki brokerów wynika, że lista sprowadza się do jednej pozycji - hipoteki. Takie zabezpieczenie jest przez banki najchętniej akceptowane i przedsiębiorca planujący pozyskanie kredytu powinien o nim pomyśleć w pierwszej kolejności.
Według Moniki Pogorzelskiej, zdecydowana większość kredytów inwestycyjnych udzielonych w ostatnim czasie była zabezpieczona właśnie w ten sposób. - Zwykle jest to kredyt złotówkowy udzielany na 5-10 lat. Banki niechętnie finansują inwestycje na dłuższy okres - mówi Monika Pogorzelska - choć zdarza się, jak w wypadku BPH, że spłata kredytu może zostać rozłożona nawet na 25 lat.
Klienci indywidualni, którzy mogą przebierać w bardzo bogatej ofercie, wybierając kredyt hipoteczny, kierują się przede wszystkim wysokością oprocentowania. Dla właściciela firmy, dla którego uzyskanie kredytu jest sukcesem samym w sobie, oprocentowanie nie jest tak istotne. Zresztą oprocentowanie kredytów złotówkowych w większości banków jest porównywalne. W praktyce złotówkowe kredyty inwestycyjne z dobrymi zabezpieczeniami (hipoteka) są oprocentowane na minimum 9,5 proc. Zwykle jest to 10-11 proc. Oprocentowanie kredytów obrotowych jest średnio o 1 pkt procentowy wyższe. Dla przedsiębiorcy ubiegającego się o kredyt drugorzędne znaczenie mają również prowizje pobierane przez bank.
O tym, czy bank przyzna kredyt, w dużej mierze decyduje biznesplan.
- Jeżeli jest kiepski, przedsiębiorca nie dostanie pieniędzy, nawet jeżeli spełni wszystkie formalne warunki - mówi Monika Pogorzelska. I na odwrót: autor dobrze przygotowanego biznesplanu może liczyć na finansowanie, nawet jeżeli jest daleki od spełnienia niektórych kryteriów, jakimi kierują się banki przy przyznawaniu kredytu, na przykład prowadzi firmę zbyt krótko albo prowadzi niepełną księgowość.
Biznesplan można przygotować na własną rękę albo powierzyć wyspecjalizowanej firmie. Nie każdemu będzie się to jednak opłacać. Jerzy Bagiński, partner w spółce Indygo Polska, przyznaje, że przygotowanie profesjonalnego planu biznesowego kosztuje około 10 tys. zł. Przedsiębiorcy, którzy chcą pożyczyć od banku sumę mniejszą niż 300 tys. zł, powinni więc raczej się zdać na własne siły i inwencję.
Zabezpieczenia akceptowane przez banki
- Hipoteka - banki akceptują hipoteki ustanowione na nieruchomości należącej do firmy, do jej właściciela, a nawet osób trzecich. Banki żądają zwykle ubezpieczenia danej nieruchomości i przelania na nie praw do odszkodowania, np. za skutki pożaru
- Oświadczenie o poddaniu się egzekucji w trybie przepisów prawa bankowego oraz weksle in blanco (dla firm mających osobowość prawną wymagane są poręczenia weksla przez współwłaścicieli firmy wraz z małżonkami)
- Nieodwołalne pełnomocnictwo do dysponowania rachunkiem bieżącym w danym banku
- Gwarancja udzielona przez bank albo inny podmiot
- Poręczenie osób prawnych i fizycznych według prawa cywilnego i wekslowego
- Blokada Środków na rachunkach bankowych, także w innych bankach
- Przewłaszczenie na zabezpieczenie - w razie niewypłacalności klienta bank staje się właścicielem przedmiotu stanowiącego zabezpieczenie kredytu, np. samochodu
Źródło: Open Finance
Prowizje banku
- rozpatrzenie wniosku - 0,1-2 proc.
- administrowanie udzielonym kredytem - 0,1-0,3 proc.
- wcześniejsza spłata - 0,2-1,5 proc.
- przewalutowanie - 1-2 proc.
