Prywatne armie władzy

Prywatne armie władzy

Antoni Macierewicz
Antoni Macierewicz / Źródło: Newspix.pl / DAMIAN BURZYKOWSKI
Z reformą służb jest tak, jak z potworem z Loch Ness. Wszyscy o niej mówią, ale nikt nie widział – mówi płk Grzegorz Małecki, były szef Agencji Wywiadu.

Państwowa Agencja Ochrony Środowiska podległa ministrowi środowiska. Biuro Nadzoru Wewnętrznego, dzięki któremu szef MSW dostanie dostęp do postępowań, które są prowadzone przez policję i Straż Graniczną w całej Polsce. Wzmocniona i wyposażona w broń palną Straż Marszałkowska. Do tego podlegające pod MON Wojska Obrony Terytorialnej, które już zostały ochrzczone mianem prywatnej armii Macierewicza. Rząd PiS rozbudowuje służby specjalne, a tym, które istnieją, nadaje dodatkowe uprawnienia. Zdaniem opozycji to „niezdrowa fascynacja formacjami mundurowymi”. Według rządu – odpowiedź na wyzwania nowych czasów, wynikająca ze wzrostu zagrożenia bezpieczeństwa. Czy ministrowie będą mieli swoje prywatne wojska? I jak powinno się reformować służby? Pytamy o to eksperta w dziedzinie bezpieczeństwa.

***

Każdy minister chciałby mieć w Polsce swoją służbę. W Sejmie toczą się prace nad ustawą o Służbie Ochrony Państwa, nazywaną już nową służbą ministra spraw wewnętrznych. Także minister środowiska Jan Szyszko chce mieć swoją – według zapowiedzi agenci Państwowej Agencji Ochrony Środowiska będą mogli zbierać haki na ekologów, wchodzić do domów, zatrzymywać samochody, kontrolować biura.

Nie jestem przeciwnikiem powoływania nowych formacji, bo świat się zmienia. Ale pod warunkiem, że mamy do czynienia z nowymi zagrożeniami. Stąd uważam na przykład, że należy powołać agencję zajmującą się cyberbezpieczeństwem. Natomiast nie znam żadnej całościowej filozofii rządu w dziedzinie bezpieczeństwa, a zmiany powinna poprzedzać analiza obecnego systemu i przyjęcie kompleksowej wizji funkcjonowania systemu. Dopiero potem można wprowadzać konkretne zmiany służące realizacji tej wizji.

Były głośne audyty.

Nie każdy audyt nadaje się do wszystkiego, determinujący jest cel jego prowadzenia. Mój audyt w Agencji Wywiadu dostarczył informacji o tym, co nie funkcjonuje prawidłowo, co trzeba poprawić w świetle zadań ustawowych, aby były one realizowane zgodnie z jej wymaganiami. Na podstawie tego przygotowałem reorganizację i nowy statut wewnętrzny agencji, który został zatwierdzony przez panią premier w czerwcu ubiegłego roku. To była moja wizja tego, jak agencja powinna wyglądać. Takie coś trzeba było zrobić też na poziomie systemowym.

Wróćmy do leśników i SOP, która ma mieć uprawnienia operacyjno-rozpoznawcze. Ma zapobiegać przestępstwom przeciw Polsce czy bezpieczeństwu publicznemu?

To nie są na pewno służby wywiadowcze, a służby o charakterze porządku publicznego. Z punktu widzenia pragmatyki systemu bezpieczeństwa państwa nie widzę ich celowości. Brakuje debaty na temat tych rozwiązań. Jeśli chodzi o nowy BOR, to taka zmiana i przebudowa tej formacji była zapowiadana. BOR się skompromitował w związku z katastrofą smoleńską. Projekt ustawy przygotowywał początkowo Andrzej Pawlikowski, miała to być ekskluzywna służba do ochrony VIP-ów. Jednak z tego, co wiem, przybrało to trochę inny kształt, nad czym ubolewam. Obarczanie tego typu służby ochranianiem obiektów jest działaniem absolutnie nieodpowiadającym współczesnym potrzebom, które spowoduje, że ta instytucja będzie niefunkcjonalna.

Modną metodą walki politycznej z udziałem służb stało się odbieranie certyfikatów bezpieczeństwa. SKW podległa szefowi MON pozbawiła go prezydenckiego generała z BBN. Andrzej Duda mówi o ubeckich metodach.

