E-kompromitacja

E-kompromitacja

Anna Streżyńska
Anna Streżyńska / Źródło: Newspix.pl / DAMIAN BURZYKOWSKI
Brak harmonogramów, umów, możliwości zarządzania, problemy komunikacyjne to stan prac nad elektronicznym dowodem. „Wprost” dotarł do wyników audytu ujawniającego nieprawidłowości.

Dziesięć lat temu ówczesny wiceminister spraw wewnętrznych i administracji Witold Dróżdż obiecał Polakom elektroniczne dowody osobiste. Nowy sposób potwierdzania tożsamości miał być jednym z kluczowych elementów informatyzacji Polski. Przeniesieniem administracji publicznej w XXI w. Kontakty obywatela z urzędnikiem miały przypominać transakcję płatniczą. Przyłożenie dowodu do terminala i podanie kodu PIN miało być sposobem weryfikacji tożsamości. Zakodowany w e-dowodzie elektroniczny podpis miał umożliwić załatwianie spraw urzędowych przez internet. Dowód miał też zawierać dane dotyczące ubezpieczenia zdrowotnego, co miało ułatwić system obsługi pacjentów, a państwu pomóc uszczelnić system finansowania służby zdrowia poprzez potwierdzenie faktycznie wykonanych świadczeń medycznych.

Plany były ambitne. Wizjonerzy kreślili liczne, w zasadzie nieograniczone możliwości wykorzystania elektronicznego dowodu z chipem. Biometryczne zdjęcia pomagające zweryfikować tożsamość np. na lotniskach, możliwość zakodowania w nim prawa jazdy czy nawet karty płatniczej.

Wizja

Pierwsze nowoczesne dowody miały trafić do kieszeni Polaków jeszcze w 2011 r. Projekt nie był tani, ale tego typu inicjatywy chętnie wspiera finansowo Bruksela. Rozpoczęto więc rozmowy z Komisją Europejską. W 2009 r. zgodziła się ona na realizację projektu o nazwie „pl.ID”. Wsparcie unijne oszacowano na przeszło 92 mln euro. Zgodnie z ustalonym wtedy harmonogramem do końca 2010 r. Polska miała być gotowa do wydawania elektronicznych dowodów. A dwa lata później większość urzędów miała być przygotowana do ich obsługi. Na koniec 2013 r. system miał działać w całości. Zapowiadano nowe rejestry państwowe, szyny administracyjne zintegrowane we wszystkich możliwych konfiguracjach, co szósty Polak miał mieć elektroniczny dowód, poprawić się też miała praca policji i Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. E-administracja publiczna miała być tak atrakcyjna, że do korzystania z jej usług i aplikacji przedsiębiorcy, w tym m.in. sektor bankowy, mieli się ustawiać w kolejce. Tak przynajmniej zapisano w decyzji o uruchomieniu projektu pl.ID. Później jednak wszystko oszło nie tak. Infoafera z 2011 r. doprowadziła do likwidacji Centrum Projektów Informatycznych MSWiA, czyli instytucji, która była odpowiedzialna za prowadzenie projektu pl.ID. Tworzenie nowych rejestrów państwowych okazało się bardziej skomplikowane, niż zakładano. Terminy przesuwano. Po drodze, bez konsultacji z Komisją Europejską, z projektu pl.ID wycięto koncepcję stworzenia… elektronicznego dowodu. Gdy w 2015 r. przyszło do rozliczenia unijnych środków, Komisja Europejska uznała, że jeżeli Polska nie rozpocznie wydawania elektronicznych dowodów, to projektu nie rozliczy. Musielibyśmy więc zwrócić Brukseli około 150 mln zł. Wykorzystując biurokratyczne mechanizmy, projekt pl.ID został zgłoszony jako niefunkcjonujący. Wynegocjowano nowy termin jego ukończenia: marzec 2019 r.

