Jak się robi biznes na dzieciach

Jak się robi biznes na dzieciach

Dodano:   /  Zmieniono: 
Przedszkolaki z RPA bawią się w piaskownicy polskimi grabkami i łopatką. Amerykanie budują z naszych klocków modele Titanica. Polskimi zabawkami chce się bawić cały świat.

Wie pan, kto tak naprawdę wynalazł Lego? – zagaduje Robert Podleś z zabawkowego Cobi. – No Duńczycy, tam jest przecież siedziba firmy – odpowiadam. – Żadni Duńczycy, tylko Harry Page. Angielski wynalazca, który opatentował bardzo podobne klocki jeszcze w czasie II wojny światowej – oburza się Podleś. Nic dziwnego, że za Lego nie przepada. Przez wojnę patentową z duńską firmą przybyło mu sporo siwych włosów na głowie. Sam produkuje klocki dla dzieci, ale jego zestawy różnią się od tych duńskich. – Przez 11 lat Lego starało nam się wmówić, że skopiowaliśmy ich pomysł. Kazali nam skończyć z produkcją i zniszczyć maszyny – mówi. Tak było jeszcze w latach 90. Dopiero kiedy na początku tego stulecia Sąd Najwyższy przyznał rację Podlesiowi, biznes wskoczył na wyższe obroty. Zabawki z Cobi trafiają na 40 zagranicznych rynków. USA podbił klockową wersją Titanica. Włosi kupują przed świętami jego wersję szopki bożonarodzeniowej – oczywiście do składania w kilkudziesięciu elementach. Klienci z Chile, Mauritiusa czy Iranu wolą składać jego statki, samoloty i czołgi. W samej ojczyźnie Lego są sklepy, gdzie na półkach leżą klocki z Polski, a duńskich klocków brak. Takich jak Podleś polskich przedsiębiorców, dla których zabawki stały się poważnym biznesem, jest więcej.

Szacuje się, że polski rynek zabawkarski jest wart ok. 2,5 mld zł. I co roku rośnie w tempie dwucyfrowym. Kazimierz Wierzbicki, prezes puzzlowego Trefla, pomysł na biznes przywiózł z Francji. – Na turnieju koszykarskim zakwaterowali mnie u Francuzki, która miała na ścianach puzzle oprawione w ramy. Poklejone elementy układały się w obrazy Rubensa albo van Gogha. Proszę mi wierzyć, że 31 lat temu, w porównaniu z szarym PRL, to robiło wrażenie – wspomina. Pierwszą maszynę do produkcji puzzli skonstruował brat Wierzbickiego, który skończył studia techniczne. Na start miał 100 marek niemieckich zebranych z własnych oszczędności i pożyczek od rodziny. Żeby zostać rzemieślnikiem, musiał udawać, że ma średnie wykształcenie.

Wykształcony człowiek nie mógł wtedy marnować się przecież w biznesie. – Napisałem więc w oświadczeniu, że będę robił pomoce dydaktyczne i dostałem zgodę na prowadzenie działalności. Wiem, że to było nieeleganckie, ale nie miałem innego wyjścia – tłumaczy się Wierzbicki. Po zarejestrowaniu firmy pojawił się kolejny kłopot. Żeby zdobyć trochę tektury do produkcji pierwszej partii puzzli, Wierzbicki musiał odtańczyć kujawiaka z władzą ludową. Spółdzielnia, do której należał, występowała o tekturę do miejskiego cechu rzemiosł. Ten do cechu wojewódzkiego. Wojewódzki cech wnioskował o tekturę do Ministerstwa Kultury i centralnego zrzeszenia cechów. Potem Wierzbicki jechał do Warszawy po talon na 25 kg tektury. Talon odbierało się w Łodzi – z fabryki, która produkowała wkładki do czapek dla radzieckiego wojska. I tak z żołnierskich furażerek powstała pierwsza partia puzzli. Na obrazku niesprzedane plakaty zespołu TSA z Markiem Piekarczykiem. – Rozeszły się błyskawicznie, chociaż sprzedawaliśmy je tylko w jednym miejscu – małym sklepiku na dworcu kolejowym w Gdyni – mówi Wierzbicki.