Podstawowa sprawa jest taka, że władzą nadającą certyfikaty nie powinna być żadna służba. To działanie, które uderza w fundamenty państwa demokratycznego. W krajach NATO-wskich służby przeprowadzają takie postępowania, ale certyfikaty nadaje i odbiera osobny urząd. Proponowałem takie rozwiązanie kilka lat temu.

Taki urząd przecież też obsadzaliby politycy, a politycy zerwali z zasadą ciągłości wywiadu i kontrwywiadu. Po mieście błąkają się młodzi funkcjonariusze służb zwalniani w ramach czystek.

To bardzo poważny problem, od wielu lat. Zjawisko odchodzenia młodych funkcjonariuszy ze specyficzną wiedzą i niezagospodarowywania ich przez państwo obciąża je w bardzo poważny sposób. Ludzi się wyrzuca i uznaje, że problemu nie ma. Marnuje się potencjał, pieniądze włożone w ich wyszkolenie.

A inne państwa mogą chcieć wykorzystać tę wiedzę?

Takie zagrożenie jest zawsze. Powinny istnieć rozwiązania, które wkomponowywałyby takich ludzi w struktury państwa. Na przykład w resortach zajmujących się bezpieczeństwem należałoby stworzyć komórki, które wspomagałyby ministrów. Ci ministrowie spotykają się w ramach kolegium do spraw służb specjalnych, tam opiniują projekty, podejmują decyzje dotyczące służb. Nie mają w swoich resortach profesjonalnego aparatu eksperckiego, który by ich wspierał w tych zadaniach, przychodzą na te posiedzenia bez właściwego merytorycznego przygotowania. Nie ma też i nigdy nie było ciała w rządzie odpowiedzialnego za strategię bezpieczeństwa narodowego.

A jak pan patrzy na kwestię odbierania emerytur funkcjonariuszom, którzy przepracowali choć jeden dzień w PRL?

Uważam, że to jest działanie szkodliwe i krzywdzące dla bardzo wielu ludzi. Po 1990 r. wszyscy tak samo pracowali na rzecz państwa i niezależnie od tego, kto skąd pochodził, powinien korzystać z tych samych przepisów w odniesieniu do służby w tym okresie.

Mówił pan o potrzebie stworzenia komórki do spraw cyberbezpieczeństwa. Niedawno premier Beata Szydło zapowiedziała, że zbuduje ją Paweł Szefernaker, specjalista od kampanii internetowej.

Jeśli chodzi o to, żeby premier przejął przywództwo w dziedzinie cyberbezpieczeństwa i stworzył strukturę, która ma go w tym wspomagać, to taki pomysł uważam za bardzo dobry, wręcz konieczny. Na dzisiaj nie znamy jednak szczegółów.

Służby specjalne rozpracowują powiązania prezydenta i jego najbliższego otoczenia z Rosją. To w Stanach. Czy w Polsce taka sytuacja byłaby możliwa?

Formalnie tak, ale w praktyce trudne do wyobrażenia.

Nikt by się nie odważył?

Przede wszystkim służby specjalne ani ich szefowie nie mają takiej mocy czy autorytetu w społeczeństwie ani w strukturach władzy jak w USA. To konsekwencja wieloletnich zaniedbań, zaufanie do służb systematycznie spadało.

Ciężko na to pracowały. Szafa Lesiaka, CBA za czasów Mariusza Kamińskiego, agent Tomek.

To naprawdę błahostki w porównaniu z tym, co się działo w innych państwach. Ale to, o czym pani mówi, jest skutkiem braku świadomości, do czego te instytucje w ogóle są – zarówno w elitach, jak i samych służbach, które nie wiedzą, jaka jest właściwie ich rola w państwie. My nie odrobiliśmy ciągle lekcji z 1990 r., nie przeprowadziliśmy debaty, po co są służby specjalne, jak powinny działać i jaka jest ich rola. Sama nazwa „służby specjalne” nie zawiera w sobie żadnej informacji, każdy definiuje je, jak chce – na przykład że to są służby państwowe, które realizują specjalne zadania na rzecz władz. Czyli masło maślane. Ustawodawca nie wymyślił roli dla służb w demokratycznym państwie, one są ciągle jak w PRL. Mamy więc coś takiego, jak była Służba Bezpieczeństwa, tylko że demokratyczne państwo nie potrzebuje służb bezpieczeństwa, a wywiadu i służb ochrony porządku publicznego.

Służby są po to, żeby zapewniać bezpieczeństwo. Tak mówią politycy.