Nowe otwarcie

Nowy wymiar informatyzacji Polski miała zapewnić „dobra zmiana”. Pod koniec 2015 r. na czele resortu cyfryzacji stanęła Anna Streżyńska. Nie tylko obiecywała ukończenie rozgrzebanych projektów informatycznych, ale opowiadała o wielu nowych rozwiązaniach, które miały przenieść Polskę do światowej cyfrowej awangardy. Na zapowiedziach się jednak skończyło. Jak wygląda projekt e-Dowód, który zastąpił pl.ID i od realizacji którego zależy to, czy Polacy doczekają się wreszcie elektronicznych dowodów i czy będzie trzeba zwracać Brukseli pieniądze? Dotarliśmy do wyników audytu w tej sprawie, który przed kilkoma tygodniami trafił na biurko premiera Mateusza Morawieckiego. To przeszło stustronicowy dokumentu opisujący blisko dwa lata pracy nad e-Dowodem. Audyt przeprowadzono w marcu i kwietniu tego roku, czyli mniej niż rok przed ostatecznym terminem rozpoczęcia wydawania elektronicznych dowodów. Nieoficjalnie mówi się, że osobiście miał go zlecić szef rządu.

OpóźnieniA

Wnioski rozpoczynają się od sformułowania dotyczącego opóźnień w kluczowych obszarach projektu. Biorąc pod uwagę opisane szczegóły, można uznać, że audytorzy wypowiadają się dość oględnie. Z kontroli wynika bowiem, że porozumienie w sprawie realizacji e-Dowodu zostało podpisane w czerwcu 2016 r. Stronami były trzy ministerstwa: Cyfryzacji, Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Zdrowia. Resort cyfryzacji wziął na siebie kluczową rolę w tym projekcie, miał zaproponować koncepcję e-Dowodu, rozwiązania technologiczne oraz harmonogram. To wpisywało się w politykę Streżyńskiej, która miała ambicję, by jej resort pełnił rolę głównego informatyka kraju i był odpowiedzialny za wszelkie projekty cyfrowe z obszaru administracji rządowej. Problem polega na tym, że komitet sterujący i strukturę projektową powołano dopiero dwa miesiące temu. Blisko dwa lata po podpisaniu porozumienia i dwa miesiące po dymisji Streżyńskiej. Przez ten czas różne instytucje pracowały nad e-Dowodem – bez żadnej koordynacji. Efekty? „Projekt nie jest prowadzony zgodniez metodyką Ministerstwa Cyfryzacji. Nie mianowano kierownika koordynującego całością prac” – czytamy w audycie. Okazuje się, że nikt nie jest w stanie stwierdzić, na jakim etapie są prace nad e-Dowodem: „nie ma możliwości jednoznacznego zidentyfikowania stanu projektu”. Nie najlepiej układa się też współpraca pomiędzy różnymi instytucjami zaangażowanymi w projekt i brak koordynacji działań: „Można dostrzec nasilające się problemy komunikacyjne oraz statyczne oczekiwanie na realizację określonego zadania przez inny podmiot”.

