Czas na polskie jednorożce

Czas na polskie jednorożce

Żadna z krajowych firm nie doszła jeszcze do wycen powyżej miliarda dolarów. Wkrótce to się zmieni – mówi Wojciech Fedorowicz z TDJ Pitango Ventures.

Tomasz Domogała – najmłodszy polski miliarder – obok przemysłu i nieruchomości postanawia inwestować w start-upy. 32-latek decyduje, że będzie to robił razem z weteranami z Izraela. I tak dochodzimy do TDJ Pitango, którym pan zarządza.

W dużym skrócie. TDJ to polska rodzinna firma inwestycyjna, która opiera się na kilku filarach. Mamy część inwestującą w dojrzałe, głównie przemysłowe, spółki, część deweloperską, fundację i w tej chwili też i venture capital, czyli fundusz inwestujący w nowe technologie. Dla firmy z tradycją w przemyśle ciężkim taka ekspozycja na start-upy technologiczne to z jednej strony dywersyfikacja, a z drugiej daje nam to wgląd w to, co się dzieje na rynku. I niestety łatwo to powiedzieć, a trudniej zrobić. Nie jest prosto przyciągnąć, wyselekcjonować, a potem sprawić, by jakiś start-up technologiczny znacznie urósł.

Stąd pojawił się pomysł, by robić we współpracy z kimś, kto potrafi to robić. Pitango to fundusz numer 1 w Izraelu mający 2 mld dolarów w zarządzaniu. Warto pamiętać, że kraj ten jest drugi po USA, jeśli chodzi o rozwój start-upów. Fundusz ten swój sukces zbudował jeszcze w latach 90. Na bazie rządowego programu Yozma (hebr. Inicjatywa). Rząd doszedł do wniosku, że warto stymulować przemysł oparty na wiedzy za pośrednictwem funduszy venture capital.

Stworzony został system zachęt. Odniosło to ogromny sukces. Nam na rynku start-upów geograficznie najbliżej było właśnie do Izraela i udało się nam pozyskać Pitango do współpracy. Dziś dzięki inicjatywom NCBiR czy PFR Polska ma szanse powtórzyć izraelski sukces budowy liczącego się w świecie ekosystemu startupowego.

I Izraelczycy uznali, że Polska to dobry rynek do lokowania pieniędzy.

Tak również widzi to TDJ. Polska w końcu dojrzała do tworzenia takich funduszy. Mamy dziś w kraju ogromny potencjał, by tworzyć firmy globalne. Znacznie lepiej potrafimy wykorzystywać fundusze na rozwój firm. To nie był łatwy proces, było kilka dużych potknięć i straconych pieniędzy. Wchodząc na ten rynek, wiedzieliśmy, że znajdziemy odpowiednią ilość start-upów, w które możemy zainwestować. To nie byłoby możliwe bez fundamentu charakterystycznego dla Polski, czyli ludzi, którym się chce, mają inicjatywę i ducha przedsiębiorczości. I mówię to z premedytacją, bo nie wszędzie tak jest. W Korei Południowej też są przecież warunki do tego, by inwestować, jednak ludzie są znacznie mniej skłonni do ryzyka. Bo porażka jest stygmatem. W Polsce może nie jest tak jak w Izraelu czy USA, że warto się chwalić porażką, ale mimo wszystko ta akceptacja porażki jest wysoka. Do tego mamy dużo ludzi wykształconych technicznie.

Coś jeszcze Polaków wyróżnia?

Mamy relatywnie duży kraj, co jest i dobre, i złe. Dobre, bo mamy duże pole, by zdobywać doświadczenie na własnym podwórku. Izrael czy kraje bałtyckie są za małe, oni zawsze muszą tworzyć coś, co będzie miało zasięg globalny albo regionalny. Z drugiej strony ta wielkość kraju jest dobra, jeśli się do niej nie ograniczasz. Często ktoś zaczyna działać w Polsce, osiąga tu sukces i jego motywacja do dalszej ekspansji spada.

I dlatego Estonia ma Skype’a, a Izrael chociażby Mobileye. To jednorożce – spółki wyceniane grubo powyżej miliarda dolarów. A my nie.

Izrael jest drugim krajem spoza USA, który ma najwięcej ofert publicznych na amerykańskiej giełdzie technologicznej NASDAQ. Myślę, że nadchodzi czas na polskie jednorożce. W Polsce mamy dużo firm, które osiągnęły sukces nawet w skali międzynarodowej, jednak żadna z nich jeszcze nie doszła do takich wycen. Wkrótce to się zmieni. Ale często bywa tak, że firmy nie są jednorożcami, bo nie miały od razu strategii, że wyjdą poza swój rynek.