To jest absurdem, bo służby to jest 7 tys. osób, z czego połowę stanowią struktury logistyczne. W jaki sposób mają zapewnić bezpieczeństwo? Bezpieczeństwo państwa zapewnia rząd, a istota działania służb powinna polegać na tym, żeby wspierać go w tej misji poprzez dostarczanie ekskluzywnej wiedzy o kluczowych kwestiach w sprawach bezpieczeństwa.

Niedługo mają zostać zreformowane. W tajnej szufladzie ministra koordynatora Mariusza Kamińskiego czeka już ustawa, która ma powołać nowe ministerstwo ochrony państwa, połączyć agencje bezpieczeństwa wewnętrznego i wywiad. Premier Beata Szydło mówiła niedawno, że to jeden z priorytetów rządu na dalszą część kadencji.

Problem w tym, że my o tym rozmawiamy jak o potworze z Loch Ness. Nikt nie widział tej ustawy i dopóki jej nie zobaczymy w ostatecznej postaci, trudno ją oceniać. To, że reforma służb jest potrzebna, nie ulega wątpliwości. Mówiłem o tym jeszcze przed wyborami i mówię po odejściu z agencji. W dzisiejszym kształcie służby nie odpowiadają na potrzeby współczesnego demokratycznego państwa. Nie są wkomponowane w cały system bezpieczeństwa, funkcjonują trochę z boku i choćby były najlepsze na świecie, to w tym kształcie ich działalność nie przekłada się na funkcjonowanie państwa. Nie ma elementu łączącego centrum zarządzania państwem ze służbami. Funkcjonują więc według własnej logiki, same się zadaniują i działają według własnych wyobrażeń na temat potrzeb państwa.

Z tego, co pan mówi, wynika, że tych służb prawie nie ma. A prawica od kilkunastu lat przekonywała, że służby i ich tajne spiski rządzą krajem.

Taka opinia jest rozpowszechniona wśród polityków, nie tylko prawicy, a wszystkich opcji. Wzięła się być może z pewnych afer czy nieprawidłowości z początku lat 90., które rozdmuchano i stworzono pewien konstrukt myślowy. Efekt był taki, że w powszechnym przekonaniu służby urosły do miana jakiegoś golema, z którym trzeba się rozprawić. Wybić im zęby, tak żeby nie fikały i nawet nie pomyślały o tym, by zrobić cokolwiek bez zgody polityków. To wspólna robota przez ostatnie 25 lat.

Służby są sprowadzone do roli bezwolnego narzędzia, dzisiaj nikomu nie przyjdzie do głowy samodzielnie wygenerować żadnego poważniejszego, ryzykownego przedsięwzięcia. Mają wybite zęby. W państwach zachodnich, dojrzałych demokracjach, które też przechodziły afery z udziałem służb, postawiono na budowę wielopoziomowego, wszechstronnego systemu kontroli.

W Polsce koordynatorem do spraw służb jest Mariusz Kamiński, polityk. Jednocześnie poseł i wiceprezes partii rządzącej. Uniewinniony przez prezydenta.

Nie chcę mówić o personaliach. Na Zachodzie tylko profesjonalne procedury kontrolne dają gwarancje, że służby się nie wyrodzą. W efekcie podejmują poważne działania, ale znają limity, bo one są określone. To granice, które nie paraliżują ich działalności. Wiedzą: odtąd dotąd możecie, ale wewnątrz tego macie pełną swobodę. Ta swoboda musi być pozostawiona służbom i ich wewnętrznym decydentom, a nie politykom. Politycy nie mają prawa ingerować w merytoryczne rozstrzygnięcia w służbach, bo się na tym nie znają.

Teraz minister koordynator ma zostać ministrem ochrony państwa.

Jestem głównym autorem rozporządzenia sprzed dwóch lat, które stanowi dzisiaj podstawę pracy koordynatora. Opisuje, jakie są narzędzia kontroli, nadzoru i koordynacji ministra. To kompetencje, które powinien realizować za pośrednictwem urzędu, ale taki urząd wciąż nie powstał. Tyle że nie ma być to urząd szefa wszystkich służb. W państwie demokratycznym rolą polityków jest nadzorować i kierować systemem, wyznaczać cele, narzędzia i rozliczać, a nie być superszefem, bo od kierowania poszczególnymi służbami są ich szefowie. Rozdzielenie sfery politycznej – strategicznej i decyzyjnej – od techniczno-wykonawczej w państwach zachodnich to po prostu aksjomat.

Pan jako szef Agencji Wywiadu miał inną wizję reformy i musiał odejść.

