Polacy o sobie – paręset lat temu. Nic się nie zmieniło…

Polacy o sobie – paręset lat temu. Nic się nie zmieniło…

Przysłowia mądrością narodu! Sprawdziłem, co drzewiej pisali o sobie nasi przodkowie, Sarmaci. Obejrzenie się w zwierciadle ich myślenia o Polakach, czyli samych sobie, ale też o cudzoziemcach, pokazuje rzecz dla wielu być może zaskakującą. Oto bowiem w dawnej „Polszcze” nasi rodacy myśleli o sobie i o sąsiadach mniej więcej to, co myślimy my teraz, dzisiaj, po wiekach. I odwrotnie. My myślimy tak, jak oni. Jest ciągłość! Zmieniają się ustroje, nawet granice Państwa Polskiego, a Polacy, w gruncie rzeczy cały czas są tacy sami, wyjątkowi, inni i chyba nie do podrobienia.

Już kilka wieków temu, w I Rzeczypospolitej, mówiono: „Co Polak, to nie Niemiec”. Cóż, proste stwierdzenie faktu. Inne powiedzenia, ciekawe, że też bez negatywnych konotacji, raczej efekt obserwacji mentalności, to: „Co Polak, to starosta – co Niemiec, to generał”. Ale też: „Co Polak, to pan – co Czech, to hetman”. Jest też przekonanie o polskiej wyjątkowości, „pańskości”, specjalnym statusie w sensie urodzenia i cnót: „Co Polak, to rycerz”, albo też podobne: „Co Polak, to szlachcic”. Jeszcze jedno, najlepsze: „Każdy Polak rodzi się do korony”.

Są też kpiny ze skąpstwa sąsiadów: „Co Polak wypije na dzień, Niemca majątek stanowi”. Inne przysłowie dotyczy z kolei naszych sąsiadów ze Wschodu: „Gdy Polak głodny – świszcze, a Rusin – żonę bije”.

Jest też znane do dziś i nierzadko powtarzane, ale mające swoją genezę w czasie I Rzplitej przysłowie, a właściwie przysłowia: „Póki świat światem, Polak Niemcu nie bratem”. Z odmianą: „Jak świat światem, nie będzie Polak Niemcowi bratem”. I kolejna wersja: „Jak świat światem, Polak nie będzie Prusakowi bratem”. Uczciwie trzeba przyznać, że jest też inne przysłowie, gdzie niemieckiego sąsiada zastępuje ktoś z daleka, choć z racji licznych wojen z Rzecząpospolitą wcale nieegzotyczny: „Jak świat światem, nie będzie Polak z Turkiem bratem”.

Są też polskie przysłowia autoironiczne: „Polak jako małpa: co ujrzy, to chce mieć”. Albo też chyba ponadczasowe: „Jak ryba bez wody, tak Polak bez urzędu żyć nie może”.

Parę wieków przed tym, jak Adam Mickiewicz w „Panu Tadeuszu” kpił z Polaków mody na cudzoziemszczyznę i naiwnego zachwytu nad tym, co obce – nasi przodkowie powtarzali: „Kocha się jak Polak w obczyźnie, panek w pańczyźnie, chłopek w pierogu, a Rusin w barłogu”.

Tacy byliśmy. Tacy jesteśmy?

Źródło: Wprost

Ostatnie wpisy

  • Odciąganie Turcji od Rosji leży w polskim interesie 18 paź 2021, 14:00 Zakończyłem dopiero co oficjalną wizytę w Turcji. Ten kraj, pięć lat po nieudanym zamachu stanu i próbie obalenia prezydenta Erdogana, w coraz większym stopniu staje się „playmakerem” nie tylko w swoim najbliższym sąsiedztwie (Irak, Syria), ale także w Azji Środkowej (dawna...
  • Unia Europejska: „Bałkany, macie czekać!” 11 paź 2021, 10:29 Jeszcze niedawno dwudniowy szczyt Unia Europejska – Bałkany Zachodnie miał miejsce w Polsce, w Poznaniu. A teraz mieliśmy już kolejny szczyt: na Słowenii, opodal miasta Kranj, na historycznym zamku Brdo. Szczyt był dwudniowy, odbył się w połowie zeszłego tygodnia i na pewno...
  • Niemiecka europosłanka wsparła Polskę. „Obawy dot. Nord Stream 2 były uzasadnione” 5 paź 2021, 11:27 Miło, jak ktoś przyznaje, że to Polska i Polacy w sprawach międzynarodowych mieli rację. Tak też się stało w ostatnich dniach, gdy czołowa europosłanka Zielonych, moja koleżanka z Komisji Kontroli Budżetu w PE (i koordynator swojej frakcji w tejże Komisji) Viola von...
  • Rząd, opozycja, Haydn i rola kapelmistrzów w politycznej orkiestrze 4 paź 2021, 11:25 Rząd i opozycja. Monolog kontra monolog. Monologi dwa. Często generujące kakofonię, bo gdy dwóch mówi naraz, to nikt nie słyszy drugiego. Nie słyszy, bo nie chce słyszeć. Żeby było jasne: nie jest to wcale polska specyfika. Występuje to pod różnymi szerokościami geograficznymi...
  • Były premier Katalonii aresztowany w Sardynii. „Hiszpania ostrzy sobie zęby na Puigdemonta” 27 wrz 2021, 13:15 Na Sardynii odbywają się mistrzostwa świata siatkarzy do lat 21. Siatkarze trenera Daniela Pińskiego, niegdyś świetnego zawodnika i reprezentanta Polski, wygrali mecze z Kubą 3-1, Bahrajnem 3-0 i Bułgarią 3-0. Ale Sardynia znalazła się na ustach opinii publicznej zupełnie nie...