To jest o tyle istotne, że harmonogram prac wymienia aż 800 pozycji. I tu pojawiają się następne kłopoty, bo okazuje się, że kalendarze prac różnych podmiotów nie nakładają się na siebie. „Brak możliwości zarządzania harmonogramem na poziomie strategicznym” – to kolejny wniosek audytorów. Co to oznacza w praktyce? Dla przykładu, aby Centralny Ośrodek Informatyki (COI) lub resort cyfryzacji mógł rozpocząć prace nad kolejnymi etapami projektu, musi otrzymać testowe wersje e-Dowodu z Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych (PWPW). Problem w tym, że te PWPW obecnie dopiero weryfikuje i certyfikuje pewne rozwiązania (przed ich ukończeniem nie mogą zostać przekazane żadnemu innemu podmiotowi). Zgodnie z harmonogramem PWPW testy zakończą się dopiero w trzecim kwartale tego roku, tymczasem harmonogram COI przewiduje, że wersja testowa powinna trafić do nich już w maju. Dalsza lektura audytu wskazuje, że te problemy to mogą być tylko detale, okazuje się bowiem, że do tej pory nie podpisano umów na wykonanie kluczowych elementów e-Dowodu. Nie wiadomo, kto dostarczy procesory i tzw. inlety (element, na którym zainstalowany jest mikroprocesor), które mają zostać wykorzystane do jego produkcji. Nie została zmodernizowana linia technologiczna, która jest niezbędna do produkcji nowych dowodów, nie rozpoczęto też prac nad dostosowaniem oprogramowania do ich obsługi przez rejestry państwowe. Co ciekawe, okazuje się, że w trakcie audytu stwierdzono, że najprawdopodobniej nie dostosowano też budżetu poszczególnych instytucji do wymagań projektu e-Dowód. „Według przekazanych informacji oferta COI [agenda podległa Ministerstwu Cyfryzacji – red.] na prace związane z wytworzeniem oprogramowania i dostosowania systemu rejestrów państwowych jest przekroczona finansowo w odniesieniu do założeń budżetowych” – czytamy w raporcie. Brakuje też umów zawartych pomiędzy poszczególnymi wykonawcami, które określałyby zakres ich zadań. „Istnieje konieczność ustalenia odpowiedzialności jednostek wykonawczych w przypadku naruszenia harmonogramu oraz scenariuszy awaryjnych”. Na to nakładają się problemy kadrowe. Brak wystarczającej liczby specjalistów zgłosiło Ministerstwo Cyfryzacji. Audytorzy wskazują też na opóźnienia legislacyjne, chodzi o ustawę i wiele rozporządzeń, które są niezbędne nie tylko do tego, aby e-Dowód wszedł do obiegu, ale też do tego, by określono jego funkcjonalności. Czyli np. to, czy będzie na nim zakodowana Karta Świadczeń Medycznych.

Krytyka abw

Szczegółowy opis zagrożeń i błędów popełnionych przy projekcie e-Dowód zajmuje w sumie kilkadziesiąt zapisanych drobnym drukiem stron. Zdaniem naszych informatorów poważne problemy pojawią się dopiero wtedy, gdy projekt wejdzie w fazę właściwej realizacji. Jeden z naszych rozmówców zbliżony do resortu cyfryzacji opowiada o notatce Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, która opiniowała założenia technologiczne przyjęte do realizacji e-Dowodu. Według naszych informacji ABW miała stwierdzić, że to, co zostało jej przedstawione, nie spełnia nawet podstawowej definicji projektu technologicznego. W przesłanym dokumencie nie ujęto bardzo podstawowych informacji, na przykład procedury postępowania w przypadku utraty, uszkodzenia czy kradzieży e-Dowodu.

W kontekście tych wszystkich informacji ciekawie brzmi wypowiedź byłego już szefa PWPW Piotra Woyciechowskiego, który w kwietniu 2016 r. stwierdził, że wytwórnia jest gotowa do uruchomienia produkcji dowodu osobistego z warstwą technologiczną. Niedługo później Woyciechowski na konferencji prasowej zapowiedział stworzenie polskiego mikroprocesora, który miałby być wykorzystywany do produkcji e-Dowodu. Na temat tego projektu, nazwanego POL-PUS, od dłuższego czasu panuje cisza. Pytane o to przez „Wprost” kilka miesięcy temu MSWiA odcięło się od tego tematu. Być może dlatego, że w projekt POL-PUS zaangażowany miał być podmiot związany z jednym z byłych już członków Rady Nadzorczej PWPW. I nie chodzi tu o firmę informatyczną, lecz o uczelnię humanistyczną, która obok PWPW czy Instytutu Maszyn Matematycznych miała pracować nad budową procesora.