Pewne założenia do reformy przygotowałem przed wyborami i one szły w zupełnie innym kierunku niż to, o czym się teraz się mówi, czyli np. o łączeniu Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Wywiadu. Moje założenia miały na celu stworzenie systemu służb wywiadowczych, na czele którego stałby minister do spraw służb specjalnych. Takie systemy obserwowałem w innych krajach, rozmawiałem z koordynatorami w Stanach, Hiszpanii, Norwegii. To tylko tak może działać, bo w innym wypadku odtwarzamy model autokratyczny, polegający na tworzeniu wielkich organizmów, które są nieprzejrzyste, nie poddają się kontroli, są niesterowalne i stanowią zagrożenie dla demokracji, w której podstawową zasadą jest rozdzielenie służb wywiadowczych od służb porządku publicznego. Zadaniem służb wywiadowczych jest zdobywanie wiedzy metodami operacyjnymi na temat zagrożeń zewnętrznych i wewnętrznych. Odróżnia je od służb porządku publicznego to, że zbierają tę wiedzę, ale wyłącznie na potrzeby rządu, który wykorzystuje ją w procesie podejmowania decyzji. Nie mają prawa jej wykorzystać do innych celów, np. procesowych, inwigilacji itd. Funkcje tzw. represyjne, procesowe wykonują służby ochrony porządku publicznego, czyli inaczej mówiąc policyjne.

Trwa spór między Mariuszem Kamińskim a Antonim Macierewiczem o nadzór nad służbami wojskowymi.

Jestem przeciwnikiem podziału na służby wojskowe i cywilne, on jest mylący. To kolejny mit, który zaciemnia obraz naszego sektora bezpieczeństwa. Istotne są rola i usytuowanie takiej służby. Czy ona jest służbą ogólnopaństwową działającą na rzecz rządu czy na rzecz innego organu, np. ministra obrony. To rozróżnienie, czy ktoś jest wojskowym, czy cywilem, nie ma znaczenia, może być również cywilna służba, która zapewnia wsparcie informacyjne ministra obrony, jak i wojskowa działająca na rzecz rządu (tak jest np. w modelach skandynawskim czy francuskim). W standardzie NATO-wskim wygląda to tak: to, co my nazywamy służbami wojskowymi, czyli wywiad wojskowy i jednostki ochronne, jest usytuowane w strukturach armii, ponieważ istotą ich działania jest wspieranie sił zbrojnych w realizacji ich zadań. Przykład z Hiszpanii: istnieje tam jedna służba wywiadowcza, CNI. Nie ma ona żadnych uprawnień dochodzeniowo-śledczych, bo one są sprzeczne z naturą wywiadowczości. Ta służba obejmuje również kwestie obronne, a poza tym istnieje malutka służba wojskowa, usytuowana w sztabie generalnym. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 47/2017
Więcej możesz przeczytać w 47/2017 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 47/2017 (1812)