Ci, którzy mieli taką strategię, pojechali do USA i tam zrobili biznes, jak Piotr Szulczewski z Wish.com. Czyli jak chcemy, to potrafimy.

Oczywiście, że potrafimy. Już widzę sporo start-upów, które są na drodze do owego miliarda dolarów wartości. Do tego, by spółka uzyskała taką wartość, nie wystarczą produkt i świetna ekipa. Trzeba dużego wsparcia finansowego i biznesowego. Organicznie Facebook nigdy by się nie dorobił tych 120 mld dolarów wyceny. W takie firmy trzeba cały czas inwestować pieniądze, żeby rosły szybciej niż konkurencja. Dobry fundusz venture capital to umożliwia.

Co to znaczy dobry fundusz?

Dobry fundusz potrafi wesprzeć start-up w taki sposób, aby rósł on globalnie. Zna daną branżę i ma na koncie sukcesy w postaci wyjść z inwestycji. W grupie Pitango mamy już kilka wyjść z inwestycji powyżej miliarda dolarów oraz sporo kilkusetmilionowych. Mamy też za sobą know-how TDJ. Za polską firmą stoi kilka dekad inwestycji w obszarze private equity. Daje to możliwość wykorzystania ogromnej bazy wiedzy finansowej, prawnej czy organizacyjnej. Dobry fundusz powinien być partnerem startupowca – jego mentorem, wsparciem, przyjacielem. Zapewnia dostęp do finansowania i otwiera drzwi, które normalnie pozostałyby zamknięte. Warunki współpracy muszą być fair i nastawione na długotrwały związek, a nie na jednorazową przygodę.

Jak to działa?

Mamy wspólny polsko-izraelski zespół, który zarządza naszym funduszem. Można powiedzieć, że to prawie jak spółka joint-venture. Jesteśmy częścią grupy TDJ i grupy Pitango. Są też inni inwestorzy, m.in. NCBiR.

Jak wygląda proces decyzyjny?

Niedługo ogłosimy pierwsze inwestycje, nie mogę jeszcze zdradzić szczegółów, bo kończymy cały proces. Jednak decyzję już podjęliśmy. I dojście do niej było dość typowe. Zaczynamy pracę od momentu, kiedy trafia do nas jakiś projekt. Taki start-up może trafić do nas sam, może zostać zarekomendowany przez inny fundusz, który go ma w swoim portfelu, a chce go doinwestować, mogą się do nas zgłosić jego prawnicy.

Dużo macie chętnych?

Dużo. W ciągu roku przeanalizowaliśmy ponad tysiąc start-upów.

Czyli trzy dziennie.

Tak, ale duża część to były bardzo szybkie decyzje. Przez pierwsze sito przechodzi od 10 do 15 proc. firm. Tym, które zostają, przyglądamy się uważniej. Przygotowujemy analizy, spotykamy się z zespołem start-upu, rozmawiamy z ekspertami i analitykami, wewnętrznie i zewnętrznie. Po drodze one cały czas odpadają. I tak dochodzimy do momentu, kiedy już wiemy, czy i ile chcemy zainwestować, mamy ustalone warunki. To tzw. term sheet. Do tego miejsca z całości dochodzi ok. 1-2 proc., czyli w tym wypadku ok. 10-15 spółek. Potem są etapy finalne. Ostateczną decyzję podejmuje komitet inwestycyjny.

Ile chcecie zainwestować?

W ciągu pierwszych dwóch, trzech lat myślimy, by było to ok. 50 proc. środków z 210 mln zł, kapitalizacji funduszu. W kolejnych pięciu latach pozostałą część. Wzorujemy się na modelu amerykańskim. To oznacza pięć lat inwestycji, potem pięć lat kolejnych rund oraz wyjść ze spółek. Z reguły jest tak, że jedna runda inwestycyjna nie wystarczy, więc decydując się na inwestycje, zakładamy już sobie, że w przyszłości będą kolejne. Tworzymy na to specjalne rezerwy. Za granicą, jeśli fundusz, który uczestniczył w pierwszych rundach finansowania, nie angażuje się w kolejne, jest to odbierane jako wielka czerwona flaga wobec start-upu. Niestety w Polsce taka sytuacja nierzadko ma miejsce.

A nie boi się pan, że ta konkurencja taniego pieniądza, funduszy poszukujących start-upów nie sprawi, że będziecie z roku na rok przyglądać się coraz gorszym pomysłom? Na rynku venture macie już konkurencję.