Wyjście alternatywne

Nieoficjalnie można usłyszeć też, że otoczenie Morawieckiego rozważa scenariusz wycofania się z projektu e-Dowodu. – W przypadku niezrealizowania tego projektu będziemy musieli zwrócić Brukseli 150 mln zł. Natomiast 10-letni koszt wymiany dowodów na e-Dowody będzie w sumie kosztował 1,5 mld zł. Powstaje pytanie, czy ze względów technologicznych na pewno to się opłaca – opowiada osoba znająca kulisty rządowych projektów informatycznych. Rzecz w tym, że są już nowocześniejsze technologie, które stosuje się w produkcji e-dokumentów i być może lepszym rozwiązaniem jest sięgnięcie po nie, wcześniej rozliczając się z UE i zwracając jej pieniądze z tytułu niezrealizowanego wyzwania. Ministerstwo Cyfryzacji, które poprosiliśmy o przekazanie bardzo podstawowych informacji na temat e-Dowodu, m.in. tego, jakie będzie miał funkcjonalności i jaki będzie koszt jego wymiany, stwierdziło, że nie jest w stanie w ciągu kilku dni odpowiedzieć na te pytania, i przesunęło termin odesłania odpowiedzi. Resort spraw wewnętrznych zapytany o to samo wskazał, że to Ministerstwo Cyfryzacji zarządza projektem i weszło w obowiązki beneficjenta projektu pl.ID. Na pytania wysłane przez nas do PWPW nie otrzymaliśmy jakiejkolwiek odpowiedzi. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 21/2018
Więcej możesz przeczytać w 21/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 21/2018 (1836)

