Nie deptać centrów handlowych!

Nie deptać centrów handlowych!

zakupy, centrum handlowe (zdj. ilustracyjne)
zakupy, centrum handlowe (zdj. ilustracyjne) / Źródło: Fotolia / Monkey Business
Konsument ma prawo do odpoczynku i bycia z rodziną, ale on sam powinien decydować, kiedy i jak chce z tych praw korzystać – mówi prof. Andrzej Falkowski, psycholog biznesu.

Co się stanie z nami, konsumentami, gdy zacznie obowiązywać zakaz handlu w niedziele?

Trzeba się będzie zreorganizować, zmienić nawyki.

Czyli chodzi tylko o kwestie organizacyjne?

Nie tylko. Handel w niedziele jest związany przede wszystkim z wielkimi centrami handlowymi, które wpisały się już w nasze życie społeczne i kulturalne. Jeśli zamykamy centra handlowe, usuwamy życie społeczne i kulturalne z wielu miast.

W wielkich miastach jest wiele alternatyw dla galerii handlowych. To dotyczy raczej małych miejscowości, gdzie market to największa atrakcja.

Oczywiście. Gdzieś ci ludzie, całe rodziny, które niedziele spędzały w marketach, będą musieli się podziać.

Ustawodawcy pewnie się marzy, by w niedziele pielęgnowano tradycje rodzinne, zacieśniano więzi społeczne, dbano o domowe ognisko.

Przez wprowadzenie zakazu handlu? Przecież to niemożliwe, choćby dlatego, że żyjemy w dobie internetu. Konsument ma prawo do odpoczynku, bycia z rodziną, integracji ze społecznością, tyle że on sam powinien decydować, kiedy i jak chce z tych praw korzystać. Narzucanie pewnych rozwiązań, choćby przez wprowadzanie zakazu handlu w niedziele, to ograniczanie naszego naturalnego prawa do wolności. Zmiana prawa zaburzy koncepcję odpoczynku, bycia z rodziną i integracji społecznej.

Czyli za zmianą legislacyjną przyjdą zmiany społeczne, lecz nie takie, jakich pomysłodawcy wprowadzenia zakazu by oczekiwali?

Proces integrowania różnych potrzeb z centrami handlowymi trwał latami. Chodzi nie tylko o zakupy, ale o potrzebę odpoczynku czy bycia z kimś innym. Ten proces toczył się naturalnie, a teraz próbuje się na siłę rozdzielać coś, co spontanicznie zostało zintegrowane. To tak jak z budowaniem chodnika. W Stanach Zjednoczonych najpierw patrzy się, gdzie ludzie chodzą, a potem w tym miejscu układa się chodnik. U nas chodnik ma być pod kątem prostym, a tam, gdzie ludzie chodzą, robi się trawnik i wbija tabliczkę z zakazem deptania. Właśnie teraz rządzący chcą ustawą zmieniać nasze nawykowe zachowania i wbijają tabliczkę: zakaz handlu w niedziele.

Podobno dzięki temu mają odżyć centra miast, główne arterie, deptaki, zielone przestrzenie.

Rzeczywiście galerie handlowe sprawiły, przynajmniej w niektórych miastach, że centra się wyludniły. Tak jest w Łodzi, zwłaszcza poza sezonem letnim. Ulica Piotrkowska, gdy nie ma na niej ogródków, nie przyciąga tak jak Manufaktura.

Więc właściciele mniejszych sklepów powinni się cieszyć ze zmian?

Moim zdaniem nie mają powodów do radości. Skłonny jestem nawet pokusić się o stwierdzenie, że ta zmiana zabije małe sklepy. Jeśli ludzie nie będą mogli zrobić zakupów w markecie w niedzielę, zrobią je w sobotę.

Właściciele dużych sieci już zapowiadają, że w soboty wydłużą godziny pracy.

Czym to się skończy? Przecież dziś na osiedlach widać, że ludzie w soboty wybierają mniejsze sklepy, robią drobne zakupy. A w niedziele jadą do marketu. Jeśli zakupowa niedziela zostanie im odebrana, w soboty, zamiast wspierać lokalnych przedsiębiorców, będą szturmować galerie i dyskonty. Zakaz handlu w niedziele nie wpłynie korzystnie na małe sklepy.

To może będzie chociaż sprzyjał frekwencji na niedzielnych mszach?

Właśnie może być odwrotnie. Ludzie tak ustawiają sobie plan na niedzielę, że najpierw idą do kościoła, a potem na zakupy. Wszyscy znamy widok tłumów wychodzących ze świątyni i zmierzających do położonego obok dyskontu. Jeśli odejdzie motywacja w postaci zakupów, wielu osobom może zabraknąć determinacji, by w niedzielę wybrać się do kościoła.