500+ na zabawki

Jak to się stało, że z małej firemki Trefl stał się największym polskim producentem zabawek ze 150 mln zł przychodów rocznie? Dużo pomogła umowa licencyjna z Disneyem, którą Wierzbicki podpisał jeszcze w latach 90. – Zabawki z Kubusiem Puchatkiem, Królem Lwem, Pocahontas były niewyobrażalnym sukcesem. Każdy wtedy tęsknił za Zachodem. Bajki Disneya pokochali też nasi wschodni sąsiedzi, do których zaczęliśmy dużo eksportować – komentuje Roman Kniter, obecny prezes Trefla. Dzisiaj zabawki od Wierzbickiego trafiają już do ponad 50 krajów. Połowa całej sprzedaży Trefla pochodzi z eksportu. Tyle samo sprzedaje w kraju. Pytam przedsiębiorców z branży, czy dzisiaj dzieci mają jeszcze ochotę bawić się zabawkami. Trzylatki potrafią już przecież same sobie włączyć bajkę na tablecie. A według najnowszych badań Instytutu Matki i Dziecka ponad połowa polskich nastolatków spędza od dwóch do sześciu godzin dziennie przed ekranem komputera albo telewizora. – Elektroniki mamy wokół siebie już tak dużo, że rodzice zaczęli wracać do sprawdzonych metod wychowawczych. Chcą spędzać czas ze sobą, a nie z kolejnym urządzeniem – mówi Kniter z Trefla. – Tablet nigdy nie zastąpi budowania zamków z piasku. Rodzice są tego świadomi i dokonują coraz lepszych wyborów, jeśli chodzi o produkty dla dzieci – mówi Marcin Woźniak z zabawkowego Wader-Woźniak. Według danych firmy badawczej NPD sprzedaż zabawek w Polsce wzrosła w zeszłym roku o 10,4 proc. To kolejny rok wzrostów. A te mogą być jeszcze większe, bo NPD bazuje tylko na analizie tego, co ze swoich półek sprzeda kilku największych detalistów w kraju. Patrząc globalnie, największym rynkiem są Stany Zjednoczone, gdzie rodzice wydają rocznie 360 dolarów na zabawki dla dziecka. W Europie wychodzi 300 euro na dziecko. W Czechach: 140 euro. W Polsce prawie trzy razy mniej niż u naszych południowych sąsiadów. – Największym europejskim rynkiem jest Wielka Brytania, gdzie branża zabawkarska urosła w zeszłym roku o jeden procent. Wywołało to ogromną euforię, bo jakikolwiek wzrost na tak nasyconym rynku jest szokiem. Ale polski skok o 11 proc. nie powinien dziwić – komentuje Podleś. Branża mówi, że koniunkturę na rynku napompuje też na pewno program 500+. – Rocznie na dzieci ma iść 22 mld zł. Gdyby rodzice z tej kwoty wydawali chociaż pięć procent na zabawki dodatkowo, to nasza branża urosłaby o ponad połowę – mówi Kniter. Ale czy rodzice będą wydawać miesięcznie 25 zł na nową zabawkę? – Początkowo na pewno będą chcieli być wobec siebie uczciwi zgodnie z myślą: skoro biorę pół tysiąca złotych na dziecko, to powinienem je na dziecko wydać – dodaje.

Bomba zamiast klocków

Ale dla polskich producentów Polska jest już i tak za ciasna. Woźniak z Wadera eksportuje zabawki do 70 krajów, w tym do RPA, Izraela czy Korei Południowej. Rocznie sprzedaje 6 mln zabawek za 50 mln zł. Hit sprzedażowy: plastikowa wywrotka gigant. Solidna zabawka o udźwigu do 150 kg. Albo seria Kid Cars. Kilkanaście modeli różnych pojazdów: traktorów, dźwigów, pociągów. Łącznie Woźniak sprzedał ich już 20 mln sztuk. Podleś z Cobi podbija USA. Żeby wejść na tamten rynek, musiał długo starać się o certyfikat przeciw terroryzmowi. Kiedy go już ma, co roku odwiedzają go amerykańscy specjaliści, którzy badają poziom zabezpieczeń w zakładzie. Nikt z zewnątrz nie może do firmy wchodzić. Załadunek produktów muszą obserwować trzy różne kamery. Nagranie z monitoringu ma być utrzymywane w pamięci przez 60 dni. Każdy kontener musi być zaplombowany. Tak Amerykanie upewniają się, że Podleś nie wwiezie do Stanów bomby w pudełku po klockach. Teraz przygotowuje dla Amerykanów specjalne zestawy nawiązujące do najważniejszych wydarzeń w historii USA.