  • Jednostki w układzie RP 20 maj 2018, 20:00 Jednostka – zerem, jednostka – bzdurą, sama – nie ruszy pięciocalowej kłody, choćby i wielką była figurą” – pisał Władimir Władimirowicz Majakowski w wierszu o wdzięcznym tytule „Włodzimierz Ilicz Lenin”. O, pamiętam,... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 20 maj 2018, 20:00 ODNOWIŁ SIĘ STARY KONFLIKT W ZJEDNOCZONEJ PRAWICY między wicemarszałkiem Senatu Adamem Bielanem a ministrem sprawiedliwości Zbigniewem Ziobrą. Obaj zapragnęli stanowiska komisarza unijnego, które jest obsadzane przez rząd po każdych... 6
  • Obraz tygodnia 20 maj 2018, 20:00 34. dzień protestują w Sejmie osoby z niepełnosprawnościami i ich opiekunowie. Domagają się 500 zł miesięcznego dodatku na życie dla 280 tys. Polek i Polaków niezdolnych do samodzielnego życia Przegrani Marek Kuchciński, marszałek... 10
  • Info radar 20 maj 2018, 20:00 BIZNES To ceny ropy windują ceny paliw Ceny paliw na naszych stacjach są coraz wyższe. Orlen przekonuje, że mimo rosnących cen ropy naftowej i tak należą do najniższych w Europie. – Robimy wszystko, by ceny ropy nie przełożyły się na... 11
  • Kamil Durczok, czyli polskie #metoo 20 maj 2018, 20:00 PUBLICZNA REAKCJA NA TEKSTY O MOLESTOWANIU KOBIET PRZEZ KAMILA DURCZOKA mogłaby służyć jako przykład w podręczniku o dyskryminacji. Najpierw sprawę zmilczano i zbagatelizowano, a po drugim tekście, w którym zostało ujawnione nazwisko... 11
  • Dewastujący protest 20 maj 2018, 20:00 18 MAJA MINĄŁ DOKŁADNIE MIESIĄC SEJMO- WEGO PROTESTU OPIEKUNÓW DOROSŁYCH NIEPEŁNOSPRAWNYCH, a obóz rządzący najwyraźniej nie wie, jak go zakończyć. Jak mówi mi jeden z polityków z kręgów rządowych, PR-owcy premiera Mateusza... 12
  • Kim pokazuje Trumpowi pazury 20 maj 2018, 20:00 MIODOWE TYGODNIE W RELACJACH AMERYKI Z KOREĄ PÓŁNOCNĄ WŁAŚNIE SIĘ SKOŃ- CZYŁY. Im bliżej zapowiadanego na czerwiec spotkania przywódców obu krajów, tym atmosfera wokół niego robi się gorętsza. Jeśli Donald Trump brał pojednawcze... 14
  • Naszym sercem – głos prezesa 20 maj 2018, 20:00 RELIGIA BYĆ MOŻE DAJE WSKAZÓWKI, JAK ŻYĆ, ALE NAJWYRAŹNIEJ NIE DAJE RAD, JAK KOCHAĆ. Zasada „miłuj bliźniego swego jak siebie samego” jest dla wielu równie ogólna i odległa od codziennego życia i polityki jak prawa człowieka.... 15
  • Uwaga, zły Polak 20 maj 2018, 20:00 TO NIEPRAWDA, ŻE POLACY SĄ T A C Y – CHCIAŁOBY SIĘ NIERAZ ZAKRZYKNĄĆ. „Tacy”, czyli egoistyczni, małostkowi, podlani żółcią, w tępotę odziani. Tacy z internetu. I tacy opisani przez niektórych przedstawicieli elit... 15
  • Prawda o Durczoku 20 maj 2018, 20:00 Kamil Durczok przegrał batalię sądową z „Wprost”. Sąd orzekł, że w artykułach, w których ujawniliśmy przypadki molestowania seksualnego, opisaliśmy prawdę. 16
  • Ja też doświadczyłam molestowania 20 maj 2018, 20:00 Artykuły o Durczoku wywołały dyskusję o molestowaniu. Niestety, ofiary nadal nie idą do sądu – mówi mec. Karolina Kędziora. 19
  • Rewelacyjny deal 20 maj 2018, 20:00 JAN ROKITA Przeciek opublikowany 17 maja przez dziennikarza „Wall Street Journal” Bojana Pancevskiego jest z polskiej perspektywy sensacyjny. Pancevski cytuje słowa anonimowego dygnitarza z ekipy Donalda Trumpa, który miał być obecny... 21
  • Siedmiu wspaniałych, czyli nowy plan Petru 20 maj 2018, 20:00 Ryszard Petru chce stworzyć nowe ugrupowanie z Jackiem Protasiewiczem przed wyborami europejskimi – ustalił „Wprost”. 22
  • Mecenas na celowniku 20 maj 2018, 20:00 Ludzie Zbigniewa Ziobry ścigają człowieka Jarosława Gowina i prezydenta Andrzeja Dudy. Czy to walka z wyłudzeniami VAT, czy wojna w obozie władzy? 24