  • Wizja państwa Mateusza Morawieckiego 19 lis 2017, 20:00 Na ważnym etapie życia – trudno inaczej nazwać studia ekonomiczne – wprowadzono mnie w błąd co do kilku ważnych kwestii. Po pierwsze, że kapitał nie ma narodowości. Po drugie, że przyszłością są usługi i to wyróżnia nowoczesne... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 19 lis 2017, 20:00 Wokół lidera PO robi się coraz bardziej pusto. Już nawet najwierniejsi, jak Andrzej Halicki, nie są zadowoleni z jego decyzji 6
  • Obraz tygodnia 19 lis 2017, 20:00 1,74 mln odsłon miał w październiku nasz portal Wprost.pl. Dzięki temu awansowaliśmy na drugą pozycję wśród serwisów tygodników opinii Przegrany Piotr Rybak spalił kukłę Żyda i mimo wyroku nie zmądrzał. W czwartek trafił do... 8
  • Co z szacunkiem dla patrona Pałacu Kultury J. Stalina? 19 lis 2017, 20:00 PREZYDENT ZAPROSIŁ DONALDA TUSKA na uroczystości 11 listopada i wybuchła afera, bo Tusk zaproszenie przyjął. A wcześniej nie przyjmował. Może i słusznie, zważywszy, że pod Grobem Nieznanego Żołnierza go wybuczeli. Na Marszu... 10
  • Brawo my! 19 lis 2017, 20:00 TOŚMY SIĘ NASŁUCHALI W ZESZŁYM TYGODNIU O SUKCESACH PIS! „Polska rośnie w siłę, a ludzie żyją dostatniej”. W ogóle jest prawie jak w raju, bo tam też nie ma ani demokracji, ani trójpodziału władzy, ani niezależnych mediów.... 11
  • Młotek, kotek i amok 19 lis 2017, 20:00 PHIPERBOLIZACJA RULEZ. Pojęcie poniekąd trudne, ale obrazowo wyjaśnione starym polskim powiedzonkiem o kotku i młotku (nie udawajcie, że nie znacie). W Polsce nie PiS, tylko NSDAPiS, proeuropejscy posłowie PO to nie Janusze, tylko Janusze... 11
  • Wszystko się mogło zdarzyć 19 lis 2017, 20:00 Matka Boska Częstochowska na przesłuchaniach w Krajowej Radzie Radiofonii i Telewizji oraz na okładce „Wprost”. W 1994 r. wszystko się mogło zdarzyć. 12
  • Awantura o Maryję 19 lis 2017, 20:00 To był prawdziwy wstrząs! I przełom w tym, co wolno pokazywać w prasie. O okładce „Wprost” mówiono w telewizji, na wydziałach dziennikarstwa, a także w kościołach. 13
  • Prywatne armie władzy 19 lis 2017, 20:00 Z reformą służb jest tak, jak z potworem z Loch Ness. Wszyscy o niej mówią, ale nikt nie widział – mówi płk Grzegorz Małecki, były szef Agencji Wywiadu. 14
  • Sędziowie w lobby reprywatyzacyjnym 19 lis 2017, 20:00 W Naczelnym Sądzie Administracyjnym funkcjonowało lobby, którego orzecznictwo finalnie wsparło mafię reprywatyzacyjną – ujawnia w rozmowie z „Wprost” Jan Śpiewak, samorządowiec, autor książki „Ukradzione miasto”. 18
  • Szydło na prezydenta Warszawy 19 lis 2017, 20:00 Beata Szydło może być kandydatką na prezydenta Warszawy, gdyby Jarosław Kaczyński zastąpił ją na stanowisku premiera. Jak ustalił „Wprost”, taka koncepcja pojawiła się ostatnio w PiS. 21
  • Jestem wściekły 19 lis 2017, 20:00 Nie rozumiem, dlaczego władze polskie czekają aż trzy dni z ostrym potępieniem rasistowskich ekscesów na Marszu Niepodległości. Nie wolno dopuszczać, żeby społeczeństwo zaczynało się bać grupki idiotów, niereprezentujących poglądów większości – mówi Jonny Daniels, prezes... 22
  • Narodowcy wyrośli na czekoladowym orle 19 lis 2017, 20:00 Środowiska narodowo-radykalne nie byłyby tak widoczne, gdyby nie deficyt patriotyzmu za rządów PO – mówi Krzysztof Szczerski. 26
  • Marsz Niepodległości od przyzwoitości 19 lis 2017, 20:00 Faszyzm w dzisiejszej Polsce wziął się z głupoty. Albo bardziej prezycyjnie – z zaniedbania. Po kilkudziesięciu latach komuny i wychowywania nowego socjalistycznego nacjonalisty zabrakło w polskiej szkole rewolucji. Takiej, jaką... 29
  • Tusk, opozycja i Kaczyński 19 lis 2017, 20:00 Czy pojawienie się przewodniczącego Rady Europejskiej na obchodach Święta Niepodległości to zapowiedź powrotu i rzucenia wyzwania Jarosławowi Kaczyńskiemu? 30