Aż tak?

Nie chcę trywializować, jedynie zwracam uwagę na kontekst behawioralny. Pewien proces myślowy, który może zachodzić.

Już teraz mamy kilkanaście dni bez handlu. Jeśli dojdą do tego niedziele, to może pozbędziemy się nawyku kompulsywnych zakupów w przeddzień święta? Przestaniemygromadzić, jakby ktoś miał nam odebrać w ogóle prawo do robienia zakupów?

Tu się ujawnia mocno w nas zakorzeniona pamięć o PRL.

Przecież młodzi konsumenci nie pamiętają pustych półek.

Ale działa międzypokoleniowa transmisja wartości. Dzieci, które nie mają prawa pamiętać PRL, postępują jak rodzice, którzy doświadczyli czasów, gdy na półkach był tylko ocet. Dlatego wciąż gromadzimy na zapas, czego na przykład w kulturze amerykańskiej nie ma.

Czy stopniowe wprowadzanie zakazu, najpierw w dwie niedziele miesiąca, będzie sprzyjać adaptacji do nowych warunków?

Uważam, że to tylko utrudni sprawę. Jeśli już, to należałoby zakaz wprowadzić od razu. Bo będą się zdarzać pomyłki, ktoś źle zanotuje, która niedziela wolna od handlu, która pracująca, pojedzie do sklepu i się rozczaruje. Będzie sfrustrowany.

Pracownicy supermarketów cieszą się z takiego rozstrzygnięcia?

To zależy, jaka była ich motywacja do pracy w niedziele, czy sami w tej sprawie podejmowali decyzje. Znowu chodzi o prawo do wolnego wyboru. Najlepiej byłoby, żeby ludzie mogli sami wybierać, a nie narzucano im z góry, czy w weekend mają pracować, czy nie.

Zwolennicy zakazu argumentowali, że praca w niedziele jest czynnikiem stresogennym.

Jeśli robię coś z wyboru, to nie powinno wywoływać stresu.

W wielu sieciach stawia się sprawę jasno: każdy pracownik ma po dwa weekendy pracujące w miesiącu. I albo się godzisz, albo do widzenia.

Zgoda, ale mimo wszystko pracownik może wybierać. Do niczego nie jest zmuszany. I jeśli się godzi, to zdaje sobie sprawę z konsekwencji wyboru. To jest proces, w którym pracownik analizuje wszystkie za i przeciw, rozważa zyski i straty, nie tylko finansowe, ale społeczne i rodzinne. Nie musi przecież pracować w supermarkecie. A jeżeli nawet uważa, że musi, to znaczy, że skłoniły go do tego określone wartości, ale jednak dokonałwolnego wyboru.

Ponad 60 proc. zatrudnionych w centrach handlowych to kobiety. Jak zmiany wpłyną na ich sytuację?

W tym pytaniu zakłada pani, że matki, żony, partnerki są zniewolone pracą w niedziele i zakaz handlu je uwolni. Powtarzam, że pracownik sam podejmuje decyzję o zatrudnieniu, nikt go do pracy nie zmusza, nie ma obowiązku pracy.

Na Węgrzech po roku od wprowadzenia zakaz handlu w niedziele zniesiono. Bo ludzie go nie zaakceptowali.

Węgrzy też wyszli z systemu komunistycznego i – jak widać – też przywiązali się do nieograniczonego zakazami handlu. A u nas? Może proces adaptacji się uda, pojawią się inne możliwości, miejsca, w których będzie można zaspokajać potrzeby społeczne i kulturalne do tej pory realizowane w centrach handlowych. Jesteśmy elastyczni.

Naprawdę uważa pan, że jesteśmy elastyczni jako naród?

Bardzo. To wynika z naszej historii, zawsze musieliśmy kombinować, dostosowywać się do różnych, także niekorzystnych, warunków. Mówi się, że Polak potrafi. Ale obserwowanie tej zmiany będzie o tyle ciekawe, że będzie to proces gojenia rany po tym, jak na siłę się coś przerwało. Efektu nikt nie jest w stanie przewidzieć.g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

TEN POMYSŁ JEST ABSURDEM – MÓWIŁ O ZAKAZIE HANDLU W POPRZEDNIM WYDANIU „WPROST”, DOSTĘPNYM NA WPROST.PL, ROBERT GWIAZDOWSKI.