  • Cel jest polityczny 20 maj 2018, 20:00 Oczywiście to przestępcy korzystali z okazji, ale ktoś im tę okazję stworzył. Na luce VAT straciliśmy 300 mld zł – mówi Marcin Horała, przyszły przewodniczący sejmowej komisji ds. wyłudzeń VAT. 26
  • E-kompromitacja 20 maj 2018, 20:00 Brak harmonogramów, umów, możliwości zarządzania, problemy komunikacyjne to stan prac nad elektronicznym dowodem. „Wprost” dotarł do wyników audytu ujawniającego nieprawidłowości. 28
  • Kto się boi niepełnosprawnych, a kto ich wykorzystuje 20 maj 2018, 20:00 EWA WANAT Dlaczego poseł Kaczyński tak bardzo boi się osób z niepełnosprawnościami? Może, jak Janusz Korwin-Mikke, uważa, że niepełnosprawnością można się zarazić. Korwin postulował, żeby zlikwidować klasy integracyjne w... 31
  • Zielone wesołe miasteczko 20 maj 2018, 20:00 Fabryka płyt ze spalarnią, której nie będzie, działacze handlujący działkami i śledztwo CBA. Tak wygląda sytuacja wokół inwestycji firmy Egger w Biskupcu. 32
  • Matka Polka lęku pełna 20 maj 2018, 20:00 Gdy wszystko dookoła podpowiada ci, jak być matką doskonałą, może warto spróbować być normalną mamą. 37
  • Obywatelu, co zrobisz z kubkiem po jogurcie? 20 maj 2018, 20:00 Co z tego, że segregujemy śmieci, jeśli do sortowni w workach na papier i plastik przyjeżdżają kalafiory i kapusta? Segregacja odpadów to temat niby oczywisty, a jednak wciąż nierozpoznany. 40
  • Ranking polskich firm 20 maj 2018, 20:00 Grubo ponad połowa najbardziej dynamicznie rozwijających się firm w kraju to biznesy prywatne. Rekordziści powiększyli swoje zyski z roku na rok o kilkaset procent. 45
  • Bank z akcentem na Pocztowy 20 maj 2018, 20:00 Sławomir Zawadzki, prezes Banku Pocztowego, ma jasną wizję: wsparcia Poczty, Polaków oraz państwa. I zapowiada możliwość przekazania akcji tysiącom pracowników banku i Poczty. 48
  • Wspieramy polskich przedsiębiorców 20 maj 2018, 20:00 Nie istnieje coś takiego jak zły rynek pracy, może być jedynie niedostosowana do niego oferta. W Polsce chcemy być pracodawcą pierwszego wyboru – mówi Steven Harman, wiceprezes Amazon. 50
  • Bezpieczeństwo to pieniądz 20 maj 2018, 20:00 Skutkiem ubocznym przepisów RODO może być wzrost liczby cyberataków, których celem będzie kradzież z firm danych osobowych. Świat biznesu nie jest jednak wobec nich bezbronny. 51
  • Hossa Bessa 20 maj 2018, 20:00 Janosikowe dla najbogatszych Rząd dobrał się do kieszeni najbogatszych Polaków. W zeszłym tygodniu minister rodziny, pracy i polityki społecznej Elżbieta Rafalska oraz minister finansów Elżbieta Czerwińska wyjaśniły, skąd wezmą... 52
  • Orły nagrodzone w Warszawie 20 maj 2018, 20:00 Gala w stolicy zgromadziła przedstawicieli świata biznesu, nauki i sztuki. 54
  • Energia 4.0 20 maj 2018, 20:00 Rynek energetyki w Polsce czeka prawdziwa rewolucja. Dzięki innowacjom ma być taniej i bardziej ekologicznie. 56
  • Spaść na cztery łapy 20 maj 2018, 20:00 Polacy coraz częściej traktują zwierzęta jak członków rodziny i coraz chętniej je ubezpieczają. 58
  • Większościokracja 20 maj 2018, 20:00 Mamy dziś do czynienia z rządami przedstawiającymi się jako demokratyczne, tylko dlatego że wygrały wybory. To prosta droga do dyktatury większości, która nie ma nic wspólnego z demokracją – mówi Kenneth Roth, szef Human Rights Watch. 60
  • Róbmy to samo co Zachód 20 maj 2018, 20:00 Ryszard Czarnecki, ukarany za wyprawę do Azerbejdżanu, nie ustępuje i zapowiada, że jego ugrupowanie zorganizuje w czerwcu szczyt w stolicy tego kraju. W tle walka o interes Polski. 64
  • Zmierzch irlandzkiego katolicyzmu 20 maj 2018, 20:00 Piątkowe referendum w sprawie aborcji w Irlandii będzie testem popularności słabnącego Kościoła. 68