  • Cyberatak Streżyńskiej 19 lis 2017, 20:00 Wdrożony przez resort cyfryzacji informatyczny bubel sparaliżował pracę wydziałów komunikacji i stacji kontroli pojazdów w całym kraju. W minionym tygodniu dziesiątki tysięcy kierowców nie mogły zarejestrować pojazdów lub wykonać ich obowiązkowych badań. Nieoficjalnie mówi... 32
  • Potęga dziewiętnastu szabel 19 lis 2017, 20:00 Parlament Europejski zmierza do wszczęcia formalnej procedury karnej przeciw Polsce. Podczas strasburskiej debaty wątek ten powracał w narzekaniach licznych europosłów na to, że w „kwestii polskiej” Komisja Europejska wypowiedziała... 35
  • Samorząd jest sierotą 19 lis 2017, 20:00 Po przetestowaniu opinii publicznej i własnych szeregów próbnymi balonami zmian ordynacji do wyborów samorządowych PiS położył karty na stół. I zagrał ostro. 36
  • Dużo złej pracy 19 lis 2017, 20:00 Firmy szukają pracowników, ale zarobki są niskie, a etaty to rzadkość. Czy ktoś widział w Polsce rynek pracownika, czy też wszyscy tylko o nim słyszeli? 40
  • Kobiety po przejściach 19 lis 2017, 20:00 Nigdy nie odejdziesz – wygrażali. No to uciekły. I zbudowały sobie nowe życie. 47
  • Gmina gminie nierówna 19 lis 2017, 20:00 Najbogatsze polskie gminy nie zawsze są najlepiej zarządzane. Łatwy pieniądz ze spółek Skarbu Państwa rozleniwia. Zupełnie inaczej niż w gminach, które znalazły sposób, by przyciągnąć do siebie biznes. 50
  • RODO. Rewolucja bezpieczeństwa 19 lis 2017, 20:00 Wejście w życie 25 maja 2018 r. RODO oznaczać będzie istotną zmianę podejścia firm do danych osobowych. 53
  • Czas na polskie jednorożce 19 lis 2017, 20:00 Żadna z krajowych firm nie doszła jeszcze do wycen powyżej miliarda dolarów. Wkrótce to się zmieni – mówi Wojciech Fedorowicz z TDJ Pitango Ventures. 54
  • Lepsza twarz windykacji 19 lis 2017, 20:00 Zbudował drugą co do wielkości firmę windykacyjną w Polsce, wartą ponad 2 mld zł. Teraz chce powtórzyć sukces za granicą. 58
  • Kapitalizm nie jest z kamienia 19 lis 2017, 20:00 Polski biznes jest silny – przekonywali przedstawiciele rządu na Kongresie 590. Przedsiębiorcy jednak mieli kilka pretensji. 60
  • Małopolskie Orły nagrodzone 19 lis 2017, 20:00 W Krakowie odbyła się gala wręczenia nagród Orły Wprost – dla najlepszych firm z województwa małopolskiego. Specjalne statuetki odebrały również szczególne postaci. 64
  • Hossa Bessa 19 lis 2017, 20:00 Triumf Leonarda Kolejny rekord na światowym rynku sztuki. 450 mln dolarów – za taką kwotę sprzedano właśnie obraz „Salvator Mundi” („Zbawiciel Świata” – red.) pędzla Leonarda da Vinci. Po raz pierwszy na aukcji dzieło... 66
  • Odetchnąć pełną piersią 19 lis 2017, 20:00 Zanieczyszczeń w powietrzu nie widać, ale mogą być śmiertelnie groźne. Dlatego do antysmogowej krucjaty przystępują kolejne resorty, instytucje i prywatne firmy. 68
  • Stop smog! 19 lis 2017, 20:00 Trwa kampania edukacyjna „Stop smog” prowadzona przez Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy. 73
  • Ciepło bez smogu 19 lis 2017, 20:00 Gdyby wszystkie domy w miastach zostały podpięte do sieci ciepłowniczych, powietrze stałoby się znacznie czystsze. 74
  • Walka o czyste powietrze 19 lis 2017, 20:00 Problem zanieczyszczeń w Polsce musimy rozwiązać sami – pani, pan, społeczeństwo. Do tego są jednak potrzebne narzędzia. 78
  • Oddech to życie 19 lis 2017, 20:00 Zanieczyszczenie środowiska uszkadza płuca. Jest jednym z czynników ryzyka przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, która stała się trzecią przyczyną zgonów na świecie. 80
  • Kremlowska ustawka 19 lis 2017, 20:00 Jakiekolwiek zmiany w Rosji mogą wyjść tylko z wnętrza rządzącej elity. Ksenia Sobczak jest jej częścią i może w przyszłości gwarantować nietykalność kluczowym postaciom systemu – mówi „Wprost” Władysław Inoziemcew, dyrektor moskiewskiego Centrum Badań Społeczeństw... 83