Przedszkolak na testera

Pytam, jak się robi zabawkę, którą chcą mieć miliony dzieci? Najpierw pomysł trafia na papier. Później tworzy się trójwymiarowy model elektroniczny. A potem już prototyp, którym można się bawić. U największych polskich firm zabawkarskich istnieją działy badań i rozwoju. Graficy, psychologowie, inżynierowie siedzą i myślą, co tu mogłoby się dziecku spodobać, a jednocześnie nie zagrażać jego życiu i zdrowiu. Gotowy prototyp trafia na testy do przedszkoli, gdzie dzieci pod okiem opiekunów sprawdzają, czy zabawka się podoba. Jak się podoba, powstają formy wtryskowe, które będą potem służyć do produkcji poszczególnych elementów. Kiedy wyrób jest gotowy, zaczynają się testy bezpieczeństwa. – W specjalistycznych laboratoriach eksperci sprawdzają jej skład chemiczny, oznakowanie, palność, właściwości mechaniczne i fizyczne, łatwość utrzymania w czystości. Dopiero po wykonaniu takich testów można produkt dopuścić do sprzedaży – mówi Marcin Woźniak z firmy Wader-Woźniak.Koszt wprowadzenia nowego modelu zabawki na rynek to kwota liczona w setkach tysięcy złotych. – Może taniej byłoby produkować w Chinach? – pytam producentów. – Chiny nie są już tak tanią fabryką jak kiedyś. W naszej branży Polska jest w stanie z nimi konkurować – odpowiada Kniter z Trefla. Poza tym nie po to w latach 90. polscy producenci tworzyli zabawki, które odróżniałyby się od kolorowej chińszczyzny dla dzieci, żeby dzisiaj wyprowadzać się z Polski.

Więcej możesz przeczytać w 22/2016 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 22/2016 (1738)