Źródło: Open Finance
Pięć elementów dobrego biznesplanu
1) Charakterystyka przedsiębiorstwa
- ta część powinna zawierać opis działalności firmy. Warto napisać, na jakim rynku firma działa i jakie są jej udziały
2) Opis inwestycji - w tej części należy określić, na co mają zostać przeznaczone pieniądze z kredytu. Nie wystarczy napisać, że chodzi np. o zakup linii technologicznej do produkcji chrupek, ważne są skutki, jakie ta inwestycja wywoła, o ile zwiększy przychody, jak wpłynie na wynik finansowy firmy
3) Plan marketingowy - najbardziej niedoceniany przez przedsiębiorców wątek biznesplanu. Nie chodzi o nakreślenie planu promocji nowego produktu na rynku, ale o solidne przesłanki, które przekonają bank, że nasz pomysł jest odpowiedzią na potrzeby klientów. Najlepiej wykorzystać badania rynkowe. Niestety, najprostsze kosztuje 10 tys. zł
4) Wyniki finansowe - tu zamieszczamy dane finansowe i wskaźniki, które udokumentują rozwój firmy w perspektywie kilku lat
5) Projekcja finansowa - prognoza wyników finansowych z uwzględnieniem kosztów obsługi kredytu
Źródło: Indygo Polska
Inne wymagania banków
- wkład własny - średnio 20-40 proc. Fortis Bank i Bank Millennium oferują kredyty nawet przy zerowym wkładzie własnym wnioskodawcy, należy jednak sprawdzić, czy nie kryją się tu jakieś niespodzianki, np. czy przy budowie hali produkcyjnej bank nie zażąda, aby wnioskodawca był już właścicielem działki
- zwykle banki wymagają, aby firma funkcjonowała nie krócej niż 24 miesiące (BGŻ i Millennium 6 miesięcy), PKO BP dopuszcza nawet finansowanie w fazie start up)
- rodzaj rozliczeń z urzędem skarbowym: przedsiębiorcy działający na zasadach ryczałtu albo karty podatkowej (np. taksówkarze) muszą się liczyć z tym, że bank nie zaakceptuje ich wniosku - w wyjątkowych sytuacjach banki udzielają kredytów, ale niższych (do 50 tys. zł), i tylko podmiotom z dłuższym od wymaganego stażem. W praktyce minimum akceptowanym przez banki jest księga przychodów i rozchodów. Niektóre banki, jak na przykład Deutsche Bank, od podmiotu prowadzącego księgę mogą zażądać sporządzenia bilansów, na przykład za trzy poprzednie lata
- wynik finansowy - banki nie udzielają kredytów firmom przynoszącym straty. Wyjątkiem jest Fortis Bank, który przyznaje finansowanie spółkom dochodzącym do progu rentowności
- brak zaległości z ZUS i urzędem skarbowym
- firma i jej właściciele nie mogą figurować w rejestrze dłużników prowadzonym przez Związek Banków Polskich
- ani wobec firmy, ani wobec właściciela nie może być prowadzone postępowanie egzekucyjne
Spółki celowe
Banki, podobnie jak firmy leasingowe, używają spółek celowych do kredytowania (leasingowania) nieruchomości. Spółka celowa nabywa nieruchomość (leasinguje) i nie prowadzi żadnej innej działalności. To wpływa na obniżenie ryzyka ponoszonego przez stronę finansującą przedsięwzięcie (firma leasingowa, bank). Na sytuację spółki nie wpływa np. niewypłacalność partnerów handlowych wnioskodawcy. Zabezpieczeniem takiego kredytu jest oczywiście hipoteka na danej nieruchomości (niektóre banki żądają dodatkowej hipoteki na innej nieruchomości) albo zastaw na udziałach spółki celowej. Bank jako zabezpieczenia może zażądać dodatkowo cesji praw do umów najmu (w wypadku lokali komercyjnych), a także ubezpieczenia nieruchomości.
Uwaga
Samo założenie spółki celowej sporo kosztuje - minimalny kapitał zakładowy w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością to 50 tys. zł!
Słownik
etapy finansowania:
Faza ekspansji
(ang. expansion capital)
- finansowanie wzrostu i rozwoju spółki, zarówno po osiągnięciu progu rentowności, jak i przed nim. Kapitał tego typu może zostać spożytkowany na: finansowanie zwiększenia mocy produkcyjnych, rozwój rynku lub produktu bądź finansowanie kapitału obrotowego.
Faza startu (ang. start-up)
- faza obejmująca finansowanie rozwoju produktu i wstępnego marketingu. Spółki korzystające z takiego finansowania mogą być w trakcie tworzenia lub na progu działalności, jednak przed sprzedażą produktu na znaczącą skalę.
Faza zasiewu
(ang. seed stage) - finansowanie wstępnych, potencjalnie zyskownych pomysłów, jeszcze przed założeniem przedsiębiorstwa. Środki z reguły przeznaczone są na badania, ocenę i rozwój pomysłu do fazy komercyjnej.
Venture capital/risk capital - kapitał na przedsięwzięcie zwany kapitałem ryzyka - fundusze wykorzystywane w przedsiębiorstwach na inwestycje, w których istnieje wysoki stopień ryzyka finansowego we wstępnych fazach ich działalności, często w firmach wykorzystujących nowe procesy technologiczne.
Banki unikają
- finansowania inwestycji developerskich związanych z rolnictwem, budową hoteli lub restauracji, ze względu na problemy z ewentualną odsprzedażą po windykacji
- udzielania kredytów na zakup linii produkcyjnych i technologicznych.
Kwota kredytu
Kredyt inwestycyjny - zwykle nie może przekraczać sumy bilansowej, nie powinien także być wyższy od wartości inwestycji pomniejszonej o wkład własny wnioskodawcy.
Kredyt obrotowy - jego wysokość ogranicza poziom przychodów, wysokość kredytu tego typu zwykle nie przekracza kilkukrotności miesięcznych przychodów spółki.
Kredyt w rachunku bieżącym - uzależniony od przychodów firmy i transferów na prowadzonym przez bank rachunku, zwykle nie przekracza wartości 2-3 miesięcznych wpłat na konto.
Uwaga!
Niektóre banki stosują ograniczenia w wysokości kredytów dla klientów prowadzących najprostsze formy księgowości.