To spójrzmy na Izrael, kraj pięciokrotnie mniejszy – a uznawany za drugi na świecie, jeśli chodzi o start-upy. Rocznie w Polsce pojawia się 300-500 start-upów, w Izraelu – trzy razy tyle. Nie sądzę więc, że pomysły się skończą. Jeśli zaś chodzi o pieniądze, to rzeczywiście konkurencja jest duża. Często w dyskusjach pojawia się teza, że na rynku jest za dużo pieniędzy. Uważam odwrotnie, tych pieniędzy jest za mało, lecz nie są one alokowane optymalnie. Zbyt dużo pieniędzy trafia na wczesne etapy finansowania, tzw. seed. Czyli wczesne fundusze. To są inwestycje rzędu do miliona złotych. Za chwilę będziemy mieli na rynku kilka setek firm, które będą potrzebowały kolejnych rund inwestycyjnych. I kto wtedy przyjdzie z gotówką?

Wasze 210 mln zł to dużo?

To dobra kwota na pierwszy fundusz w Polsce. Zrobimy ok. 20-25 inwestycji. Najgorsze, co można zrobić, to stworzyć zbyt duży fundusz. Bo nadmiar pieniędzy do zainwestowania sprawia, że nie potrafimy ich dobrze rozlokować. My jako grupa możemy się pochwalić tym, że w przeszłości przeprowadziliśmy dziesiątki dużych inwestycji i skończyły się one sukcesem. Trafiły one m.in. na NASDAQ.

Podjęliście już decyzję, jest fajny pomysł, inwestujecie. I co, wpadacie do firmy i mówicie, że teraz to wy przejmujecie pełną kontrolę?

Absolutnie nie. Wierzymy, że oprócz dobrego pomysłu niezwykle ważnym, jeśli nie najważniejszym, czynnikiem sukcesu jest dobry zespół. Inwestujemy, gdy wierzymy, że zespół sobie poradzi, jest najlepszy z możliwych. Nie chcemy ich zastępować, chcemy ich wspierać. Jesteśmy bardzo przyjacielskim funduszem. Musi być chemia między nami a założycielami firmy.

Zdarzyło się wam odrzucić firmę, mimo że podobał się wam pomysł, a nie było chemii?

Tak. To jest droga na najbliższe 10 lat, więc musi się układać, musi być zaufanie i pełna współpraca. Dla nas ta drużyna jest najważniejsza. Kiedy ktoś przychodzi do nas z pomysłem albo już z produktem, ma slajdy i tabelkę w Excelu, to jedno, co wiemy – niezależnie od tego, co się dalej wydarzy – to to, że na pewno pojawią się problemy. Dużo rzeczy nie będzie wychodziło. To od jakości tego teamu i zespołu będzie zależało, czy oni sobie z tymi problemami poradzą. My nie jesteśmy też inwestorem większościowym, nie przejmujemy kontroli nad spółką. To byłoby bez sensu. Jeśli nie wierzę w zespół, to dlaczego w niego inwestuję? Kto będzie tam na czas niepogody? Oczywiście zabezpieczamy swoje interesy, nie dajemy pieniędzy i nie mówimy: to teraz hulajcie.

Jak ta kontrola wygląda?

Start-up działa, opierając się na planach, mamy jako inwestor wgląd w dokumenty i raporty i mamy prawo wpływania na kluczowe decyzje. Przykładami są kształ struktury właścicielskiej czy decyzja o sprzedaży spółki.

A jest u was oddzielny zespół, który poświęca czas spółce?

To jest nasza wartość dodana. Po pierwsze, nie inwestujemy w obszary, na których się nie znamy. Mając już spory zasób wiedzy, jesteśmy w stanie przyciągnąć do danej spółki największe talenty. Firma chce się rozwijać w USA i potrzebuje tam dyrektora sprzedaży? Jesteśmy w stanie go znaleźć. Druga rzecz to ten komfort finansowania. W naszym interesie jest, by pojawiły się kolejne rundy inwestycyjne. Lubimy koinwestycje, nawet jeśli jest runda, którą możemy objąć sami, a widzimy, że jest nią zaineresowany dobry fundusz, to my możemy się „posunąć”. Po to, by poprawić perspektywę tej firmy. Dzięki temu tworzymy ścieżkę do jednorożca.

Spółki globalne. To jedno z waszych głównych założeń, firma i produkt ma mieć globalny potencjał.

Tak. I wszystkie nasze inwestycje są robione w spółki właśnie z potencjałem globalnym. Wbrew pozorom w Polsce jest ich dużo, nie narzekamy na jakość pomysłów.