Okładka tygodnika WPROST: 50/2017
Więcej możesz przeczytać w 50/2017 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 50/2017 (1815)

  • Szansa na przewrót kopernikański 10 gru 2017, 20:00 Co kraj, to obyczaj. W Wielkiej Brytanii mamy zamieszanie związane z zaręczynami księcia Harry’ego. Na tyle duże, że uwagę opinii publicznej oraz dziennikarzy zaprzątają rozmaite kwestie, łącznie z tą, jaki tort zostanie podany... 8
  • Niedyskrecje parlamentarne 10 gru 2017, 20:00 Zmiana miejsc w rządzie może martwić nie tylko Beatę Szydło 12
  • Obraz tygodnia 10 gru 2017, 20:00 4 mln lampek wykorzystano do świątecznej iluminacji Warszawy Wygrany Kornel Morawiecki okazał się najskuteczniejszym lobbystą w Polsce, przynajmniej według „Ucha Prezesa”. Przegrany Robert Lewandowski zajął dopiero dziewiąte miejsce w... 16
  • Info radar 10 gru 2017, 20:00 Trump przenosi ambasadę Przeniesienie amerykańskiej ambasady w Izraelu z Tel Awiwu do Jerozolimy to jedna z największych tragedii współczesności. To akt bezmyślny i wrogi wobec globalnego porządku, zwiastujący nieuchronną wojnę... 18
  • Dominujący język 10 gru 2017, 20:00 KONSERWATYŚCI, NA POSTERUNEK! GŁÓWNY NURT W EUROPIE ZAŁAMUJE SIĘ. Nie da się dłużej ujarzmiać niektórych emocji społecznych kneblem dominującego języka. Pęka kulturowa dominacja liberalnej lewicy, ale wiele z tego, co jej język... 21
  • Zalew wydarzeń 10 gru 2017, 20:00 To nie był łatwy rok. W 1997 r. Polacy dostali nową konstytucję, zmierzyli się z ustawą lustracyjną, doświadczyli wielkiej powodzi i zagłosowali w wyborach za prawicą. 22
  • Prognozy wielkich polskich pisarzy 10 gru 2017, 20:00 Reportażysta Ryszard Kapuściński i mistrz science fiction Stanisław Lem nie spodziewali się w 1997 r. niczego dobrego ani po ludzkości w ogóle, ani po Polakach. 23
  • Czas Morawieckiego 10 gru 2017, 20:00 Choć Mateusz Morawiecki nie ma w PiS swojej frakcji, może liczyć na poparcie kilku kluczowych dla obozu dobrej zmiany osób. Oto kim są ludzie nowego premiera. 24
  • Wiceprezydent idzie do rządu 10 gru 2017, 20:00 Podobno o tym, że zostanie prezydenckim ministrem ds. polityki zagranicznej, dowiedział się z telewizji, ale teraz o szefowanie polskiej dyplomacji zawalczył sam. 30
  • Superminister 10 gru 2017, 20:00 Jest jedynym politykiem PiS, który był szefem Jarosława Kaczyńskiego. Teraz ma szansę objąć superministerstwo. 31
  • Jadwiga od innowacji 10 gru 2017, 20:00 Była już kandydatem na prezydenta Krakowa, miała też objąć schedę po ministrze środowiska. Według ostatnich spekulacji Jadwiga Emilewicz może zostać nowym ministrem rozwoju. 32
  • Szydło – kłopot prezesa 10 gru 2017, 20:00 Wpływy Beaty Szydło maleją, ale od tego, jak będzie traktowana, może zależeć los partii. 35
  • Złoty róg Morawieckiego 10 gru 2017, 20:00 Czego można by oczekiwać po nowym premierze? Przede wszystkim tego, co profesjonaliści zwykli nazywać „lepszą jakością rządzenia”. W ciągu dwóch ostatnich lat widać było coraz wyraźniej, że rząd pod kierownictwem Beaty Szydło... 36
  • Kamienica Waltzów, czyli dlaczego PO nie jest opozycją 10 gru 2017, 20:00 Politycy PO nie wyciągnęli wniosków z reprywatyzacyjnej działalności Hanny Gronkiewicz-Waltz. Dlatego Platforma koncertowo gra rolę użytecznych idiotów PiS. 38
  • Macierewicza salto śmierci 10 gru 2017, 20:00 Antoni Macierewicz walczy o pozostanie w rządzie. Ofiarą może stać się byłe szefostwo wojskowych służb. 40