  • Gdzie się leczyć 20 maj 2018, 20:00 Przy nowotworach nie ma miejsca na pomyłki. Należy leczyć się u najlepszych. Przedstawiamy zwycięzców rankingu chirurgii onkologicznej i hematoonkologii. 70
  • Echolaserem w raka 20 maj 2018, 20:00 To pierwsza taka operacja w Polsce. 15 maja tego roku we wrocławskim szpitalu EuroMediCare usunięto guzy nowotworowe trzustki i nadnerczy z użyciem Echolasera. Bez narkozy i rozcinania brzucha. 75
  • Nowa era w hematoonkologii 20 maj 2018, 20:00 W leczeniu nowotworów krwi dokonuje się rewolucja. W wielu przypadkach można już powiedzieć, że nowotwór stał się chorobą przewlekłą. Być może wkrótce będzie można mówić o wyleczeniu. 76
  • Proste rozwiązania są najskuteczniejsze 20 maj 2018, 20:00 Zapewnienie szybkiego leczenia i rozładowanie kolejek zwiększają szanse na wyleczenie – mówi dr Marcin Faflik, prezes zarządu Magodent sp. z o.o. należącego do Grupy LUX MED. 78
  • Raz kij, raz marchewka 20 maj 2018, 20:00 Iwaszkiewicz, Andrzejewski, Gombrowicz, teraz Herbert – moda na biografie, zwłaszcza pisarzy, uświadamia, jak dziwne i złożone było życie w czasach PRL. 81
  • Wiek męski, wiek klęski 20 maj 2018, 20:00 Mężczyzna XXI w. stoi na rozdrożu. Świetnie pokazały to dokumenty zaprezentowane na festiwalu Millenn ium Docs Against Gravity. 84
  • Targowisko próżności i wartości 20 maj 2018, 20:00 Przemowy o #metoo, protesty kobiet i pełne oburzenia reakcje na filmy buntowników. Tegoroczny festiwal w Cannes ułożył się w opowieść o hipokryzji i roli artystów w niespokojnych czasach. 86
  • Wydarzenie 20 maj 2018, 20:00 Nie tylko dla fanów Nie trzeba długo czekać na pierwsze strzały i pościgi. Młody Han Solo i jego ukochana Qi’ra od razu wpadają w kłopoty, gdy nie mogą wypłacić się gangowi na planecie Corellia. Spektakularna ucieczka ze szponów... 88
  • Muzyka 20 maj 2018, 20:00 ROCK To inny zespół. I dobrze! Znamy to z rocka bardzo dobrze. Kiedy ma się 16-18 lat, nagrywa się o tym, że w głowie huczy, ale później ma się problem z wykonywaniem własnych utworów. 16 lat temu Arctic Monkeys zaliczyli jeden z... 90
  • Książka 20 maj 2018, 20:00 ESEJ Potwór rośnie To lektura obowiązkowa dla wszystkich, którzy niepokoją się tym, jak człowiek skończy swoje panowanie na Ziemi. Jej autor, izraelski historyk, wprawdzie zastrzega, że nie przedstawia w niej prognozy, która się... 92
  • Kalejdoskop 20 maj 2018, 20:00 TEATR Biez wodki nie razbieriosz Tylko Rosjanin mógł napisać sztukę, w której kompletnie pijani bohaterowie mówią o Bogu, miłości i śmierci. Niestety tezy, że „wszyscy jesteśmy bogami”, że „powinniśmy światu oddać to, co od... 94
  • Film 20 maj 2018, 20:00 DRAMAT Bunt w Sobiborze W „Sobiborze” Konstantin Chabieński od pierwszej sceny wrzuca widza w mroczą rzeczywistość obozu zagłady. Przyjazd pociągu na rampę, selekcja. Rzemieślnicy: kaletnicy, jubilerzy, szwaczki dostaną pracę.... 95
  • Kulturalna trzynastka 20 maj 2018, 20:00 Beata Ścibakówna AKTORKA TEATRALNA, TELEWIZYJNA I FILMOWA 1. Najbardziej znienawidzona lektura? „Nad Niemnem” – jest w tej książce coś, co sprawia, że nie da się jej przeczytać. 2. Którym bohaterem z literatury chciałabyś być i... 96
  • Targi książki 20 maj 2018, 20:00 MICHAŁ WITKOWSKI Ponieważ czasem niektórzy się dziwią, po co pisarzom na targach książki i innych masowych imprezach (openery!) ochrona, śpieszę opowiedzieć o kilku przypadkach klinicznych... Pisarz jest człowiekiem wrażliwym,... 97
  • Dwie twarze Kazachstanu 20 maj 2018, 20:00 Na początku tego tys iąclecia przejechałem autem 2 tys. km po bezdrożach Kazachstanu. Poza małą stłuczką wszystko było OK, choć jeździło się bardzo wolno. Drogi w interiorze miały dziury niczym leje po bombach, co chwilę trzeba... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany