Czy Polska jest producentem innowacyjnych leków?

Jak tworzy się nowe leki i dlaczego trwa to nawet 20 lat, skąd się biorą pomysły na nowe leki, kto w Polsce pracuje nad mRNA i jakie właściwości ma srebrna łuska kawy: na te pytania odpowiadamy w czerwcowym cyklu „Polska nauka dla rozwoju medycyny i zdrowia Polaków”. Sprawdź, czy wiesz kto w Polsce rozpoczął produkcję insuliny i jakie substancje hamują proces starzenia się komórek.

Twój wynik:

• • • • • • • • • •

1 / 10 Cukrzyca w latach 20 XX wieku była chorobą śmiertelną. Cierpiało na nią:

od 20 do 30% populacji

Od 10 do 20% populacji

Od 0,5 do 2% populacji

2 / 10 Kazimierz Funk jako pierwszy w Polsce rozpoczął:

Badania nad technologią mRNA

Produkcję insuliny

Badania nad procesem starzenia się komórek

3 / 10 Tomasz Spasowicz udoskonalił produkowaną w Polsce insulinę dzięki czemu zyskała ona przedłużone działanie hipoglikemiczne. Było to możliwe dzięki wykorzystaniu:

Protaminy z tzw. mleczka ryb łososiowatych, pstrągów i troci

Wieprzowych i wołowych trzustek

Małych ilości cynku

4 / 10 Czy naukowcy pracujący w Polsce mają dziś szansę przyczynić się do powstania innowacyjnych, oryginalnych leków?

Nie, bo w Polsce powstają głównie leki generyczne

Tak, ale tylko prowadząc badania podstawowe

Tak, wykonując badania podstawowe, pracując naukowo lub w przemyśle farmaceutycznym

5 / 10 Sprawdzenie, czy kandydat na lek nie powoduje potencjalnych działań niepożądanych, to w rozwoju leków etap:

Wczesnego odkrywania leku (earlny discovery)

Obniżania ryzyka (de-risking)

Wczesnej fazy rozwoju (early development)

6 / 10 Srebrna łuska kawy, przez wiele lat uznawana za odpad przy przerobie ziaren, dzięki badaniom prof. Fichny może zostać wykorzystana:

Jako działanie wspomagające dla osób z nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit

W zahamowaniu procesu starzenia się komórek

W leczeniu cukrzycy

7 / 10 U osób z nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit mleko:

Może powodować nasilenie objawów choroby

Zawiera substancję o działaniu przeciwzapalnym – laktoferynę

Odpowiedzi a) i b) są poprawne

8 / 10 Produkty żywieniowe zawierające antyoksydanty to tzw. nutraceutyki, które:

Hamują stan zapalny towarzyszący procesom starzenia się

Wspomagają osoby z cukrzycą dzięki obniżaniu poziomu insuliny we krwi

Są stosowane przeciwwirusowo

9 / 10 Jaki jest potencjał wykorzystania technologii mRNA, nad którą prowadzi prace zespół prof. Jacka Jemielitego?

Technologia ta może być wykorzystywana w szczepionkach

Technologię mRNA można wykorzystywać w szczepionkach przeciwwirusowych, ale też przeciwnowotworowych

Terapię te można wykorzystywać nie tylko w szczepionkach, ale też w leczeniu chorób rzadkich, a także w precyzyjnej modyfikacji genomu

10 / 10 Wynalazek zespołu prof. Jacka Jemielitego, polegający na tym, jak przy użyciu subtelnych modyfikacji chemicznych można stabilizować mRNA, dzięki czemu powstaje więcej terapeutycznego białka:

Nie został wykorzystany, ale prace doczekały się publikacji i były szeroko komentowane

Licencję kupiła forma BioNTech (ta sama, która stworzyła wspólnie z Pfizerem pierwszą szczepionkę antycovidową)

Interesują się nim polskie innowacyjne firmy farmaceutyczne

Projekt finansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki w ramach Programu Społeczna Odpowiedzialność Nauki