  • Czy świat zatrzymał Rosję? 10 gru 2017, 20:00 WALDEMAR SKRZYPCZAK generał broni Wydawało się trzy lata temu, że demokratyczny świat zjednoczył się wokół idei zatrzymania zapędów mocarstwowych Rosji i jej agresji na odradzającą się Ukrainę – zjednoczona Europa i USA murem... 43
  • Zginęli na służbie 10 gru 2017, 20:00 Policjant wierzy, że liczba wyjść na akcje i liczba powrotów do domu zawsze będzie ta sama. Niestety, czasem bywa inaczej. Rodzinom poległych policjantów należy się pomoc. 45
  • Nie deptać centrów handlowych! 10 gru 2017, 20:00 Konsument ma prawo do odpoczynku i bycia z rodziną, ale on sam powinien decydować, kiedy i jak chce z tych praw korzystać – mówi prof. Andrzej Falkowski, psycholog biznesu. 48
  • 20 najbogatszych polskiego pochodzenia 10 gru 2017, 20:00 Jeden zaczynał od sprzedawania gazet na ulicach, drugi od sprzątania akademików. Wszyscy postanowili kiedyś zająć się biznesem. Dziś są najbogatszymi na świecie ludźmi z domieszką polskiej krwi. 52
  • Misja: piękno 10 gru 2017, 20:00 Oceanic świętuje 35-lecie. Firma nie tylko odniosła spektakularny sukces na polskim rynku, lecz także wkroczyła na 40 rynków światowych. To zasługa jej unikatowych produktów – kosmetyków dla alergików. 64
  • Hossa Bessa 10 gru 2017, 20:00 Luksus po polsku Ponad 1,1 mln Polaków zarabia w naszym kraju powyżej 7,1 tys. zł brutto miesięcznie – wynika z najnowszego raportu o rynku dóbr luksusowych autorstwa firmy doradczej KPMG. Tych, według twórców raportu, można nazwać... 66
  • Złota Setka Polskiego Rolnictwa 10 gru 2017, 20:00 Rolnictwo jest jedną z najsilniejszych gałęzi polskiej gospodarki. Tylko w 2016 r. wyeksportowaliśmy towary z branży warte ponad 100 mld zł. Prezentujemy pierwsze zestawienie największych firm z branży rolno-spożywczej. 68
  • Skazani na sukces 10 gru 2017, 20:00 26 lat temu powstała niewielka hurtownia pestycydów w Mogilnie. Dziś Chemirol Leszka Borucha zatrudnia 900 osób i rywalizuje w branży rolnej z największymi światowymi korporacjami. 77
  • Orły Wprost nagrodzone 10 gru 2017, 20:00 Przedsiębiorcy z regionu zachodniopomorskiego odebrali nagrody podczas uroczystości w Świnoujściu. 78
  • Kiedy klikniesz „kupuję” na Amazon 10 gru 2017, 20:00 Amazon rewolucjonizuje logistykę za pomocą innowacyjnych technologii. 80
  • Fly Me to Mars 10 gru 2017, 20:00 Droga na szczyt składa się z wielu małych kroków. Dopiero z perspektywy czasu widać, jak ważny był każdy z nich. 81
  • E-salon samochodów używanych 10 gru 2017, 20:00 W 2018 r. 99rent uruchomi platformę internetową umożliwiającą zakup używanych aut z pewnego źródła. 82
  • Boże, chroń rodzinę królewską! 10 gru 2017, 20:00 Rządowi Jej Królewskiej Mości zaręczyny księcia Harry’ego spadły jak z nieba. Jego narzeczeństwo z amerykańską rozwódką skutecznie odwraca uwagę od politycznych problemów na Wyspach. 84
  • Szczucie 10 gru 2017, 20:00 Półprawda jest gorsza od kłamstwa. Na przykład ta zawarta w tytule artykułu na portalu wPolityce.pl: „Niemieccy piloci boją się latać z migrantami? Odmówiono 222 lotów z deportowanymi do ich ojczystych krajów”, dalej czytamy:... 89
  • Gambit Trumpa 10 gru 2017, 20:00 Coraz mniej popularny amerykański prezydent potrzebuje spektakularnego sukcesu, dlatego duże nadzieje wiąże z cięciem podatków. Prace nad reformą mają się zakończyć przed świętami. 90
  • Sztuka obdarowywania 10 gru 2017, 20:00 Podpowiadamy, jak podarować prezent idealny i nie dać się zwariować w przedświątecznej gorączce zakupowej. 94
  • Rewolucja w hematoonkologii 10 gru 2017, 20:00 Mamy oczekiwany od kilkunastu lat przełom w leczeniu szpiczaka. Terapia o zupełnie nowym mechanizmie działania jest wielką szansą dla tej grupy chorych. 104