  • Jak zepsuć ideę 29 maj 2016, 20:00 Czasem wielka idea może odmienić losy narodów, ale wielka idea głupio użyta zawsze kończy się klęską. Warto o tym pamiętać w chwili, kiedy wydaje nam się, że nasze racje mogą wyrastać ponad głowami zwykłych wyborców.  1. Za... 3
  • 500 plus odsetki 29 maj 2016, 20:00 Jak się okazuje, niektóre z nich wykorzystują rządowe środki, żeby na tym zarobić. Stanisław Łukaszczyk, wójt Bukowiny Tatrzańskiej, tłumaczy, że to wszystko przez niesprawny system informatyczny i przedłużające się negocjacje z... 8
  • Zbliża się koniec ery antybiotyków? 29 maj 2016, 20:00 Przypadek ujawniony w ubiegłym tygodniu w Stanach Zjednoczonych przez Centra Kontroli i Prewencji Chorób (CDC), agencję rządową zajmującą się kontrolą i zwalczaniem chorób zakaźnych, po raz kolejny zdaje się sygnalizować, że medycyna... 10
  • Bunt przeciw rewolucji 29 maj 2016, 20:00 Związkowe walki z policją. 11
  • Trio do Rio 29 maj 2016, 20:00 Igrzyska Olimpijskie 12
  • Banknoty kontra bitcoiny 29 maj 2016, 20:00 Emma Luxton ze Światowego Forum Ekonomicznego przekonuje, że śmierć czeków, wzrastające użycie kart kredytowych i debetowych, a także cyfrowe innowacje takie jak PayPal i Bitcoin wydeptały już całkiem wyraźną ścieżkę do świata bez... 13
  • Zagadka tygodnia: dlaczego Ogórek nie śpiewa? 29 maj 2016, 20:00 Zdarzyło się jutro 14
  • Apostołowie polskiej wolności 29 maj 2016, 20:00 O części z nich piszą w podręcznikach, o innych zapomniano. O jednych piszą prawdę, o innych półprawdy, są też tacy, których legenda opiera się na kłamstwie pierworodnym. 16
  • Wolność jest w Polsce olbrzymia 29 maj 2016, 20:00 Wykonaliśmy ogromny skok ekonomiczny. W 1989 r. byliśmy bankrutem, a teraz doganiamy pod względem PKB takie kraje jak Grecja czy Portugalia. 20
  • Koncesja na wolność 29 maj 2016, 20:00 Dwadzieścia siedem lat temu Polacy mieli nadzieję, że czas opresji skończył się na stałe. Dziś wiedzą, że wolność nie jest w naszym kraju prawem, ale przywilejem. 23
  • Większość jest głupia 29 maj 2016, 20:00 Demokracja to jeden procent historii ludzkości – i nieodmiennie kończyła się zalewem głupoty i korupcji: Ateny i Rzeczpospolita... Trzeba obalić ten ustrój – mówi Janusz Korwin-Mikke, prezes partii KORWiN, poseł do Parlamentu Europejskiego. 26
  • W stronę średniowiecza 29 maj 2016, 20:00 Potrzeba silnego Ojca, który powie, co robić, skarci, gdy trzeba i zapewni porządek, tkwi w znacznej części z nas, zapewne jeszcze od czasów zaborów. Kaczyński potrzebę tę zaspokaja. Dla mnie to dramat – mówi prof. Magdalena Środa, filozof, etyk. 27
  • Można było lepiej 29 maj 2016, 20:00 Naszą bolączką jest poprawiające rynek państwo – mówi Robert Gwiazdowski, prawnik, komentator gospodarczy, ekspert w dziedzinie podatków w Centrum im. Adama Smitha. 28
  • Fanatycy równości 29 maj 2016, 20:00 Jedną z cech dzisiejszej dzisiejszej debaty publicznej jest totalne pomieszanie pojęć. I łatwość z jaką używa się mocnych określeń w celu zaatakowania przeciwników. 29
  • Gdzie teraz świecą zgasłe gwiazdy polityki 29 maj 2016, 20:00 Zaliczali się do najbardziej wpływowych polityków. Wystarczyło pół roku, byśmy o nich całkowicie zapomnieli. Scena polityczna świetnie się bez nich obywa, a wyborcy nie tęsknią. Każdy z nich upadał inaczej, wmawiając sobie i innym, że mieli dość polityki. 30
  • Kopacz należy do naszej rodziny 29 maj 2016, 20:00 Dostałam od męża samochód, bo mój mąż jest koszmarnym kierowcą. Nigdy nie przekracza 50 km/h i prowadzi fatalnie – mówi „Wprost” Anna Kamińska, menedżer ds. marketingu i komunikacji, żona Michała Kamińskiego. 34
  • Super-Polki 29 maj 2016, 20:00 Wywodzą się z pokolenia trzydziestolatków, wydawałoby się najbardziej straconego w Polsce. Tymczasem to właśnie im udaje się bez kompleksów robić fantastyczną karierę na Zachodzie i spełniać swoje najskrytsze marzenia. 36
  • Jak wychować szczęśliwego jedynaka 29 maj 2016, 20:00 Samolubny, nieradzący sobie w kontaktach społecznych – taki stereotyp jedynaka pokutuje od wieków. Wiemy, co zrobić, żeby nie był prawdziwy. Edyta Żółtowska-Górska, psycholog dziecięcy wysłuchała Magda Kozińska 43
  • Ranking: Najbardziej dochodowe kierunki studiów 7 cze 2016, 15:48 Tuż po ukończeniu studiów na rynku pracy najlepiej radzą sobie prawnicy z dyplomem warszawskiej SWPS. Równie skuteczni w znajdowaniu pracy są absolwenci farmacji z UM z Poznania. Ich pierwsza pensja to ponad 4 tys. zł. 44
  • Polska, Chiny czy Emiraty? Gdzie Polacy pojadą na wakacje 29 maj 2016, 20:00 Polacy przestraszyli się terrorystów. Wolą spędzić lato w Polsce lub jechać tam, gdzie wydaje im się bezpiecznie. Bliski Wschód omijają szerokim łukiem. 46
  • Będą pieniądze na innowacje 29 maj 2016, 20:00 Wspieranie projektów zgodnie z zasadą „od pomysłu do rynku” służących zwiększeniu innowacyjności i konkurencyjności firm należy do unijnych priorytetów. Przed przedsiębiorcami otwierają się nowe szanse. 52
  • Jak się robi biznes na dzieciach 29 maj 2016, 20:00 Przedszkolaki z RPA bawią się w piaskownicy polskimi grabkami i łopatką. Amerykanie budują z naszych klocków modele Titanica. Polskimi zabawkami chce się bawić cały świat. 54
  • Zyski w dół, płace w górę 29 maj 2016, 20:00 Ponad 17 lat musi pracować statystyczny Polak na roczną pensję prezesa giełdowej spółki. Najwięcej zarabiają szefowie spółek Skarbu Państwa, mimo że same spółki notują straty. 56
  • Czar dużego parkietu 29 maj 2016, 20:00 Notowane na NewConnect firmy uciekają na główny parkiet GPW. Inwestorom raczej nie zagwarantuje to zysków, ale spółki zyskują prestiż i większą płynność. 60
  • Polskie firmy uhonorowane 29 maj 2016, 20:00 Optymizm i patriotyzm gospodarczy zdominowały 23 maja salę notowań warszawskiej giełdy. W siedzibie GPW odebrali nagrody zwycięzcy trzech rankingów tygodnika „Wprost”: największych, najszybciej rozwijających się oraz odnoszących... 62
  • Cel uświęca środki – pozyskiwanie dowodów z naruszeniem przepisów 29 maj 2016, 20:00 Mimo licznych głosów krytyki ze strony polityków oraz wybitnych przedstawicieli nauki zajmujących się prawem karnym 15 kwietnia 2016 r. został zmieniony art. 168a kpk. 65
  • KOD czeka los węgierskiego salami 29 maj 2016, 20:00 Polscy politycy mogliby się wiele nauczyć, obserwując Węgrów. Nie tylko rząd może nauczyć się sprytu Orbána, ale też polska opozycja, patrząc na węgierską, mogłaby zrozumieć, że jej projekt o nazwie KOD prowadzi ją na manowce. 66
  • Czekając na Turków 29 maj 2016, 20:00 Fatalne porozumienie z Ankarą nie uchroni Europy przed nową falą imigracji. Co najwyżej zamiast Syryjczyków i Afgańczyków do strefy Schengen wjadą Turcy. 69
  • Jeszcze zagram ze Stonesami 29 maj 2016, 20:00 Zagranie koncertu, a później rozluźnienie i impreza z pięknymi kobietami! To jest prawdziwy rock and roll. Nawet zmęczenie zawsze można jakoś przewalczyć – mówi Jan Borysewicz, lider Lady Pank i żywa legenda polskiego rocka. 72
  • Crowe i Gosling – równi goście 29 maj 2016, 20:00 Kiedy goście na imprezie zaczną się bić trzeba płynąć z prądem. Z takiej bójki też można zrobić coś fajnego – mówią twórcy fi lmu „Nice Guys. Równi goście”, reżyser Shane Black i producent Joel Silver. 76
  • John Paul II Superstar 29 maj 2016, 20:00 Historię opowiada się w Polsce przede wszystkim w filmach, a nie musicalem historycznym. Postanowiliśmy spróbować – mówi Michał Kaczmarczyk, który jest autorem scenariusza i jednym z pomysłodawców przedsięwzięcia. Pomysł na „Karola” pojawił się dwa lata temu. – A potem była... 77
  • Układ trzech mocarstw 29 maj 2016, 20:00 Podpisane przed 100 laty tajne porozumienie francusko-brytyjskie Sykes-Picot uważane jest za źródło wszelkiego zła na Bliskim Wschodzie. Mało kto pamięta, że trzecim uczestnikiem była Rosja, sięgająca po panowanie w regionie. 80
  • I kto tu jest silny 29 maj 2016, 20:00 W Polsce tradycję powielają nawet ci, którzy w dni powszednie z nią walczą. To nie zarzut, ale raczej dowód uznania. 88
  • Celiakia, czyli życie bez chleba 29 maj 2016, 20:00 Dieta bezglutenowa ostatnio robi zawrotną karierę, zarówno w mediach, jak w restauracjach, klubach fitness i prywatnych domach. „Nietolerancję glutenu” rozpoznaje u siebie coraz więcej Polaków, a wielu zaklina się, że to właśnie diecie bezglutenowej zawdzięcza wspaniałą... 90
  • Gluten bez tajemnic 29 maj 2016, 20:00 Obecna pszenica bardzo różni się od tej sprzed 50 lat już na poziomie chromosomalnym. I szkodzi coraz większej liczbie osób – mówi Małgorzata Źródlak, prezes Polskiego Stowarzyszenia Osób z Celiakią i na Diecie Bezglutenowej. 96
  • Lekarstwo na talerzu 29 maj 2016, 20:00 Dieta w cukrzycy typu 2 to podstawa. Nie tylko reguluje poziom glukozy w organizmie, ale w niektórych przypadkach sprawia, że choroba ustępuje. 98
  • Bolesne mleko 29 maj 2016, 20:00 Nietolerancja laktozy może być objawem groźnych chorób, takich jak celiakia. 100
  • Klinika ciała i duszy 29 maj 2016, 20:00 Potrzeby naszych klientów są dla nas autentycznie ważne – mówi Elżbieta Gozdecka, dyrektor Profemed Medycyna Estetyczna. 102
  • Czego nie lubią nasze uszy 29 maj 2016, 20:00 O tym, jak dbać o słuch i co może zaszkodzić naszym uszom, mówi dr n. med. Elżbieta Włodarczyk, ordynator oddziału w Klinice Audiologii i Foniatrii w Światowym Centrum Słuchu w Kajetanach. 104
  • Najwięksi grają lokalnie 29 maj 2016, 20:00 Zdanych Stowarzyszenia Sprzedaży Bezpośredniej wynika również, że w minionym roku wartość całego sektora sprzedaży bezpośredniej osiągnęła 3,1 mld zł. W porównaniu z rokiem 2014 rynek ten wzrósł o 4 proc. Taka dynamika utrzymuje się od lat 106
  • Bezpieczeństwo: nie pytaj „czy”, ale „jak” 29 maj 2016, 20:00 Z zagrożeniem informatycznym jest trochę tak jak z wypadkami drogowymi: często wydaje nam się, że nas nie dotyczą. A właściwie to gorzej, bo na drodze z reguły zachowujemy choć minimum ostrożności 108
  • Jak przekuć zysk w dobro – i odwrotnie 29 maj 2016, 20:00 Moda, przymus czy sposób na sukces? Jedno jest pewne: bez działań wpisujących się w społeczną odpowiedzialność biznesu trudno robić poważny biznes. 110
  • CSR pod napięciem 29 maj 2016, 20:00 PGE Polska Grupa Energetyczna prowadzi biznes odpowiedzialny społecznie. Rekultywacja dawnych wyrobisk, edukacja dzieci i młodzieży, bliska współpraca z lokalnymi społecznościami to tylko niektóre przejawy takiego rozumienia biznesu. 116
  • Człowiek człowiekowi ratownikiem 29 maj 2016, 20:00 Program ratownictwa przedmedycznego był inicjatywą pracowników Enei. Ci przeszkoleni w udzielaniu pierwszej pomocy sami zaczęli szkolić innych. Do dziś przekazali swoje umiejętności już ponad 33 tys. osób. 117
  • Jazda do banku 29 maj 2016, 20:00 Nauka jazdy z rajdowcami, gry ekonomiczne dla twoich dzieci oraz koncerty muzyki klasycznej. W dziedzinie ambitnych projektów społecznych Bank Zachodni WBK gra pierwsze skrzypce. 118
  • Siła innowacji oparta na tradycji 29 maj 2016, 20:00 Chcemy działania CSR, czyli z dziedziny społecznej odpowiedzialności biznesu, kierować do całych rodzin, bo relacje rodzinne są silnie wpisane w naszą historię i w tym kierunku rozwijamy swoje produkty – mówi Katarzyna Milanovic, dyrektor generalna NIVEA Polska. 120
  • Z misją 29 maj 2016, 20:00 W Żywiec-Zdrój wierzymy, że misją firmy powinno być aktywne działanie na rzecz wspólnego dobra. Na co dzień zachęcamy ludzi, by pili zdrowiej, i jesteśmy po stronie natury – mówi Edyta Krysiuk-Kowalczyk, dyrektor ds. zapewnienia jakości i ochrony środowiska Żywiec Zdrój. 122