  • Efekt Weinsteina 19 lis 2017, 20:00 Po Hollywood przyszła kolej na politykę. Mnożące się oskarżenia o molestowanie seksualne mogą złamać wiele karier, ale przy okazji zmieniają obyczaje. 86
  • Z ziemi polskiej 19 lis 2017, 20:00 Nieznany zespół dostał 150 tys. zł i stał się „ambasadorem polskiej kultury”. To kwota, o której większość muzyków marzy i która może rozpocząć karierę za granicą. Może, ale nie musi, bo niuansów związanych z eksportem polskiej muzyki jest wiele. 90
  • Wykolejone marzenia 19 lis 2017, 20:00 Każdy może być oskarżony, nie tylko w „Procesie” Kafki, ale i dziś – to główna myśl najważniejszej premiery teatralnej sezonu i najbardziej politycznego przedstawienia Krystiana Lupy. 94
  • Wydarzenie 19 lis 2017, 20:00 Opowieść wigilijna Nikt nie ma wątpliwości: seria „Listy do M”. to produkt. Sprawnie zrealizowany przedświąteczny skok na kasę. Jednak o ile pierwsza część Mitji Okorna była świetnie skrojona i opowiedziana z wdziękiem i... 96
  • Film 19 lis 2017, 20:00 Nostalgiczny karnawał KENNETH BRANAGH MIAŁ WŁASNY POMYSŁ NA „MORDERSTWO W ORIENT EXPRESSIE” Agathy Christie. Ale idea sprawdziła się tylko częściowo. Początek filmu jest przerysowanym hołdem dla dawnych kryminałów. Niemal... 98
  • Muzyka 19 lis 2017, 20:00 PŁY TA Nykiel na dłużej Natalia Nykiel „Discordia”, Universal Mało nowych artystów zostało w Polsce tak dobrze przyjętych jak Natalia Nykiel. Procentuje niemal wzorcowo prowadzona kariera, umiejętność podejmowania trafnych decyzji... 100
  • Książka 19 lis 2017, 20:00 BIOGRAFIA Księga o Bułhakowie Mistrz i Małgorzata” to jedna z najwybitniejszych powieści, jakie powstały w ubiegłym wieku. Jej autor Michaił Bułhakow cieszy się więc wielkim i zasłużonym zainteresowaniem, mimo że zmarł młodo... 102
  • Kalejdoskop 19 lis 2017, 20:00 Tu też jest Polska Gdy idzie się na przedstawienie, w którym występują aktorzy z zespołem Downa, po głowie kołaczą się pierwsze zdania recenzji „Jak na TAKI spektakl, to całkiem niezłe”. Tyle że w przypadku tego przedsięwzięcia... 103
  • Kaamos warszawski 19 lis 2017, 20:00 MICHAŁ WITKOWSKI Przed nami najbardziej ponury okres roku. W Finlandii mają na niego nawet specjalną nazwę: Kaamos. Finowie uważają, że prawdziwy Kaamos przeżyć można tylko w Laponii, a już na pewno nie na takich biegunach ciepła jak... 104
  • O czym mówi – i o czym milczy – Strasburg 19 lis 2017, 20:00 W czasie debaty na temat Polski w europarlamencie na sali było mniej więcej 65 posłów, a więc liczba niemal identyczna jak podczas poprzedniej debaty (wtedy 64). Biorąc rzecz statystycznie, obecny był co 12. MEP, czyli poseł do Parlamentu... 106
  • List prezydenta 19 lis 2017, 20:00 Szanowni Państwo! Polska gospodarka przeżywa dobry czas. Cieszą podstawowe dane ekonomiczne. Spodziewany w 2017 r. wzrost gospodarczy na poziomie 4 proc. PKB sytuuje nas w gronie europejskich liderów. Mamy rekordowo niskie bezrobocie, deficyt... 111
  • Szanowni Państwo! 19 lis 2017, 20:00 Dziś nie trzeba już nikogo przekonywać, że koniecznymi warunkami dalszego skoku cywilizacyjnego Polski i konsekwentnego podnoszenia poziomu życia Polaków są rozwój nauki i badań oraz intensyfikacja współpracy nauki z gospodarką. Nie... 114
  • Szanowni Państwo! 19 lis 2017, 20:00 Możliwość wymiany doświadczeń i pomysłów specjalistów w zakresie biznesu, ale również nauki, polityki oraz legislacji na forum Kongresu 590 to bardzo cenna inicjatywa, która może mieć swój niebagatelny wpływ na wytyczanie ścieżek... 116
  • Szanowni Państwo! 19 lis 2017, 20:00 Z ogromnym zadowoleniem przyjąłem fakt, że jednym z głównych tematów wydawnictwa towarzyszącego Kongresowi 590 będą kwestie przyszłości transportu i rozwoju infrastruktury. Ministerstwo Energii jest inicjatorem wielu dyskusji i prac... 117