To czekacie parę lat, jak firma będzie globalna i potem wychodzicie?

Jeszcze zanim zainwestujemy, staramy się napisać scenariusz, kto taką spółkę mógłby kupić. Ostatnio odrzuciliśmy jeden projekt, bo nie widzieliśmy drogi do wyjścia, nie wiedzieliśmy, kto mógłby być tym start-upem zainteresowany za kilka lat. Nie inwestujemy na zasadzie, że zobaczymy po drodze, sprawdzamy z potencjalnymi inwestorami, czy te pomysły ich interesują. Nasz proces decyzyjny jest dość długi i drobiazgowy, ale po drugiej stronie mamy partnerów, którzy od lat osiągają bardzo wysokie zwroty z inwestycji.

Chcecie być pierwszym funduszem, który wprowadzi polski start-up na NASDAQ?

Była już Netia, co prawda chwilowo. Życzymy sobie tego, tych start-upów z Polski o skali globalnej będzie na pewno coraz więcej, nie tylko dzięki nam.

A jakie są dziś najważniejsze trendy technologiczne?

Jednym z nich jest cyfrowe zdrowie. Od analityki obrazu, dźwięku po wszystkie możliwe dane zdrowotne. Polska ma wspaniałych matematyków, specjalistów od uczenia maszynowego, algorytmów, sztucznej inteligencji. Wszystko idzie dziś w kierunku samodiagnozy, w przyszłości każdy będzie miał małe urządzenie, które będzie mówiło mu, na co jest chory. Druga rzecz to cyberbezpieczeństwo. W Izraelu ta branża jest już bardzo rozwinięta, w Polsce – zwłaszcza w obszarach obronności czy internetu rzeczy – mamy wiele do zrobienia. Warto nad takimi projektami pracować wewnętrznie i w Polsce potrafimy to zrobić, więc warto o tym pomyśleć. Ogólnie na świecie bardzo silny trend to sztuczna inteligencja. To dziś jeden z kluczowych obszarów, bo dotyka wszystkich aspektów naszego życia. Kilka dni temu jeden najlepszych funduszy VC z Doliny Krzemowej, Sequoia Capital, zainwestował w spółkę portfelową naszego partnera Pitango. Spółka Graphcore zajmuje się tworzeniem specjalnych procesorów właśnie do sztucznej inteligencji. To pokazuje, jak ważny to obszar.

Co ma zrobić młody startupowiec, by zainteresować fundusz taki jak wasz?

Szukamy, po pierwsze, firm z unikalną technologią, więc zespół, jego jakość i wcześniejsze dokonania są bardzo istotne. Po drugie problem, który start-up rozwiązuje, musi być istotny, a rynek wystarczająco duży i globalny. Po trzecie, miej, drogi startupowcu, jasną wizję tego, co chcesz osiągnąć i jaką masz ścieżkę dojścia do swojego celu. To, moim zdaniem, podstawowe składniki sukcesu. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 47/2017
Więcej możesz przeczytać w 47/2017 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 47/2017 (1812)