  • Dbamy o twoje zdrowie każdego dnia 10 gru 2017, 20:00 LEK-AM znany jest z innowacyjnego podejścia do budowania nowej jakości produktów na rynku farmaceutycznym. W portfolio firmy znajduje się prawie 80 produktów: leków dostępnych na receptę, bez recepty oraz suplementów diety. 106
  • Fale młodości 10 gru 2017, 20:00 HIFU to nowy rewolucyjny i bezinwazyjny zabieg estetyczny – mówi dr Mariusz Kaczorowski. 107
  • Mordercze bakterie 10 gru 2017, 20:00 Przeciwko pneumokokom, groźnym dla osób ze skrajnych grup wiekowych, należałoby szczepić nie tylko niemowlęta, lecz 108
  • Kichaj na przeziębienie 10 gru 2017, 20:00 To najprawdopodobniej najczęstsza choroba, która nas dotyka. Chorujemy nawet kilka razy do roku. 109
  • Już się nie ugnę 10 gru 2017, 20:00 O tym, dlaczego choć nie chciał, to musiał zrobić kolejny film o wojnie i o tym, jak zmienia się kino, mówi Emir Kusturica. 110
  • Z kamerą wśród ludzi 10 gru 2017, 20:00 Polski operator i dokumentalista Wojciech Staroń jest jednym z bardziej rozchwytywanych autorów zdjęć w… Argentynie. Jego „Rodzina na sprzedaż” już w kinach. 114
  • Mam jaja! 10 gru 2017, 20:00 Krąży wizja mnie jako osoby eterycznej. Ale ja mam w sobie sporo z chuligana. Chciałam, by na mojej nowej płycie „Miód i dym” było to słychać – mówi Anita Lipnicka. 116
  • Wydarzenie 10 gru 2017, 20:00 Doświadczenie nie uczy Jak Słowacki wielkim poetą był, tak U2 to legendarny zespół. Ma historię, klasyczne utwory, płyty i miliony fanów. I nowym album, która sprawi, że kolejnych fanów już raczej nie zdobędzie, mimo usilnego... 120
  • Film 10 gru 2017, 20:00 BIOGRAFIA Życiorys z wazeliny W CZASACH ŚWIETNYCH I NIEOCZ YWISTYCH BIOGRAFII SHIN I PARKER proponują film do bólu konwencjonalny. W „Na skrzydłach orłów” opowiadają historię Erica Liddella, lekkoatlety, szkockiego mistrza... 122
  • Muzyka 10 gru 2017, 20:00 KONCERT Perła przed świętami Perła musicalowych scen, śpiewaczka i aktorka. Sarah Brightman jest jedną z najjaśniej świecących sopranowych wokalistek na współczesnym firmamencie gwiazd muzyki gatunku classical crossover, którego jest... 123
  • Książki 10 gru 2017, 20:00 POWIEŚĆ Miłość jak miłość Ignacy Karpowicz „Miłość”, Wydawnictwo Literackie Kto myśli, że literatura powiedziała już o miłości wszystko, jest w błędzie. Miłość to dla literatury obszar niewyczerpanego natchnienia, bo jest... 124
  • Kalejdoskop 10 gru 2017, 20:00 TEATR Mewa polarna Jeszcze całkiem niedawno o gnieźnieńskim teatrze poza mieszkańcami tego historycznego miasta prawie nikt nie słyszał. Od kilku sezonów z niebytu scenę konsekwentnie wyciąga jej dyrektorka Joanna Nowak. „Mewa” w... 125
  • Kulturalna trzynastka 10 gru 2017, 20:00 Andrzej Saramonowicz PISARZ, SCENARZYSTA I REŻYSER („CIAŁO”, „TESTOSTERON”, „LEJDIS”) 1. Najbardziej znienawidzona lektura? Wszelkiego rodzaju instrukcje obsługi. Kiedy mam z nimi do czynienia, zawsze mnie zdumiewa, jak bardzo... 128
  • Nasza druga Japonia 10 gru 2017, 20:00 MICHAŁ WITKOWSKI Ilekroć jadę pendolino (a jeżdżę nim średnio raz na tydzień, więc jestem już w sumie kombatantem tych podróży), zawsze stają mi przed oczami japońskie toalety. Każdy, kto po raz pierwszy natknie się na takie... 129
  • Londyn – przed świętami, po brexicie 10 gru 2017, 20:00 Londyn po „brexicie” jest inny niż przed „brexitem”. Widmo niepewności krąży nad stolicą Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Wychodzenie z Unii Europejskiej wielkiej terytorialnie, ale nic nieznaczącej politycznie Grenlandii... 130

ZKDP - Nakład kontrolowany