  • Uwalnianie przedsiębiorców 19 lis 2017, 20:00 Rok temu na Kongresie 590 w podrzeszowskiej Jasionce premier Mateusz Morawiecki ogłosił Konstytucję dla biznesu. W tym roku przedsiębiorcy będą mogli powiedzieć Morawieckiemu: sprawdzam. 118
  • Na dużą skalę 19 lis 2017, 20:00 PWPW to dziś jedno z najnowocześniejszych przedsiębiorstw branży security printing w Europie. O tym, jakie wyzwania stoją przed spółką, mówi dr Jakub Skiba, prezes zarządu PWPW SA. 122
  • Klienci to cenią 19 lis 2017, 20:00 Klienci indywidualni oraz z sektora małych i średnich przedsiębiorstw kupili w Tauronie już ponad 5 mln różnych produktów. 124
  • SPECJALIŚCI OD LNG 19 lis 2017, 20:00 W PGNiG powstało Centrum Kompetencji Technicznych LNG. Zespół specjalistów z centrum zajmuje się odbiorami rozliczeniowymi przypływających do Polski ładunków LNG. Pracują oni także nad rozwojem technologii związanych z tzw. małym LNG. 126
  • Niech moc będzie z nami 19 lis 2017, 20:00 Rynek mocy ma dać impuls inwestycyjny polskim elektrowniom i sprawić, że będą bardziej ekologiczne. Pytanie tylko, ile to będzie kosztowało zwykłego Kowalskiego. 128
  • Auto na prąd dla każdego 19 lis 2017, 20:00 Idea wymiany samochodów z napędem konwencjonalnym na auta elektryczne ma w Polsce coraz więcej zwolenników. Hamuje ją brak infrastruktury ładowania oraz realnie dostępnych samochodów. 132
  • Innowacyjny projekt ANWILU doceniony przez Unię Europejską 19 lis 2017, 20:00 ANWIL otrzymał dofinansowanie ze środków unijnych na opracowanie receptury zwiększającej odporność polichlorku winylu na działanie ognia. 133
  • PASAŻEROWIE, SAMOLOTY, TOWARY 19 lis 2017, 20:00 Przedsiębiorstwo Państwowe „Porty Lotnicze” (PPL) to jeden z kluczowych graczy na rynku usług lotniczych w Polsce. Dzięki czołowej pozycji w branży PPL aktywnie wpływa na kształtowanie i rozwój transportu lotniczego w naszym kraju. 134
  • jak uwolnić potencjał Polaków 19 lis 2017, 20:00 Polska stoi dziś u progu czwartej rewolucji przemysłowej. Czy to możliwe, że znak „Made in Poland” zobaczymy wkrótce na najbardziej innowacyjnych produktach? 136
  • Przepis na udane targi 19 lis 2017, 20:00 To polscy przedsiębiorcy nadają kierunek naszym działaniom. Tym bardziej że Polska i Warszawa mają się czym pochwalić – mówi Tomasz Szypuła, prezes zarządu Ptak Warsaw Expo. 138
  • Punkty za pochodzenie 19 lis 2017, 20:00 Polacy coraz chętniej kupują polskie produkty. Z badań socjologicznych wynika, że w ostatnich latach nad Wisłą kwitnie patriotyzm konsumencki. 140
  • PKP na rzecz Polski 4.0 19 lis 2017, 20:00 Moda na kolej wraca na całym świecie. Grupa PKP realizuje zadania ważne z punktu widzenia Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju. Bez nowoczesnego transportu kolejowego nie ma innowacyjnego państwa – podkreśla Krzysztof Mamiński, prezes PKP SA. 146
  • Polski eksportrolnikiem stoi 19 lis 2017, 20:00 Produkty rolnicze to polski hit eksportowy. Tylko w 2016 r. wyeksportowaliśmy towary z branży warte ponad 24 mld euro, czyli ponad 100 mld zł. A z roku na rok jest coraz lepiej. 148
  • Dyplomacja ekonomiczna w erze fintechu 19 lis 2017, 20:00 W gospodarce opartej na wiedzy dyplomacja biznesowa musi być innowacyjna. 152
  • Klastry, czyli sposób na lepszy biznes 19 lis 2017, 20:00 Klastry łączą biznes, naukę i samorządy. Jednak rządzący trochę o nich zapomnieli. 154
  • Fotonika i polskie światłowody 19 lis 2017, 20:00 Fotonika staje się kluczową technologią zdobywania, przetwarzania i przesyłania informacji. 156
  • Miliony klientów w zasięgu ręki 19 lis 2017, 20:00 Amazon Marketplace daje małym i średnim firmom dostęp do milionów klientów na całym świecie i umożliwia im ograniczenie kosztów logistycznych. 158

ZKDP - Nakład kontrolowany