  • Wizja państwa Mateusza Morawieckiego 19 lis 2017, 20:00 Na ważnym etapie życia – trudno inaczej nazwać studia ekonomiczne – wprowadzono mnie w błąd co do kilku ważnych kwestii. Po pierwsze, że kapitał nie ma narodowości. Po drugie, że przyszłością są usługi i to wyróżnia nowoczesne... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 19 lis 2017, 20:00 Wokół lidera PO robi się coraz bardziej pusto. Już nawet najwierniejsi, jak Andrzej Halicki, nie są zadowoleni z jego decyzji 6
  • Obraz tygodnia 19 lis 2017, 20:00 1,74 mln odsłon miał w październiku nasz portal Wprost.pl. Dzięki temu awansowaliśmy na drugą pozycję wśród serwisów tygodników opinii Przegrany Piotr Rybak spalił kukłę Żyda i mimo wyroku nie zmądrzał. W czwartek trafił do... 8
  • Co z szacunkiem dla patrona Pałacu Kultury J. Stalina? 19 lis 2017, 20:00 PREZYDENT ZAPROSIŁ DONALDA TUSKA na uroczystości 11 listopada i wybuchła afera, bo Tusk zaproszenie przyjął. A wcześniej nie przyjmował. Może i słusznie, zważywszy, że pod Grobem Nieznanego Żołnierza go wybuczeli. Na Marszu... 10
  • Brawo my! 19 lis 2017, 20:00 TOŚMY SIĘ NASŁUCHALI W ZESZŁYM TYGODNIU O SUKCESACH PIS! „Polska rośnie w siłę, a ludzie żyją dostatniej”. W ogóle jest prawie jak w raju, bo tam też nie ma ani demokracji, ani trójpodziału władzy, ani niezależnych mediów.... 11
  • Młotek, kotek i amok 19 lis 2017, 20:00 PHIPERBOLIZACJA RULEZ. Pojęcie poniekąd trudne, ale obrazowo wyjaśnione starym polskim powiedzonkiem o kotku i młotku (nie udawajcie, że nie znacie). W Polsce nie PiS, tylko NSDAPiS, proeuropejscy posłowie PO to nie Janusze, tylko Janusze... 11
  • Wszystko się mogło zdarzyć 19 lis 2017, 20:00 Matka Boska Częstochowska na przesłuchaniach w Krajowej Radzie Radiofonii i Telewizji oraz na okładce „Wprost”. W 1994 r. wszystko się mogło zdarzyć. 12
  • Awantura o Maryję 19 lis 2017, 20:00 To był prawdziwy wstrząs! I przełom w tym, co wolno pokazywać w prasie. O okładce „Wprost” mówiono w telewizji, na wydziałach dziennikarstwa, a także w kościołach. 13
  • Prywatne armie władzy 19 lis 2017, 20:00 Z reformą służb jest tak, jak z potworem z Loch Ness. Wszyscy o niej mówią, ale nikt nie widział – mówi płk Grzegorz Małecki, były szef Agencji Wywiadu. 14
  • Sędziowie w lobby reprywatyzacyjnym 19 lis 2017, 20:00 W Naczelnym Sądzie Administracyjnym funkcjonowało lobby, którego orzecznictwo finalnie wsparło mafię reprywatyzacyjną – ujawnia w rozmowie z „Wprost” Jan Śpiewak, samorządowiec, autor książki „Ukradzione miasto”. 18
  • Szydło na prezydenta Warszawy 19 lis 2017, 20:00 Beata Szydło może być kandydatką na prezydenta Warszawy, gdyby Jarosław Kaczyński zastąpił ją na stanowisku premiera. Jak ustalił „Wprost”, taka koncepcja pojawiła się ostatnio w PiS. 21
  • Jestem wściekły 19 lis 2017, 20:00 Nie rozumiem, dlaczego władze polskie czekają aż trzy dni z ostrym potępieniem rasistowskich ekscesów na Marszu Niepodległości. Nie wolno dopuszczać, żeby społeczeństwo zaczynało się bać grupki idiotów, niereprezentujących poglądów większości – mówi Jonny Daniels, prezes... 22
  • Narodowcy wyrośli na czekoladowym orle 19 lis 2017, 20:00 Środowiska narodowo-radykalne nie byłyby tak widoczne, gdyby nie deficyt patriotyzmu za rządów PO – mówi Krzysztof Szczerski. 26
  • Marsz Niepodległości od przyzwoitości 19 lis 2017, 20:00 Faszyzm w dzisiejszej Polsce wziął się z głupoty. Albo bardziej prezycyjnie – z zaniedbania. Po kilkudziesięciu latach komuny i wychowywania nowego socjalistycznego nacjonalisty zabrakło w polskiej szkole rewolucji. Takiej, jaką... 29
  • Tusk, opozycja i Kaczyński 19 lis 2017, 20:00 Czy pojawienie się przewodniczącego Rady Europejskiej na obchodach Święta Niepodległości to zapowiedź powrotu i rzucenia wyzwania Jarosławowi Kaczyńskiemu? 30
  • Cyberatak Streżyńskiej 19 lis 2017, 20:00 Wdrożony przez resort cyfryzacji informatyczny bubel sparaliżował pracę wydziałów komunikacji i stacji kontroli pojazdów w całym kraju. W minionym tygodniu dziesiątki tysięcy kierowców nie mogły zarejestrować pojazdów lub wykonać ich obowiązkowych badań. Nieoficjalnie mówi... 32
  • Potęga dziewiętnastu szabel 19 lis 2017, 20:00 Parlament Europejski zmierza do wszczęcia formalnej procedury karnej przeciw Polsce. Podczas strasburskiej debaty wątek ten powracał w narzekaniach licznych europosłów na to, że w „kwestii polskiej” Komisja Europejska wypowiedziała... 35
  • Samorząd jest sierotą 19 lis 2017, 20:00 Po przetestowaniu opinii publicznej i własnych szeregów próbnymi balonami zmian ordynacji do wyborów samorządowych PiS położył karty na stół. I zagrał ostro. 36
  • Dużo złej pracy 19 lis 2017, 20:00 Firmy szukają pracowników, ale zarobki są niskie, a etaty to rzadkość. Czy ktoś widział w Polsce rynek pracownika, czy też wszyscy tylko o nim słyszeli? 40
  • Kobiety po przejściach 19 lis 2017, 20:00 Nigdy nie odejdziesz – wygrażali. No to uciekły. I zbudowały sobie nowe życie. 47
  • Gmina gminie nierówna 19 lis 2017, 20:00 Najbogatsze polskie gminy nie zawsze są najlepiej zarządzane. Łatwy pieniądz ze spółek Skarbu Państwa rozleniwia. Zupełnie inaczej niż w gminach, które znalazły sposób, by przyciągnąć do siebie biznes. 50
  • RODO. Rewolucja bezpieczeństwa 19 lis 2017, 20:00 Wejście w życie 25 maja 2018 r. RODO oznaczać będzie istotną zmianę podejścia firm do danych osobowych. 53
  • Czas na polskie jednorożce 19 lis 2017, 20:00 Żadna z krajowych firm nie doszła jeszcze do wycen powyżej miliarda dolarów. Wkrótce to się zmieni – mówi Wojciech Fedorowicz z TDJ Pitango Ventures. 54
  • Lepsza twarz windykacji 19 lis 2017, 20:00 Zbudował drugą co do wielkości firmę windykacyjną w Polsce, wartą ponad 2 mld zł. Teraz chce powtórzyć sukces za granicą. 58
  • Kapitalizm nie jest z kamienia 19 lis 2017, 20:00 Polski biznes jest silny – przekonywali przedstawiciele rządu na Kongresie 590. Przedsiębiorcy jednak mieli kilka pretensji. 60
  • Małopolskie Orły nagrodzone 19 lis 2017, 20:00 W Krakowie odbyła się gala wręczenia nagród Orły Wprost – dla najlepszych firm z województwa małopolskiego. Specjalne statuetki odebrały również szczególne postaci. 64
  • Hossa Bessa 19 lis 2017, 20:00 Triumf Leonarda Kolejny rekord na światowym rynku sztuki. 450 mln dolarów – za taką kwotę sprzedano właśnie obraz „Salvator Mundi” („Zbawiciel Świata” – red.) pędzla Leonarda da Vinci. Po raz pierwszy na aukcji dzieło... 66
  • Odetchnąć pełną piersią 19 lis 2017, 20:00 Zanieczyszczeń w powietrzu nie widać, ale mogą być śmiertelnie groźne. Dlatego do antysmogowej krucjaty przystępują kolejne resorty, instytucje i prywatne firmy. 68
  • Stop smog! 19 lis 2017, 20:00 Trwa kampania edukacyjna „Stop smog” prowadzona przez Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy. 73
  • Ciepło bez smogu 19 lis 2017, 20:00 Gdyby wszystkie domy w miastach zostały podpięte do sieci ciepłowniczych, powietrze stałoby się znacznie czystsze. 74
  • Walka o czyste powietrze 19 lis 2017, 20:00 Problem zanieczyszczeń w Polsce musimy rozwiązać sami – pani, pan, społeczeństwo. Do tego są jednak potrzebne narzędzia. 78
  • Oddech to życie 19 lis 2017, 20:00 Zanieczyszczenie środowiska uszkadza płuca. Jest jednym z czynników ryzyka przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, która stała się trzecią przyczyną zgonów na świecie. 80
  • Kremlowska ustawka 19 lis 2017, 20:00 Jakiekolwiek zmiany w Rosji mogą wyjść tylko z wnętrza rządzącej elity. Ksenia Sobczak jest jej częścią i może w przyszłości gwarantować nietykalność kluczowym postaciom systemu – mówi „Wprost” Władysław Inoziemcew, dyrektor moskiewskiego Centrum Badań Społeczeństw... 83
  • Efekt Weinsteina 19 lis 2017, 20:00 Po Hollywood przyszła kolej na politykę. Mnożące się oskarżenia o molestowanie seksualne mogą złamać wiele karier, ale przy okazji zmieniają obyczaje. 86
  • Z ziemi polskiej 19 lis 2017, 20:00 Nieznany zespół dostał 150 tys. zł i stał się „ambasadorem polskiej kultury”. To kwota, o której większość muzyków marzy i która może rozpocząć karierę za granicą. Może, ale nie musi, bo niuansów związanych z eksportem polskiej muzyki jest wiele. 90
  • Wykolejone marzenia 19 lis 2017, 20:00 Każdy może być oskarżony, nie tylko w „Procesie” Kafki, ale i dziś – to główna myśl najważniejszej premiery teatralnej sezonu i najbardziej politycznego przedstawienia Krystiana Lupy. 94
  • Wydarzenie 19 lis 2017, 20:00 Opowieść wigilijna Nikt nie ma wątpliwości: seria „Listy do M”. to produkt. Sprawnie zrealizowany przedświąteczny skok na kasę. Jednak o ile pierwsza część Mitji Okorna była świetnie skrojona i opowiedziana z wdziękiem i... 96
  • Film 19 lis 2017, 20:00 Nostalgiczny karnawał KENNETH BRANAGH MIAŁ WŁASNY POMYSŁ NA „MORDERSTWO W ORIENT EXPRESSIE” Agathy Christie. Ale idea sprawdziła się tylko częściowo. Początek filmu jest przerysowanym hołdem dla dawnych kryminałów. Niemal... 98
  • Muzyka 19 lis 2017, 20:00 PŁY TA Nykiel na dłużej Natalia Nykiel „Discordia”, Universal Mało nowych artystów zostało w Polsce tak dobrze przyjętych jak Natalia Nykiel. Procentuje niemal wzorcowo prowadzona kariera, umiejętność podejmowania trafnych decyzji... 100
  • Książka 19 lis 2017, 20:00 BIOGRAFIA Księga o Bułhakowie Mistrz i Małgorzata” to jedna z najwybitniejszych powieści, jakie powstały w ubiegłym wieku. Jej autor Michaił Bułhakow cieszy się więc wielkim i zasłużonym zainteresowaniem, mimo że zmarł młodo... 102
  • Kalejdoskop 19 lis 2017, 20:00 Tu też jest Polska Gdy idzie się na przedstawienie, w którym występują aktorzy z zespołem Downa, po głowie kołaczą się pierwsze zdania recenzji „Jak na TAKI spektakl, to całkiem niezłe”. Tyle że w przypadku tego przedsięwzięcia... 103
  • Kaamos warszawski 19 lis 2017, 20:00 MICHAŁ WITKOWSKI Przed nami najbardziej ponury okres roku. W Finlandii mają na niego nawet specjalną nazwę: Kaamos. Finowie uważają, że prawdziwy Kaamos przeżyć można tylko w Laponii, a już na pewno nie na takich biegunach ciepła jak... 104
  • O czym mówi – i o czym milczy – Strasburg 19 lis 2017, 20:00 W czasie debaty na temat Polski w europarlamencie na sali było mniej więcej 65 posłów, a więc liczba niemal identyczna jak podczas poprzedniej debaty (wtedy 64). Biorąc rzecz statystycznie, obecny był co 12. MEP, czyli poseł do Parlamentu... 106
  • List prezydenta 19 lis 2017, 20:00 Szanowni Państwo! Polska gospodarka przeżywa dobry czas. Cieszą podstawowe dane ekonomiczne. Spodziewany w 2017 r. wzrost gospodarczy na poziomie 4 proc. PKB sytuuje nas w gronie europejskich liderów. Mamy rekordowo niskie bezrobocie, deficyt... 111
  • Szanowni Państwo! 19 lis 2017, 20:00 Dziś nie trzeba już nikogo przekonywać, że koniecznymi warunkami dalszego skoku cywilizacyjnego Polski i konsekwentnego podnoszenia poziomu życia Polaków są rozwój nauki i badań oraz intensyfikacja współpracy nauki z gospodarką. Nie... 114
  • Szanowni Państwo! 19 lis 2017, 20:00 Możliwość wymiany doświadczeń i pomysłów specjalistów w zakresie biznesu, ale również nauki, polityki oraz legislacji na forum Kongresu 590 to bardzo cenna inicjatywa, która może mieć swój niebagatelny wpływ na wytyczanie ścieżek... 116
  • Szanowni Państwo! 19 lis 2017, 20:00 Z ogromnym zadowoleniem przyjąłem fakt, że jednym z głównych tematów wydawnictwa towarzyszącego Kongresowi 590 będą kwestie przyszłości transportu i rozwoju infrastruktury. Ministerstwo Energii jest inicjatorem wielu dyskusji i prac... 117
  • Uwalnianie przedsiębiorców 19 lis 2017, 20:00 Rok temu na Kongresie 590 w podrzeszowskiej Jasionce premier Mateusz Morawiecki ogłosił Konstytucję dla biznesu. W tym roku przedsiębiorcy będą mogli powiedzieć Morawieckiemu: sprawdzam. 118
  • Na dużą skalę 19 lis 2017, 20:00 PWPW to dziś jedno z najnowocześniejszych przedsiębiorstw branży security printing w Europie. O tym, jakie wyzwania stoją przed spółką, mówi dr Jakub Skiba, prezes zarządu PWPW SA. 122
  • Klienci to cenią 19 lis 2017, 20:00 Klienci indywidualni oraz z sektora małych i średnich przedsiębiorstw kupili w Tauronie już ponad 5 mln różnych produktów. 124
  • SPECJALIŚCI OD LNG 19 lis 2017, 20:00 W PGNiG powstało Centrum Kompetencji Technicznych LNG. Zespół specjalistów z centrum zajmuje się odbiorami rozliczeniowymi przypływających do Polski ładunków LNG. Pracują oni także nad rozwojem technologii związanych z tzw. małym LNG. 126
  • Niech moc będzie z nami 19 lis 2017, 20:00 Rynek mocy ma dać impuls inwestycyjny polskim elektrowniom i sprawić, że będą bardziej ekologiczne. Pytanie tylko, ile to będzie kosztowało zwykłego Kowalskiego. 128
  • Auto na prąd dla każdego 19 lis 2017, 20:00 Idea wymiany samochodów z napędem konwencjonalnym na auta elektryczne ma w Polsce coraz więcej zwolenników. Hamuje ją brak infrastruktury ładowania oraz realnie dostępnych samochodów. 132
  • Innowacyjny projekt ANWILU doceniony przez Unię Europejską 19 lis 2017, 20:00 ANWIL otrzymał dofinansowanie ze środków unijnych na opracowanie receptury zwiększającej odporność polichlorku winylu na działanie ognia. 133
  • PASAŻEROWIE, SAMOLOTY, TOWARY 19 lis 2017, 20:00 Przedsiębiorstwo Państwowe „Porty Lotnicze” (PPL) to jeden z kluczowych graczy na rynku usług lotniczych w Polsce. Dzięki czołowej pozycji w branży PPL aktywnie wpływa na kształtowanie i rozwój transportu lotniczego w naszym kraju. 134
  • jak uwolnić potencjał Polaków 19 lis 2017, 20:00 Polska stoi dziś u progu czwartej rewolucji przemysłowej. Czy to możliwe, że znak „Made in Poland” zobaczymy wkrótce na najbardziej innowacyjnych produktach? 136
  • Przepis na udane targi 19 lis 2017, 20:00 To polscy przedsiębiorcy nadają kierunek naszym działaniom. Tym bardziej że Polska i Warszawa mają się czym pochwalić – mówi Tomasz Szypuła, prezes zarządu Ptak Warsaw Expo. 138
  • Punkty za pochodzenie 19 lis 2017, 20:00 Polacy coraz chętniej kupują polskie produkty. Z badań socjologicznych wynika, że w ostatnich latach nad Wisłą kwitnie patriotyzm konsumencki. 140
  • PKP na rzecz Polski 4.0 19 lis 2017, 20:00 Moda na kolej wraca na całym świecie. Grupa PKP realizuje zadania ważne z punktu widzenia Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju. Bez nowoczesnego transportu kolejowego nie ma innowacyjnego państwa – podkreśla Krzysztof Mamiński, prezes PKP SA. 146
  • Polski eksportrolnikiem stoi 19 lis 2017, 20:00 Produkty rolnicze to polski hit eksportowy. Tylko w 2016 r. wyeksportowaliśmy towary z branży warte ponad 24 mld euro, czyli ponad 100 mld zł. A z roku na rok jest coraz lepiej. 148
  • Dyplomacja ekonomiczna w erze fintechu 19 lis 2017, 20:00 W gospodarce opartej na wiedzy dyplomacja biznesowa musi być innowacyjna. 152
  • Klastry, czyli sposób na lepszy biznes 19 lis 2017, 20:00 Klastry łączą biznes, naukę i samorządy. Jednak rządzący trochę o nich zapomnieli. 154
  • Fotonika i polskie światłowody 19 lis 2017, 20:00 Fotonika staje się kluczową technologią zdobywania, przetwarzania i przesyłania informacji. 156
  • Miliony klientów w zasięgu ręki 19 lis 2017, 20:00 Amazon Marketplace daje małym i średnim firmom dostęp do milionów klientów na całym świecie i umożliwia im ograniczenie kosztów logistycznych. 158

ZKDP - Nakład kontrolowany